Innholdsfortegnelse for 05 March 2020 i Finweek - Afrikaans

baie kinders wat in die laat 1980’s gebore is, moes waarskynlik in hul laerskooljare ’n soort entrepreneurskapsdag verduur het. Dit het gewoonlik ’n ouer behels wat deurnag fudge gebak, handwerk gemaak het, of só iets, en die produkte verpak het sodat die kind dit die volgende dag by die skool kon verkoop – net sodat die kind die dag se inkomste kon kry. Dit het op dié dae duidelik geword dat ek nie met ’n entrepreneursgees geseën is nie, maar party kinders hét dit eenvoudig gehad. Nie net kon hulle ys aan Eskimo’s verkoop nie, maar sou iets beters as ys ontwerp het en gewoeker het sonder om ’n ouer te betrek, afgesien van logistieke hulp – sê maar om te help om hul voorraad by die skool en weer…

Sasol seproblemeby sy chemikalieë-projek by LakeCharles in Louisiana, Amerika, het die maatskappy se aandeelprys nadelig getref wat tot sy laagste punt in bykans 15 jaargeval het op die dag wat hy sy finansiële resultate virdie ses maande tot 31 Desember bekend gemaak het. Inkomste het met 3,6% tot R99,1 miljard gedaal en wins het met 71,6% tot R4,5 miljard teruggesak. Vooruitsig: Sasol se aandeelprys het stewige steun bokant 34 655c per aandeel ervaar (teruggedateer tot 2015), waardeur hy uiteindelik in Augustus 2019 gebreek het en dit bevestig ’n dalende kop-en-skouers-patroon (sien rooi pyltjies op die grafiek). Sasol se aandeelprys het probeer herstel in die vorm van ’n bulkanaal nadat hy in Augustus 2019 op 23 390c per aandeel vasgeskop het. Nadat hy nie daarin kon slaag om belangrike steun op…

TRUWORTHS Kleinhandel is vir dapperes Truworths se resulate virdie ses maande tot 26 Desember verlede jaar was basies onveranderd, met die verkope1,3% meer, wesensverdienste per aandeel 0,6% hoër en die dividend onveranderd. Neem ’n mens egter die verbruikersomgewing in ag, is hierdie ordentlike syfers van ’n soliede besigheid. Op ’n historiese prys-verdienste-verhouding (p/v) van 8,5 en ’n dividendopbrengskoers van 7,5%, tesame met ’n aandeelprysdaling van byna 50% oordie afgelope drie jaar bied hy dalk’n geleentheid. Op die oomblik sal beslis net dapperes plaaslike kleinhandelaandele koop. As dit werk, sal die dapperes egter soos altyd baie goed vaar. Ja, plaaslike kleinhandelaandele is verniel, maar ek herinner lesers daaraan dat al het Massmart se aandeelprys die afgelope jaar met 40% gedaal, het dit die afgelope ses maande met amper 20% gestyg. Daar…

met driekwart van die 100 grootste aandele op die JSE, soos gemeet aan hul markwaardes, wat onder hul 200-daagse eksponensiële bewegende gemiddeldes (EBG) lê, beleef die beurs ongetwyfeld moeilike dae. Dit is hoofsaaklik sekere groot kommoditeitsaandele, met die platinumgroepe en sekere goudaandele voor in die koor, wat die algemene indekse nog redelik laat lyk. Hoeveel pyn daar heers, blykdaaruit dat staatmakers soosTiger Brands, Sasol, Sappi, Redefine, Hyprop en Woolworths ver onder hul 200-daagse EBG’s lê. Kommentators wys daarop dat daartalle winskope op die mark beskikbaar is, maar dat kopers weinig belang stel, veral weens die stroom negatiewe nuus ooronder meer die ekonomie, elektriese kragvoorsiening, toekomstige eiendomsregte en onsekerheid oor regeringsbeleid. Hierteenoor heers stewige bulmarkte in platinumgroep-metale en goud. Die dollarprys van laasgenoemde het sedert die huidige lopie in Augustus 2018…

in ’n groot, halfronde vertrek met ’n hoë plafon sit verskeie mense by lang, geboë lessenaars en staar na rye rekenaars wat ingewikkelde patrone met syfers, grafieke en tabelle vertoon. ’n Reeks skerms van verskillende groottes bedekdie hele muur voor hulle, met ’n reusekaart van Suid-Afrika wat ’n ereplek in die middel het. Dit lyk nogal soos ’n verhandelingsvertrek, maar dis te stil en te ruim. Dis soortgelyk aan ’n lugvaartbeheertoring vanweë die voortdurende waaksaamheid wat van die mense daar vereis word en die geweldige druk op hulle wanneer onverwagte dinge gebeur. Dis die beheersentrum van Eskom se stelseloperateur, die afdeling wat die land se kragstelsel monitoren bestuur in ’n netwerk wat ’n gebied omtrent so groot soos Frankryk, Duitsland en Switserland dek. Die span van 70 hoogs opgeleide ingenieurs,…

oor klein-, mikro- en middelslagondernemings (KMMO’s) in Suid-Afrika is daar min geloofwaardige data beskikbaar en waar syfers wel beskikbaar is, lyk sake droewig. ’n Studie van die Kleinsake-instituut (SBI) van 2018 toon die getal mikro-ondernemings in SA het van 169 986 in 2011 tot 176 333 in 2016 toegeneem, terwyl die getal kleinondernemings van 63 864 tot 68 494 en middelslagondernemings van 15 257 tot 17 397 toegeneem het. KMMO’s groei in alle opsigte nie vinnig genoeg om die mikpunte van die Nasionale Ontwikkelingsplan (NDP) te verwesenlik nie. Daarin is voorsien dat dié segment tot 80% van ekonomiese groei en 90% van ’n geraamde 11 miljoen nuwe werksgeleenthede teen 2030 sou bydra. “Dié segment sal teen ’n koers van minstens 20% per jaar moet groei om die NDP-doelwitte te bereik,”…

Dr. Jabulile Msimango-Galawe, dosent in besluitnemingswetenskap en entrepreneurskap aan die Wits-besigheidskool, gee wenke hoe ’n besigheid suksesvol kan uitbrei. ■ Wees proaktief en sorg dat jy ’n duidelike verkopeteikenplan het.■ Bestuur jou vaste koste met begrotings en voorspellings.■ Moenie op ’n toename in verkope reageer nie, wees proaktief en beplan liewer daarvoor.■ Wees bewus van die risiko’s wat met groei gepaard gaan – wat is die unieke kwesbaarhede van jou onderneming?■ Bestuur die gaping tussen die groeikoerse van koste, omset en wins.■ Moenie toelaat dat die verkoopsgroeikoers dienslewering benadeel nie, en leer hoe om “nee” te sê wanneer nodig.■ Kontrakteer funksies uit waar moontlik, en laat jou stelsels ten volle opbou.…

Die eerste stap om finansiering vir ’n nuwe onderneming te probeer kry, is gewoonlik om ’n sakeplan op te stel. “ ’n Sakeplan is kritiek belangrik, maar nog belangriker is die inhoud van die sakeplan,” sê Bongiwe Gangeni, adjunkbestuurshoof van kleinhandel-en sakebankdienste by Absa. ’n Volledige sakeplan sal die sake-eienaars en sleutelpersoneel se CV’s insluit om die bank ’n begrip van hul vermoëns te gee, sê sy. Die plan moet ook ’n omvattende beskrywing van die onderneming gee, byvoorbeeld wat verkoop gaan word, wie die teikenmark is, hoe die mededingers daaruit sien, wat die nuwe onderneming se mededingende voorsprong sal wees, hoe die kontantvloei sal lyk en of daar enige navorsingsdata is wat die nuwe onderneming ondersteun, sê sy. “ ’n Goed oorwoë en geartikuleerde sakeplan sal die aansoeker se…

Bob Kostic @causticbob Wetenskaplikes waarsku dat wanneer rekenaars intelligent word, hulle die mensdom sal verbygaan en ons in ’n soort Terminator-situasie uitgediend sal maak. Wanneer rekenaars so intelligent soos ons is, sal hulle gelukkig danksy die internet heeldag net katvideo’s op YouTube kyk. Don Feelzerian @DonFeelzerian Hoekom lyk die verkeer só om 14:00? Waarheen gaan julle? Tom Eaton @TomEatonSA Ek sien Stockholm-sindroom kom sterk voor op OR Tambo Internasionale Lughawe. Elizabeth Windsor @Queen_UK Boris Johnson op die foon. Sê IKEA het sy nuwe kabinet afgelewer, maar dit lyk of ’n wiel weg is. Suntosh Pillay @suntoshpillay Suid-Afrikaners brand net universiteite af, nie drankwinkels en kroeë nie. Ons hou van ons grade verbrand en ons biere koud. Zamandlovu Ndlovu @Ms_ZamaNdlovu Wie gaan na Chicken Licken toe en koop nie brandvlerkies nie?…

ek staan nog altyd vroeg op. Dis 04:36 terwyl ek hier sit en skryf, maar ek het ook vroeg gaan slaap, sodat ek my ses tot sewe uur se slaap kon inkry. Dis nie ongewoon virSuid-Afrikaners nie. Volgens Sleep Cycle, ’n selfoontoepassing wat slaappatrone meet, gaan slaap ons vroeër as enige ander land – gemiddeld om 22:46. Maar ons staan ook vroeg op – om 06:08 – tweede naas die Guatemalane. (Blykbaar het Nederlanders die beste slaapkwaliteit; Iraniërs die slegste, terwyl die Grieke, Italianers en Spanjaarde die meeste snork!) Hoewel hierdie syfers aandui dat die gemiddeldeSuid-Afrikaner nagenoeg sewe uur slaap per nag kry, is dit onwaarskynlik dat die steekproef verteenwoordigend is. Sewe uur is boonop naby aan die voorgeskrewe minimum. Een manier om werknemers se gesondheid te verbeter – en…

hou vir Neal Froneman, uitvoerende hoof van Sibanye-Stillwater, dop. Hy het wel beloof die dividend sal in die maatskappy se huidige boekjaar heringestel word, maar glo terselfdertyd die maatskappy het die soort toegang tot kapitaal om ’n nuwe hoofstuk in samesmeltings-en verkrygingsgroei in te lui. Gevra hoe hy die balans wil handhaaf, het Froneman aan finweek gesê: “Ons het nooit tevore die vermoë gehad soos ons vandag het om tot skuldmarkte toegang te verkry nie. Ons het ’n kredietgradering soos nooit tevore nie en beter toegang tot die effektemarkte.” Voorop in sy gedagtes is om batterymetale oftewel “hoëtegnologiemetale” by die portefeulje van goud en platinumgroepmetale (PGM) te voeg wat tans hand oor hand kontantvloei genereer. Luidens ’n onlangse verslag deur Goldman Sachs sal Sibanye-Stillwater teen die jaareinde netto kontant oorhou…

Ekwou nog altyd enkelhulpbronaandele besit as die hulpbron én die aandeel sterk styg, en hier sien ons dit in oorvloed. Goud is op die hoogste vlakke in dekades, terwyl palladium bokant $2 000 per ons boer en rodium die hoogte inskiet. Sibanye-Stillwater* sefinansiële resultatevirdie ses maande tot 31 Desember 2019 was uitstekend, met uiters lae skuldvlakke. Dié twee faktore, gekoppel aan ’n loonooreenkoms wat werkstakings behoort te voorkom, en jy kan hope meer wins verwag. Voorts het die maatskappy verklaar dat hy ’n dividend vir die jaartot einde Junie sal uitkeeren dat die dividend nie weggeneem sal word om verkrygings te finansier nie. Dis als baie gaaf, maar die prys het opgeskiet sedert ek teen onder 4 000c peraandeel gekoop het – net voordie handelsverklaring en halfjaarresultate. Jy kan teen…

in hul boek, The Enigma of Reason, sê Hugo Mercier en Dan Sperber: “Daar is twee belangrike kenmerke van die manier hoe mense tot besluitnemings kom: dit is bevooroordeeld – mense vind toenemend redes wat hul oortuigings ondersteun – en dit is ’n lui proses – mense ondersoek hul redes nie noukeurig genoeg nie. Gesamentlik is dié twee kenmerke heel rampspoedig virenigiemand wat sy redes alleen probeer uitwerk. Terwyl jy oor jou eie redes dink, vind jy al hoe meer van hulle wat jou bestaande menings ondersteun, en, ja, hulle is natuurlik almal goeie redes. Dié redes gee ondersteuning aan jou vertroue en lei tot verkeerde besluite.” Kortom beteken dit basies dat ons redeneringsvermoë deur ons oortuigings beperk word. Mercier en Sperber het verwys na ons oortuigings oor dinge soos…

inflasie was in Desember op 4,5% – presies die syfer waarna Lesetja Kganyago, president van die Suid-Afrikaanse Reserwebank, aanhou om te verwys. Hoe werk inflasie? As pryse styg, is dit óf vanweë ’n vraagtoename óf ’n aanbodafname. Meer geld jaag minder produkte na en laat pryse styg. Beleid kan dit regstel deur rentekoerse te verhoog. Dit verminder die ekonomie se geldvoorraad, want verbruikers betaal meer om hul skuld te diens. Die omgekeerde is deflasie (dalende pryse). Dit kan wees vanweë kleiner vraag of ’n ooraanbod van goedere en dienste. Hier plaas die verlaging van rentekoerse geld in mense se sak en gee hulle meer bestedingskrag – wat prysdalings verlangsaam of stop. Wêreldwyd kom rekordlae rentekoerse voor, tog bly inflasie laag. Ná die wêreldwye finansiële krisis van 2008 en 2009 was…

stappe om gevaarlike lugbesoedeling te verminder, sal nie veel aandag kry tydens Eskom se strewe om onderhoudswerk in te haal nie, terwyl die kontantarm maatskappy worstel met R450miljard se skuld en bedryfskwessies wat dit vir hom onmoontlik maak om in die ekonomie se behoeftes te voorsien. Eskom het egter self erken dat mense doodgaan weens vrystellings van stofdeeltjies, swaweldioksied en stikstofdioksied by sy steenkoolkragsentrales. Hy het einde 2018 geraam dat dit sowat 330 sterftes per jaar veroorsaak, met ’n jaarlikse gesondheidskoste van R17,6 miljard weens sterfgevalle. Onafhanklike studies dui daarop dat die sterftesyfer veel groter is. Robyn Hugo, ’n prokureur by die Sentrum vir Omgewingsregte in Suid-Afrika, sê die meeste van Eskom se kragsentrales voldoen nie aan die land se eie vrystellingperke nie – wat swakker is as die standaarde…

V&A: dis een ding om met ’n idee vorendag te kom, maar om ’n entrepreneursreis te begin, is ’n proses wat uit verskeie oogpunte oorweeg moet word. En nie almal wat ’n idee het, maak ’n sakesukses daarvan nie. Trouens, volgens die statistieke misluk 96% van kleinondernemings, het Allon Raiz, stigter en uitvoerende hoof van die sakeontwikkelaar Raizcorp, aan finweek gesê. “Terloops, die mislukkingkoers van 96% is nie ’n Suid-Afrikaanse verskynsel nie. Dis ’n wêreldwye een en meestal omdat die entrepreneur se benadering daartoe nie gemeet word nie,” sê hy. Hoe moet ’n aspirantentrepreneur dan ’n potensiële onderneming benader? Raiz meen die belangrike vrae draai om die persoon. Is die persoon werklik entrepreneuries? “Vra jouself af of jy bereid is vir die opoffering wat die reis meebring. Ondanks al die…

Dr. Jonathan Marks, senior dosent aan die Universiteit van Pretoria se Gordon Institute of Business Science, gee wenke vir die uitbreiding van ’n besigheid wat óf stadig óf glad nie groei nie. ■ ’n Onderneming wat nie groei nie, moet eerstens uitvind wat daar in die besigheidsontwerp is wat natuurlike, organiese groei terughou.■ Faktore wat natuurlike groei kan vertraag, val gewoonlik in twee dele, naamlik die “voorste fase”, wat die kliënt ervaar, en die “agterste fase”, wat die onderneming doen om waarde aan die kliënt te lewer.■ Kyk na die huidige markte en besluit of hulle winsgewend is; oorweeg die kostebasis en of dit optimaal is om die onderneming vir groei te posisioneer.■ Ondersoek die produksievermoë en -kapasiteit en kyk na bemar kingsaktiwiteite, veral die produk-diensmengsel.…

Kontantvloei is die belangrikste oorweging – naas verkope, miskien – wat ’n sakepersoon in gedagte moet hou. Sonder kontant sal dit moeilik wees om verskaffers en die personeel te betaal wat die onderneming op dreef moet hou en verkope genereer. “Al ’n onderneming se bedrywighede wentel om kontantvloei,” sê Deenash Pillay, hoof van kleinsakeondernemings by Standard Bank. “Die beste ding wat jy vir jou onderneming kan doen en om in beheer van jou kontantvloei en finansies te bly, is om jou belangrikste finansiële syfers gereeld na te gaan en boek te hou van hoeveel geld uitvloei en inkom.” Sy raad aan nuwe toetreders is om algemene slaggate – soos om die perk op hul onderneming se lopende rekening te oorskry – te vermy deur te beplan en seker te maak…

1. Wie is die uitvoerende hoof van Yoco, die plaaslike finansiëledienste-onderneming? 2. Die Amerikaanse internetentrepreneur Jeff Bezos is veral bekend as die stigter van watter groot multinasionale tegnologiemaatskappy? ■ Google■ Amazon■ Microsoft 3. Wat is die naam van die sjef Sasha Simpson se kafee en restaurant in Workshop 17 se gedeelde kantoorruimte in Rosebank, Johannesburg? 4. Reg of verkeerd? Dr. Theo Mothoa-Frendo, waaroor finweek verlede jaar geskryf het (bit. ly/AfricanDermal), is die stigter van African Dermal Science. 5. Waarvoor staan KMMO? 6. Reg of verkeerd? Suid-Afrika het ’n ministerie van kleinsakeondernemings en -ontwikkeling. 7. Reg of verkeerd? The Duchess, die Suid-Afrikaanse maatskappy waaroor finweek vroeër vanjaar geskryf het (bit.ly/TheDuchessGin), vervaardig die wêreld se eerste nie-alkoholiese jenewer en tonikum. 8. Discovery Limited is in 1992 gestig deur: ■ Laurie Dippenaar■ Jannie…

’n SMS van ’n familielid oomblikke vóór ek dié rubriek begin skryf het, het my effens hoop gegee dat die verrotting in ons munisipaliteitesal begin aandag gekry. Blykbaar het die Valke (die polisie se direktoraat vir prioriteitsmisdaadondersoeke) op die hoofkantoorvan die Kai! Garibmunisipaliteit in Keimoes in die Noord-Kaap toegeslaan om mense weens tenderbedrog in hegtenis te neem. Vroeër vandeesmaand is Buti Piet Molupi, munisipale bestuurder van die Nala-munisipaliteit (Bothaville) in die Vrystaat ook deur die Valke in hegtenis geneem vir beweerde onreëlmatighede met die aanstelling van ’n sekuriteitsmaatskappy, volgens nuusberigte. Om dieagteruitgang te stuit en die bose kringloop van straffeloosheid op plaaslike vlak te deurbreek, moet dielandseleierskorps hul spiere begin bult. Waar talle landsburgers onder die juk van ondoeltreffende en selfdienende munisipale rade deur’n tekort aan basiese dienste geknou word,…

terwyl wyn al sedert die 1930’s geblik word, het dié soort verpakking nooit werklik gewild geword nie omdat die gehalte van geblikte wyn laer as dié van gebottelde wyn was. Die kategorie geniet egter sedert 2014 ’n herlewing danksy die ontwikkeling van nuwe tegnologie om die gehalte van geblikte wyn te verbeter, saam met millenniërs se gretigheid om met nuwe produkte te eksperimenteer. Die kategorie het die afgelope vyf jaar veral in Amerika jaarliks teen dubbelsyfers gegroei, en het verlede jaar meer as R1,2 miljard opgelewer, volgens Nielsen. Arnold Vlok en Ruan Viljoen het geweet dit was net ’n kwessie van tyd voordat die tendens na Suid-Afrika sou oorwaai, en daarom het die vriende Uncanny in 2018 geregistreer en met die ontwikkeling van hul eie handelsmerk vir geblikte wyn begin.…

die mynmaatskappye het die afgelope twee jaar soveel kontant gegenereer dat ontleders nou begin vra of hulle nie meer van die kontant aan aandeelhouers moet uitkeer nie; dit behoort immers aan hulle. Vir mynmaatskappye is die dividendvraag “moet ons, moet ons nie?” egter ’n dilemma. Maatskappydireksies keur dikwels uitbetalings as ’n vaste persentasie van die verdienste goed. Om aan aandeelhouers se druk toe te gee, vereis ’n spesiale dividend of ’n aanpassing van die uitbetalingsbeleid. Sulke besluite grens aan die onverantwoordelike as die geld intern beter benut kon word. “Ons strewe na ’n balans,” het Stephen Pearce, finansiële hoof van Anglo American, in Februarie tydens sy resultate-aanbieding gesê toe hy gevra is oor die maatskappy se uitkerings. Teen $1,08 per aandeel was Anglo se totale dividend verlede jaar effe hoër…

Nepi Rockcastle is ’n ontwikkelaaren belegger in kommersiële eiendom wat inkopiesentrums in nege lande in Sentraal-Oos-Europa besit en een van die grootste genoteerde eiendomsmaatskappye op die JSE is, met ’n markwaarde van nagenoeg R71 miljard. Verlede jaar het Nepi ’n proses begin om sy Roemeense kantoorportefeuljete verkoop met die doel om sy uitkeringsgroei op te stoot tot 6,5% vir die jaar tot einde Desember. Die groep het voorheen ’n mikpunt van 6%-groei in uitkering per aandeel gehad. Nepi het resultate virdie jaartot einde Desember2019 bekendgemaak wat wys die groep het sy mikpunt behaal, ondanks die mededingende mark. Sy lening-tot-waardeverhouding was gemaklikonderkant 35% en goed binne die ooreengekome 60% ongesekureerde skuld. Verhandel hom só: Nepi verhandel die afgelope agt maande in ’n breë sywaartse kanaal tussen 14 455c en 11 500c…

’n Maatskappy wat bankrot speel of wat in sakeredding geplaas word, is iets wat ons al hoe meer met genoteerde maatskappye sien gebeur. As beleggers wil ons natuurlik nie aandele besit van maatskappye wat in sakeredding geplaas is nie, omdat aandeelhouers baie min, indien enigiets, van dié maatskappye kan verwag. Die oorsaak van bankrotskap is nie net skuld nie, maar behels ook die likiditeit en solvensie van ’n onderneming. ’n Maatskappy soos Tongaat Hulett is tegnies gesproke bankrot met sy negatiewe netto batewaarde van ongeveer R4 miljard. Maar dis onwaarskynlik dat die sakeredders ingeroep gaan word, terwyl ander maatskappye wat hulle in ’n soortgelyke posisie bevind, ’n sakereddingsproses in die gesig staar. Wat Tongaat Hulett uniek maak, is sy vermoë om hom uit die moeilikheid te handel. Daar is ’n…

die Urban Outfitters-handelsmerk is gemik op jong volwassenes met ’n produkreeks wat vroue-en mansklere, skoene, skoonheidsen welstandsprodukte, bykomstighede, aktiewe drag en -uitrustings en huishoudelike artikels, sowel as musiek, veral vinielplate en kassette insluit. Baie van die goedere word deur die onderneming se groothandelafdeling op verskeie private etikette ontwerp en vervaardig. Hulle is teenwoordig in lande soos Amerika, Swede, Brittanje, Spanje, Denemarke, Frankryk, Duitsland, Ierland, België, Kanada, Italië, Nederland, Israel, asook die Verenigde Arabiese Emirate. Glo dit of nie, maar die maatskappy is in 1970 gestig as ’n projek vir ’n entrepreneursklas aan die Universiteit van Pennsylvania. Vandaar het die maatskappy gegroei en is dit mettertyd herdoop na Urban Outfitters. Dit wys net weer waarop ’n “terloopse projek” kan uitloop as daar genoeg entoesiasme bestaan. Terwyl baie maatskappye in die spesialiskleinhandelsektor…

beurtkrag sal nog vir minstens 18 maande lank ’n permanente kenmerk van Suid-Afrika wees terwyl Eskom die verlammende gevolge hanteervan meer as ’n dekade se verwaarlosing en uitgestelde onderhoudswerkwat sy vloot steenkoolaangedrewe aanlegte al hoe kwesbaardervironverwagte breekskade gemaak het. Die planne wat die maatskappy tans finaliseer, dui daarop dat sowat 25 000 MW se krag in dié tydperk betroubaar verskaf kan word – veel minder as die huidige vraag van sowat 29000MW, wat normaalweg in die winter tot meer as 30 000 MW toeneem. Jan Oberholzer, bedryfshoof van Eskom, het in ’n onderhoud met finweek gesê dat hy meen dit sal die waarskynlike uitkoms wees van die toename in die beplande onderhoudswerk van die vorige 5 000 MW tot meer as 6000MW per dag om eenhede opsy te sit vir…

tito Mboweni, die ministervan finansies, het enige poging laat vaarom aan Suid-Afrika se laaste kredietgradering op beleggingsgraad vas te klou met ’n begroting waarin eerlikerken word dat skuld nie in die volgende paar jaar sal stabiliseer nie, en het die belastinglas op individue onverwags verlig in ’n dringende poging om weer lewe in die kwynende ekonomie te blaas. Die besluit om nie belastings te verhoog om groeiende skuld in die openbare sektorte help beperken toenemende begrotingstekorteteverklein nie – soos verwag is – sal waarskynlikdaartoe lei dat Moody’s Investors Service sy kredietgradering op beleggingsgraad virSA verlaag, wat tot groot kapitaaluitvloei sal lei en leningskoste in die land sal verhoog. Die kredietgraderingsagentskappe S&P en Fitch, wat riskante status aan SA se soewereine staatskuld heg, sal waarskynlik ook hul graderings verder verlaag. Die…

menige nuwe onderneming – of jy ’n elektriese saak begin, blomme verkoop of hare sny – moet die fyn balanseertoertjie doen van kontant wat toegedeel moet word. Dit kan wees om verskaffers te betaal, werknemers te besoldig of om aan die bank rente te betaal. Voeg daarby die noodsaaklikheid om versekering uit te neem op waardevolle bates en die moontlike verlies van inkomste – veral in ’n eenmansaak – en vir’n nuwe toetredertot die sakewêreld kan dinge oorweldigend lyk. Om mense in diens te neem, kan ook ’n gedugte taak wees (kyk kassie op bl.45). Om ’n besigheid te begin en kontant in die hande te kry om jou nuwe onderneming op dreef te kry, is heel waarskynlik nie iets waarmee die tradisionele banke jou sal ondersteun nie. “Banke is…

Om in ’n nuwe onderneming te begin, of ’n produk of diens te begin verkoop, is opwindend. Om personeellede aan te stel om dié verkope en ander administratiewe funksies te ondersteun, miskien nie. Dit hoef egter nie so te wees nie. “ ’n Belangrike eerste stap is om te weet onder watter sektor (indien enige) die onderneming val,” sê Nicolene Schoeman-Louw, besturende direkteur by SchoemanLaw Inc. “Om werknemers met skriftelike kontrakte aan te stel, sal baie help om die verwagtinge aan albei kante duidelik uit te spel.” Om standaarde vir aanvaarbare gedrag in mensehulpbronbeleid uit te stippel, is ook noodsaaklik, sê sy. Verder ook belangrik, volgens haar, is registrasie by die departement van arbeid en om te verseker die departement se vereistes word nagekom, soos die korrekte vertoon van kennisgewings,…