Innholdsfortegnelse for 6/4/2020 i Finweek - Afrikaans

sondag 24 Mei het The New York Times sy voorblad aan slagoffers van Covid-19 gewy. Die name van byna 1 000 mense is gepubliseer, tesame met hul ouderdom en iets persoonliks oor elkeen. Dit is ink-gegraveerde grafskrifte wat ruweg 1% van die aangetekende sterftesyfer in Amerika verteenwoordig. Die Amerikaanse president se reaksie op die pandemie bly ’n goeie voorbeeld van hoe gevaarlik swak leierskap in dié krisistyd kan wees. Dié voorblad het verskyn toe die Amerikaanse sterftesyferop pad was na 100 000 en tydens Herdenkingsnaweek in Amerika, wanneer landsburgers gehuldig word wat in oorloë omgekom het. Trump het verkies om dié somber naweekop die gholfbaan en met beledigende twiets en hertwiets aan vroulike politici deur te bring. Hier in Suid-Afrika het ons president hom gereed gemaakom ons oordie volgende fases…

“SWART EKONOMIESE BEMAGTIGING HET GEEN WAARDETOT DIE SUID-AFRIKAANSE EKONOMIETOEGE-VOEG NIE EN BEHOORTVERVANGTE WORD MET’N MEER GEÏNTEGREERDE SAKE-ONTWIKKELINGSBELEID.” – Die politieke ekonoom Moeletsi Mbeki het tydens ’n dialoog oor breë-gebaseerde swart ekonomiese bemagtiging (B-BSEB) gesê: “SEB was volgens my ’n onguns aan die ekonomie van SA.” Die dialoog is aangebied deurdie transformasiekonsultant BEEnovation, berig Fin24. DieCovid-19-pandemie het die debat oordie wettigheid van die wetgewing laat herleef, insluitende ’n mislukte hofpoging deurdie vakbond Solidariteit en sy mede-aansoeker, AfriForum, wat die toepassing van B-BBSEBbepalings betwis in die verspreiding van R200 miljoen ondertoerisme-ondernemings. (Lees ook Andile Ntingi se ontleding van swart sake-verteenwoordiging, sien bl.6.) Dit is wat ek nie kan onthou nie: die pandemie van 1968-1969. En tog was daar een. Dit is toe die H3N2-virus genoem – of die Hongkonggriep – en dit…

Assore het miskien die gordyn laat sak ná 70 jaar van verhandeling op die JSE, maar daar is veel wat steeds aangebied word met betrekking tot die blootstelling wat dit beleggers tot die ysterertsmark bied: African Rainbow Minerals, Exxaro, Kumba Iron Ore en Anglo American weerspieël almal wat op die oomblik met dié bestanddeel vir staalvervaardiging aangaan. Ystererts is ’n interessante mineraal in die mynbou omdat dit ’n noue verbintenis met nywerheidsbedrywighede en besteding aan infrastruktuur het. Byvoorbeeld, die huidige hemelhoë waardasie van Kumba Iron Ore weerspieël hoe China – wat meer as die helfte van alle ystererts verbruik – uit sy Covid-19-inperking ontwaak het. China se herstel en die betreklike ingeperkte status van die res van die aanbodkant van die ekonomie in Brasilië, Australië en Suid-Afrika – die grootste…

Distell produseeren bemark spiritualieë, wyn, sideren gereedom-te-drink-produkte. Van die handelsmerke wat hy produseer, is onder meer Hunter’s Dry, Nederburg, JC Le Roux en Klipdrift. Toe die verbod op alkoholverkope ingestel is, het Distell aandeelhouers gewaarsku sy wins sal waarskynlik met 80% tuimel. Verlede week het die maatskappy op ’n veel ligter noot aangekondig die verslapping van regulasies vir landbou-uitvoerop vlak 4 van die staat van inperking, stel hom in staat om bestaande bestellings ter waarde van R440 miljoen te verwerk. President Cyril Ramaphosa het op 24 Mei gesê die regering beoog om sy omstrede verbod op drankverkope virtuisverbruik vanaf begin Junie op te hef – Distell se aandeelprys het op 25 Mei met 6% gestyg. Ofskoon die maatskappy in ’n handelsverklaring vroeërvandeesmaand genoem het syverdienste virdie jaartot einde Junie sal…

ek het onlangs rubrieke gelees wat ek met die verloop van jare geskryf het en het veral gekyk na dié wat hulle toespits op ouer, meer ervare langtermynbeleggers om ’n idee te kry van hoe hulle ’n krisis gevul met onsekerheid aanpak. Dis toe ek afkom op ’n aanhaling van Warren Buffet wat in 1996 in ’n jaarbrief verskyn het. “Wat ’n belegger nodig het, is die vermoë om uitgesoekte ondernemings korrek te evalueer. Let op die woord ‘uitgesoekte’: Jy hoef nie ’n deskundige op die gebied van elke maatskappy, of selfs baie maatskappye, te wees nie. Jy hoef slegs in staat te wees om maatskappye binne jou bevoegdheidsgebied te kan evalueer. Die omvang van die gebied is nie baie belangrik nie; dis egter noodsaaklik dat jy weet wat sy…

die Amerikaanse federale reserweraad (Fed) het in 2009 die wêreld effektief gered deur ’n geweldige monetêre aansporingsprogram genaamd kwantitatiewe verruiming aan te pak, en het sodoende – deur sy uitgebreide gelddruk-en--koopprogram – gekeer dat ’n wêreldwye depressie posvat. Vanjaar het die Fed met die aanvang van die koronaviruspandemie met presies dieselfde benadering begin en aanvanklik $700 miljard se effekteterugkope ingestel – dié keer in samewerking met fiskale maatreëls deur die Amerikaanse kongres. Meer is beloof. Altesame sowat $3 000 miljard is in die Amerikaanse ekonomie gepomp in ’n tyd waarin die bruto binnelandse produk (BBP) met 30% kan afneem soos in die Groot Depressie van die 1930’s gebeur het, terwyl sy werkloosheidskoers reeds van minder as 4% begin vanjaar tot amper 15% gestyg het. Gevolglik sal Amerika se skuld verder…

Verlede jaar is 2,2 miljoen elektriese voertuie (EV’s) wêreldwyd verkoop. Maar dié syfer sal na verwagting einde vanjaar met 43% tot 1,3 miljoen daal, volgens die internasionale navorsings-en-konsultantmaatskappy Wood Mackenzie. EV’s het die afgelope twee jaar ongeveer 5% van alle voertuigverkope in China uitgemaak. Maar EV-verkope daar is swaar getref deur die pandemie. In Januarie was verkope 54% laer, en Februarie sal dit na verwagting meer as 90% laer wees. Daarteenoor het EV-verkope in Januarie in Europa met 121% gestyg ondanks ’n afname van 7% in die totale mark. Die toenemende EV-syfer het in Februarie voortgeduur, hoewel dit laer was. Tradisionele motorvervaardigers wat die EV-mark betree, het nuwe modelle aangekondig wat oor die volgende paar jaar bekendgestel sal word, eerder as oor die volgende 12 maande, sê Wood Mackenzie. Die…

Eat Out Restaurant Relief Fund is in vennootskap met Community Chest begin om restaurante finansieel te ondersteun terwyl hulle vir toestemming wag om weer ten volle te begin werk. “Ons kry nuus van meer restaurante en ondernemings in die voedselbedryf wat weens die Covid-19-inperking permanent kan sluit. Sonder enige vorm van inkomste kan hulle nie die uitgawes bekostig wat elke dag toeneem nie,” sê Tarryn Corlett, hoof van Eat Out Restaurant Relief Fund. Die fonds vra maatskappye en die publiek om geld te skenk om “ten minste meer sluitings in die nabye toekoms te voorkom”. Op 26 Mei het die fonds se ondersteuning só gelyk: Bedrag ingesamel: R1 177 842,67 Totaal uitgekeer of toegewys aan suksesvolle restaurante: R1 140 000 Getal suksesvolle aansoekers met uitkerings: 38 Suksesvolle aansoekers op waglys…

suid-Afrika is een van die mees ongelyke lande ter wêreld. Statistiek soos die Gini-koëffisiënt bevestig wat enige besoeker kan sien: groot verskille tussen die lewenstandaard in die ryk voorstede van Sandton of Stellenbosch en in die behoeftige buitewyke. Voeg daarby die armoede van ’n derde van Suid-Afrikaners wat in voormalige tuislande woon. Hoe om dié gaping nouer te maak, is die afgelope 25 jaar lank ’n brandpunt van bespreking. Maar min vordering is gemaak. Hoewel die aard van inkomste-ongelykheid verander het – ongelykheid tussen swart en wit het verminderterwyl ongelykheid binne elke groep toegeneem het – het die algemene vlak van ongelykheid grootliks dieselfde gebly. Ekonome identifiseergewoonliktwee dinge wat moet help: ekonomiese groei en herverdeling. SA sit egter vas. ’n Dekade van swak ekonomiese groei het die eerste opsie verhinder.…

mTN, die grootste plaaslik genoteerde selfoonoperateur volgens intekenare, het verhoogde diensverdienste en inkomste voor rente, belasting, waardevermindering en amortisasie (ebitda) virdie kwartaal geëindig 31 Maart aangekondig. Sy wêreldwye intekenaarbasis het met 6,6 miljoen tot 257,3 miljoen en sy ebitda-marge van 41,1% tot 43,2%, gegroei, luidens ’n aandelebeurs-aankondiging. “Die Covid-19-situasie verander voortdurend en sal ongetwyfeld die komende jaar beïnvloed,” het Rob Shuter, uitvoerende hoof van die groep, in die aankondiging gesê. Vooruitsigte: In Maart vanjaar het MTN deurdie steun teen 6 905c per aandeel gebreek – en meer as 50% van sy waarde vir vanjaar op die JSE verloor – weens enorme verkope op die wêreldmark. Hy het op ’n laagtepunt van 2 625c beland, daar uitgehou en sedertdien ’n mate van sy verliese verhaal. MTN se aandeelprys het in die…

indien ons enigiets van die koronavirus geleer het, is dit dat baie van ons impulsief en sonder die feite optree. Die onsinnige stormloop om soveel toiletpapieras moontlikop te gaar toe sake in Maart kookpunt bereik het, is ’n goeie voorbeeld hiervan. Voor dit was toiletpapier maar net nog ’n item op jou inkopielys, maar dit was glad nie die belangrikste item nie. Insgelyks, kan ons dieselfde van buitelandse beleggings sê. Baie mense beskou ’n buitelandse belegging nie as deel van hul beleggingsbehoeftes nie totdat die rand erg terugsak en dan, sonder behoorlike navorsing of deskundige advies, belê hulle impulsief sonder om aandag te skenk aan die produkte en geldeenhede wat hulle kies. Hoekom moet ek in die buiteland belê? Die werklikheid is dat ’n buitelandse belegging altyd op jou ‘moet…

terwyl dieJSE se indeks van alle aandele ’n opkikkering van meer as 30% weerspieël sedert die laagtepunt van 19 Maart vertel vandeesmaand setabelle van die aandele wat bokant hul 200-daagse eksponensiële bewegende gemiddelde (EBG) lê ’n ander, sombere, verhaal. Dis hoofsaaklik aan die groot internasionale verskansingsaandele, waarvan die pryse elders bepaal word, en die kommoditeitsgroepe te danke dat die indeks so stewig lyk. Word hierdie aandele uit die lys van sterkste aandele onder die 100 grootste markkapitalisasies gehaal, dan kom ’n beurs wat siek lyk na vore. Slegs 6% lê bokant hul 200-daagse EBG’s, teenoor die 19% wat op die tabel verskyn. Op die swakste lys is die persentasies van pryse benede die 200-daagse EBG boonop buitengewoon hoog. Dit weerspieël sekerlik die kommer waarmee beleggers en maatskappye te kampe het.…

suid-Afrika se motorbedryf kan nou uiteindelik sy werk hervat. Hoewel dit nog stil is, begin voorbereidings vir voertuigproduksie gemaak word, en handelaars het darem die groen lig gekry om weer sake te begin doen. Die motorbedryf is baie belangrikvir die ekonomiese gesondheid en welsyn van SA en sy mense. Die bedryf, vervaardiging sowel as kleinhandel, het verlede jaar R500 miljard se inkomste tot die land bygedra (2018: R503 miljard) en 6,9% tot die BBP (4,4% vervaardiging; 2,5% kleinhandel). Die bedryf is ook verantwoordelik virongeveer 457 000 werkgeleenthede. Die bedryf is ’n steunpilaar virSA se ekonomie en is verantwoordelik vir 30,1% van totale vervaardiging. Volgens die nasionale vereniging van motorvervaardigers van SA (Naamsa) het voertuigproduksie verlede jaar tot 631 983 eenhede gestyg, terwyl die uitvoervan voertuie (387 125) en motoronderdele R201,7…

suid-Afrikaners het op 24 Mei met gespanne aandag gewag om te hoor wat die regering besluit het oor die inperkingvlak waarop ons vanaf 1 Junie sou leef. En terwyl baie sakeeienaars saam ’n sug van verligting geslaak het, is daar steeds talle ondernemings wat nie toegelaat word om vanaf 1 Junie ten volle – of enigsins – sake te doen nie. Die restaurantbedryf ly swaar sedert die landswye inperking in Maart ingestel is. Wendy Alberts, uitvoerende hoofvan die Restaurantvereniging van Suid-Afrika (Rasa), skat dat die inperking byna 800 000 mense in die bedryf sonder ’n inkomste gelaat het. Dit vergelyk met die 430 000 werknemers van die land se myne, volgens Statistieke SA. Rasa werk sedert die inperking agt weke gelede begin het, met verskeie rolspelers in die bedryf saam…

’n Terugkeer na normaal was nog nooit só onsekeren abnormaal nie. Die geleidelike opheffing van beperkings ná die streng inperking om die verspreiding van die koronavirus te voorkom, sal baie nuwe uitdagings meebring. Baie maatskappye kon oopmaak en sal hul arbeidsmag geleidelik vergroot totdat die Covid-19-siekte nie meer ’n bedreiging is nie. Hulle sal egter die uitdagings moet oorweeg van ’n arbeidsmag wat steeds op ’n afstand werk, veiligheidsmaatreëls vir dié wat terugkeer, en bedryfskwessies wat verband hou met dissiplinêre verhore en moontlike ontslag. Die veiligheid van mense wat teruggaan werk toe staan voorop, en maatskappye moet goed daarop voorbereid wees, want daar kan eise teen hulle gemaak word as daar bevind word dat hule nalatig was om werkers se veiligheid te verseker. Fiona Leppan, direkteur van Cliffe Dekker Hofmeyr…

Elizabeth Windsor @Queen_UK #Eurovision is vanjaar gekanselleer, maar gelukkig saai die BBC ’n spesiale program uit om almal te herinner wat ’n vreemde groep mense die Europeërs is. Tom Eaton @TomEatonSA Baie gelukaan Suid-Afrika se sigaretsmok-kelbendes. Wonderlike nuus, ouens. Moenie alles op een plek uitgee nie. RK Jackson | Atlanta @theerkj 2020 is wat 2000 gedink het sy sou wees. Jared Yates Sexton @JYSexton Die president van die Verenigde State van Amerika, alleenhouervan die wêreld se grootste arsenaal kernwapens, het virdie wêreld gesê hy gebruik’n middel waarvan ’n newe-effek is ’n “gevoel dat ander mense jou gedagtes en optrede beheer”. IG: @quentin.quarantino Skype het 17 jaargehad virvoorbereiding en is steeds deur Zoom geklop. G|M @georgemceachran Ek’s nie ’n vroegopstanerof naguil nie. Ek’s ’n soort permanent uitgeputte duif. Texx @texxonfire Kaapstad…

’n Dag voordat president Cyril Ramaphosa op 23 Maart aangekondig het die land word ingeperkom die verspreiding van die Covid-19-pandemie te stuit, het hy by die Uniegebou met sakeleiers vergaderoor hoe om die siekte se invloed op die ekonomie te versag. Voor die vergadering het Ramaphosa, omring deur ’n hoëvlak sakeafvaardiging, ’n impromptu media-inligtigtingsessie gehou om die land te laat weet hy beraadslaag met leiers in politieke, sake-en arbeidskringe om ’n omvattende reaksie op die dodelike siekte te formuleer. Sedertdien het die virus, tydens skrywe van dié artikel, wêreldwyd 348 322 en in Suid-Afrika 533 lewens geëis. Die verdeeldheid tussen Nafcoc en BBC beteken daar is twee swartsakefasies wat meeding om namens die swart sakewêreld te praat. Die sake-afvaardiging het bestaan uit Martin Kingston, visepresident van Business Unity South Africa…

In Simon sê van dié uitgawe (sien bl.18) skryf ek oor Aspen Pharmacare as ’n medisynevervaardiger wat waarde bied. Hospitaalgroepe sukkel egter tydens die pandemie. “Bednagte” het afgeneem, want die inperking weens die koronavirus bring mee dat elektiewe sjirurgiese prosedures uitgestel word. Met hoë vaste koste kan minder bednagte vinnig ’n winsmakende situasie in ’n verliesmakende een omskep. Boonop verhoog die persoonlike beskermende toerusting hospitale se koste, want die prys van dié produkte het die afgelope maande skerp gestyg. Ook bedryf talle hospitaalgroepe sekondêre sakeondernemings wat mediese apparaat verskaf en al is dit ’n nie-sikliese sektor, word bestellings gekanselleerterwyl werksaamhede in die sektorom veiligheidsredes afgeskaal is. ’n Ander risiko namate beddens voller raak, is die vraag of private hospitale hul gewone tarief per bednag sal kan hef. Sal ons sien…

GRAND PARADE INVESTMENTS Onsekerheid oor Burger King Grand Parade Investments het op 21 Mei gesê hy “heronderhandel oor die bepalings en voorwaardes” vir die verkoop van Burger King. Dus gesels hulle waarskynlik oor ’n laer verkoopprys vir die onderneming. Ons gaan nog talle transaksies sien wat uitgestel of gekanselleer word, veral in die ontspanningsbedryf, want omset is ten gronde weens die ekonomiese inperking en dit bly onseker wanneer dinge na vlakke van voor die inperking sal terugkeer. TENCENT Dié indekse al spelend hoër Tencent se resultate vir die eerste kwartaal van sy 2020-boekjaartoon ’n 19%-toename in intekenare op rekenaarspeletjies, terwyl die algehele groepinkomste 26% hoër was. Nie juis verbasend nie, ons het die oplewing in speletjies tydens die inperking gesien en die beweging inTencent het Prosus en Naspers* tot nuwe…

toe ek in die 1990’s geleer het om handel te dryf, het ek ’n tegniese verhandelingstelsel probeer opstel. Maar alles was deurmekaar en niks wou lekker werk nie. Ek het die een tegniese aanwyser ná die ander getoets en dit ná ’n ruk laat vaar en dan weer ’n ander een probeer, en ná ’n jaar was ek nog presies waar ek begin het. Ek was gefrustreerd en het gewonder of ek nie maar net tou moet opgooi nie. Toe gee ’n handelaarvriend vir my goeie raad wat my weer op koers gebring het. Hy het gesê ek moet net my twee of drie gunstelingaanwysers of -ossillators kies en hulle saam gebruik. Met behulp van die basiese standaardinstellings en -snellervlakke het ek nou ’n stelsel gehad om toe te pas;…

Spesialissektorfondse in die effektetrustomgewing is baie oud, met sommige wat in die 1960’s ingestel is. Hulle het egter deur die jare na die agtergrond geskuif toe meer algemene aandeel-en multibatefondse groter differensiëring begin bied het en kleinbeleggers se besluite in ’n sin makliker gemaak het. Dié fondse fokus tradisioneel en vandag nog op die JSE se hulpbron-, finansiële of nywerheidsektor. Daar is 15 van dié fondse oor, met beursverhandelde fondse (deur Satrix-ETF’s) ook spelers in elke sektor. Hul bates onder bestuur bedra saam R7,3 miljard, met die meeste daarvan belê in die nywerheidsektor (R3,9 miljard), gevolg deur hulpbronne (R2,2 miljard) en finansieel (R1,2 miljard). (Sien tabel op bl. 30.) “Wat sektorfondse aantreklik maak, is ook wat hul ondergang veroorsaak,” sê Marlo Scholtz, een van die bestuurders van Sanlam Investment Management…

Die pryse van nuwe voertuie het in die eerste kwartaal van vanjaar met 4% gestyg, teenoor 2,3% vir die vergelykende tydperk verlede jaar, terwyl die prysstyging van gebruikte motors volgens TransUnion van 1,8% tot 1,4% verlangsaam het. Dit is geen verrassing nie dat meer tweedehandse as nuwe motors verkoop is. In Maart het die verhouding 2,31 tot 1 bereik. Namate die ekonomie agteruitgaan en die verbruiker se beursie die gevolge van die pandemie moet dra, sal die voorkeur vir gebruikte motors waarskynlik die hoogte inskiet. Motoriste (insluitende verbruikers op hoër inkomstevlakke) wat desperaat is om kontant beskikbaar te stel of maandelikse huishoudelike koste te verlaag weens werkverliese of salarisbesnoeiings ná die Covid-19-inperking, koop goedkoper voertuie. “Navrae oor tweedehandse voertuie onder R50 000 het met bykans 300% gestyg teenoor normale voor-inperkingsvlakke,”…

Volgens Grace Harding, uitvoerende hoof van Ocean Basket, verteenwoordig The Restaurant Collective ’n kategorie van sowat 13 000 sitrestaurante. Volgens Euromonitor Report 2017 lyk die oorkoepelende voedseldiensbedryf in Suid-Afrika omtrent soos volg, sê Harding: ▸ 141 000: Getal winkels, waarvan 11 000 in kettinggroepe is ▸ 14 500: Kafees en kroeë, waarvan 1 000 in kettinggroepe is ▸ 13 200: Voldiensrestaurante, waarvan 1 200 in kettinggroepe is ▸ 11 500: Kitskos, waarvan 7 000 in kettinggroepe is ▸ 98 000: Straatstalletjies en kiosks, waarvan 300 in kettinggroepe is ▸ 3 000: Pizzaverbruikervoedseldiens, waarvan 1 400 in kettinggroepe is…