Innholdsfortegnelse for 3/4/2021 i Finweek - Afrikaans

in onstuimige ekonomiese tye moet klein en middelslagondernemings gewoonlik bontstaan om die boeke te laat klop. Dit verg soms moeilike besluite soos om sekere voorraad bo ander te prioritiseer, voordele vir personeel in te katrol en in die aakligste gevalle selfs werknemers af te lê. In ’n onderneming wat vir mense omgee, sowel klante as personeel, is laasgenoemde opsie gewoonlik die allerlaaste uitweg wat die sakeman of -vrou neem. Maar soms is dit onafwendbaar om jou mense, selfs dié wat vir jare lojaal teenoor jou en jou onderneming was, af te lê. Dit het geweldige emosionele en reputasie-gevolge vir albei partye. Te midde van hierdie dreinerende omstandighede, moet die sake-eienaar boonop sy waarde-vir-geld-aanbieding van dienste of produkte opskerp om die klante wat oor is, te behou. Talle sake-eienaars moes verlede…

daar is ’n sakedinamika wat ons gerus in die tweede helfte van vanjaar kan dophou en dit is hoe Gary Nagle vir Glencore na sy nuwe-era-omvorming gaan stuur, met ’n belofte van koolstofneutraliteit teen 2050 en te midde van ’n ondersoek deur Amerika se departement van justisie (DoJ). Glencore is een van die JSE se grootste aandele, maar ook ’n hulpbronaandeel wat onderpresteer. Dit is deels te wyte aan sy termiese steenkool – hy het verlede jaar 106 miljoen ton geproduseer – en vrae oor die eerlikheid van sy handelsake. Die DoJ-ondersoek, asook ondersoeke deur Switserse en Britse teenkorrupsieowerhede, sal eers afgehandel wees nadat Ivan Glasenberg, Glencore se huidige uitvoerende hoof, in Junie uitgetree het. Maar nadat dit alles verby is, en ’n moontlike stewige boete geabsorbeer is, sal Nagle…

grindrod is ’n beheermaatskappy met meer as 100 jaar ervaring in die Suid-Afrikaanse logistiekbedryf. Deur filiale en gesamentlike ondernemings werk die maatskappy in vragdienste, skeepvaart en finansiële dienste in die handel, hantering en vervoer van grootmaatprodukte − insluitende landbouprodukte − per pad, spoor, see en lug. Die groep is in meer as 24 lande bedrywig en uniek geposisioneer vir diensvloei tussen Afrikalande. Aandeelprysgeskiedenis Die aandeelprys het twee keer ’n hoogtepunt van 2 085c per aandeel bereik − in 2008 en 2014. Ná sy terugtrekking in 2008 het die aandeelprys weer gestyg toe die maatskappy 50% in Cockett Marine Oil aan Vitol verkoop het. Grindrod het Cockett, een van die voorste internasionale verskaffers van maritieme brandstof in April 2008 verkry. Die verkoop in 2012 van 50% aan Vitol Group (die grootste…

ons het onlangs na president Cyril Ramaphosa se vyfde staatsrede geluister, wat in die algemeen as versigtig-optimisties ervaar is. My persoonlike ervaring is egter dat die algemene Suid-Afrikaner vandag nie baie optimisties is nie, en in baie gevalle nie vertroue het om hul swaarverdiende kapitaal in Suid-Afrika te belê nie. Wanneer ek hieroor uitvra, is die standaard reaksie gewoonlik: “Kyk rondom jou, Schalk, ons gaan elke dag meer en meer agteruit”. Dit word gewoonlik gevolg met “die land gaan nêrens”. Ek hoor ook gereeld die rand gaan nêrens en die JSE is een van die slegste beleggingsbestemmings ter wêreld. Wel, diegene wat my ken, sal weet dat ek leef volgens die leuse dat om te meet, is om te weet (if you can measure it, you can manage it). Emosies…

Waar ek hier skryf, is dit middel-Februarie en die FTSE/JSE se top-40-indeks het dié jaar reeds met 13,5% gestyg. Sedert die laagtepunte van Maart verlede jaar is die indeks 85% hoër (ek moes weer en weer kontroleer, want albei syfers is verbluffend). Nou ja, die herstel van die oplewing vertel nie eintlik die verhaal nie, want die ineenstorting het die indeks met meer as ’n derde laat terugsak teenoor Januarie 2020 se hoogtepunte. Die S&P500-indeks, die onbetwiste wenner van die afgelope jaar en ook dekade, het tot dusver vanjaar met ’n meer beskeie 4,7% gestyg. Nie sleg nie, maar ver agter die top-40. My punt is tweeledig. Eerstens is daar die ou sêding wat vrywaringsklousules altyd bevat: Vorige opbrengs is nie ’n waarborg vir toekomstige opbrengs nie. Dit is nie…

Die korrekte strategiese benadering om markonsekerheid te hanteer, is belegging met ’n sterk, bestaande langtermynraamwerk, sê Pieter Koekemoer, hoof vir persoonlike belegging van Coronation Fund Managers. “Die besit van ’n gediversifiseerde portefeulje bates met ’n vlak van markblootstelling wat met jou risikobegroting ooreenstem, is met verloop van tyd ’n baie meer betroubare weg na welvaartskepping as pogings om marktydsberekening te doen deur hoogte- en laagtepunte te voorspel,” sê hy. Stephán Engelbrecht, fondsbestuurder by Anchor Capital, het ’n soortgelyke siening: “Ons meen dat dit dwaas is om die mark te probeer voorspel. Ons bly daarom by ons beginsels van belegging in hoëgehaltemaatskappye wat voortgaan om waarde te bied.” Raphael Nkomo, strategie-ennavorsingshoof van Ngwedi Investment Managers, stel dit reguit: “Diversifiseer, diversifiseer en diversifiseer.” Al is alleenstaande beleggings, soos goud, die Amerikaanse dollar,…

tito Mboweni, minister van finansies, het in sy begrotingstoespraak vir vanjaar onverwags planne geskrap om in die volgende drie jaar R40 miljard se belastinginkomste te verkry en ’n ongekende plan geopper om Suid-Afrika se ekonomiese herstel aan te spoor deur die finansiële druk op beleërde sakeondernemings en huishoudings te verlig. Hy het op 24 Februarie aan die parlement gesê dat die verbasend sterk oplewing in bedrywighede nadat die inperkings verlede jaar verslap is, die omvang verklein het van die verwagte terugslag vir belastinginkomste weens die Covid-19-pandemie en het dié stap moontlik gemaak. Verlede jaar se resessie was die ergste sedert die Tweede Wêreldoorlog, maar die uitsettoename in die laaste kwartaal beteken ook dat die ekonomie verlede jaar waarskynlik met 7,2% gekrimp het – minder as die 7,8% wat vroeër voorspel…

Simon Brown Stigter van Just One Lap PLAASLIKE KEUSE: Satrix Top 40 ETF (STX40) Ek het my eerste beursverhandelde fonds (ETF) in 2000 gekoop omtrent ’n maand nadat dit genoteer is: Satrix Top 40* ETF. Ek het min van die produk as ’n konsep geweet, maar het van die idee gehou om die hele mark te besit, pleks van om te probeer om die wenners uit te soek. Ek het omtrent ’n dekade lank voortgegaan met ’n maandelikse debietorder voordat ek dit na ’n buitelandse ETF oorgeskakel het. Die plaaslike aard van die ETF het my nie gepla nie – ek was meer besorg oor Suid-Afrikaanse konsentrasierisiko as ek my regulasie 28-aftreeprodukte in berekening bring, want dit het beperkings op buitelandse belegging. Ek hou steeds dié ETF en het gesien…

Vroeg in Februarie vanjaar is die resultate van ’n nuwe inentingproefstudie aangekondig. Hoewel slegs enkele Suid-Afrikaanse media dié nuus vrygestel het, kan die implikasies vir SA se toekoms meer ingrypend as enige Covid-19-nuus wees. Dit is omdat die resultate van die eerste fase van die entstof ’n deurbraak getoon het in die vervaardiging van seldsame immuunselle wat nodig is om een van die dodelikste pandemies in Suider-Afrika te voorkom, een wat die subkontinent al byna drie dekades lank verwoes het, naamlik MIV/vigs. Statistieke SA skat ongeveer ’n kwart van alle jaarlikse sterftes in SA (ongeveer 125 000) word aan vigs toegeskryf. ’n MIV-entstof sal die lewens van miljoene Suid-Afrikaners verbeter; lewensverwagting verhoog; private en openbare gesondheidsorguitgawes verminder en inkomste en lewensgehalte verhoog. Dié goeie nuus behoort in hoofopskrifte aangekondig te…

toe Tiang Moabelo sien hoe sy medestudente aan die Universiteit van Kaapstad sukkel om hul besittings te trek, het hy LoadALot in Februarie 2016 begin. Sedertdien het die maatskappy gegroei en bied nou ’n hele pakket verhuisingsoplossings in Kaapstad en Johannesburg aan, ook aan nie-studente. Moabelo het die maatskappy met letterlik niks begin nie, buiten ’n volslae vasbeslotenheid en die drang om ’n suksesvolle entrepreneur te wees. “Ek het ’n gewillige vennoot gevind deur op Main Road in Rondebosch lukraak bakkies te stop. Ons het op ’n prys ooreengekom en ek het 30%-kommissie by die prys gevoeg wat ek ’n student sou vra wat óf op my Facebook-advertensies óf op mondelingse verwysings gereageer het,” sê Moabelo. Die onderneming was skaars op dreef toe die bestuurder een oggend nie opdaag vir…

die ingesteldheid bestaan dat koolstofvrystellings by die uitlaatpyp begin, wat die wêreld in snelrat geplaas het om nulvrystellingsmobiliteit te behaal. Bring ’n mens egter die volle lewensiklus van die sogenaamde “groen” nulvrystellingbattery-elektriese voertuig in berekening, vertel dit ’n heel ander verhaal. “Jy kan vrystellings nie uit ’n tenk-tot-wielperspektief bekyk nie. Jy moet vrystellings vanuit ’n lewensiklusontleding bekyk, waar jy die koolstofvoetspoor neem van alles wat tot die motorvoertuig bydra,” sê Carlos Tavares, uitvoerende hoof van Stellantis, wat dié mening gelug het tydens die aankondiging van Stellantis se totstandkoming ná die samesmelting van PSA Groupe (Peugeot en Citroën) en FCA (Fiat en Chrysler). “ ’n Mens moet ook die koolstofvoetspoor in ag neem om die grondstowwe te ontgin, die grondstowwe te vervoer, die batterye te vervaardig, die batterye te herwin, asook…

Ek het my MTN-aandele verkoop toe die eerste Nigeriese boete in 2015 opgelê is omdat ek alle vertroue in die maatskappy se bestuur verloor het. Sedertdien het ons ’n nuwe bestuur. Tog is die aandeelprys steeds meer as 50% benede die prys waarteen ek verkoop het. MTN se grootste mark is steeds Nigerië, en ’n beter olieprys sal dié land se ekonomie help. Om tuis te werk, het ook verander hoe mense data gebruik. Ons gebruik in die algemeen meer data, terwyl ons minder per gigagreep betaal en baie minder stemdienste gebruik. Hierdie tendense sal voortduur. Daar is steeds regulerende risiko in party van MTN se markte, en ons sal maar moet sien hoe die veiling van die 5G-spektrum in Suid-Afrika verloop. Maar vir my is die waardasie van MTN…

met nie minder nie as 87% van die 100 grootste aandele op die JSE, soos gemeet aan markkapitalisasie, wat tans bo hul 200-daagse eksponensiële bewegende gemiddeldes (EBG’s) lê, is daar geen twyfel nie dat die bul die beurs oorheers. Dis die hoogste persentasie in jare en getuig van sterk aankope wat dan ook deur die rekordvlakke van die groot indekse weerspieël word. Wat markkenners bekommer, is dat die sterk beurs ervaar word te midde van ’n ekonomie waarna verwys word as synde dat dit depressietoestande beleef. Daar is dus ’n grootskaalse ontkoppeling tussen die stand van die aandelemark en wat op grondvlak in die ekonomie aan die gang is. Die een gebied waar die fundamentele faktore en sentiment wel in harmonie verkeer, wat so noodsaaklik vir ’n normale bulmark is,…

die meeste van ons ken waarskynlik iemand wat bitcoin gekoop en hul vingers verbrand het. Dink maar net hier aan die onlangse plaaslike MTI-saak, wat as die grootste kripto-beleggingsbedrogspul ter wêreld bestempel word. Kriptogeldeenhede is digitale of virtuele geldeenhede wat deur kriptografie beveilig word, wat dit bykans onmoontlik maak om te vervals. Dié geldeenhede is op gedesentraliseerde netwerke op blokkettingtegnologie gegrond. Elon Musk se Tesla het ook onlangs aangekondig dat die maatskappy $1,5 miljard in bitcoin belê het en dat hulle voortaan die kriptogeldeenheid as betalingsmiddel gaan aanvaar. Visa het ook onlangs aangedui dat kriptogeldeenhede ’n groter rol in sy onderneming gaan speel. Die tradisionele denkwyse was altyd dat ’n mens in onsekere tye eerder goud moet koop. Dit dien tog ook as ’n teenvoeter vir inflasie. Bitcoin het onlangs…

Daar is klein aanduidings dat die wêreldekonomie dalk verbeter – selfs al is dit net ’n oplewing ná ’n resessie. Raphael Nkomo, strategie-en-navorsingshoof van Ngwedi Investment Managers, sê die wêreld is in ’n “vroeë na-resessieherstel van die siklus” en dat hy ’n uitgerekte tydperk van lae inflasie en lae rentekoerse verwag. Só ’n opswaai laat hom verwag dat “die internasionale verdienstesiklus sal herstel en dat riskante bates sal aanhou presteer”. Hy sê vroeë fases van ekonomiese uitbreiding bevoordeel: ■ Aandele bo internasionale effekte ■ Sikliese sektore, soos waarde-, klein- en middelkapitalisasieaandele ■ Ontluikendemarkaandele bo dié van ontwikkelde markte ■ Ontluikendemarkgeldeenhede vanweë die verswakking van die Amerikaanse dollar ■ ’n Oorskakeling van groei- tot waardesektore ■ Kommoditeitslande en hul geldeenhede ■ Kredietmarkte…

Mboweni het onmiddellik nadat hy op 24 Februarie sy begrotingstoespraak gehou het, finansiële markte se goedkeuring gekry toe die rand op een punt met meer as 1% teenoor die dollar gestyg het. Dit was in reaksie daarop dat die regering by sy plan gebly het om besteding aan werknemers in te perk en daarop te konsentreer om die ekonomie weer sterker te laat groei. “Die nasionale tesourie het ná ’n baie moeilike jaar ’n uitstekende begroting opgelewer,” sê Nazmeera Moola, hoof vir Suid-Afrikaanse beleggings, en Peter Kent, medehoof vir vaste inkomste, van Ninety One. “Kommer het altyd bestaan dat besteding vanweë die toenemende aanduidings van hoër as voorspelde inkomste in die komende jare baie sou afneem teenoor die voorspellings in Oktober se mediumtermynbegrotingbeleidsverklaring.” Mboweni se sterk klem op die staat…

Die aantal aktief bestuurde beursverhandelde produkte neem bestendig toe, sê Brown van etfSA. Tradisioneel het beursverhandelde produkte indekse nagespoor met ’n bestek van onderliggende bates wat periodiek aangepas is. “Dit het lank geduur voordat plaaslike batebestuurders die geleenthede besef het wat dit vir hulle inhou om aktief bestuurde portefeuljes op die JSE te noteer as ’n plaasvervanger vir tradisionele effektetrusts en fondse van fondse,” sê Brown. UBS het in 2018 agt beursverhandelde notas (ETN’e) met ’n looptyd van vyf jaar genoteer wat sekere onderliggende fondse naspoor. Dit sluit plaaslike aandeel- en buitelandse fondse in. Die bank het in 2019 nog twee ETN’e genoteer en verlede jaar ook twee wat verskeie onderliggende fondse naspoor.…

krion, Kubus, Sharemax, Barry Tannenbaum se swendelary en meer onlangs Mirror Trading International (MTI) – van geldmaakskemas wat toe eintlik slenters was, kan jy Suid-Afrikaners niks vertel nie. En steeds sien ons die een skema na die ander en verloor mense miljoene rande daardeur. Die meeste beleggingskandale neem gewoonlik die vorm van ’n ponzi- of piramideskema aan en daar is gewoonlik een gemene deler: groot beloftes van groot opbrengste. In ’n piramideskema moet beleggers nog beleggers lok voor hul opbrengste betaal word, terwyl ’n ponziskema weer nuwe beleggers se geld gebruik om “ou” beleggers mee te betaal. In albei gevalle verloor mense baie geld. Die Covid-19-pandemie was ongelukkig ook ’n teelaarde vir verskeie swendelarye met mense wat hul werk verloor het en pakkette ontvang of pensioengeld onttrek het. So duur…

Vuthas jou mense Die IsiZoeloe-woord vutha beteken vlamme of aan die brand wees. ’n Vuur-vutha. Dit kan ook gebruik word om woede, wulpsheid, wonderlike vaardighede of enigiets wat vuurwarm is, te beskryf. My gunstelinggebruik van vutha is egter om “jou mense te gaan haal om jou te ondersteun”. Ek weet nie of dit net Jozi-praattaal is nie, maar as jy in die knyp is, vuthas jy jou mense. As kind was my gunstelingpersoon om te vutha my ouma. As die ouer kinders skoor gesoek het, het ek huis toe gehardloop en geskree “GOGO! GOGO!” uGogo sou uitkom met ’n imvubu (sambok) en dan was die duiwel los. Ek het nooit my ma ge-vutha nie omdat ek ’n pak slae sou kry en dan moes ek skottelgoed of klere was. Die…

die surplus van R100 miljard in Suid-Afrika se belastinginvordering vanjaar, is waarskynlik hoofsaaklik te danke aan beter tantièmebetalings en korporatiewe belasting van die mynbedryf – die eerste van die segmente om te herstel van die regering se streng inperking van ses weke verlede jaar in reaksie op Covid-19 en ’n bevoordeelde van hoër kommoditeitspryse. Terwyl dit goeie nuus vir SA is, is daar kommer dat die regering nie naastenby genoeg doen om seker te maak dat syfers soos dié verbeter nie. Volgens Roger Baxter, uitvoerende hoof van die Mineraleraad SA, is daar nuwe projekte ter waarde van R20 miljard wat gereed staan om af te skop. Dit sluit in ’n rits beleggings in platinumgroepmetale (PGM’e) en in die goudsektor wat Sibanye-Stillwater tydens die aanbieding van sy jaareinderesultate in Februarie aangekondig…

Blue Label Telecoms (BLU) is ’n mobiele-tegnologiemaatskappy wat spesialiseer in die verkoop van vooruitbetaalde lugtyd, elektrisiteit en reiskaartjies. Hy versprei ook virtuele elektroniese handelsware in Suid-Afrika en ander markte. Verlede jaar in September het ek ’n koop bokant 335c/aandeel vir hom aanbeveel, want nie net het sy aandeelprys uit sy langtermynbeertendens gebreek nie, maar hy het ook uit ’n omgekeerde kop-en-skouers-patroon gebreek (’n bul-omkeerformasie). Dié mobiele operateur was verswelg deur skuld van R8,9 miljard, voordat hy begin het met ’n omkeerstrategie wat ten eerste toegespits was op die herkapitalisering van sy konflikgeteisterde belegging in Cell C waarin hy in 2016 ’n belang van 45% vir R5,5 miljard verkry het. Blue Label het onlangs aangekondig dat hy ’n toename van tot 45% in verdienstegroei vir die ses maande tot November 2020…

TRUWORTHS Wees versigtig in kleinhandel Die resultate begin by die JSE aankom ná die handelsopdaterings van Januarie en vroeg Februarie, en een ding wat duidelik is, is dat opdaterings die aandeelprys verhoog het, maar die opvolgresultate het dit nie ondersteun nie. Truworths het ná sy handelsopdatering op 15 Januarie met 50% gestyg, maar het verswak voor die resultate verskyn het en het die dag ná die resultate laer gesluit. Die aanvanklike opdatering was verrassend hoog, maar die syfers en harde werklikheid van die plaaslike ekonomie bring nuwe kommer vir beleggers. Ek het gesê beleggers vrees dat kleinhandelaars ’n hupstoot gekry het deur verhoogde toelaes, afleggingspakkette en mense wat verlede jaar hul aftreefondse onttrek het, en dit lyk asof die mark dit besef. Kleinhandelverkope oor die volgende paar maande sal ’n…

ondanks nuwe hoogtepunte, moes die tradisionele aandelemarkte noodgedwonge kennis neem van ontwikkelings wat in Amerika gesentreer is en dreig om die manier waarop markte tot dusver gewerk het, grondliggend te verander. Nuwe rolspelers, soos kleinhandelmakelaars – in wese daghandelaars – en kleinhandelmarkmakers, het skielik hul verskyning gemaak en op sosiale media as verhandelingstrateë opgetree, en banke en batebestuurders senuagtig gemaak oor hul onverwagse invloed. Transaksies wat op ’n app deur Robinhood gedoen is, het dié astrante nuwe kleinhandelrolspelers bevoordeel en gevestigde rolspelers van stryk gebring, om in ’n stadium vir Wall Street-verskansingsfondse verliese van meer as $5 miljard mee te bring. Kleinhandelmakelaars en -markmakers het die nuwe middelmanne in Amerika geword en gelde van miljarde verdien, te midde van groter likiditeit in die mark. Die aanslag op die sukkelende speletjiekleinhandelaar…

’n Uitdrukking lui dat wanneer jy in New York in ’n taxi klim en die bestuurder vra jou wat die volgende aandeelaankoop moet wees, moet jy dadelik al jou aandele verkoop sodra jy uit die taxi klim. Die waarskuwingsligte moet dus flits wanneer finansiële markte en die reële ekonomie mekaar ontmoet. Dis ongelukkig nie so maklik om al jou aandele te gaan verkoop nie. Om marktydsbepaling te probeer doen – selfs wanneer dit oorverhit – is dwaasheid wat mense op lang termyn armer maak. En dís die sleutelbegrip: lang termyn. Eerder as om jou (hopelik versigtig nagevorste) bates te verkoop, moet ’n mens weer jou waardasiemaatstawwe bekyk om te bepaal of ’n portefeulje bates – of dit nou aandele, effekte, kommoditeite of kontant is – sekere krisisscenario’s sal deurstaan. Een…

die wêreldwye fokus op voertuie sonder uitlaatgasse hervorm vervoer. Dit verander ook die manier waarop motorvervaardigers werk en hoe hulle belê. Die neiging tot elektriese voertuie in ontwikkelde lande kan die ekonomie van ontwikkelende markte soos ons s’n sterk beïnvloed. Die probleem vir SA, wat slegs voertuie met binnebrandenjins vervaardig, is dat die markte vir dié voertuie vinnig aan die krimp is. Die groenbeweging, aangedryf deur Covid-19, versnel alles. In Brittanje en ook in die Europese Unie (EU) beweeg regulering vinnig in die rigting van die gebruik van elektriese voertuie. Ná 2030 sal die verkoop van binnebrandenjinvoertuie nie meer in Brittanje toegelaat word nie. Die verkoop van hibridiese voertuie (’n kombinasie van ’n petrol- of dieselenjin en ’n elektriese motor) sal ook ná 2035 verbied word. Daarna sal dit net…

terwyl die eerste beursverhandelde fonds (ETF) sy 21ste bestaansjaar op die JSE vier, is die toename in die aantal ETF’s ’n bewys dat dié sektor tot sy reg kom. Te oordeel na die opbrengs op dié passiewe beleggings is ETF’s nou deeglik deel van beleggers se portefeuljes en verteenwoordig hulle in die meeste portefeuljes selfs ’n kernbelang. Adèle Hattingh, bestuurder vir sakeontwikkeling en beursverhandelde produkte van die JSE, wys op die groter aanvaarding van beursverhandelde produkte in die mark. Die waarde van ETF’s wat verlede jaar verhandel is, was volgens haar amper drie keer soveel as wat in 2019 verhandel is. “Daarby het die aantal ETF-verhandelings verlede jaar verdubbel en die volume het op ’n jaargrondslag met 60% toegeneem.” Dis interessant dat die samestelling van die mark vir beursverhandelde produkte…

in kontrakteorie en -ekonomie handel ongelykmatigheid van inligting (information asymmetry) oor besluite in transaksies waar een party oor meer of beter inligting as die ander beskik. Die gebrek aan ’n volledige prentjie verhinder die ander party om akkurate besluite te neem. In die huurmark is dit algemene praktyk dat voornemende huurders afskrifte van hul bank- of inkomstestate voorlê, wat dan nagegaan word om te kyk of ’n aansoeker die huur kan bekostig. Drie maande se bank- of inkomstestate gee egter nie heeltemal ’n volledige prentjie nie, en dis waar TPN Credit Bureau inkom. Toe een van haar huurders in die 1990’s gedurig nie sy huur betyds betaal het nie, het Michelle Dickens, uitvoerende hoof van TPN, gewonder “hoe ons as ’n bedryf ons negatiewe ervarings met nalatige huurders met mekaar…

Die Suid-Afrikaanse Bankrisikosentrum (Sabric) gee die volgende wenke: Wees versigtig as ’n skema groot syfers beloof, dit as ’n geleentheid van ’n leeftyd bestempel, vra dat jy dadelik moet belê en nie kan sê hoe die geld presies gemaak word nie. Onthou hoë opbrengste met min of geen finansiële risiko kan nie gewaarborg word nie. Doen jou huiswerk voor jy belê en vra ’n onafhanklike raadgewer voor jy jouself tot iets verbind. Só lyk ’n ponziskema Hoë opbrengste word binne ’n kort tydperk beloof (wat nie deur gewone beleggingsgeleenthede bereik kan word nie). In sekere gevalle, gebruik die promotor vals kwalifikasies om beleggers te lok. Hoë opbrengste word aanvanklik betaal om beleggers te lok om meer geld te belê. Daar is geheimsinnigheid oor die sakemodel. Opbrengste word gewaarborg hoewel alle…