Innholdsfortegnelse for Weg! Kalahari i Weg!

Die Kalahari – al is dit so ver! – is ’n plek wat kortpad kies na jou hart. Dalk vang die rooi sandduine eerste jou oog, of die karaktervolle silhoeët van ’n kameeldoringboom teen sonsondergang, of die verrassende dierelewe – van die streek se beroemde swartmaanhaarleeus tot die kleiner menigtes – maar iéts hier gaan met jou praat. In hierdie gids vier ons die Noord-Kaap van die Oranjerivier noordwaarts, deur die hartland van die Kalahari se boeregemeenskap rondom Askham, Rietfontein en Van Zylsrus tot in die afgeleë wildernis van die Kgalagadi-oorgrenspark, die gróót rede hoekom die meeste toeriste hierheen kom. Die park is uiters gewild en dit is nie altyd maklik om blyplek te kry nie, maar juis daarom wil ons jou aanmoedig om jou vakansie uit te rek en…

Voor my lê ’n plaat water omsoom deur kort groen gras. Skoorsteenveërs fynkam die vlak kant terwyl ’n horde kolganse, ’n enkele bleshoender en ’n paar kleindobbertjies, insluitend jongetjies, dieper in swem. Dié waterlandskap vang ’n mens onkant in die middel van die Kalahari. Paul en Riana Loots se plaas, Uitsig, lê 50 km noord van Upington, reg langs die R360. Hier bedryf hulle die Kalahari Guesthouse, Camping & Farmstall. Ek wou aanvanklik kamp, maar toe vertel Riana my dat hulle ook ’n boskamp het met netjiese tenteenhede. Die opstal (waar die gastehuis en padstal is) lê aan die westekant van die teerpad en die kampplek en boskamp aan die oostekant. Paul het voor met sy quadfiets gery om my te wys waar ek kan slaap. Een oomblik ry jy…

ANDRIES THYS Veldgids, Mata-Mata Ek het by Twee Rivieren grootgeword en by my oupa, Abraham Malgas, van die veld geleer – hy was nog van die generasie wat in die park gebore was. Hy het seker meer as 30 jaar in die park gewerk, as kampman, as veldwagter, as spoorsnyer. My pa, Floors Thys, het óók in die park gewerk, hy was by die tegniese afdeling. As hy voorraad moet wegbring na Mata-Mata of Nossob, dan het ek soms saam met hom gery. Toe ek jonk was, was die begeerte dus daar om ook eendag in die park te werk. Ek het ook veldkennis opgetel by oom Vetpiet Kruiper, hy was die meesterspoorsnyer. Dan ook by Andrew Kruiper, hy bly vandag op Welkom. Dié mense was ingebore met die veldkennis.…

ENKELVOUDIG OF SAAMGESTELD? Die bome en struike wat hier beskryf word, het enkelvoudige (links bo), veervormig saamgestelde (middel) of dubbelveervormig saamgestelde blare (onder). ’n Enkelvoudige blaar bestaan uit een onverdeelde blaarskyf, maar kan gelob of ingekeep wees. ’n Veervormig saamgestelde blaar het klein blaartjies wat uit albei kante van die hoofaar vertak terwyl ’n dubbelveervormig saamgestelde blaarskyf twee keer verdeel – elke blaartjie onderverdeel weer in kleiner blaartjies. Kameeldoring Vachellia erioloba Waar kan ek die boom sien? Die kameeldoring groei in diep, sanderige grond, maar veral in die spoelgrond langs droë rivierlope. Dis nogal volop in die noordelike dele van die park. Hoe ken ek die boom uit? Dis ’n groot (tot 12 m hoog), wydspreidende doringboom met ruwe swartbruin bas. Daar is dikwels groot versamelvoëlneste in die takke. Die…

LANGS DIE R360: UPINGTON – ASKHAM 17 Kalahari Guesthouse, Camping & Farmstall Sowat 50 km buite Upington en 120 km suid van Askham. Dié gastehuis het slaapplek vir 6 mense in 3 en suite-kamers met waaiers en/of lugverkoeling, elektrisiteit en gas. Dis selfsorgverblyf, maar etes is beskikbaar op bestelling en hier is braaigeriewe. R400 p.p.p.n. Die boskamp het 2 selfsorghuisies langs ’n dam. Die huisies is met driedoringtakke gebou. Ligte, warmwaterstorte en spoeltoilette. Boshuisie met 2 beddens R750 p.n.; 4 beddens R950 p.n. Die kampterrein langs die dam het ’n selfsorgkombuis met ’n tweeplaatstoof en ligte, braaigeriewe en ablusiegeriewe. R160 p.p.p.n. Kameeldoringhout te koop: R35 vir ’n bondel; R80 vir ’n groot sak. Koel af in die swembad, stap, ry fiets, kyk voëls of koop lekkernye by die padstal (sien…

JOHAN KLOPPERS, VISHOEK Toerusting Canon EOS 7D, Canon 100-400 mm-lens Kameraverstellings 1/1 000 sek.; f7.1; ISO 200 Datum en tyd 8 Maart 2011, 4.32 nm. SAMEVLOEIING Hierdie watergat is ’n goeie plek om laatmiddag vir diere te wag. Jy kan wag tot vyf minute voordat die kamphek toemaak voordat jy terugry, want dis na aan Twee Rivieren. Die parkeerplek is op ’n hoogtetjie van waar jy ’n mooi uitsig het, én die son skyn van agter jou op die watergat. Ek het my foto uit hierdie posisie geneem. Vroegoggend moet jy egter aan die ander kant van die watergat parkeer, want dan is die lig beter van daardie kant af. Ek het gehou van hierdie volstruis wat met sy kleintjies aangestap kom water toe. Die blouwildebees en springbok in die…

Wanneer die Botswanagogga jou eers byt, laat hy nie sommer los nie. Die afgelope twee jaar was maar erg frustrerend met gekanselleerde vakansies… Selfs al is Botswana weer oop vir beperkte besigheid, sorg die vrees vir ’n nuwe Covid-19-golf dat reisigers nog huiwerig is om buite ons landsgrense te toer. Gelukkig kan jy die Botswana-kant van die Kgalagadi-oorgrenspark besoek sonder om ’n enkele stempel in jou paspoort te kry! Daar is basies twee dele aan die Botswana-kant waar toeriste kan oornag en wild soek. Die afgesonderde Kaagedeelte lê in die noordwestelike hoek van die park en die meer gewilde Mabuasehube-deel (sien kaart op bl. 83) is in die ooste van die park – dié artikel fokus op Mabua, soos dit kortweg bekend staan. In September 2021 het brande deur die…

In Februarie 2021 was die Noord-Kaap in rep en roer. Goeie somerreëns het geval in dele van die Kalahari – ook die sogenaamde Groen-Kalahari daar by Kuruman – en mense het begin praat oor of die Kurumanrivier weer gaan loop. Behalwe vir die Oranjerivier is dié deel van die Noord-Kaap grotendeels ’n plek van droë fossielriviere. Trek ’n kaart nader en kyk. Die Auob- en Nossobrivier wat deur die Kgalagadi-oorgrenspark loop, kom van diep in Namibië – óók ’n land van meestal droë riviere. By Samevloeiing, net noord van Twee Rivieren, kom die Auob en die Nossob bymekaar, en daarvandaan heet dit die Nossob tot by Bokspits waar dit aansluit by die Molopo. Nét suid daarvan, by Andriesvale, kom die Kuruman ook by. Die Kuruman ontspring sowat 370 km hiervandaan,…

HOOFKAMPE Net die hoofkampe het vulstasies en winkels. Al die vulstasies het petrol en diesel en aanvaar brandstof-, kredieten debietkaarte. Sorg dat jy kontant by jou het, want die masjiene is nie altyd aanlyn nie (slegs Twee Rivieren het ’n kitsbank). Die winkels is soos ’n klein supermark en verkoop alles van ys, vleis, bier en hout tot tandepasta en seep (en roomys!). Die Kalahari se water is brak – bring jou eie kanne water as jy nie van die smaak hou nie, of koop gebottelde water by die winkel. 33 Twee Rivieren Dié groot ruskamp is langs die droë Nossobrivier by die suidelike ingang van die park. Dis die park se hoofkwartier en ’n grenspos – as jy na of van Namibië (via Mata-Mata) of Botswana reis, moet jy…

Verlede Donderdag bel my ouer broer Neno en vra of ons nie saam met hulle die Kurumanrivier by Van Zylsrus wil gaan kyk nie. Ons het nog nooit gesien dat dié droë rivier loop nie, al het ons hier grootgeword. Ek oorweeg dit vir ’n oomblik, maar besef ons kan nie. Ons het kuiermense en my werk is reeds agter op die plaas – ek en my vrou, Petra, boer met beeste en Meatmaster-skape suid van Askham, langs die Upingtonpad. “Nee,” sê ek vir Neno, “ek wag dit in by Askham, dán eers is dit ons rivier.” Sien, ons is nader aan Askham as wat ons is aan Van Zylsrus. Die mense van Van Zylsrus en die plase stroomaf van daar het klaar die rivier gesien. Ons beurt kom. ’n…

Op die laaste Maandagoggend in Mei ontmoet ek Thys Burger, my gids, en twee ander toeriste, Gert en Petro Visser van Loskopdam, by die Nossobruskamp. Die Nossob 4x4 Eco Trail mag deur ’n minimum van twee toeristevoertuie (maksimum van vyf) gery word en ek is dus dankbaar vir die Vissers wat my oor die komende dae geselskap gaan hou. Thys, geklee in die olyfgroen uniform van die park, en met ’n boshoedjie op die kop, staan langs sy kakie Hilux, die kolf van sy R1-geweer wat op sy stewelpunt rus. Thys lyk tuis hier, en later vind ek uit hoekom. Hoewel hy in Usakos, Namibië, gebore is, was van sy voorsate boorgatwagters in die Auobrivier, nog voor die park geproklameer is. Die park en sy landskap is dus van kleins…

In 1963 was die hoofkantoor van die destydse Gemsbokpark op Twee Rivieren in die suide, met Mata-Mata reeds gevestig as buitepos en toeristekamp. Die enigste ander plek waar mense gewoon het, was Unie-end, waar die assistentveldwagter Jan Jannewarie en ’n paar Boesmans gewoon het. Elias le Riche se ouer broer, Stoffel, was Mata-Mata se veldwagter en tussen Joep (Elias en Stoffel se pa) en Stoffel kon hulle effektiewe beheer oor die Auobrivier uitoefen. Hulle het daarin geslaag om stropery te beheer en al die windpompe in werkende toestand te hou. Die Nossobrivier was ’n ander storie. Noord van Twee Rivieren was daar geen noemenswaardige teenwoordigheid van parkamptenare nie. As parkhoof het Joep elke ses of agt weke die Nossobrivier gepatrolleer, maar na gelang hy verder noord getrek het, het die…

Welkom in die Kalahari, Richard! Hoe pas jy aan tussen die duine? Al die mense van die Kalahari se Rooiduin-roete (waarop Kalahari Trails lê) help my baie om die reservaat weer op sy voete te kry! Ek is ontsettend dankbaar vir hulle aansporing en leiding. Ja-nee, die mense van Askham is ongelooflik. Veral die slagter Kruger du Toit, ’n groot en gerespekteerde gees in die distrik wat ongelukkig in Julie aan Covid-19 oorlede is. Hy het my oor menige kuiertjie met koffie-enbeskuit baie geleer. Ek het gelees dat jy op skool in Wallis goed rugby gespeel het. Dit is seker ’n nuttige aanknopingspunt noudat jy in die Kalahari nuwe vriende moet maak, of hoe? Dit help beslis! Ja, my skool, Llandovery College, was tóé en is steeds vandag bekend vir…

44 Kampplekke in die Botswana-kant van die oorgrenspark Soos in ander Botswana-parke word verskillende kampplekke deur verskillende instansies bestuur. Die meeste van die kampplekke is in die oostelike deel, Mabuasehube. Die kampplekke genaamd Mabuasehube en Mpayathutlwa (albei in Mabua) word deur die Inter Tourism Group bestuur. Die res is openbare kampe en word bestuur deur die DWNP (Botswana se departement van wildlewe en nasionale parke): Entrance Gate, Bosobogolo, Monamodi, Lesholoago, Khiding, Matopi, Sizatswe, Thupapedi, Kaa, Swartpan, Gnus Gnus, Polentswa, Rooiputs en Two Rivers. Drie kampplekke langs die wildernisroetes word ook deur DWNP bestuur: Sesatswe, Lang Rambuka (Polentswa-wildernisroete – neem drie dae om te voltooi) en Mosomane (Mabua-Nossobwildernisroete – neem twee dae om te ry). Jy kan die park uit Suid-Afrika óf Botswana binnegaan. Indien jy binne die parkgrens bly, kan…