Innholdsfortegnelse for Lente 2019 i Weg! Platteland

Tant Elize is knorrig: “Lank, lank gelede,” sê sy, “toe julle nog bobbejaantjies in die berge was, het ek en oorle’ oom Japie élke Desember die langpad uit Rietfontein gevat – Suidkus toe, Kaap toe, partykeer Krugerwildtuin toe. “Toe was daar mos nog nie al hierdie nuwerwetse goed soos… soos Kulula nie. En weet julle wat, kind? In daai beige Ford Granada het ons gekyk presies hoe lánk ons die langpad kon uitrek. Ons het hom stááádig gesuie soos ’n kerkpeperment, het oom Japie altyd gesê, en by amper elke dorpie bene gerek en ’n bietjie window shopping gedoen. “Daardie jare kon jy nog met ’n geruste hart aftrek: Die strate en die ablusies was silwerskoon; die vullisdromme het nie oorgeloop van die gemors nie; die tuine was te pragtig;…

Dis weer tyd vir Tuindag Dit maak nie saak of jy vanjaar Tuindag op Sondag 20 Oktober met ’n (groen)vingerete vier of dalk vriende, familie of bure met ’n spesiale blommekroon (soos Constance Stuurman s’n op die foto) bederf nie – die belangrikste is dat jy op dié dag ’n slag nié in die tuin woel en werskaf nie, maar ’n behoorlike blaaskans neem en jou paradys geniet. Tuindag is die breinkind van die tuinmaakapp Candide wat probeer om tuiniers, plantliefhebbers en plantkwekers deur middel van plantkennis te verenig. Tuinmakers is immers mense wat weet tuinmaak is góéd vir jou…. • Elke uur wat jy voor ’n televisieskerm deurbring, verkort jou lewe met gemiddeld 21 minute, terwyl tuinwerk presies die teenoorgestelde regkry. • Kantoorwerkers met huisplante op hulle lessenaar is…

Jan Braai se Braaidag-veldtog het pas nie net ’n nuwe vegetariese braaikookboek ryker geword nie, maar wragtie ook ’n app wat mense kan gebruik om enige plek ter wêreld ’n braai te hou (en gaste te nooi) of om ’n braai in jou omgewing by te woon. “Dink aan die Braaiday-app as die Uber, Airbnb en Tinder van die braaiwêreld,” sê Jan, die baasbrein agter Nasionale Braaidag en verskeie ander braaigeleenthede reg oor die land. Gebruikers – van entrepreneurs, restaurante en wynplase tot kostrokke – kan die app gebruik om ’n braai enige plek ter wêreld en enige tyd te reël wat ander gebruikers dan teen betaling kan bywoon. Óf jy kan eenvoudig soek vir ’n braai in jou omgewing en ’n versoek stuur om saam te gaan eet. Die…

Die uitslag van die 2019-verkiesing en hoe dit op die platteland uitgespeel het, is geen blye tyding nie: Dit wys mense- en rasseverhoudinge het die afgelope vyf jaar merkbaar verswak – en dié stelling is nóg meer waar in die platteland as in stedelike gebiede. Behalwe in KwaZulu-Natal en die Wes-Kaap is die uitslae in die res van die Suid-Afrikaanse platteland waarskynlik die swakste as dit gaan oor versoening, grondwetlikheid en nierassigheid. Dit is ook die mees verdeelde én verdelende stemgedrag sedert die ontstaan van ons demokrasie. Hoewel dit nie oral waar is nie, het middelpuntvlietende partye – dus nie middelpuntsoekend nie – naamlik die EFF (die party in die parlement wat die verste links lê, wat meen dis in die haak om swart Suid-Afrikaners se belange bo wit Suid-Afrikaners…

Ek het grootgeword met ’n groentetuin: Om jou eie aartappels, uie, skorsies, pampoen, kool, boontjies en ertjies te oes was vir my doodnormaal. Op die bosboustasie in die SuidKaap waar my ouers gewoon het, was daar net inheemse woude en geen winkels of kafees nie. Die vark op hok, die hoenders op die werf, die koei met haar kalf en die groente in die tuin saam met die oes van die ou vrugtebome was deel van ons lewe – almal nog ’n nalatenskap uit die delwersdae. Aan moedersknie is waar ek in der waarheid geleer het van groente plant, oes en bewerk. Soos gister onthou ek nog ons dogters saam met Moeder om die kombuistafel. Ons dop ertjies uit vir die aand se kook, maar dit gaan so: een ertjie…

Roerbraaisteak met geskroeide soetrissie Die geheim van heerlik sappige roerbraaisteak is om die gegeurde vleis in ’n baie flou koeksoda-oplossing te laat marineer. Genoeg vir 4 Bereidingstyd 30 minute Gaarmaaktyd 15 minute JY BENODIG • 400-500 g kruisskyf (rump steak)• Ina Paarman se Knoffelpeper-geurmiddel• ½ teelepel (2,5 ml) koeksoda• 3 eetlepels (45 ml) water• 2 eetlepels (30 ml) sojasous• 1 x 250g-pakkie Ina Paarman se Geskroeide Soetrissie• canola-olie• 1-2 eetlepels (15-30 ml) fyngerasperde vars gemmer• 3 knoffelhuisies, in dun vuurhoutjies gesny• ’n bossie vars sprietuie, fyngesnipper (ook die groen punte)• ½ teelepel (2,5 ml) Ina Paarman se Groentespeserye• 300 g Chinese noedels, gaargemaak volgens die aanwysings op die verpakking (opsioneel) SÓ MAAK JY Sny die beesvleis teen die grein in dun repies en geur dit met Knoffelpeper-geurmiddel. Meng die koeksoda…

30-50Soveel kilogram plastiek gebruik elke Suid-Afrikaner gemiddeld per jaar. 58 100Die getal Suid-Afrikaners wat in 2017 ’n inkomste uit plastiekherwinning verdien het. $56,8 miljard Die inkomstegeleentheid wat plastiekherwinning na verwagting teen 2024 wêreldwyd sal skep. 68%Soveel van die munisipale afval in Duitsland word herwin – die beste ter wêreld. In die VSA is die syfer 35%. 8,3 miljard Soveel ton plastiek is tussen 1950 en 2015 wêreldwyd vervaardig. Daarvan is 6,3 miljard ton weggegooi. 262 miljoen Soveel ton vullis word per jaar in die VSA gegenereer waarvan 13% plastiek is. En net ’n kwart dáárvan word herwin. 30%van alle plastiek wat nog ooit vervaardig is, is steeds in gebruik. Die res word op een van drie maniere weggegooi: 79% gaan na opvulterreine, 12% word verbrand en 9% herwin. 50%van die…

Die skrywer Fransi Phillips loop al ’n lang pad met die mense van Askham in die Kalahari. Sy huur ’n huis op die dorp en gaan woon elke jaar vir ’n paar maande daar – en gee dan ook Engels-klasse vir die Boesmans van die omgewing. Ná ’n gesprek met Lys Kruiper, nasaat van die beroemde akteur en Boesmanleier Dawid Kruiper en sy broer, die kunstenaar Vetkat Regopstaan Kruiper, oor plastiek en die besoedelingsprobleem in die streek, het Fransi die Pretoriase argitek Pieter J. Mathews van die firma Mathews & Associates Architects genader met die idee om ’n installasie op die plaas Witdraai net buite die dorp te ontwerp. Nadat hulle koppe bymekaar gesit het, is besluit om onder meer ’n amfiteater op te rig met herwonne bottels wat met…

Toe byt die inlêgogga! Ek het julle eerste tydskrif gekoop toe ons nog in die Kaap gebly het, maar ons het toe al geweet ons gaan binnekort platteland toe trek. My enigste voorwaardes was daar moet ten minste ’n PEP, Spar en kitsbank wees. En toe trek ons Hopefield toe met sy ryke geskiedenis en interessante mense. Vir die eerste keer het ek rolbal gespeel en Saterdae na veilings gegaan. Vir ons seunskind, Sebastiaan, wou ek wys wat dit is om as kind op ’n plattelandse dorp groot te word en hom die vryheid van vars lug, boomklim en fietsry in die strate gee, soos wat ek op Saldanha gehad het. Saam met die huis het ons ’n lekker groot erf gekry waarop ons ’n paar vrugtebome het, my kruie…

As Platteland langs die langpad deur hongerpyne oorval word, is ’n padstal altyd ons eerste keuse om iets te ete te kry, vernaam as dit so kompak en komieklik in die middel van nêrens staan, soos The Apple Crate daar waar die R62 ’n ent duskant Avontuur by die N9 aansluit. Volgens die huidige eienaar, Cindi Rosslee, het dié aftrekplek vroeër vars vrugte, vernaam appels, pere en lemoene, uit die Langkloof verkoop, maar enkele jare gelede sy deure gesluit – tot sy dit ’n jaar gelede opgeknap en laat herleef het. Nou kan jy gerus hier stilhou vir vars seisoenale vrugte uit die vallei, ingemaakte produkte (konfyt, blatjang, olywe, olyfolie, kerrieboontjies), koekies en beskuit, handgemaakte seep en bottels granaat-, heuningbos- en appelstroop. Moet veral nie Matthew Zondagh se Kloof Craft-appelstroop…

KZN Midlands Literary Festival, Howick 31 AUGUSTUS & 1 SEPTEMBER Kom luister na inspirerende skrywers, digters en uitgewers by dié gewilde fees wat vanjaar die tiende keer gehou word. Waar? Fern Hill-hotel, Howick. Prys Kaartjies by quicket.co.za: R100 per oggend- of middagsessie of R300 vir al vier sessies. Kontak 📧 info@midlandsliteraryfestival.org.za midlandsliteraryfestival.org.za GAUTENG African Bird Fair, Roodepoort 14 & 15 SEPTEMBER ’n Fees vir voëlkykers. Daar’s stalletjies plus die nuutste produkte en boeke. Waar? Walter Sisulu- nasionale botaniese tuin. Kontak 📞011 789 1122 WES-KAAP Earthskills Gathering, Greyton 20-23 SEPTEMBER Kom leer praktiese vaardighede – van handwerk tot veldkruie-, kultuur- en wilderniskennis – by dié unieke fees wat op ’n laeimpakleefstyl fokus. Waar? Die plaas Blue Hippo. Prys Kaartjiepryse wissel en is te koop by quicket.co.za. Kontak earthskillsafrica.com 📧 earthskillsafrica@gmail.com WES-KAAP…

NET R197,60 PER JAAR* • jy spaar R106,40 • gratis aflewering ingesluit OM IN TE TEKEN OP DIE GEDRUKTE UITGAWE VIR NUWE INTEKENARE 📞087 353 1300 (Whatsapp 087 353 1333) 📧 subs@media24.com SMS “plattelandint” na 32361 en ons kontak jou (SMS’e kos R1,50; gratis SMS’e kan nie gebruik word nie) VIR HERNUWINGS Bel 📞087 353 1300 (+27 21 065 0033 vir internasionale tariewe) subs@media24.com SPAAR 35% OM IN TE TEKEN OP DIE DIGITALE WEERGAWE zinio.com or magzter.com * Teken in op 4 uitgawes per jaar. Die aanbod is geldig tot 24 November 2019 Bepalings en voorwaardes Dié aanbod geld slegs vir intekenare in Suid-Afrika. Jou intekening word verskaf op ’n vooruitbetaalde basis. Die tariewe kan van tyd tot tyd aangepas word om voorsiening te maak vir verhogings in die omslagprys.…

DARLING-VOORKAMERFEES 6-8 September Dié unieke multikulturele teaterfees word vanjaar die 14de keer gehou in die voorkamers van 21 huise op die dorp – en die befaamde dame Janet Suzman kom gesig wys! Die bussies vertrek van Evita se Perron af. Prys R210-R270 by quicket.co.za. Kontak voorkamerfest-darling.co.za Darling Voorkamerfest 📞 072 573 7937 DARLING-VELDBLOMMESKOU 20-22 September ’n Groot saal met ’n “karnaval van veldblomme”, inheemse plante teen ’n appel en ’n ei, hope kos- en handwerkstalletjies, Darling se beste wyne en bier, jolige musiek en hope vermaak vir die kinders vorm deel van die feesprogram wat vanjaar die 102de keer deur die Darling-veldblomvereniging aangebied word. Waar? Darling-gholfklub, Jakarandastraat. Prys R70 p.p. (R60 vir pensioenarisse; R50 vir kinders 7-18 jaar; gratis vir o.6’e) by quicket.co.za. Kontak darlingwildflowers.co.za Darling Wildflower Society 📞 084…

Verken die Okavangodelta, die groot riviere van die Caprivistrook en die magtige Victoriawaterval. Ons kundige gidse sal seker maak dat jy te alle tye veilig, gevoed en gemaklik is. Hierdie selfrytoer is van die gewildste toere wat Bhejane aanbied. Die rede is eenvoudig: Jy ervaar ’n ware Afrikaavontuur teen ’n redelike prys, en jy het geen spesiale ryvaardighede nodig nie. Saam reis ons van die uitgestrekte Makgadikgadipanne om die Okavangodelta en op met die Pypsteel. Ons vertoef by die geheimsinnige Tsodilokoppies, wat wêreldbekend is vir sy rotskuns. Daarna ry ons oos deur die Caprivi in Namibië en terug na Botswana oor die indrukwekkende Victoriawaterval in Zimbabwe. Die toer word afgesluit met ’n bootreis op die Choberivier, waar jy ’n skemerkelkie geniet terwyl die olifante hier voor jou bad. Bhejane sorg…

spyskaart SNOEPHAPPIE Neute met speserye HOOFMAAL Pienk beesvleis in ’n vinaigrettesous Pampoenkoek Slaai met geroosterde mielie, tamatie en feta Bord met groen groente NAGEREG Bessies in vonkelwynjellie Neute met speserye Sit dié smullekker gemengde neute saam met olywe voor as ’n snoephappie – dan is ’n voorgereg heeltemal onnodig. Genoeg vir 6-8 Bereidingstyd 15 minute Gaarmaaktyd 45-60 minute JY BENODIG • 2 koppies (300 g) gemengde neute (probeer enige kombinasie van amandels, kasjoe-, pekan- en brasiliaanse neute – ons het ook hasel- en macadamianeute bygevoeg)• 4 teelepels (20 ml) worcestersous• ¼ koppie (60 ml) druiwepit- of klapperolie• 2 teelepels (10 ml) elk knoffel- en uiepoeier (kyk by Woolies of enige goeie speserywinkel)• 1 teelepel (5 ml) rissiepoeier• 3-4 teelepels (15-20 ml) sout• 1 teelepel (5 ml) gemaalde swartpeper• ¼ koppie…

Babylonstoren se Pofadder – ’n staalen- balauhouttonnel in die vorm van ’n slang wat ál langs ’n natuurlike stroompie en reg by die massaaanplanting boslelies op die plaas loop – word al geruime tyd gebruik as uitstalplek vir die plaas se spesiale plantversamelings. Maar nou is die Pofadder nóg mooier gemaak met ’n beeldskone klippiesmosaïekvloer waarvoor 362 160 – of 9 340 kg – klippies gebruik is: tieroë geskenk deur ’n plaas aan die oewer van die Oranjerivier, kameelkleur klippies wat via ’n gemeenskapsprojek vir werklose vroue op Barkly-Wes op die plaas uitgekom het, en wit en rooi klippies wat saam met diamantgruis aan die Weskus uitgehaal is. Ons is mal oor die mooi muis in sy boepens!…

Ons raak amper moorddadig hier by Platteland as mense links en regs bome afsaag – ons meen dit kan tot ’n misdaad teen die mensdom verklaar word. Nou het ons nog skietgoed gekry: Volgens ’n berig in die Britse The Guardian is die aanplanting van 1,2 triljoen bome die grootste en goedkoopste manier om die huidige klimaatskrisis om te keer. Soos bome groter word, absorbeer en berg hulle ál meer koolstofdioksied, ’n stof wat andersins aardverhitting sal aanjaag. Volgens skattings groei daar tans op 11% van alle grond op aarde – nagenoeg 1,7 miljard hektaar – nie ’n enkele boom nie. Dit is genoeg plek om 1,2 triljoen jong boompies te plant……

WES-KAAP Constantia- ope tuine 18 & 19 OKTOBER 18 & 19 OKTOBER Vier uiteenlopende waterslim tuine kan besigtig word – die geld word geskenk aan kostuinverwante liefdadigheidsorganisasies. Tyd 14:00-18:00 (Vrydag) en 09:00-17:00 (Saterdag) Prys R70 p.p. (vooraf) of R80 p.p. op die naweek (ingesluit by die prys is koffie en ’n happie) by webtickets.co.za. Kontak Open Gardens Constantia 📞021 712 5668 OOS-KAAP Tuinfees, Bedford 18-20 OKTOBER Verskeie plaas- en dorpstuine word oopgestel (verversings en plante is te koop), en op die dorp self word ’n mark met stalletjies, musiek, lekker kos, kuns en veel meer gehou. Kontak bedford.co.za VRYSTAAT Mangaung-roosfees, Bloemfontein 18-20 OKTOBER Besigtig private tuine wat oopgestel word vir die publiek – of woon demonstrasies, praatjies, straatoptogte of tentoonstellings by. Kontak  mangaungrosefestival.co.za Mangaung RoseFestival WES-KAAP Franschhoek- ope tuine 25-27…

Tramontina-minituingereedskap (stel van vier) R130 Builders builders.co.za📞086 028 4533 Erfenisgroentesaad in ’n veenblok R100-R200 elk Supersprout Organic Seeds supersproutseeds.com Kleingeldbeursies R90 elk Hot Pink Frog Designs Hot Pink Frog Designs Wagworld Cuddle Cave vir klein honde of katte (masjienwasbaar en omkeerbaar; 30 x 30 x 50 cm) sowat R425 Wagworld wagworld.co.za Ruby-katkrappaal van soliede eikehout met plek vir katgras (80 x 35 x 50 cm) R3 200 Birba birba.co.za Be-Leaf-nekkussing verlig spanning met geurige natuurlike plantekstrakte soos roosmalva en laventel in ’n sak wat jy verhit R230 elk Jam Tarts jamtarts.capetown 📧 jamtartssa@gmail.com. Keramiekkoffiebeker sowat R75 Julia K Ceramics juliakceramics.co.za Veeldoelige glyvaste matjie kan dien as muis- of deurmat (43 x 72,5 cm) R250 (aflewering uitgesluit) Art de Olivia artdeolivia.com Simple Truth- bioafbreekbare papierstrooitjies (48) R25 Simple Truth-eetgereistel van stysel…

Hier is geen eiendomsagentskap op Vosburg nie, maar Karen le Roux weet wat te koop is – bel haar by📞 071 223 5721. Karen sê huispryse het die afgelope paar jaar dramaties gestyg, hoofsaaklik weens twee redes: Die groot belangstelling in die dorp, en die feit dat hier net ’n handjie vol eiendomme beskikbaar is. R1,2 miljoen ’n Drieslaapkamerhuis met drie badkamers (een en suite), ’n oopplanleefgedeelte en ’n kombuis met genoeg kaste. Hier is ’n ruim kantoor aan die buitekant, asook ’n motorhuis met plek vir drie voertuie. R400 000 As op soek is na iets wat goedkoper en kleiner is, maar met hope potensiaal, is dié huis ’n gawe opsie. Dit is geensins bouvallig nie, maar het tog werk nodig. Jy kry drie slaapkamers, twee badkamers en ’n…

Nadat Hennie en An die bokke gemelk het, gaan die melk dadelik na die kaaskamer waar dit gepasteuriseer en verkoel word sodat hulle dit kan botteleer óf jogurt en kaas maak. Omdat hulle nie die melk gebruik van ooie wat antibiotika kry nie, teken hulle sorgvuldig aan watter medisyne toegedien word. Sommige medisyne veroorsaak ook dat die kaas nie behoorlik vorm kry nie. ’n Kaasaanbieding, waarby ’n proesessie ingesluit is, kos R50 p.p. Die jong kase kos R40 per 100 g en die beleë kase R60 per 100 g. Bokmelk (R30 per liter). “Ons skep nie die room af nie en ons melk verander deur die jaar,” verduidelik An. “Wanneer die bokke lam, is dit ryker en romeriger. (Hoe het Jan Spies gesê… ryk en lékker! – Reds.) Dis ’n…

LESERSTUIN ’n Karootuin wat heeljaar blom In Prins Albert se hoofstraat, doer na die Swartbergpas se kant toe, kan jy gerus gaan stilstaan by Karoo Rust. Die tuin van dié pragtige Karoohuis op die hoek van Kerk- en Luttigstraat is voorwaar iets om te aanskou. Toe Leoni Pretorius, mede-eienaar van die gastehuis, en haar man, Johan, in 2010 dié “staalraam-en-staaldeurhuis uit die jare sestig” self begin restoureer om aan te pas by die dorpie se historiese argitektuur, het hulle ook stadigaan met die tuin begin. “Ons het baie vetplante van Pretoria af saamgebring toe ons hierheen verhuis, en só het ons tuin begin,” vertel Leoni. As sy en Johan met vakansie gaan, ry hulle nooit ’n vetplantkwekery mis nie. “As ons iets sien wat vir ons mooi is en wat…

Borrie is veel meer as die goudgeel poeier waarmee ons grootgeword het en wat gebruik is om geelrys te kleur, sult en afval te krui en dalk gemmerbier te maak. Die ware Jakob is ’n vars wortel uit die grond, amper soos gemmer, met ’n aardse, effens bitter geur. Vars borrie het ek tot redelik onlangs toe glad nie geken nie. Maar toe ek dit eers in my plaaslike Indiese groenteen- speserywinkel ontdek, het ek te lekker begin eksperimenteer – en dit het een van my gunstelinge geword. Ek hou van borrie saam met soet én sout. Ek sny dit graag in dun skyfies en trek dit dan in tee saam met suurlemoen, of ek gebruik ’n knippie daarvan in my ontbytsmoothie saam met bevrore piesang, kaneel en rooipeper. (Blykbaar…