Innholdsfortegnelse for June 2017 i Weg!

KARIEN HOUGHTON van Kimberley vra: My man, Ashley, het hierdie insek in ’n wasbak tuis gekry. Hy het aanvanklik gedink dis ’n blaar en wou dit optel om weg te gooi. Hy het hom doodgeskrik toe die ding in sy hand begin beweeg. Watse insek is dit? Die insekkenner DUNCAN MACFADYEN antwoord: Die verwelkbesie (Pephricus paradoxus) is ’n spesie wat hom uitstekend kan kamoefleer. Hulle kom wyd voor, veral in grasvelden bosveldbiome. Dis ’n lieflike outjie dié en baie meer algemeen as wat ’n mens dink, juis omdat hulle so goed vermom is. Hulle verdwyn letterlik in ’n blaremat. DAWIE VAN HEERDEN van Centurion vra: Weet iemand watter soort mot hierdie is? Ek dink enige mens sou wat wou gee vir so ’n veelkleurige bloesie – dis geskik vir enige…

Jy neem puik portretfoto’s vir die reekse. Watter foto’s bly jou by? Die portret van Tokkie Januarie op die plaas Gelykfontein – hy is baie ernstig en die perd het ’n lawwe uitdrukking! En een van Christie Zietsman wat ek in die eerste reeks by Seeheim geneem het. Hy is kort daarna oorlede; dus herinner die foto my aan die verganklikheid van menswees. Waar het jy grootgeword en wat was jou gunsteling-TV-reekse as kind? Ek is in Pretoria gebore, het grootgeword in Johannesburg en later my verstand gekry in die Baai. As kind was ek versot op Die Swart Kat en klassieke strokiesprente in die tagtigs soos BraveStarr, He-Man en die Teenage Mutant Ninja Turtles. Wat het jy ná skool gestudeer en hoe het jy op ’n TV-loopbaan besluit? Ek…

’n Sterrekykpartytjie Moeg om aand ná aand alleen voor jou teleskoop te sit? Dan is dié partytjie vir jou! Die Bloemfonteinse tak van die Astronomievereniging van Suider-Afrika (ASSA) hou jaarliks ’n naweeksaamtrek vir sterrekykers. Jy bring jou eie toerusting – ’n teleskoop, verkyker of kamera – en benut die uitstekende waarnemingstoestande, danksy die Vrystaat se koue, droë lug. Pak die sjerrie in en kyk hoe die Melkweg deur die swart nag skuif. Jy hoef nie ’n sterre-boffin te wees nie; kom leer by ander amateur-sterrekundiges! Wanneer? 23-25 Junie Waar? Op die plaas Gansvlei, sowat 10 km suid van Brandfort. Koste R100 p.p. om te registreer. Bly in slaapsale (R100 p.p.p.n.; bring jou eie beddegoed) of kamp (R80 p.p.p.n.). ’n Kombuis met al die nodige gereedskap en eetgerei is beskikbaar. Nog…

‘Ek wil nou nie taktiek uitlap nie, maar ons ken iemand wat al deur die ergste grensposte gekom het met bevrore steaks netjies in die bakkie se deure versteek.’ Jy hoef nie ’n recce te wees om ’n wilde grensverhaal te kan oorvertel nie. Geen kennis van landmyne, RPG7’s en leopard crawl is nodig om jou voor te berei vir ’n skermutseling op die grens nie. Al wat jy nodig het om deel te wees van ’n groeiende grensstatistiek, is ’n volgepakte bakkie, vakansiemusiek in die CD-speler, ’n Coleman, ’n vrolike hart en ’n geldige paspoort. Destyds het ons gereeld ’n grensfoto geneem: Die hele gesin wat in ’n string hande vashou voor die Welkom in SWA-bord. Dit was die dae voor paspoorte, grensposte en beneukte beamptes. Ons het gekyk…

FRANCOIS DU PLESSIS @francois.duplessis Nikon D7000 Nikon 300 mm-lens FRANCOIS VERTEL: Ek het dié swarthelmlaksmanne by Drotsky’s Cabins op die oewer van die Okavangorivier naby Shakawe in Botswana afgeneem. Dié voëls is bésig en laat jou onmiddellik weet hulle is in die omtrek. ’n Mens sien hulle gewoonlik in die broeiseisoen (somer) in groepe van vyf, en in groter swerms in die winter. Al probleem met swarthelmlaksmanne is dat hulle gewoonlik redelik hoog in die bome sit en heeltyd van een tak na die ander vlieg, en dus ook van boom tot boom. Een voël het skielik laer af beweeg en op ’n droë tak teen ’n groen agtergrond gaan sit, en toe – gelukskoot! – kom die ander drie ook af na dieselfde tak. My raad aan ander natuurfotograwe…

Aaartappels is sekerlik dié beste trooskos. Gebak, gerooster, fyn of gebraai – dis ’n dosis warmte vir koue dae. Hier is drie lekker wyne wat nét so goed werk in die winter, veral saam met aartappelgeregte. Die Slanghoek Cellars Camerca (R41) wen elke jaar my toekenning vir die wyn met die beste waarde en die swakste naam. As ’n mens die prys in ag neem, doen dit keer op keer méér as sy deel wat smaak en finesse betref. Dit word in die skilderagtige Slanghoekvallei naby Rawsonville gemaak (’n uitstekende weg-breekplek vir die winter, terloops) en is ’n 2015-Bordeaux-versnit van cabernet sauvignon en cabernet franc (ca-mer-ca, sien jy?). Die wyn is sag en ryp met heelwat swart vrugte en ’n speseryagtige nasmaak. Heerlik saam met ’n winterbraai. Daar word deesdae…

Nee, dis nie ’n rugbyveld of gholfbaan hierbo nie. Dis wraggies die Kgalagadioorgrenspark! Die meeste besoekers aan die Kgalagadi verkies om in die herfs of lente te kom. In die winter is dit klappertand koud en in die somer kan die kwik tot by die 44 °C styg. Maar in die somermaande is die park op sy mooiste. Dis dan reëntyd in die Kalahari en die ikoniese rooi sandduine is groen, en plate pienk en geel veldblomme staan die grasvlaktes vol. Dis ook die seisoen vir donderstorms. Hier pak die wolke laatmiddag in Februarie saam bokant ’n trop springbokke wat naby die Mata-Mata-ruskamp in die Aoub-rivierbedding wei.…

Berbers is die oorspronklike inwoners van Noord-Afrika en hulle reis eeue al met kamele oor die duineveld van die Sahara. Terwyl die fotograaf Eric Nathan die Berber-kultuur in Marokko gedokumenteer het, het hy bo-op ’n kameel beland. Dié foto is in die omgewing van die dorpie Merzouga in die ooste van die land geneem – nie ver van die grens met Algerië af nie. Die dorpie is na aan Erg Chebbi, ’n see van duine wat 50 km lank en 5 km is – party duine is honderde meter hoog. “ ’n Kameel is ’n unieke vervoermiddel en dit vat ’n rukkie om aan gewoond te raak,” sê Eric. “Veral die op- en afklim! Maar dis beslis beter as om te voet deur die sagte, vuurwarm sand te slenter.”…

Hoe-hoe’s die lewe in die stad? Omdat roofvoëls boaan die voedselketting is, het hulle ’n gesonde habitat nodig. Dit beteken ’n stelsel wat goed funksioneer, met genoeg plante om die herbivoorbevolking te ondersteun, wat weer vir die roofdiere kos gee. As daar iewers in dié ketting iets verkeerd loop, sal dit gewoonlik die roofdiere wees wat verdwyn. Ons word oorval deur slegte nuus oor die omgewing, maar ons kan self ’n positiewe bydrae tot die ekostelsel lewer, selfs in ons dorpe en stede. Voorstedelike tuine met geplante bome en struike skep ’n byna tropiese woudhabitat terwyl betongeboue beskerming en broeiplekke vir vele spesies bied. Gevlekte ooruile is een van die mees algemene voorstedelike roofvoëls en ’n mens sien hulle van die droë westelike dele van die land tot by die…

As ’n mens deur Knysna se geskiedenis delf, besef jy dat dit eens ’n werkersdorp was. Meer as ’n eeu gelede het mense hierheen gestroom om rykdom te vind. Dié fortuinsoekers was geharde mense: houtkappers wat in die Knysnawoud gewoeker het; goudmyners wat die eerste goudveld in Suid-Afrika by Millwood ingevaar het net om te besef fortuin lê eintlik noord van die Vaalrivier; en jagters wat met swaarkalibergewere die bos gefynkam het vir ivoor. Op die Thesen-eiland het ’n houtfabriek geraas, en seil- en stoomvragskepe het daagliks The Heads aangedurf om van die hawe na die oopsee te vaar. Fluitende treine het goedere rondkarwei – eers tussen die woud en die dorp, en later ook oor die strandmeer Rondebos na George. Vandag lyk die prentjie anders. Nadat maj. Philip Pretorius…

Die Sonskynkus verwys nie net na die weer nie; dis ook ’n goeie beskrywing van hoe gesellig die mense is wat hierdie hoekie van Suid-Afrika hulle tuiste noem. Op Port Alfred is ek by elke restaurant, kroeg, skubaduikwinkel en wildreservaat hartlik verwelkom, en dit het gevoel asof elkeen regtig belang stel in hoekom ek daar is. Port Alfred is ’n Oos-Kaapse grensdorp met ’n ryk geskiedenis. Hier is ’n storie agter elke heining en onderin elke bierglas. Die dorp is in 1821 gestig toe die eerste skip by die mond van die Kowierivier ingeseil het. Die hawemoontlikhede van die monding is egter reeds sowat 300 jaar tevore raakgesien toe Bartolomeus Dias blykbaar hier vasgemeer en sy watervoorraad by Fountain Rocks aangevul het – ’n rotsagtige koppie naby East Beach waar…

GRAZE BY THE RIVER  Die eienaar en sjef Nick Howard glo in heerlike etes van bestanddele wat op ’n etiese wyse geproduseer word. Al die vrugte en groente is organies en word óf deur hom óf op ’n ander plaas in die omgewing gekweek. Hy kry ook organiese vleis van plaaslike verskaffers. Hy rooster selfs sy eie koffie! Die restaurant is op die oewer van die Kowierivier en dit het ’n lekker tuin agter. Die bistrospyskaart is uitgebreid, met opsies soos steak-en-Guiness-pastei, en vars mossels in ’n Franse styl. Ons kan die vis van die dag aanbeveel (sowat R130). Waar? Van Der Rietstraat 38 Kontak 046 624 8095; “Graze by the River” op Facebook LILY-RESTAURANT BY DIE MYPOND-HOTEL  Hierdie boetiekhotel is op die oewer van die Kowierivier, oorkant Wharfstraat. Die…

Operasie gemsbok ’n sukses! Ons gesin het onlangs deur die suide van Namibië getoer. Op pad na die Tsauchab River Camp het ons op dié tragiese toneel afgekom. Aangesien ek so lief is vir diere en gesien het hoe getraumatiseer my twee susters, Magdaleen (15) en Corlia (12), was, kon ek hom nie so los nie. Ek het stilgehou en ’n tang agter uit die bakkie gaan haal. Toe ek by die bok kom, het ek eers gekyk hoekom hy vassit. Sy twee voorpote het tussen die drie drade verstrengel geraak. Ek het dadelik begin drade losknip, en ná ongeveer drie minute was die gemsbok los! Die draad het sy twee voorpote ’n bietjie seergemaak, maar daar was geen ernstige beserings nie. Hy het opgestaan en tot my verbasing nie…

Die wentelbaan van die Maan om die Aarde is nogal ingewikkeld. Dit wyk af van ’n perfekte sirkel en is ellipties, met die Aarde effens weg van die middelpunt. Om dinge verder te kompliseer beïnvloed die aantrekkingskrag van die Son ook die Maan se beweging. Die punt op die wentelbaan waar die Maan op sy naaste aan die Aarde is, word die perigeum genoem en die punt waar hy die verste van die Aarde af is, die apogeum. Vanjaar kom die Maan op 26 Mei die naaste aan die Aarde (357 209 km) en gaan draai op 19 Desember die verste (406 604 km) – ’n verskil van byna 50 000 km! Hierdie punte waar die Maan op sy grootste en kleinste is, val vanjaar naby nuwemaan (25 Mei en…

Met die Paasvakansie agter die rug, is die kans goed dat jou ekstra battery ’n bietjie instandhoudingswerk nodig het. Jou battery doen dalk permanente skade op terwyl jy hier lees! Maar moenie bekommerd wees nie – daar’s nog tyd om jou battery te red en sy lewe te verleng. Hier’s wat jy moet doen... Daar’s baie wat ’n mens oor batterylewe en hoe dit met herlaaitempo’s verband hou, kan sê. Ter wille van eenvoud: ’n Battery wat erg ontlaai is, moet genoeg tyd gegun word om te herstel. Daar’s ’n gewilde wanopvatting dat ’n battery vinnig en in ’n kort tydjie kan herlaai. Dis eenvoudig nie waar van die meeste batterye nie. Ongelukkig dra baie min batteryvervaardigers en onderdeel-winkels hierdie boodskap oor, en overland- reisigers moet die prys betaal. he…

LANDMETERSKOP, NABY STANFORD Landmeterskop is die soort plek wat jou laat wonder watter waarde ’n voorstedelike bestaan het. Die eienaars, Theuns en Val Steenkamp, kom oorspronklik van KwaZulu-Natal af en het dié grond in 2011 gekoop sodat Theuns sy droom van voltyds boer en Val haar toerismebelangstellings kon uitleef. Dis ’n wenkombinasie. Val se selfsorgverblyf is silwerskoon en goed deurdag en Theuns se plaas loop soos ’n goedgeoliede New Holland-trekker. Kinders is welkom en word soos eregaste behandel. Hulle kan elke aand die lammers, varkies, eende en alpakkas voer en hulle kan ook eiers uithaal vir ontbyt. Hier is trekkerritte en oorgenoeg plek om rond te hardloop en fiets te ry. Die swemdam is so helder dat jy die bodem kan sien – al is dit vier meter diep. Gryp…

Francois du Toit van Windhoek vertel: Elke keer as ek Don Gibson se musiek hoor, dink ek terug aan ons eerste vakansie in die wildtuin in 1962. Ek was in matriek en het my “eerste liefde” daar ontmoet, ’n plaasmeisie van die dorpie Koppies in die Vrystaat. Op pad terug Bloemfontein toe van die wildtuin af, het ons by my ma se suster Issie Pretorius in Vanderbijlpark oorgebly. Sy het ’n paar plate van Gibson gehad. Sy treffer “I can’t stop loving you” het veral tot my tienerhart gespreek. Ons gesin, my pa se twee broers en al die neefs en niggies het die Julieskoolvakansie in die Skukuzaruskamp deurgebring. My pa se oudste broer, Hennie du Toit, was ’n regte platjie. Hy het ’n rubberslang saamgebring. Die bobbejane het van…