Innholdsfortegnelse for 26 September 2019 i Finweek - Afrikaans

om te praat is maklik, soos ons weet. Baie maklik. Ons skuil gerieflik agter woorde. Ons gebruik woorde om slim te klink, of om voor te gee ons het ’n plan om iets reg te stel. In werklikheid kan dit egter bloot leë woorde wees. Regerings doen dit die hele tyd. Maatskappye ook. Dink maar aan terme soos ‘strategiese dinkskrums’ of ‘subkomitees’ wat aan ‘veelvlakkige benaderings’ werk om enige probleem, van misdaad tot finansiële resultate, op te los, maar eintlik net wys dat die leiers nie antwoorde het nie. Om byvoorbeeld te sê jy gaan ’n maatskappy se ondernemingskultuur regstel, is iets heeltemal anders as om dit in werklikheid te doen. Wat is die plan wanneer jy die sogenaamde “sagte” dinge wil “regstel”, soos ’n onderneming se kultuur? Ek het…

aspen Pharmacare was vir ’n lang tyd die gunstelingaandeel op die JSE, met ’n absolute hoogtepunt van 44 870 sent per aandeel wat hy in 2015 behaal het (van 2 900 sent in 2009). Aspen, wat in 1997 in ’n huis in Durban ontstaan het, is vandag ’n multinasionale farmaseutiese maatskappy wat sy produkte aan 150 lande wêreldwyd versprei. Vooruitsigte: Verkrygings oor die afgelope dekade het Aspen met hope skuld gelaat. Vroeër vanjaar het die maatskappy gesê totale skuld het R53,5 miljard bereik, meer as sy markwaarde. Maar met die aankondiging van sy resultate vir die jaar tot 30 Junie in September, het die maatskappy aangedui dat skuld met 27% verminder is tot R39 miljard – wat veilig benede sy markkapitalisasie van ongeveer R44 miljard is. Wat die grafieke sê:…

HYPROP Die beste keuse in sy sektor Hyprop was lankeen van my voorkeureiendomsaandele, aangesien hy plaaslike bates van hoë gehalte besit. Maar die avontuur na die res van die vasteland het seergemaak; hy moes amper R1,5 miljard afskryf voor die verkoop van hierdie bates. Plaaslike bedrywighede bly gesond, met ’n kleinhandelleegstaansyfer van onder 1% en indrukwekkende groei (van 6,5%) in plaaslike verspreidingsinkomste. Sy klein bedrywighede in Oos-Europa meld beter syfers aan. Die opbrengs is meer as 12%, wat uitstekend is vir ’n gehalteonderneming (ondanks hulleteëspoed in die res van Afrika), en die aandeel bly my plaaslike gunsteling omdat hy teen meeras ’n derde onder die netto batewaarde verhandel. METROFILE Ooreenkoms, of nie? Met Metrofile* se resultate virdie jaartot 30 Junie het skuld gedaal en kasvolume met ongeveer 5% groei. Hulle…

ETF’s word dikwels met effektetrusts vergelyk. “Indien albei strukture produkte bied wat ontwerp is om dieselfde maatstaf na te spoor, sal hulleheelwaarskynlikdieselfdesekuriteite besit om dieselfde prestasiedoelwit te bereik,” sê Johann Erasmus, hoof van indeksfondse by Standard Bank. ETF’s bied egter sekere strukturele voordele, waarvan sommige hieronder uitgelig word deur deskundiges met wie finweek gepraat het. Voordele Koste In die algemeen, het ETF’s ’n laer kostestruktuur as effektetrusts. Dit is hoofsaaklik weens die feit dat ETF’s op die sekondêre mark op die JSE verhandel word, met geen koste-uitwerking op die fonds self nie. Likiditeit ETF’s bied beleggers onmiddellike blootsteling aan ’n mark en kan intradag soos aandele verhandel word. Effektetrusts kan slegs een keer per dag verhandel word. Diversifikasie Jy kan kies om by die doyenne van die bedryf (die eerste…

genoteerde eiendom se resultate was die laaste jare meestal ’n storie van stygings en min verliese. Maar die moeilike en verslegtende plaaslike ekonomie het vanjaar tot ’n verandering bygedra. Onlangse resultate oral in die sektordui op ’n verlangsaming in dividendgroei en ’n nuwe maatstaf van wat voorheen as “goeie groei” beskou word. “Vroeër se 8% tot 10% is vandagse 4% tot 6%,” grap DarrenWilder, uitvoerende hoof van Fairvest Property Holdings. Nog temas wat oral in die sektor na vore kom, sluit in ’n verskuiwing weg van Afrika-blootstelling, asooktoetreding van die moeilike Britse kleinhandelomgewing. Fairvest Property Holdings – een van die min genoteerde eiendomsgroepe wat groei verklaar het wat die mark klop – het ’n styging van 8,1% in die uitkering peraandeel virdie jaartot Junie vanjaar verklaar. Selfs by sy plaaslik…

en van die mees onderwaardeerde feite aangaande die tweede helfte van die 20ste eeu is die wêreldwye afname in vrugbaarheidsyfers. In 1950 het die gemiddelde vrou ongeveer vyf kinders gehad. Vandag is dit minder as 2,5. Die implikasie is dat vroue se vrugbaarheidsyfer vinnig kan daal; dit het 95 jaar in Brittanje geneem virdie vrugbaarheidsyferom van ses tot drie kinders per vrou te daal (van 1815 tot 1910), maar net 20 jaar in Bangladesj (1982 tot 2002). Terloops, Suid-Afrika het 34 jaar nodig gehad (1963 tot 1997). In talle dele van die wêreld is die vrugbaarheidsyfer nou ver benede die vervangingsyfer, wat demografiese uitdagings skep. En nie net in die rykste lande nie. Ja, ryk lande soos Duitsland (vrugbaarheidsyfer van 1,48) en Suid-Korea (1,35) het besonder lae vrugbaarheidsyfers, maar so…

sê wat jy wil oor potensiële koolstofblootstelling, die belangrikste rede waarom South32 besluit het om sy Suid-Afrikaanse steenkoolmyne, wat in sy 92%-beheerdeSouth African EnergyCoal (SAEC) gehou word, te verkoop, is omdat hulle nie so mededingend was as ander bates in die groep se portefeulje nie. “SAEC sou waarskynlik nie in ons portefeulje om kapitaal meeding nie, gegewe ons kapitaaltoewysingsprogram, en hoe meer ek daaroor dink, is dit waarskynlik die beste rede om te gee,” sê Mike Fraser, bedryfshoof van South32 in ’n onderhoud met finweek. “As dit geleenthede met ’n groot opbrengs was, sou jy die risiko kon dek wat steenkool in die portefeulje veroorsaak: Jy sou koolstofkrediete kon koop om daarvoor te vergoed, of jy kon elders iets anders gedoen het,” sê hy. Die SAEC is nou onderworpe aan…

African RainbowCapital se onlangse resultate vir die jaar tot einde Junie het ’n netto batewaarde (NBW) van 934 sent getoon, met die aandeel wat teen ongeveer 400 sent verhandel. Ons kan NBW debatteer, en ek meen dit lyk of sy telekomsoperateur, Rain, optimisties gewaardeer is, maar selfs as ons ’n kwart van Rain se waardasie aftrek, sal dit ons steeds met ’n NBW van meer as 800 sent laat. Iets anders wat my pla, is die hoë kostestruktuur. Maar hier kan ons ’n formule gebruik om die kostestruktuur te verdiskonteer. Gelde kan moontlik so hoog as 3% wees en as dit met tien vermenigvuldig word, gee dit ’n diskontokoers. Dus kan ons ’n bykomende 30% van NBW aftrek. Dit laat ons steeds met ongeveer 560 sent. Dit beteken dat selfs…

capitec-beleggers het verlede jaar hard probeer om ’n verslag van Viceroy as niksseggend af te maak, wat beweer het dat die bank sy beleggers om die bos lei. Maaropwaartse momentum het reeds stoom verloor. ToeCapitec in Maart 2019 in absolute hoogtepunt by143 295 sent per aandeel bereik het, was sy prys-verdienste-veelvoud (p/v) ’n duur 26,18. Beleggersentiment het toe begin afplat. Capitec was oorspanne. Vooruitsigte: Nadat Capitec nie belangrike steun by131 605 sent kon hou nie, het hy deur die tweede steuntendenslyn van sy langtermyn-bulkanaal gebreek. In ’n handelsverklaring wat vroeg in Septemberverskyn het, het Capitec gesê hy verwag wesensverdienste per aandeel vir die ses maande tot einde Augustus sal met soveel as 21% styg tot ’n strek van 2 504 sent en 2 568 sent. Die aandeelprys het met dié…

ek koop al die afgelope jaar beursverhandelde fondse (ETF’s) vir genoteerde eiendom. Tot dusver was dit nie juis ’n lonende belegging nie, aangesien die indeks vir genoteerde eiendom oor die tydperk met meer as 10% gedaal het. Dit is egter voor die betaling van dividende. Die dividende was goed, met betalings van ongeveer 9%. As dié twee dus teenoor mekaar gestel word, is die verlies in waarde vir my altesame gelyk aan om en by 1%. Oor dieselfde tydperk was dieTop40 plat, maar dit is afgesien van ’n dividendopbrengs van ongeveer 3%. Ek wil hier graag verduidelik waarom ek tog van eiendom hou, maar ook hoekom ek dalk verkeerd is, en veral op kort termyn. Vir sover dit die bulaspek van eiendom betref, is die situasie eintlik redelik eenvoudig. Jy…

Plaaslike voedselkleinhandelaars het beleggers die afgelope jaar R32,1 miljard gekos deurdat aandeelpryse weens die swak verbruikersomgewing gedaal het. Die afgelope drie jaar is R54 miljard se kapitaalwaarde vernietig. (Dit is volgens berekeninge op grond van aandeelprysveranderinge tot 12 September). Die sukkelende plaaslike ekonomie het Shoprite, Woolworths, Spar, Pick n Pay en Massmart* se aandele geknou. Shoprite, Afrika se grootste kruidenier, het die afgelope 12 maande meer as ’n derde van sy aandeelprys verloor, terwyl Massmart, die land se derde grootste kruidenier volgens verkope, meer as die helfte verloor het. Dis moeilik om stygings in bedryfskoste deur te gee aan verbruikers, wat deur die hoë werkloosheidskoers, flou ekonomiese groei en ’n gebrek aan reële loongroei benadeel word. “Ons bly op kostebeheer ingestel en oefen sterk kostebeheer by ons winkelbedrywighede en steundienskantore…

Omdat ’n ETF ’n sekuriteit is wat op die JSE genoteer word, moet jy eers ’n beleggingsrekening by ’n geskikte makelaar of beleggingsplatform open, raai ETF-deskundige Nerina Visser aan. Sy beveel aan dat so ’n rekening by ’n finansiëledienste-verskaffer (FSP) geopen word wat in ETF’s spesialiseer en wat jou die nodige steun en advies kan gee wanneer jy dit nodig het. Dit is ook van toepassing op diskressionêre (gewone beleggings) rekenings, belastingvrye beleggingsrekenings en aftreefondsrekenings. Beleggers kyk te dikwels na prestasie en neem swak besluite op kort termyn, volgens EasyEquities se Shaun Keeling. “Jy moet ’n strategie in gedagte hê wanneer jy koop en moet jou daarby hou. Dus, as jy koop om in ’n onderwysfonds vir ’n kind te belê, is dit voldoende om dit een keer per kwartaal…

die groot prioriteit vir Kobus Verster, uitvoerende hoof van die staalmaker ArcelorMittal Suid-Afrika (Amsa), is om werknemers se moreel weer te versterk. “Dit is ’n onderneming wat die afgelope tien jaar in nood verkeer het,” sê hy tydens ’n onderhoud kort ná die maatskappy se tussentydse resultate. “Ons moet die ondernemingskultuur laat vlam vat.” Dit is makliker gesê as gedaan. Die syfers van die afgelope paar verslagdoeningseisoene toon in ’n neutedop hoe moeilik dit geword het om in Suid-Afrika staal te maak. In 2017 het Amsa ’n wesensverlies van R2,5 miljard aangeteken, gevolg deur’n ‘meevaller’-wins van R968 miljoen verlede jaar. In die vorige boekjare van 2014 tot 2016 is geakkumuleerde wesensverliese van R8 miljard aangeteken. Wat werknemers se moreel verder bedreig, is dat afleggings oor ruweg 2 000 se koppe…

die toekoms van bankwese spring nie die werking van die vierde nywerheidsrevolusie vry nie, en ontwrigting het nou die norm geword. Vanuit veral ’n transaksiebankwese-perspektief het disintermediasie reeds die bankwese vir altyd verander. Om aan die eise van hierdie nuwe uitdagings te voldoen, het Standard Bank se transaksieprodukte-en-dienste-span (TPS) ’n toekomsgerigte program ingestel wat vier sleutelbegrippe vir kwantumverandering in oënskou neem. Skep oplossings saam met kliënte ’n Fokus op ontwikkeling wat deur kliënte gelei word, beteken ontwerp volgens kliënte se behoeftes, nie volgens die produk nie. Dit beteken om oplossings saam met kliënte te skep, wat miskien maklik klink en iets is waarna almal streef, maar inderwaarheid moeilik is. Wat vereis word, is kliënte wat bereid is om hiermee saam te werk, ’n begrip van die kliënt se ekosisteem en…

■ SA Business Hub: Bied bekostigbare en toeganklike sake-opleiding ■ Innovation Hub: Ondersteuningsgroei vir tegnologiemaatskappye ■ Shaduka Black Umbrellas: Ondersteuning met infrastruktuur, mentorskappe en samewerking ■ Seda Incubation: Het 24 ontwikkelingsentrums in verskillende sektore landwyd ■ Swiss Business Hub SA: Verantwoordelik vir die inwerkingstelling van Switserse uitvoerstrategieë in Suid-en Oos-Afrika. Bron: www.youthvillage.co.za…

“DIT IS DIE KONGRES SE KANS OM AGTER DIE SKERMSTE LOER.” —Paul Gallant, ontleder by Cowen Inc, aangehaal in The Wall Street Journal (WSJ). Hy het kommentaardaarop gelewerdat die Amerikaanse kongres tegnologiemaatskappye, waaronder Facebook, Amazon, Alphabet, Google en Apple, tot 14 Oktober gegee het om dokumente – waaronder bestuurskommunikasie, finansiële state en inligting oor mededingers, markaandeel, samesmeltings en sleutelsakebesluite – in ’n antitrust ondersoek na tegnologiemaatskappye te verskaf, berig die publikasie. Wetgewers eis e-posse en ander rekords van sommige van die bedryf se topbestuurders, soos Jeff Bezos (stigtervan Amazon), Mark Zuckerberg (uitvoerende hoof van Facebook), Tim Cook (uitvoerende hoof van Apple), Larry Page, Sergey Brin en Eric Schmidt (Google se vroeë leiers), in hul soeke na bewyse van teenmededingende optrede. Gallant sê die kongres “sal kan sien wat maatskappybesture privaat…

gemoedere bedaar ná die rekordstyging in oilepryse wat op ’n skouspelagtige hommeltuigaanval op 14 September op Saoedi-Arabië se hoofolieproduksie-aanleg gevolg het. Die voorval het die skrikbeeld geskep van militêre konfrontasie wat die vernietiging van meer olie--infrastruktuur in die onstabiele streek kan veroorsaak. Maar finansiële markte het waarskuwings dat oliepryse in dié scenario tot $100 per vat kan styg – wat die swak wêreldekonomie se groei sal smoor – opsygeskuif, selfs al sal ’n “geopolitieke risikopremie” pryse na verwagting in die komende weke hoër hou. Standard& Poor’s sê in ’n navorsingsaantekening van 16 Septemberdie implikasies van die aanval moenie net geïgnoreer word nie. Die feit dat een gekombineerde aanval op Saoedi-Arabië die helfte van sy vermoë – gelykstaande met 5% van die wêreldvoorraad en 10% van die spaarproduksievermoë – kan uitwis,…

Pick n Pay het ver gevorder sedert Richard Brasher, die voormalige hoof van die Britse kleinhandelaar, Tesco, hom in 2013 as uitvoerende hoof by die maatskappy aangesluit het. Hy het die taak gehad om die maatskappy op die herstelpad te plaas. Pick n Pay het destyds ’n regrukstrategie dringend nodig gehad aangesien sy mededingers in sy markaandeel ingevreet het. Die Ses jaar later kan Brasher op ’n mate van sukses aanspraak maak. In April het Pick n Pay wins na belasting van R1,65 miljard vir die tydperk van 53 weke tot 3 Maart 2019 gehad – ’n toename vanaf die R1,3 miljard in die ooreenstemmende tydperk. ’n Einddividend van 192 sent per aandeel is verklaar wat die totale jaarlikse dividend op 231,1 sent per aandeel te staan bring – ’n…

tiger Woods staan sekerlik uit as een van die grotes wat daarin kon slaag om terug te keer na sukses. Tot redelik onlangs het die meeste mense gemeen dat hy dalkwel een van die grootste gholfspelers ooit was, maar dat hy enige oomblik gaan aftree. Sy liggaam het deur die jare baie operasies verduur. En die BBC berig dat hy 1 876 dae lank nie ’n enkele oorwinning behaal het nie. In ’n stadium was hy in die 1 199ste posisie op die wêreldranglys. Maar sy wilskrag en vasberadenheid – ’n teken van alle sportmanne en -vroue van gehalte – het almal verbaas toe hy die Amerikaanse Meesters in April gewen het. Dit is menslik om iets oorboord te gooi as dit net “nie meer werk nie”. Neem ons plaaslike…

kan negatiewe rentekoerse ’n normale situasie word? Dit volg op president DonaldTrump se onlangse twiet waarin hy by die Amerikaanse Federale Reserweraad (die Fed) aangedring het om koerse verder tot nul of selfs negatiewe vlakke te verlaag. En toe die raad sy nuwe “toepaslike” houding bekend gemaak het – teenoor“middelsiklusaanpassing” vroeër – het Alan Greenspan, voormalige voorsitter van die Fed, gewaarsku dat Amerika dalk binnekort negatiewe effekteopbrengskoerse sal hê, soos reeds die geval is in Duitsland en Japan. Asof hy dié oproepe wou weerspreek, het die Amerikaanse tienjaar-effek in ooreenstemming met internasionale effekte omgeswaai deurdat opbrengskoerse gestyg het in afwagting van verdere aansporingstappe deur sentrale banke om ’n moontlike resessie af te weer. Baie ontleders meen egter dit was net ’n tydelike verandering en dat internasionale effekte binnekort hul daaltendens…

die versekeringsmaatskappy Liberty het onlangs syWellness Bonus-voordeel vaan stapel gestuur, wat gebruik maak van kliënte se gesondheidsdata in enige erkende eksterne gesondheidsprogram om ’n Liberty Wellness-telling toe te ken. Kliënte verskaf hierdie inligting vrywillig aan Liberty, en Liberty gee dan op sy beurt aan hulle voordele vir’n gesonde leefstyl in die vorm van kontantbonusse. Nalen Naidoo, afdelingsbestuurder vir kleinhandelsoplossings by Liberty, verduidelik: Waarom moet jou persoonlike data vir jou saak maak? In ’n tydperk waar groot ondernemings die finansiëledienstebedryf blyk te oorheers, voel verbruikers dat hulle min invloed het op die produkte wat hulle koop, die pryse wat hulle betaal of die waarde wat hulle ontvang. Maar verbruikers het belangrike inligting waarin ondernemings al hoe meer belang stel – hul persoonlike data. Dit gee hulle baie potensiële mag, en hulle…

plaaslike sakeversnellers, medeskeppende ruimtes en sakeontwikkelingsprogramme, wat ondersteuning vir entrepreneurs en nuwe ondernemings bied, het die afgelope paar jaar vinnig gegroei. Dit is nie net omdat daar besef is dat klein en mediumondernemings (KMO’s) van kritieke belang vir die ekonomie en werkskepping is nie, maar ook vanweë ’n belangrike verandering in die kodes vir breed-gebaseerde swart ekonomiese bemagtiging (BBSEB). Ondernemings kan tot 40 punte op hul BBSEB-telkaart kry as hulle in die onderneming-en verskaffersontwikkeling van kwalifiserende kleinsakeondernemings belê. Wat bied ontwikkelingsprogramme? Alle ondernemings gaan deurverskillende fases – die idee, die begin, die vestiging, groei, stabilisering en verdere groei. Daar is oënskynlik ’n ondersteuningsprogram vir elke fase. Om die een te vind wat reg pas, is egter van kritieke belang vir sukses. Vir baie entrepreneurs is dit vreesaanjaend om met die…

1. Met hoeveel het die Gesagsowerheid vir die Finansiële Sektor (FSCA) Steinhoff weens markmisleiding beboet? 2. Watter soort motors word volgens Suid-Afrika se jongste misdaadstatistieke – vir 2018-’19 – die meeste gekaap? ■ Bakkies ■ Sportmotors ■ Luikrugmotors 3. Apple het by sy 2019-herfsgeleentheid aangekondig dat die iPhone 11, 11 Pro en 11 Pro Max op 20 September uitgereik sou word. Hoeveel kameras het die nuutste iPhone? 4. Waar of vals? Die pas aanvaarde Wysigingswet op die Nasionale Kwalifikasieraamwerk is daarop gemik om kwalifikasiebedrog en leuens oor kwalifikasies op CV’s te kriminaliseer. 5. In watter land is Robert Mugabe, voormalige president van Zimbabwe, in die ouderdom van 95 dood? 6. Waar of vals? Die BMW X3 word in Suid-Afrika vervaardig. 7. Wie is die Europese Unie se nuwe handelskommissaris?…

Wotan @WotanZA As al my haat vir Rivonia-weg in ’n energiebron omgeskakel kon word, sal dit genoeg krag lewervirdie geïndustrialiseerde stede van die mensdom vir die volgende miljoen jaar. #16 @L_Tido Beste kletsrymer, weet jou ouers dat jy in die ateljee is en dat jy sê die strate het jou grootgemaak? NKABINDE @sya_nkabinde Die lewe ná 18 is vreeslik. Jy haal net asem dan skuld jy R200. Mr D @DarronDiesel Niemand: Afrikaanse mense: “Môre, môre.” Karabomothibi_ @KayarrSocial Koop ’n denimbroek en tekkies of betaal huurgeld? Ben Carlson @awealthofcs Tydens die volgende resessie: “EK HET DIE RESESSIE VOORSPEL!”- letterlik almal. Naval Ravikant Bot @NavalBot “ ’n Voorsmaak van vryheid kan jou ongeskik maak vir werk.” Adam Liaw @adamliaw Soos die meeste mense, sukkel ek soms daarmee, maar ek voel altyd beter…