Innholdsfortegnelse for Autumn 2023 i Weg! Platteland

Dit is asof ons die afgelope jare net al hoe dieper in ons dop gekruip het. Mense moes by die huis begin werk en die afstand tussen ons het net al hoe groter geword. Ons huis het ons ganse wêreld geword. Deel van daardie wêreld is die stukkie groen wat jy om jou skep en vertroetel om jou lewe mooier en daarom ook lekkerder te maak. Selfs al is dit ’n varing wat in ’n macramemandjie in die TV-kamer hang. ’n Tuin is ’n lewende ding, een wat asemhaal en lewe gee en verander en doodgaan. Dit bly net een van die grootste gawes. Dit laat jou hardloop, buk, strek en sweet – én laat al die slegte ouens uit jou kop padgee. ’n Tuin met sy verskillende vorme van…

Toe Nannie de Villiers in Februarie 2020 die kontrak teken vir die perseel van haar eie hondedagsorg, was sy – soos alle Suid-Afrikaners – onbewus van die uitdagings wat die Covid-19-pandemie oor die volgende paar jaar sou bring. Maar die besigheid het nie net oorleef nie; met sy unieke speelse persoonlikheid staan Dogs Day Out kop en skouers uit bo tradisionele hondeherberge. “Dis soos om jou hond by sy maatjies af te laai by ’n speelskool,” verduidelik Nannie oor haar unieke dagsorg vir honde in die Strand. Verlede jaar is dié hondespeelskool as deel van KFM se gewilde “Beste van die Kaap”-toekennings as die beste klein besigheid aangewys. Nannie vertel hoe haar droom ’n werklikheid geword het. Waar kom die idee vir Dogs Day Out vandaan? Ek het van 2003 tot…

4 UITGAWES TEEN SLEGS R264 PER JAAR* • Dit is R66 per uitgawe – JY SPAAR R176 • Gratis aflewering ingesluit GEDRUKTE UITGAWE VIR NUWE INTEKENARE 087 353 1300 (WhatsApp 087 353 1333) subs@media24.com SMS “plattelandint” na 32361 en ons kontak jou (Alle SMS’e kos R1,50) VIR HERNUWINGS Bel 087 353 1300 (+27 21 065 0033 vir internasionale tariewe) subs@media24.com MAAK DIE LEWE MAKLIKER MET ’N DIGITALE INTEKENING zinio.com of  magzter.com JY SPAAR 40% * Teken in op 4 uitgawes per jaar. Die aanbod is geldig tot 25 Mei 2023 Bepalings en voorwaardes Dié aanbod geld slegs vir intekenare in Suid-Afrika. Jou intekening word verskaf op ’n vooruitbetaalde basis. Die tariewe kan van tyd tot tyd aangepas word om voorsiening te maak vir verhogings in die omslagprys. Ons kan ook…

Van al die dorpe langs die befaamde R62-roete wat Ashton in die Wes-Kaap met Humansdorp in die Oos-Kaap verbind, kan ’n mens met ’n rein gewete sê Barrydale en sy mense het die hardste klap van die windpomp weg. Hier op die oorgang tussen die Overberg en die Klein-Karoo is reeds geruime tyd ’n byna bonatuurlike sameklontering van interessante, talentvolle, slim, goedhartige, eksentrieke en soms pleinweg mallerige mense wat, selfs al is hulle Afrikaassprekend, praat van die energy of die laylines of call of healer wat hulle na Barrydale gelok het. Ander maak grappies oor die ruimteskip op Diesel & Crème se advertensiebord langs R62 ’n paar kilometer voor jy die dorp binnery en dié bekende Boere-American diner aan die linkerkant kry. “Ja-nee, die mense wat hier bly, is ernstig…

Waarheen gaan ’n mens om jou kragte te herwin as jy behoorlik voos is ná ’n jaar soos 2022 en sy ewe sjarmante broers 2020 en ’21? Dié drie skarminkels was jare van duisternis en van lang vingers, onderduimshede en ’n gekonkel – om van onbekwaamheid en laksheid nie eens te praat nie. Die rentekoers en petrolprys ken net een paadjie – opwaarts – en die ekonomie beur verbete anderkant toe – afwaarts. Die wêreld, voel dit, word net al hoe manker…Soms voel dit of die slegte ouens die oorhand kry. En durf ’n mens vergeet watter smart die groot griep van 2019 oor die wêreld gebring het… Wat jy nodig het, is ’n plek waar jy ver weg is van elke tjips-en bompie-en kondoompakkiestrooier en van “ek-het-my-regte” Jan Rap…

As jy opgroei in die dorre Karoo en Namakwaland en die see van bruin en grys as die status quo aanvaar, begin jy naderhand glo welige groen paradyse met reusebome, mosoorgroeide paadjies en baldadige rose en ander blomme is iets wat net karakters in feëverhale beskore is. Jy raak dus lief vir vetplante en al die waterslimmetjies van die florafamilie – tot jy jou op ’n mooi lentedag in die Boland in ’n malse English cottage garden bevind en agterkom watter uitwerking dit op die gemoed het om in sulke groen oordaad en massas blomme te vertoef. Wag net tot jy in die Oos-Kaapse bergwouddorp Hogsback kom, vernaam wanneer hulle tuinbouklub van laat Oktober tot middel November altesame 11 tuine oopstel vir die publiek, slegs van Donderdae tot Sondae. Omdat…

Diebasiese beginsels Maanfases Net soos die swaartekrag van die maan seevlakke laat styg en daal, het dit ook ’n invloed op die vog in die grond. Saad absorbeer meer water met volmaan en nuwemaan, omdat meer vog na die grondoppervlak getrek word. Dit laat saad uitswel en lei tot beter ontkieming en sterker plante. Die maan beïnvloed plantegroei ook deur middel van geotropie (die manier waarop plante in ooreenstemming met die rigting van die aarde se swaartekrag groei). Die wortels groei ondertoe, in die rigting van die swaartekrag, en die stele in die teenoorgestelde rigting. • Nuwemaan tot Eerste kwartier (groeiende maan) – halfvrugbaar Dit is ’n goeie tyd om gewasse te plant wat saad buite die vrug produseer. Dit is veral geskik vir eenjarige blaargroente waarvan ons die blare…

wenbrief Ons familie is plattelanders en daarom almal ywerige lesers van julle lekker tydskrif. Terloops, die nuwe bladsye voel heel aangenaam tussen ’n mens se vingers en ek dink dit was ’n slim plan. Ek stuur ’n storietjie aan – eintlik net die resultaat van stadiger leef, dít waarvoor julle staan. Ons woon op die pragtige Bolandse dorp Wellington. Maar selfs hier het die pas van die lewe al aansienlik versnel. Destyds het ons ’n huis gekies met ’n dek wat uitkyk op een van die dorp se groot berge. Ons droom was om dikwels op daardie dek uit te span met koffie of wyn en goeie vriende. Of om sommer net ’n vuurtjie aan te steek vir onsself terwyl ons uitkyk op die Bolandse skoonheid. Vandag doen ons dit…

Die kouer herfsmaande is ’ngoeie tyd om in jou tuin te woel as jy met die eerste winterkoue ’n skouspel van kleur wil verwelkom. Die meeste bolle kan in twee groepe verdeel word: somer-en winterbolle. In die natuur groei winterbolle tipies in gebiede wat winterreën kry, en die bolle gaan dan in die somermaande in ’n rusfase. Oor die algemeen blom winterbolle besonder mooi in die vroeglente, maar daar is sommige soorte wat in die laatwinter al kop uitsteek. Ongeag die blomtyd moet al dié bolle in die laatherfs uitgeplant word sodat die koeler grondtemperature die groeisiklus kan begin. Die kenners by Hadeco, ’n aanlyn bol-en tuinwinkel met alles wat beginners en gesoute tuiniers se hart begeer, gee raad oor hoe om jou wintertuin vroegtydig reg te kry. Op julle…

CharlBarry* Rock-en rolprentverslaafde (en die enigste Barry op Barrydale) Op 2 Januarie 1980, ná sy twee jaar diensplig, het Charl Barry ’n slinkse plan in werking gestel om ’n droom te bewaarheid: Hy wou die Engelse rockgroep Led Zeppelin in aksie te sien, en al oplossing was om ’n werk as vlugkelner by die destydse SAL te kry. In die byna 40 jaar daarna toe hy in dollar vergoed is, het Charl “die hele wêreld verniet gesien”, minstens 450 groot internasionale rockkonserte bygewoon (onder meer Led Zeppelin se laaste een in 1980), talle van dié groot kanonne in lewende lywe ontmoet en in die proses ook aan drank, kokaïen en tatoeëerkuns verslaaf geraak.’nWaarof-wolhaarstorie loop dat Charl só wild kon partytjie hou hy dat die bestuur van die Rolling Stones gemeen…

‘Ry julle met ’n Renault Duster? Nee wat, julle sal daai pad wys wie’s baas,” weergalm die woorde van Les Naylor, ’n inwoner van Vanderkloof, in my kop terwyl ons voet in die hoek sit om deur ’n laagwaterdriffie te kom – die rivier al spoegend teen ons vensters en voorruit. My twee honde, Bart en Phoebe, se kop steek by die venster uit – ruik seker al Karoo. Die 107km tussen Vanderkloof en Colesberg is meestal grondpad. Van Vanderkloof se kant af draai jy by Petrusville links op die R369. “Of ry tot by Philipstown en draai links op dáái grondpad,” was nog iemand se raad. Maar by Petrusville is die pad verspoel ná al die reën verlede somer en herfs. Behoorlik vodde. EK EN MY MA, Cisca van…

Vroeër het ek elke jaar met die seisoensveranderingbronchitis gekry. By een van my vele doktersbesoeke en ’n handsak vol hoesmedisyne en antibiotika later, gee die dokter vir my terloopse raad:“Kook vir jou kragsop.”Die dokter het homself net daar in die voet geskiet, want dit was die laaste besoek aan sy spreekkamer oor daardie kwaal. Hierdie aftreksel jaag jy nie aan nie, en daarom is ’n prutpot (slow cooker) net die ding. Hoewel ’n drukkoker ook goed sal werk, moet alles lank saam kook om al die voedingswaarde uit die bene te onttrek. Hy kan daar eenkant staan en prut, al wagtend op alle resbietjies uit die groentelaai wat ’n heenkome soek Maak 5ℓBereidingstyd 30 minute Gaarmaaktyd 24 uur om die kollageen uit die bene te onttrek plus 40 minute om…

Ek kan nie meer onthou in watter standerd op skool ons van Pavlov se hond geleer het nie, maar dit moet iewers in die vroeë jare tagtig gewees het toe ek nog oor ’n loopbaan in die sirkus gedroom het. Gelukkig het die eerste laag skille van my oë geval met een van Boswell & Wilkie se tweejaarlikse besoeke aan Namakwaland. Kan jy glo, die flambojante Madame Zabarovska met die agt akrobatiese Franse poedels is toe al die tyd een en dieselfde mens as die heel domste hanswors, Lulu – én die tannie met die olierige hare agter die toonbank by die popcorn-masjien! Die les: Ek sou dringend aan my repertoire moes werk om eendag die kortlys vir hoofhanswors te haal. By die sirkus durf jy nie enige talent onder…

Om drake te tem op ’n pitajaplaas Pitajas – beter bekend as draakvrugte – is deesdae in baie supermarkte te kry, maar die kommersiële verbouing van dié helderpienk vrug is nog baie jonk in Suid-Afrika. Jackye Riddle, een van die eerste kommersiële produsente in die land, het onverwags in die bedryf beland: Sy het eintlik ’n sitrusplaas by Patensie in die Oos-Kaap gekoop waar sy wou aftree, en omdat die bome op die plaas was, begin sy toe as ’n stokperdjie op klein skaal daarmee boer. Die bome het later te oud geword en hulle is uitgehaal, maar die boerderygogga het gebyt… Sy begin toe kyk na nisvrugte waarmee sy kan eksperimenteer en sien ’n vreemde rankplant op ’n buurplaas raak. In dié stadium was daar geen kommersiële draakvrugboere in…

Carnarvon is ’n puik halfwegstop tussen die Kaap en die binneland. Buiten dat die dorp net mooi halfpad tussen die Kaap en Bloemfontein is, lê dit ook langs ’n gawe alternatiewe roete, een wat jou deur mooi dele van die Karoo en dan N12 toe neem, waar dinge veel rustiger gaan as op die N1. Lank voor die koms van teerpaaie het reisigers, jagters en sendelinge al op Carnarvon oorgebly. Hulle het dit eers as Harmsfontein geken, voordat dit na Henry Howard Molyneux Herbert, lord van Carnarvon en Britse sekretaris van daardie tyd, genoem is. As ’n mens deesdae hier inry, kan jy sien die vetter jare is verby. Die Astoria-én Carnarvon-hotel se beddens is leeg en net in die kroeë is mense te sien. Voor Spar, Hot Stuff, Pep,…

Hoe ver van die grootstad af? Barrydale lê 245km van Kaapstad en 160km van Mosselbaai af, op die kruising van die R62 en die R324 oor die Tradouwspas.Die naaste buurdorpe oor die pas is Suurbraak (36km) en Swellendam (46km), en langs die R62 Montagu (62km) en Ladismith (80km). Gemiddelde reënval In dié halfdroë streek wissel die gemiddelde jaarlikse reënval tussen 129mm en 147mm. Dit reën regdeur die jaar, hoewel die meeste reën in Junie en Julie val. Gemiddelde temperatuur Die amptelike gemiddelde somertemperatuur is 28ºC, maar van Desember tot Februarie klim die kwik soms tot diep in die dertig. Die gemiddelde dagtemperatuur in die winter is die helfte minder – 14ºC – en die gemiddelde winternagtemperatuur 6 ºC, maar dit kan tot onder die vriespunt daal as dit swaar ryp.…

DOEN, DRENTEL, KOOP Gee jou oor aan die berge (en bergwater) Barrydale lê in die smal, vrugbare Tradouwvallei aan die voet van die Langeberg en die noordekant van die Tradouwspas, een van Platteland se gunstelingpasse met mooi piekniekplekke, swempoele en ook ’n duidelik gemerkte kraan waar ’n mens kanne vol silwerskoon bergwater kan tap. (Party Suid-Afrikaners hou eenvoudig aan rommel strooi…) Of bespreek vir ’n kouewaterswem in ’n bergpoel saam met avontuurlike dorpenaars soos Rick Melvill van die Karoo Art-hotel, Mickey Mentz van die nuuswebwerf en kwartaallikse koerant News62, en die joga-instrukteur, labirintfasiliteerder en klankterapeut Terry de Vries. Bespreek by die hotel – jou koffiebestelling word geneem en in gemerkte warmflesse saamgery. As Rick op die dorp is, word jy vervoer in sy blou 1980-model Rolls-Royce wat hy Sputnik gedoop…

Hoe verduidelik ’n mens Kliprand vir oë wat dit nog nie gesien het nie? Hoe beduie jy die pad vir voertuie wat nog nie stof getrap het êrens tussen Loeriesfontein en Garies nie? Dit is moeilik om Kliprand vas te vat, want Kliprand is ’n absolute grensgeval. Dit is seker net-net ’n dorpie, maar eintlik ook nie. Dit sit op die einders van die Wes-Kaap, hoewel die meeste boere van die omgewing waarskynlik in die Noord-Kaap woon. Party mense sê dit is Namakwaland. Ander sweer dit is al Boesmanland. In die lente van 2022 was daar wel nie ’n streek of tuin met mooier blomme as dié rondom Kliprand nie. Die kliprante het geel, oranje en pers deinings om die piepklein Kliprandeiland gemaak. Madeliefies, gousblomme, gansogies en al wat helder…

Kirstenbosch bo! Suid-Afrika se grootste botaniese tuin, die geliefde Kirstenbosch aan die voet van Tafelberg in die Kaap, het TripAdvisor se Travellers’ Choice Best of the Best-toekenning vir 2022 ontvang. Dié uitsonderlike toekenning beteken Kirstenbosch val in die top 1% doendinge wêreldwyd. TripAdvisor is die grootste reisresensieplatform ter wêreld – meer as 200miljoen resensies is al deur toeriste op dié platform gelaai. Die Best of the Best is die hoogste toekenning vir uitnemendheid in die reisbedryf. Dit word bepaal deur die mees onlangse resensies van die afgelope 12 maande, maar die aantal resensies en die gehalte daarvan word ook in ag geneem. Kirstenbosch huisves bykans ’n derde van Suid-Afrika se plantspesies – 7000 van die 22000 – en kry meer as ’n miljoen besoekers per jaar – die meeste van…

‘Wanneer iets my ma sprakeloos gelaat het, het syaltyd gesê: ‘Dis nou my gat se deksel.’ Ek voel dieselfde wanneer daar op die verpakking van ’n produk vyf verskillende lande van herkoms gelys word. Soms word Suid-Afrika ook in groot letters aangedui, maar dan verder in kleinskrif: Verpak in…” Só begin Rina Theron die hoofstuk “Gesondheid uit die grond uit” in haar tweede selfgepubliseerde boek, Sandveldkos – Tuin tot tafel, wat handel oor haar reis om nader aan die natuur te lewe en terselfdertyd iets te doen aan haar kommer oor voedselsekerheid. In Suid-Afrika moet kosprodusente en -vervaardigers geakkrediteer wees en ’n naspeurbaarheidsnommer op verpakkings aangebring word. Dié nommer help om enige skadelike stowwe in kos tot by die oorsprong daarvan na te spoor, maar dié “gerusstelling” geld net vir…

Spyskaart Kies soveel geregte as wat jy wil en sit dit in enige volgorde of saam voor… Brood, botter en vet biltong Hoenderkrokette met ’n truffelen-mieliesous Mossels met chorizo en room Diepgebraaide kerrie-calamari met avokado en aïoli Arancini Anderste eiervrug – NAGEREG – Haselneut-crème brûlée met karamelpere Brood, botter en vet biltong Hierdie manier van eet word nie deur dokters aanbeveel nie. Eet dit net af en toe, veral as jy gesondheidsbewus is. Jy kan jou eie witbrood bak of ’n ongesnyde vars witbrood in die winkel koop – jy moet snye brood van omtrent 2 cm dik by die huis gaan sny. Gebruik net gesoute plaasbotter, wat sag moet wees. Die biltong moenie te nat wees nie, ook nie te droog nie – en met geel vet aan. Smeer…