Innholdsfortegnelse for 4/09/2021 i Finweek - Afrikaans

in hierdie week se uitgawe word die dichotomie van Suid-Afrika se ekonomie sterk na vore gebring. Aan die een kant is daar ambisieuse sakelui (soos Sibanye-Stillwater se uitvoerende hoof Neal Froneman en Thakadu se Ruli Diseko) met ’n internasionale uitkyk op sake en aan die ander kant word sulke ambisie beperk deur te min elektrisiteit vanaf Eskom en politieke onsekerheid. Om nie eens te praat van die gebrekkige inwerkingstelling van die staat se entstofprogram nie. Maar ondanks dit alles, is Suid-Afrikaners ’n hoopvolle klomp. Soos ’n voormalige redakteur van hierdie publikasie dit een keer so mooi gestel het, en ek herskryf haar woorde so ’n bietjie: “Suid-Afrikaners het die bomenslike vermoë om hulself van die rant van die afgrond van chaos terug te trek wanneer dinge op hul donkerste lyk.”…

– Jerome Powell, die voorsitter van die Amerikaanse Federale Reserweraad, het tydens ’n TV-verhoor voor die Amerikaanse senaat se bankkomitee aangedui dat hy nie bekommerd is oor die onlangse styging in langtermyn-effekteopbrengste nie, en gesê dit weerspieël blykbaar die groeiende optimisme oor die vooruitsigte van die ekonomie. Sommige ekonome en markdeelnemers is bekommerd dat ’n vinnige, volgehoue styging in effekte-opbrengste die ekonomie kan rem deur lenings vir verbruikers en ondernemings duurder te maak.…

nadat die kommoditeite-entrepreneur, Ruli Diseko, in 2015 ’n geloofsprong gemaak het, gaan hy vandag nie gedwing word om ’n oorhaastige besluit te neem nie. Sy Thakadu-groep het onlangs die inbedryfstelling van ’n nikkelsulfaat-raffineerdery ter waarde van $20 miljoen (R298 miljoen) aangekondig wat geleë is op die perseel van Sibanye-Stillwater se platinumgroepmetaal-aanleg (PGM) op Marikana naby Rustenburg in die Noordwes-provinsie in Suid-Afrika. Nikkelsulfaat is ’n geraffineerde vorm van nikkelmetaal wat in die vervaardiging van batterye vir elektriese motors gebruik word. Inderdaad, een van Diseko se eerste oproepe nadat hy besluit het om dié belegging in 2016 te doen, was aan Tesla, die Amerikaanse motorvervaardiger. Die maatskappy het gehou van wat Thakadu hoop om hom te bied en het Diseko al vroeg laat weet dat hy op die regte spoor is. Die…

Privateonderwysverskaffer ADvTECH* het indrukwekkende inperkingsresultate vir die jaar geëindig 31 Desember verlede jaar aangekondig. Inkomste het met 8% gegroei; skoolinkomste het met 4% gestyg en tersiêre opleiding met 9%. Ek is beïndruk deur die inkomstegroei in skole − dit is ’n gebied wat bietjie gesukkel het terwyl die tersiêre groep goed presteer het. ADvTECH het slegte skuld goed bestuur deur diegene in nood te teiken en ’n algemene geldeverlaging te vermy. Dit het kontantvloei gehelp, soos deur ’n 20c-dividend vir die volle jaar, 15c in 2019, en verlede jaar se tussentydse nuldividend aangedui. Onderwys is altyd ’n hoë-vraagsektor en gewoonlik veerkragtig, aangesien gesinne glo in die voordele daarvan. Een kwessie wat nie in 2020 herhaal is nie, was die verlies aan studente weens emigrasie, meestal in die skole-afdeling. Maar ’n…

onlangs het Christie’s ’n digitale prent vir $69 miljoen op ’n veiling verkoop wat die kunstenaar, Beeple, een van die suksesvolste lewende kunstenaars gemaak het. (Dit word gemeet aan die prys wat tydens ’n kunstenaar se leeftyd vir ’n kunswerk betaal is.) Interessant genoeg, is die transaksie deur middel van ’n nie-verwisselbare bewys (NFT) beklink en die kuns is digitaal. Ja, digitaal, dus het ek reeds ’n volmaakte kopie afgelaai, wat nou as die agtergrond van my rekenaarskerm dien. Wat op dees aarde gaan hier aan? NFT’s is voorwaar die nuwe foefie wat volg op die hakke van blokketting-transaksies, maar hulle het wel bewyse van die eienaarskap van iets. Op die oomblik is daardie iets meestal digitale kuns of grafiese koppelvlakke (GIF’s), maar dit het groter potensiaal. Die werklike voordeel…

die gonswoorde in die beleggingsgemeenskap die afgelope paar maande is reflasie of reflasionêre handel (reflation trade). Reflasie is die opswaai van die ekonomiese siklus waar groei en inflasie versnel, gewoonlik (maar nie altyd nie) ná ’n deflasionêre periode of resessie. Die Covid-19-pandemie is ’n klassieke geval van deflasie. Ekonomiese groei het in 2020 van ’n krans afgeval toe ekonomieë wêreldwyd gesluit is (en natuurlik het aandelemarkte saam afgeval). Beleidmakers het egter tot die redding gekom met laerentekoersbeleide, groot likiditeitsinspuitings en groot monetêre stimuleringsmaatreëls. Die omvang hiervan is die grootste wat ons al in die geskiedenis beleef het. Die pad na ekonomiese herstel het laat in 2020 begin. Die verwydering van die onsekerheid rondom die Amerikaanse presidentsverkiesing was ’n belangrike keerpunt en het tot ’n ommeswaai in beleggersvertroue bygedra. Die Covid-19-entstowwe…

lae-aandeel-multibateportefeuljes is daarop gemik om aan beleggers kapitaalgroei te bied deur opbrengs te lewer wat inflasie klop, terwyl hulle die behoefte aan kapitaalbewaring balanseer. Ongelukkig kon net ’n paar spesialisbestuurders die afgelope vyf jaar aan dié oogmerke voldoen en beleggers verloor nou vertroue in die sektor. Saam met relatiewe onderprestasie het die groot afnames wat tydens die Covid-19-krisis oral in die multibatesektor ondervind is, veroorsaak dat baie mense dié fondse se vermoë bevraagteken om ná die markineenstorting in Maart verlede jaar aan hul oogmerke te voldoen. Dis begryplik dat beleggers vertroue verloor omdat die gemiddelde fonds in die lae-aandeelkategorie oor die afgelope een, drie en vyf jaar swakker as kontant gevaar het. Enkele lae-aandeel-multibatefondse was egter die uitsondering, waaronder die Ninety One Cautious Managed Fund, wat in al dié prestasietydperke…

arno Lawrenz, wat Philip Bradford onlangs as die beleggingshoof van Sasfin opgevolg het, is beïndruk met sy nuwe fondsgroep se beleggingsprosesse en beskou nie sy rol as ’n heruitvinder van die wiel nie. “Dinge sal nie onder my bestuur noodwendig anders wees nie,” het hy aan Fondsfokus gesê. “My opdrag is nie om my by ’n sukkelende onderneming aan te sluit en dit reg te ruk nie. Eintlik die teenoorgestelde. My rol is om eienaarskap te verbeter, die voortsetting van die sterk risikostyl te verseker, die welvaartskeppingsvermoë uit te brei en volhoubaarheid te vestig. Sasfin se leierskorps is weer daartoe verbind om die nodige hulpbronne te verskaf om dié doelwitte te bereik.” Lawrenz (55) is einde November in sy nuwe pos aangestel, was in Desember in ’n oorgeetydperk en het…

ek probeer al lank uitvind hoe ek my portefeulje se sukses (of mislukking) kan meet met ’n ander maatstaf as net prys. Prys is natuurlik wat jy kry as jy verkoop en is dus ’n nuttige maatstaf, en hoër pryse is waarna ons altyd streef. ’n Mens voel goed as dit gebeur. Ek meet ook my portefeulje-opbrengs met die totale mark. Maar prys is meer ’n weerspieëling van marksentiment en nie werklik die waarde van my portefeulje nie. Warren Buffett se jongste jaarlikse brief aan aandeelhouers, waarin hy na werklike verdienste verwys het, het my daaraan laat dink om werklike verdienste te gebruik. Verdienste in ons geval is gewone wesensverdienste per aandeel (WVPA). Dit is ’n IFRS-definisie en sal dus gestandaardiseerd wees vir my verskillende aandele, al is sommiges banke,…

toe die broers Brett en Mark Levy, mede-uitvoerende hoofde van Blue Label Telecoms, in 2007 ’n tegnologiemaatskappy begin het om telekommunikasie-, tegniesesteun-, dataen analitiese dienste asook voorafbetaalde produkte en transaksiedienste aan markte in Suid-Afrika en oorsee te lewer nadat hulle jare lank met ander geslaagde ondernemings rondgespeel het, het mense gedink hulle het die kluts kwytgeraak. “Toe ons dit aangepak het, het ons gesê elke enkele mens op aarde verdien om alle produkte te hê wat vir mense in die stedelike gebiede beskore is,” sê Brett Levy. Die maatskappy het destyds elektroniese waardebewyse aan mense sonder bankdienste en dié met swak bankdienste verskaf, en doen dit nou nog. Die Levy’s het sedert die 2000’s korrek voorspel dat alle sakeondernemings in die hoofsaaklik landelike mark uiteindelik die voorafbetaalde roete sou volg…

Angisazi ngeni Hierdie uitgawe se Zoeloefrase is “angisazi ngeni”. Direk vertaal beteken dit “Ek gaan nie langer hierby betrokke wees nie”, of eenvoudig gestel, “Ek gooi tou op” of “Ek gee op.” Het jy al ooit ’n dag beleef waar jy gedink het, “angisazi ngeni”? Ek het onlangs. My motor se lisensie het verval en ek moes dit hernu, maar wou eers my gekraakte voorruit laat vervang. Die ouens wat my voorruit vervang het, vat toe die ou voorruit met my vervalle lisensieskyf en al. Nie wonderlik nie, nè? Ek ry toe poskantoor toe, vul die vorm in en gee dit aan die kassiere, maar sy sê toe dat ek my maatskappy se registrasiedokumente moet gaan haal omdat die voertuig in die naam van ’n maatskappy geregistreer is. Ek was…

landbou is nie meer wat dit was nie. My oupa was ’n volstruisboer in die Klein-Karoo, met ’n klein melkery om te oorleef. Hy het sewe kinders grootgemaak en ’n handjie vol plaaswerkers onderhou op ’n stukkie grond wat eerder geskik vir gronderosie as geil oeste was. Sover ek onthou, het hy ’n trekker en stroper en baie durf gehad. En dit is steeds grootliks die prentjie in my kop van landbou vandag: Die eensame boer wat swoeg op sy trekker en bid om reën. Dié siening is egter heeltemal verouderd. Landbou, soos die tydskrif Forbes in Februarie genoem het, is tans een van die bedrywe met die meeste vernuwing. Belegging in landboutegnologie met kunsmatige intelligensie neem skerp toe. PwC beraam dat die internet-van-dinge landbou-bedryf (of IoTAg) $4,5 miljard teen…

– Mark Blair, uitvoerende hoof van Mr Price, het aangekondig dat hulle ’n ooreenkoms aangegaan het om Yuppiechef, ’n private SA omnikanaal-kleinhandelsonderneming wat hoofsaaklik op kombuisware fokus, te koop. Hy het gesê dat die koopbedrag, wat ongeveer 1% van Mr Price se markkapitalisasie verteenwoordig, in kontant vereffen sal word. Die groep het ten tye van die aankondiging ’n markkapitalisasie van R47 miljard gehad, wat ’n koopprys van sowat R470 miljoen vir Yuppiechef beteken.…

Sappi is ’n internasionale gediversifiseerde houtvesel-onderneming wat fokus op oplosbare houtpulp, spesialiteite en verpakkingspapier, druk- en skryfpapier, insluitend biomateriaal en biochemikalieë, aan ’n direkte en indirekte kliëntebasis in meer as 150 lande. Sappi se aandeelprys het sy beertendens laat vaar en poog nou om sy vorige langtermyn-bultendens, waaruit hy in September 2019 gebreek het, te hervat. Met hope skuld moes hy sy papierbedryf laat vaar vir die sellulosemark waar daar heelwat Chinese produsente is. Sappi se primêre fokus sedert die inperkings was likiditeit en kontantvloei en het kostebesparende maatreëls bewerkstellig deur nienoodsaaklike besteding te besnoei en bedryfskapitaal te optimaliseer. Hy het ook sy uitbreidingsprojek van R2,7 miljard by die Saiccor-fabriek in KwaZulu-Natal, wat tans 75% voltooi is, voorlopig gestaak. Om likiditeit te verhoog, het Sappi die opskorting van leningsvoorwaardes van…

net meer as ’n jaar gelede is Suid-Afrika in ’n staat van inperking geplaas. Dis egter nie slegs sedert die begin van die grendeltyd dat ’n jaar verloop het nie; dis ook ’n jaar sedert die FTSE/JSE se indeks van alle aandele op 19 Maart 2020 ’n laagtepunt bereik het op 39% laer as sy vorige hoogtepunt van Januarie 2018. Dit was ook die laagste punt waarop die JSE sedert April 2013 verhandel het. Min het ons destyds geweet watter wipwarit die volgende jaar sou meebring. Beskou ’n mens die JSE uit ’n historiese oogpunt, sien jy dit het sedert 1987 slegs by vyf geleenthede met 30% of meer teenoor die hoogtepunt ingekrimp. Wanneer ’n mens die opbrengs vir die 12 maande ná elk van die vier vorige inkrimpings (uitgesonderd…

party mense sê beleggings in effektetrusts is ingewikkelder as ooit tevore, en dat dit erger is weens die verwarde toestand van die plaaslike en wêreldekonomie. Moet jy jou geld byvoorbeeld in bulmarkte sit as jy in die buiteland wil belê? Daar word in sommige kringe beweer dat niks dié bulmarkte te bowe kan kom nie. Daar is ook ’n gesegde dat jy jou wenners vrye teuels moet gee en moet terugsny op die verloorders, maar die verloorders kan vinniger terugspring as wat jy dink en dalk beter vaar as ons ’n regstelling van oorgewaardeerde vlakke ervaar. Die grootste uitdaging vir beleggers, volgens David Beattie, ’n vooraanstaande Amerikaanse beleggingsontleder, is miskien die spoed en hoeveelheid van inligting. In die verlede was betroubare inligting oor beursgenoteerde maatskappye moeilik bekombaar buite kwartaallikse en…

’n Gesprek oor beleggings is deesdae onvolledig as beheermaatskappye se diskonto’s nie genoem word nie. Plaaslik is Naspers* die perfekte voorbeeld van só ’n beheermaatskappy, met die diskonto op sy onderliggende beleggings en die verskillende menings wat beleggers het oor die beste manier om dié diskonto te verklein. Dis moeilik om die presiese redes vir beheermaatskappye se diskonto’s te bepaal. Wat sake verder bemoeilik, is dat beheermaatskappye verskillende vorms en groottes aanneem. Daar is nietemin verskeie aandrywers van beheermaatskappydiskonto’s wat van toepassing kan wees. Koste Koste wat ’n beheermaatskappy aangaan, verminder sy waarde en is iets wat beleggers in aanmerking moet neem. Geen twee beheermaatskappye is dieselfde nie en die koste om elkeen in stand te hou, sal daarom verskil. Daar is verskillende soorte onkoste: Bedryfskoste: Soms word dit uitgekanselleer…

– President Cyril Ramaphosa het SA banke tydens ’n toespraak op ’n meestersklas van die National School of Government gekritiseer omdat hulle nie die bestuur en administrasie kon doen van die R200 miljardleningswaarborgskema om klein ondernemings wat deur Covid-19 geraak is van ineenstorting en werkverliese te red nie. Ramaphosa het gesê die land se finansiële sektor is hoogs gemonopoliseer en baie winsgewend, maar het nie die uitdagings waardeur sukkelende entrepreneurs tydens die pandemie in die gesig gestaar is, die hoof gebied nie. Die vier groot banke het vroeër gesê daar was nie veel vraag na bykomende finansiering nadat die regeringsgesteunde plan aangekondig is nie.…

dis-Chem, wat deur die egpaar Ivan en Lynette Saltzman gestig is, is Suid-Afrika se tweede grootste kleinhandelapteekketting, wat in skoonheid, gesondheidskos, sportaanvullings en welstand spesialiseer. ’n Jaar nadat hy op die JSE genoteer het, het die maatskappy ’n indrukwekkende omset van R17,4 miljard vir die volle boekjaar tot Februarie 2017 verklaar, met ’n markkapitalisasie van R30,43 miljard. Dis-Chem het ’n reeks van meer as 60 000 produkte en 165 winkels in SA, vier vennootwinkels in Namibië en een in Botswana. Die groep se inkomste was verlede jaar R23,9 miljard. Aandeelprysgeskiedenis: Dis-Chem se aandeelprys het begin terugsak kort nadat dit in Desember 2017 ’n nuwe hoogtepunt van 3 995c begin toets het. Nie eens die styging van 13,7% in die groepomset tot R20,3 miljard wat in Mei 2018 verklaar is –…

CHOPPIES Choppies bly wisselvallig In teenstelling met Shoprite se prestasie (hiernaas) was Choppies se finansiële resultate vir die ses maande tot einde Desember, uitgereik op 17 Maart, teleurstellend. Choppies se omset was 9% laer en sy wesensverdienste per aandeel (WVPA) het met 11% gedaal. Hy sê die laer verkoopsvolumes is weens die grendelstaat, maar Shoprite het sy wins juis tydens die inperkings opgestoot. Choppies het ’n klomp kwessies en my voorstel was nog altyd om weg te bly. Dit bly my siening. MASTER DRILLING ’n Aandeel vir die lang termyn Master Drilling se finansiële resultate vir die jaar tot einde Desember, uitgereik op 23 Maart, toon dollarinkomste van 17% laer op $123,1 miljoen en WVPA wat in rand met 71,4% teruggesak het tot 42,6c aangesien die regering se inperkingsmaatreëls verhinder…

dit spreek vanself dat die prestasie van die wêreld-aandelemarkte gedurende die afgelope jaar uitsonderlik goed was. Die S&P500 is byvoorbeeld 65% bokant sy laagtepunt wat in Maart 2020 bereik is en bykans 16% hoër vanjaar. Die Nasdaq, wat swaar gelaai is met tegnologie-aandele, is 44% hoër sedert die begin van die jaar. Waardasies verhandel tans teen enorme premies. Die breër aandelemark word deur verwagtinge van sterk groei aangedryf nadat entstowwe omvattend versprei is en die ekonomie ten volle oopgestel is. Een ding wat die pandemie stellig bevestig het, is dat die mark vooruitkyk. Dit gaan dus tans meer oor verwagtinge as heersende toestande. Ons het met Coronation Fund Managers se Neil Padoa oor huidige tendense gesels. Hy is hoof van wêreld-ontwikkelde markte asook portefeuljebestuurder by Coronation en het ’n graad…

coronation Fund Managers se internasionale fondse was deurgaans leiers in die Suid-Afrikaanse beleggingsbedryf en verdien aandag van almal wat deel van hul portefeulje in die buiteland wil belê. Drie fondse wat ons sterk aanbeveel, is die Global Equity Select Fund, Global Managed Fund en Global Capital Plus Fund. Hoewel hulle in verskillende behoeftes voorsien en afsonderlik bestuur word, is almal geskik vir beleggers met te veel blootstelling aan SA en wat in goed saamgestelde buitelandse portefeuljes wil belê. Ons bespreek elke fonds se onderskeie kenmerke. Global Equity Select Fund Dit is in 2015 van stapel gestuur, het sy hoofkantoor in Ierland en het ten doel om beleggers toegang te gee tot die beste geleenthede in die wêreld se aandelemarkte. Dit word bestuur deur Neil Padoa en Humaira Surve, het $335…

die sterk stand van die JSE soos gemeet aan die persentasie van die honderd aandele met die grootste markkapitalisasies waarvan die pryse bokant hul 200-daagse eksponensiële bewegende gemiddeldes lê, geld steeds. Net soos verlede maand is dit ’n buitengewoon hoë 87%. Wat wel verskil, is dat ’n platinumgroep, Royal Bafokeng Platinum (RBPlat), as die sterkste aandeel op die JSE na vore getree het. Soos in die geval van Impala Platinum, wat ook onder die sterkste tien aandele verskyn, is dit te danke aan RBPlat se buitengewoon hoë winssyfers. Dis die goue reël van beursbelegging wat hom laat geld: Groei in verdienste trek die prys soos ’n magneet na bo. Daar is ’n algemene opvatting dat ’n aandelemark altyd poog om sake vooruit te loop. Dit word veral daaraan toegeskryf dat…

Froneman se 31 jaar in SA mynbou het in die laat 1990’s as direkteur van Harmony Gold begin vorm aanneem. Dit was ’n tydperk van grondliggende verandering vir die plaaslike goudsektor, wat vroeër deur die groot mynbougroepe General Mining en Anglo American oorheers is. Dié bedryf was hoogs gesentraliseerd en dié groepe het beleggings gehad in goudmaatskappye wat afsonderlik genoteer was en waaraan hulle tegniese dienste gelewer het. Die model het verbrokkel met die herstrukturering onder leiding van Randgold Resources. Selfstandige maatskappye is gestig wat leniger en selfgenoegsaam was, soos Harmony Gold. Die herstrukturering het ’n seldsame groep toppresterende bestuurders geskep, onder wie Froneman, Mark Bristow, nou uitvoerende hoof van Barrick Gold, Bernard Swanepoel, lank uitvoerende hoof van Harmony, en Brett Kebble. Elkeen was op sy eie manier ’n individualis…

afrika is ’n vasteland ryk aan uitbreidingsgeleenthede wat dikwels met swak opbrengste gepaardgaan. Uitbreiding op die vasteland bly egter ’n kernaspek van sommige groot Suid-Afrikaanse maatskappye se strategieë – miskien omdat hulle ’n teenwoordigheid daar gevestig het en dit moet laat probeer werk, of miskien omdat hulle ondanks die beduidende moeilikhede aan Afrika se groeipotensiaal glo. Die ervaring van maatskappye soos MTN en Shoprite wys dat dié strategie nie sonder risiko’s is nie, maar dit bly ’n kernaspek van Sanlam se strategie – wat weer genoem is toe hy in die middel van Maart sy resultate vir die jaar tot einde Desember verlede jaar bekend gemaak het. Die netto resultate uit finansiële dienste weerspieël die pandemie en inperking se volle uitwerking en het met 13% gedaal, maar sou met 17%…

met rentekoerse op ’n historiese laagtepunt en eiendomme voortdurend oorvoorsien op die mark, aantreklike pryse en ruimte vir onderhandeling, maak die huidige behuisingslandskap dit ’n geleë tyd om óf oor die vestiging van ’n eiendomsportefeulje óf die uitbou van jou bestaande portefeulje te besin. Terwyl ekonomiese groei die afgelope jaar wêreldwyd swaar getref is deur die koronaviruspandemie, sê Siphamandla Mkhwanazi, senior ekonoom by FNB, huismarkte het relatief sterk gebly. Die bank het robuuste groei in koopaktiwiteit gesien en huispryse het aangehou styg. Laer hereregte en veranderde behuisingsbehoeftes weens die pandemie was ook faktore wat koopaktiwiteit aangewakker het. Dit is egter noemenswaardig dat die sterk aktiwiteitsvlakke meestal deur eerstekeerkopers aangedryf is, met koopaktiwiteit onder tweedehuiskopers wat die afgelope jaar taamlik onveranderd was. Mkhwanazi sê die impak van die pandemie is sigbaarder…

1. Die president van die Europese Kommissie het AstraZeneca gewaarsku om agterstallige aflewerings aan die Europese Unie te doen voordat dosisse elders afgelewer word. Wie is tans die president? ◼ Christine Lagarde ◼ Jean-Claude Juncker ◼ Ursula von der Leyen 2. Waar of vals? Eastern Platinum is ’n JSEgenoteerde mynboumaatskappy. 3. Watter voormalige Glencore-oliehandelaar het skuld beken aan sameswering om ’n olieprysmaatstaf te manipuleer om internasionale oliepryse te beïnvloed? 4. Waar of vals? Professor Salim Abdool Karim het as die medevoorsitter van die ministeriële advieskomitee oor Covid-19 uitgetree om Suid-Afrika se nuwe adjunkminister van gesondheid te word. 5. Sygnia Asset Management het aangekondig dat Magda Wierzycka op 31 Mei vanjaar as mede-uitvoerende hoof sal uittree. Wie sal die nuwe, enigste uitvoerende hoof wees? ◼ David Shapiro ◼ David Mordant ◼…