Innholdsfortegnelse for Summer 2018|2019 i Weg! Platteland

Toe ons laat in 2013 die knoppie druk om daardie laaste blad van Platteland #1 drukker toe te stuur, kyk ons ou spannetjie mekaar effe oorbluf aan en wonder hardop: Waar gaan ons elke drie maande al die stories vandaan kry om ’n boek vol te maak? Wel, dit is ’n bekommernis wat met elke uitgawe, tot hier by #21, minder geword het, want hierdie land is vól goeie stories, en hulle kom byna vanself na jou toe. As jy ooit daaroor wonder, gaan net na ’n plattelandse mark toe en knoop ’n geselsie aan: Dit is mense wat met vindingryke planne vorendag kom en dikwels ’n bestaan maak uit wat op hulle tafel te koop is. Party is daar omdat die noodlot hulle gedwing het – SuidAfrika sit immers…

Armand kook kaal: ’n Banting- en keto-kookboek deur Armand Aucamp Die akteur Armand Aucamp het met sooibrand en lae energie gesukkel tot hy in Oktober 2014 besluit het prof. Tim Noakes het dalk ’n punt beet met sy banting-filosofie. Nou is hy 8 kg ligter en die einste prof. Noakes loof Armand se eerste kookboek as “een van die beste laekoolhidraat-kookboeke ter wêreld”. Dit bevat 100+ keto- of bantingvriendelike resepte vir slaaie, vinnige happies, eiergeregte, sop, “pasta”, eenskottel-, proteïenkrag- en onthaalgeregte en lekkernye. Ons het die geroosterde Midde-Oosterse saadmengsel met chorizo en die roomkaas-en-biltongbolletjies geproe – uit die boeke lekker! R380 Lapa lapa.co.za 012 401 0700 WEN 2: Armand Volmaan oor die Marico deur Herman Charles Bosman Hierdie 60 eg Suid-Afrikaanse stories wat deur Hendrik Jansen vertaal is, wys waarom…

• Die gesig en die gees Christo glo dis deurslaggewend om kopers te vermaak terwyl jy hulle aan jou produk bekend stel. Marni knik haar kop: “Ek ken regtig niemand wat maller is oor mense, altyd positief bly en so goed met omtrent almal oor die weg kom nie.” • Kreatiwiteit “Jy en jou produkte moet ánders en kreatief wees. Jy moet kopers voortdurend verras met jou storie.” • Elke bietjie ervaring tel “Elke liewe werk wat ek ooit gedoen het – selfs dié wat ek gehaat het – het my óf ’n vaardigheid óf sekere mensekennis geleer.” • Geduld “Ek het nog altyd in slow and steady geglo en het al hoeveel keer besighede sien misluk omdat hulle te vinnig te groot wou wees en geld geblaas het op…

Sewe jaar gelede, lánk voor Facebook die riemtelegram as bemarkingskanaal uitgestof het, moes Lulu Edy-Roderick, ’n administratiewe assistent by die Durbanse Botaniese Tuin – die oudste oorlewende botaniese tuin in Afrika – help om die publiek in te lig met ’n inleidende werksessie oor bye wat daar aangebied sou word. G’n mens het geweet of enigiemand sou belang stel in dié gratis inligtingsdag wat deur die byeboer en kunstenaar Jenny Cullinan aangebied sou word nie, maar toe daag die Natallers van heinde en ver op. Letterlik in swerms – gepak, gehoed, gesluier, gehandskoen, gereed. Lulu, wat heel voor in die koor was, verwys deesdae na Apis mellifera scutellata as “rolmodelle” en “leermeesters” en na haarself as “’n ewige vakleerling” wat haar reeks Lulubeeprodukte beskou as ’n vorm van eerbetoon aan…

Op 29 Desember 2017, midde-in hulle jaarlikse somervakansie, sit Marius Brundyn gou sy rekenaar aan. In die stroom e-posse wat outomaties aflaai, is daar één wat onmiddellik rillings teen sy ruggraat afstuur: Dit kom van die internasionale landbouchemiese maatskappy waar hy in daardie stadium werk, en in die onderwerpveld staan iets soos “retrenchments” (of enigeen van daardie politiek korrekte mooibroodjies wat maatskappye bak omdat hulle te skaam is om te sê “Pak jou goed en skoert, Ferreira”). Twee maande later, einde Februarie, was Marius amptelik deel van ons hemelhoë werkloosheidsyfer, wat volgens Statistieke Suid-Afrika in die derde kwartaal van 2018 tot 27,5% gestyg het. Dis ’n besonder ellendige storie. Punt. Maar nóg droewiger as jy soos Marius en sy vrou, Carla, drie kinders op hoërskool het. In sulke broekskeurtye troos…

Die oumense het groenbone snyboontjies genoem. ’n Mens verstaan hoekom, veral as jy in jou agterkop ’n prentjie het van jou ma in haar kombuis: Daar’s die groot plastiekskottel, die vlymskerp messie in die hand, die kop geboë… In supermarkte kry ’n mens deesdae die elegante dun Franse groenbone wat jy net so by enige gereg kan voeg of liggies kan stoom en met botter voorsit. Maar die regte outydse snyboontjie het ’n bietjie meer voorbereiding nodig. Bo en behalwe die harde stingeljies weerskante wat afgesny moet word, moet jy die bone vir die meeste resepte eers kerf. Om die kleur en daardie kraakvars tekstuur te behou dompel ek die bone vir 2 minute in kokende water en dan onmiddellik in yswater om die gaarmaakproses te stop. As jy wil,…

Gert Smitskloof, Baviaanskloof As ondersoeker en bewonderaar van die natuur is ek bevoorreg om taamlik gereeld in die Baviaanskloof, een van my gunstelingplekke op aarde, te kom. Hier is die een uitsig so manjifiek soos die ander, maar terselfdertyd is dit een van daardie bestemmings waar ’n mens jou nooit aste nimmer teen die “groot” prentjie moet blindstaar nie. Nee, om die Baviaanskloof in sy volheid te ervaar moet jy fókus en veel fyner kyk. Die plantdiversiteit is verstommend, veral omdat sewe van SuidAfrika se nege biome – subtropiese ruigte, savanneen grasveld (teen die voetheuwels), fynbos (teen die berghange), woude (in die diep kransomsoomde klowe) en Namaen SukkulenteKaroo tussendeur – hier voorkom. Dié uiteenlopende topografie en geo logie, tesame met die weer en ’n histories digte bevolking herbivore, het plante…

wenbrief Maar dit is mos ’n kapokvoël se nes! Baie dankie, Platteland – ek geniet elke seisoen se boek vol raad en daad. In julle artikel “Karoobossie, ek wil jou hê” (Platteland #20, Lente 2018) verwys Antoinette Pienaar op bl. 67 na ’n tintinkienes, maar volgens al my voëlboeke is dit die nes van ’n Kaapse kapokvoël (Cape penduline pit). Elke jaar hou ons op Hopefield die Fynbosskou. Hier wys ons al 30 jaar die nessie vir gaste en vertel hulle die kapokvoël se storie soos prof. Kristo Pienaar dit destyds op sy radioprogram vertel het. Hier by ons is baie kapokbosse. Oor die jare het ons die wonderlikste inligting gekry – ook by gewone mense – maar ek gebruik prof. Pienaar se storie om vir mense, veral kinders, te…

WES-KAAP Plaasfees 9 Maart 2019 Ervaar die vreugdes, smake, geure en pret van die plaaslewe – van plaasdiere, plaaskos, trekkers en bekende musiekmakers tot roofvoël- en slangvertonings, stalletjies en spesiale opvoerings en speelplek vir die kinders. WAAR? Diemersdal, Koebergweg (M58), Durbanville. TYD 09:00-17:00. PRYS R60 p.p. (R20 vir kinders 2-18) by Computicket. KONTAK durbanvilleplaasfees.co.za Durbanville Plaasfees 082 417 5473 (Alida) LANDWYD Nasionale Rooibosdag 16 Januarie 2019 Daar is ’n magdom maniere om een van Suid-Afrika se lekkerste uitvoerprodukte te vier: Nooi vriende, familie of kollegas oor vir ’n koppie rooibostee – of hoe klink rooibosbier of -jenewer… of -melktert? KONTAK rooibosday.com Rooibos Day WES-KAAP Fragrance Fest, Mosselbaai 9 Maart 2019 Spring in jou motor en ervaar al die lekker aftrek- en kuierplekke langs die 40 km lange Fragrance-roete tussen Groot-Brakrivier…

Is jy moeg vir die afjakke wat deesdae al hoe meer kop uitsteek – dis nou as iemand vir ’n oomblik van jou vergeet om gou op ’n boodskap op sy of haar selfoon te reageer óf, nog erger, in ’n diep, donker sosialemediagat verdwyn? Die Engelse het ’n woord daarvoor: “phubbing”. (In Afrikaans sou ons dit seker ’n “fafjak” kon noem, maar gelukkig kan ons sonder sulke onsinnige woorde klaarkom. – Reds.) Die meeste mense is skuldig daaraan en almal van ons is al ge-“phub”: deur kollegas, vriende, eggenote en – as jy ’n ouer is – veral jou kinders. Ons “swart spieëls”, die woord vir slimfone wat in die Netflix-reeks Black Mirror opduik, het onlosmaaklik deel geword van ons bestaan, en hoe meer apps jy op jou foon…

Hoe ver van die grootstad af? Hazyview is die naaste dorp en lê 55 km ver, maar omdat die spoedgrens in die wildtuin 50 km/h is, neem dit 60-90 minute om soontoe te ry. Witrivier is 100 km en Nelspruit 120 km weg. Geriewe Al is daar ’n personeelwinkel op die dorp én die ruskamp se toeristewinkel, doen die meeste inwoners hulle maandelikse inkopies op Hazyview. Hier is wel twee dokters, ’n gimnasium, kitsbank en vulstasie. Naaste hospitale Daar is staatsklinieke op Hazyview, maar die naaste private hospitaal is in Nelspruit. Aftreeoorde Witrivier en Nelspruit het ’n verskeidenheid aftreeoorde. Skole Daar is ’n laerskool op Skukuza met 250 leerlinge. Ouers stuur hulle hoërskoolkinders koshuis toe op Sabie (100 km), Witrivier en Nelspruit. Naaste Woolies Nelspruit, 120 km. Munisipaliteit Skukuza val…

1 CENTELLA ASIATICA staan in die volksmond bekend as naelkruid, waternael en varkoortjies, maar word elders ter wêreld meestal gotu kola genoem. Dit laat die vel jonger en fermer lyk omdat dit kollageenproduksie, mikrosirkulasie en herstel aanmoedig. Navorsing toon dit kan ook help vir selluliet. 2 SYMPHYTUM OFFICINALE is bekend as smeerwortel en word as ’n wonderkrui beskou wat wonde, velirritasies en selfs beenbreuke vinniger help genees. Omdat dit die vel help om vog te bewaar en die vormingsproses van velselle balanseer en normaliseer, word dit veral vir chroniese toestande soos psoriase gebruik. 3 ERIOCEPHALUS AFRICANUS, beter bekend as wilderoosmaryn of kapokbossie, het kragtige anti-inflammatoriese eienskappe wat velkwale streel. Terselfdertyd, skryf wyle Margaret Roberts, het dié inheemse plant net soos gewone roosmaryn ook ’n verfrissende uitwerking op die vel en…

Omdat heuningvervalsers (en -verdunners) ál slimmer raak, is laboratoriumtoetse regtig die enigste manier om 100% seker te wees of jy “funny honey” gekoop het. Die beste opsie is om jou eie byekorf te kry of jou heuning by ’n kleinboer te koop wat jy ken en vertrou. Ook die prys is gewoonlik ’n goeie aanduiding – hoe goedkoper, hoe groter die kans jy word ’n rat voor die oë gedraai. Alle suiwer heuning sal die een of ander tyd sandsuiker word (om die proses aan te jaag – net om te toets! – kan jy dit in die yskas sit). Ons het op die internet en op Carte Blanche se webwerf ’n paar toetse raakgelees wat jy by die huis kan doen wat die gevaarligte laat flikker: • Die asyntoets…

Aartappelslaai met groenbone en pesto Mediterreense aartappels werk uitstekend in dié slaai, maar jy kan ook rooi-aartappels gebruik óf enige soort wat vir tjips aanbeveel word. Hierdie slaai is ook heerlik as jy dit warm voorsit saam met hoender wat oor die kole gaargemaak is. Genoeg vir 6-8 Bereidingstyd 20-25 minute JY BENODIG 1 kg ongeskilde aartappels 250 g groenboontjies, puntjies afgesny en diagonaal in 2 cmstukkies gesny ¼ koppie (60 ml) Ina Paarman se Basiliepesto 1 teelepel (5 ml) Ina Paarman se Groenuigeurmiddel ¼ koppie (60 ml) fyngekapte sprietuie 2 eetlepels (30 ml) olyfolie SÓ MAAK JY Stoom die aartappels tot sag en laat dit eenkant afkoel. Stoom die boontjies tot net-net sag, maar nog heldergroen, en meng die Basiliepesto deur terwyl dit nog warm is. Skil die aartappels…

VRYSTAAT Kroonheuwel-Kersmark, Kroonstad 4-8 Desember Bekostigbare, meestal handgemaakte Kersgeskenke, ’n teetuin en heerlike eetgoed wag by dié mark, waar daar in die aande ook musiek en lekker braaivleis is. WAAR? Verwoerdstraat 1. TYD 09:00-19:00 (op 8 Desember tot 12:00). KONTAK Kroonheuwel Kersmark Kroonstad 083 635 2851 KWAZULU-NATAL Kers-extravaganza 8, 15-17, 22 & 29 Desember Die Shongweni Farmers & Craft-mark hou sy jaarlikse Kers-extravaganza met Kersgeskenke te kus en te keur. WAAR? Erf 457,MR551-pad, Shongweni. TYD 06:30-13:00 (behalwe 16 & 17 Desember, wanneer die mark eers om 08:00 begin). KONTAK shongwenimarket.co.za The Shongweni Farmers & Craft Market VRYSTAAT Kers-kunsmark, Parys 14-23 Desember Handgemaakte Krismisbokse by die dosyne, ’n teetuin en ligte eetgoed wag by dié mark, wat vanjaar die 19de keer gehou word. WAAR? Schillbachstraat 18. TYD 09:00-18:00. KONTAK 056 811…

Veldskoene-vellies – van links in Vilakazi (geel), Uhambo (pienk) en Pinotage (rooi) R890 per paar Veldskoen veldskoen.shoes Groot handgeweefde Makulu-strandsak van herwonne T-hempkatoen R850 Ashanti Design shop.ashantidesign.com 021 461 0367 Belvoir-vrugtestroop in die geure heuning-suurlemoen-en-gemmer of framboos-ensuurlemoen (500 ml) R99 elk Poetry poetrystores.co.za Handgemaakte waaiers R695 elk Ashanti Design shop.ashantidesign.com 021 461 0367 Vaas (2 l) in die kleur Rosemary R390 Le Creuset lecreuset.co.za 086 177 3321 Wonki Ware-bord R99 Wonki Ware-doopbakkie R60 Keramieklepels R55 elk Poetry poetrystores.co.za Mandala-lapdoilies (32-40 cm) R30-R40 elk Streepsak streepsak.co.za Droëvyekoekies met sitrusskil-en-jenewer of hanepootsjerrie-en-speserye (200 g elk) R120 elk Liedjiesbos liedjiesbos.co.za (klik op “Shop”) info@liedjiesbos.co.za Handgedrukte katoenstrandsak met plastiekomhulsel, waterdigte voering, metaalknip en klein binnesakkie (50 x 40 cm) R200 Streepsak streepsak.co.za Lechuza-plantpotte met ingeboude waterstelsel R198 elk Builders builders.co.za 086 028 4533 Bokskussings…

Kally Ubisi Veldwagter Kally leef en werk al 23 jaar – die helfte van sy lewe – in en om die Krugerwildtuin. Sy pa het ook hier gewerk en Kally het op die nabygeleë dorpies grootgeword. As ’n veldgids en veldwagter in die teenstropingseenheid het Kally al oral in die park rondbeweeg. In 2014 het hy hom op Skukuza kom vestig. “Om hier te bly moet jy ’n liefde en roeping vir bewaring hê; as jy hier is om big bucks te maak, gaan jy nie eens ’n maand uithou nie,” sê hy. Stroping is natuurlik ’n teer saak; wat dit nóg moeiliker maak, is as vriende en kennisse betrokke raak. “Ja, ons veg ’n vyand in ons midde,” verduidelik Kally vasberade. Hy het baie dierestories: In 2015 het ’n…

Genoeg vir 6-8 Bereidingstyd 30 minute Baktyd 25-30 minute JY BENODIG 4 ferm, ryp pere (Bosc of Forelle) 1¼ koppie (310 ml) suiker 150 g botter heel amandels 1½ koppie (375 ml) witbroodmeel 1½ teelepel (7,5 ml) bakpoeier ¾ teelepel (3,75 ml) fyn kardemom ¼ teelepel (1,25 ml) sout 1 groot eier ¾ teelepel (3,75 ml) vanieljegeursel ¾ koppie (180 ml) volroommelk SÓ MAAK JY Verhit die oond tot 170 ºC. Skil die pere, sny elkeen in die lengte middeldeur en sny die klokhuis uit. Gooi ’n halwe koppie (125 ml) van die suiker in ’n bord en druk die halwe pere met die gesnyde kant na onder in die suiker. Verhit 60 g van die botter in ’n gietysterpan of spuit dit goed met kleefwerende kossproei. Haal die pan…

Christo Bezuidenhout het taai grootgeword. Létterlik taai. Want al het sy oorlede pa eintlik vir die Spoorweë gewerk, het hy altyd ’n hele klomp byekorwe gehad wat hy op sekere plase in die Oudtshoornomgewing uitgeplaas het. Vandag besit Christo nou wel nie sy eie byeboerdery nie, maar hy leef tog sy liefde vir dié flukse insekte uit deur sy onderneming, Blue Bee, wat onder meer heuning gebruik in die spoggerige skemerkelkiestrope wat hulle met die hand vervaardig en in herwonne jenewerbottels verkoop. (Die “blue”-gedeelte van die naam verwys na Christo se gunstelingkleur, en die besigheid se motto – “Eat Drink Smile” – na sy voorneme om die wêreld met kos en ’n lafenis vir die keel ’n beter, vriendeliker plek te maak.) As jy die baas van die plaas in…

DATUMS 15-25 Maart 2019 en 14-24 Julie 2019. HOE LANK IS DIE TOER? 11 dae, 10 nagte. HOEVEEL KOS DIT? R15 750 p.p. (verblyf in tente) WAARVOOR SORG EK? DIE TOERPRYS SLUIT IN Ek is ’n amateur… Dit maak nie saak of jy en jou mik-en-druk nog huiwerig is en of jy al gekonfyt is nie; dié fototoer saam met ons sustertydskrif Weg kan jou vaardighede slyp. BESPREEK SOMMER NÓÚ! Bespreek jou plek 044 535 9033 of 082 724 0442 bookings@bhejane.com…

BYEWAS-KLEEFDOEK BESTANDDELE Duursame, suiwer organiese katoen wat lank hou; ongebleikte, plaaslike byewas met antibakteriese eienskappe; basdenhars (Pinus eliottii, ’n kategorie 2-indringer in Suid-Afrika) wat natuurlik klewerig is en die doek buigsaam maak; en ’n oordragolie (meestal olyf- of klapperolie) wat al die bestanddele saambind. KLEURSEL Dit was Keith se idee om die katoenlappe op die tradisionele manier – met die hand en met natuurlike plantaardige kleursels – te kleur. Vir die geel kleefdoeke word borrie gebruik, terwyl ’n mengsel van bruin- en rooiuieskille sorg vir die brooddoeke se bruin skakering, wat elke keer effens anders is. VOORDELE Dit is ’n eeue oue natuurlike alternatief vir kleefplastiek en die antibakteriese eienskappe van byewas sorg dat die kos langer hou. Jy kan ’n toebroodjie, brood, kaas, vrugte, groente of vars kruie net…

Gevulde pikantrissies Hierdie happies werk goed as voorgereg of tapas. Omdat dit nie gaargemaak word nie, kan jy dit die dag voor die ete al maak. Genoeg vir 6 Bereidingstyd 20 minute JY BENODIG 100 g dennepitte 300 g sagte bokmelkkaas (chevin) gerasperde skil en sap van 2 suurlemoene 2 eetlepels (30 ml) vars mentblare, fyngekap 400 g pikantrissies (peppadews) ment- en mikroblaartjies om voor te sit soutbeskuitjies om voor te sit SO MAAK JY Rooster die dennepitte in ’n droë pan tot goudbruin – hou dit fyn dop en roer of skud die pan elke paar sekondes sodat dit nie te donker raak nie. Meng die kaas, suurlemoenskil en -sap, mentblare en dennepitte saam in ’n mengbak tot dit ’n gladde mengsel vorm. Proe en geur dit na smaak…