Innholdsfortegnelse for Spring 2017 i Weg! Platteland

Hulle sê tuinmaak is aansienlik goedkoper as ’n terapeut – en op die koop toe is jy saam met dié hopelik ligter lentegemoed ’n vrag sonryp tamaties of bossie vars basilieblare ryker. Verder word beweer tuinwerk verlaag jou risiko op ’n beroerte, hartsiektes, hoë bloeddruk, osteoporose, demensie of diabetes; dit versterk jou immuunstelsel; en danksy Mycobacterium vaccae, ’n skadelose bakterie wat in grond voorkom en die afskeiding van serotonien bevorder, help dit in baie gevalle om stres, angstigheid en daardie elke-dag-is-blou-Maandag-gevoel in die bek te ruk. Die slim mense van die Amerikaanse Center for Disease Control and Prevention gaan so ver as om te verklaar 30-45 minute tuinwerk rofweg drie keer per week is net sulke goeie oefening as dít wat daardie swetende, swetsende vleispaleise kry wat drie keer per…

Die Wêreldnatuurfonds van Suid- Afrika (WWF-SA) se verslag “Food Loss and Waste: Facts and Futures Report”* oor kosverliese en -vermorsing in Suid-Afrika het ’n paar skoksyfers opgelewer… 10 miljoen ton Soveel kos word elke jaar weggegooi – ’n derde van ons land se totale kosproduksie. 44%Soveel van die kos wat vermors word, is groente en vrugte (en die vermorsing vind grootliks plaas voor dit die supermark bereik). Grane maak 26% uit, vleis en suiwel 15%, en wortels, knolle en oliesaad saam 13%. 26% Die persentasie huishoudings in Suid- Afrika wat gereeld honger gaan slaap. * Laai die volledige verslag af by wwf.org.za/media_room/publications…

WES-KAAP SA Skaaphondkampioenskap, Caledon 29 September-1 Oktober Vat jou eie kampstoel saam en gaan kyk hoe die beste skaaphonde in die land dit uitspook gedurende die uitdunrondes (Vrydag en Saterdag) en die finaal (Sondag). Eeten drinkgoed is te koop. WAAR? Die plaas Grootvlei, 3,5 km van die N2 tussen Caledon en Riviersonderend. TYD 08:3017: 00. PRYS R30 p.p. (R20 vir kinders o.12). KONTAK ajfp@isales.co.za 083 392 1956 (Pippa Philip) GAUTENG Genealogie-en-familie-erfenisfees, Pretoria 2 September Wonder jy waar om met jou familienavorsing te begin? Kom kuier in Erfenismaand by die tiende saamtrek van familiebonde en genealogiese verenigings en navorsers. WAAR? Atrium, Lanciastraat 269, Lynnwoodrif, Pretoria. TYD 08:3013: 30. PRYS Gratis (boeke en eetgoed te koop). KONTAK isabelgroesbeek.wix.com/expo Families Info SA 082 441 2325 NOORDWES Mieliemakietie, Sannieshof 2 September By die Hervormde…

Handgeweefde rottangpiekniekmandjie (groot) R850 met voering R200 Dial-a-Picnic picnicsouthafrica.co.za 082 789 5478 Emmers (10 liter) R42-R44 elk Agrimark kaapagri.co.za Oudekloof Chardonnay 2015 R120 Oudekloof-wynlandgoed oudekloofwineestate.com 082 440 9459 Papierservette R30 per pakkie. Checkers checkers.co.za 021 980 4000 (hoofkantoor) Steakmesse – stel van 6 met bêreblok (nie op foto nie) R86 Agrimark kaapagri.co.za Rogz-troeteldier-igloe (41 x 41 x 30 cm) kan platvou as ’n bed R555 Absolute Pets absolutepets.com 021 510 0897 Retro-kosblikke R120 elk Big Blue bigblue.co.za Braeside-spruitmaker vanaf R120 Bakgat Pottery bakgatpottery.co.za 028 212 1330 MetaRock Volcanic Rock Dust (2,5 kg) is organies en bevat 70+ minerale en spoorelemente wat die ontwikkeling van blare, vrugte en blomme bevorder R119 Faithful to Nature faithful-to-nature.co.za Handgeverfde Oosterse stapelkosblikke R495 elk Pilgrimage Spaces pilgrimagespaces.co.za Retro-koelsak R190 Pick n Pay picknpay.co.za 0800 112…

DANIE VAN ROOYEN Boer op Gonnakraal Sy pa het die familieplaas, Gonnakraal, in 1961 gekoop, en dis hier waar Danie sedert die vroeë jare sewentig boer met bonsmarabeeste, skaap en groente (meestal aartappels, patats, mielies, pampoen, botter- en gewone skorsies en kool). Hy is die laaste om-den-brode-boer in die vallei, vertel hy, waarskynlik omdat vloede die meeste van die vrugbare bogrond – en al die erwe wat teen die rivier uitgemerk was – weggespoel het. “Van toe af het De Vlugt stadigaan ál leër en stiller geword... soos wat jy hom vandag nog hier sien.” Danie boer organies. “Maar nie oor ek ghrênd of in die mode probeer wees nie; dis maar hoe ek grootgeword het en dis al manier wat ek ken. Die enigste ‘kunsmis’ wat ons op die…

Gaan skep asem, gee jou oor aan die stilte en geniet ’n teeritueel met eetgoed by die lieflike Genesingstuin reg langs die Glaskas op Babylonstoren buite die Paarl. Dié tuin is volgens die menslike liggaam uitgelê en begin by die kop en eindig by die voete, met ’n magdom medisinale kruie – iedereen met ’n interessante storie – vir die kwale van elke liggaamsdeel tussenin. Die kruie al langs die buitemuur volg die seisoene van somer tot winter en is spesifiek gekies om die liggaam te genees, streel en balanseer deur middel van die eeue oue teeritueel. • Die teeritueel word elke Dinsdag om 09:30 gehou (onderhewig aan die weer). Dit kos R290 p.p. vir groepe van tot 8, en ’n 50%-deposito moet betaal word om die bespreking te bevestig.…

LEKKER VIR LATER Artisjokpesto Jy kan dié veelsydige pesto voorsit as ’n doopsous saam met groente- en broodstokkies, of roer dit deur gaar pasta van jou keuse óf probeer dit saam met gekookte baba-aartappels vir ’n byderwetse aartappelslaai. Die pesto vries goed. Maak 2 flessies van 250 ml elk Bereidingstyd 10 minute Gaarmaaktyd 30 minute JY BENODIG • 4 groot knoffelhuisies (met die skil) • ½ koppie (125 ml) amandelvlokkies, liggies gerooster (sien die metode) • ’n hand vol roketblare • 1½ koppie (375 ml) vars gaar, geblikte of ingemaakte artisjokharte, gedreineer • sap en fyngerasperde skil van 2 suurlemoene • 1 koppie (250 ml) fyngerasperde parmesaankaas • ½ koppie (125 ml) olyfolie (jy sal dalk ekstra nodig hê) SÓ MAAK JY Verhit die oond tot 180 ºC. Draai die…

Vandag dra hy oranje en swart: ’n oranje hemp, swart langbroek, spoggerige pers das en pikswart sonbril. En spierwitte tekkies. Hy is haastig, kyk nie links of regs nie. Sy draadkar bly sekuur op die pad, al spring die blikkieswiele rond en bont. Hy ontwyk slaggate, jaag behendig om voetgangers en oor die Tugelabrug. Barbie sit in ’n ligblou rok en met oop plastiekbene in die kar. Sy smile pienk met haar stokstywe nylonhare wat net effens sidder in die wind. Agter haar glimlag Mmusi Maimane op ’n verkiesingsplakkaat. Sy naam is Sibusiso en hy is almal se kind. Hy gaan Poskantoor toe om te hoor of sy Lottokaartjie van laasweek nie dalk die wenkaartjie was nie. Daarna vul hy ’n nuwe een in en oorhandig dit aan die kassiere,…

LAAT HOOR VAN JULLE! Skryf vir ons en vertel ons van jou skuif of verlange platteland toe, die karakters op jou dorp, die dinge wat jou pla... Stuur ’n e-pos na vertelons@wegplatteland.co.za of skryf aan Platteland Vertel ons, Posbus 740, Kaapstad 8000. Ons gee voorkeur aan briewe van minder as 300 woorde. Onthou om jou voornaam en van te gee en, belangrik, die dorp waar jy woon. Platteland behou hom die reg voor om briewe na goeddunke te redigeer en verkort. wen Dr. J.P. de Beer van Bothaville wen ’n Jolly Trolly ter waarde van R2 500. Ons is mal oor dié klein werkesel wat net 12 kg weeg, maar tot 65 kg kan dra en binne 2 sekondes oopof toevou – perfek om saam te neem as jy gaan…

MARIETJIE UYS Eienaar, Marietjie’s Pub & Grill Marietjie, ’n gebore en getoë B’bosser, sê sy is die laaste baba op die dorp wat deur ’n vroedvrou gevang is. Haar pa, wat sy lewe lank óf op die trolskuite sardyne en ansjovis gevang óf op hulle plaas, Remhoogte, geboer het, het ’n bietjie meer as twee dekades gelede siek geword en die plaas oorgegee aan Marietjie se twee broers, wat vandag nog daar boer met onderskeidelik melkbeeste, en broccoli en skaap. Marietjie het geen ondervinding van die restaurantbedryf gehad toe sy ná haar pa se dood in 2000 drie jaar lank die bestuur van die Strandveld Pub in die bodorp oorgeneem het nie. Twaalf jaar gelede het sy ’n huis in die hoofstraat gekoop en begin restoureer met die idee om…

Jy hóór hulle voor jy hulle sien – daardie diep gebalk wat so sinoniem is met die Karoo soos die klank van ’n windpomp wat in die bries kreun. Donkies. Honderde van hulle. Maar hier is geen karretjies aan hulle vasgemaak nie, geen sweep wat bo hulle ore klap nie. Daar’s geen teer onder hulle hoewe of karre wat hulle drafstap versteur nie. Hierdie donkies is aan die einde van ’n lang pad vol pyn. Hier is hulle rus gewaarborg, want ’n groep uiteenlopende siele ontferm hulle met die grootste liefde oor die langore. Welkom by die Karoo Donkey Sanctuary, die tuiste van meer as 300 donkies, maar ook perde, beeste, skape, bokke, varke, hoenders, ganse en volstruise. As jy die bordjie van Prins Albert se suidelike ingang af volg,…

Margaret Roberts was sewe jaar oud toe sy haar eerste waarnemings oor kruie in ’n notaboek neergeskrywe het. Dié nuuskierigheid het ontwikkel tot ’n allesoorheersende passie en ’n baanbrekersloopbaan as een van Suid-Afrika se eerste waarlik organiese boere wat met haar topverkoperboeke kruie vir Suid- Afrikaners toeganklik gemaak het. Ten tyde van haar dood kort voor haar 80ste verjaardag was sy hard aan die werk aan nóg drie boeke, en haar en haar jongste dogter, Sandy, se boek Indigenous Healing Plants het pas verskyn (lees meer op bl. 87 en staan ’n kans om ’n eksemplaar te wen). Sandy sê sy het dié geesdrif saam met “moedersmelk” ingekry en 32 jaar sy aan sy saam met haar ma gewerk. Sy het hulle Kruiesentrum by De Wildt in Noordwes help opbou…

INFUSIE is die woord wat gebruik word om kruietee met sagter plantmateriaal (gewoonlik blare of blomme) te maak. Bedek eenvoudig die vars of droë plantmateriaal met kookwater van omtrent 90 ºC (laat die water vir 5-10 minute in die ketel afkoel voor jy dit gebruik) en, baie belangrik, bedek die pot of houer met ’n deksel of piering, anders sal die vlugtige olies in die stoom verdamp en die medisinale waarde verlore gaan. Laat dit vir 10 minute trek en skink dan die tee. Versoet dit met heuning, indien verkies. DEKOKSIE is wanneer harde plantmateriaal – meestal wortels, saad of bas – gebruik word om tee te maak. Plaas die plantmateriaal in ’n emaljekastrol, bedek dit met koue water, sit die deksel op en verhit dit stadig tot dit net-net…

BOEKE Commercialising Medicinal Plants: A Southern African Guide deur Nicci Diederichs (Sun Press, 2006) • Herbal Teas for Healthy Living deur Margaret Roberts (Struik Nature, 2008) • Jane’s Delicious Garden deur Jane Griffiths (Sunbird SA, 1999) • Medicinal Plants of South Africa deur BenErik van Wyk, Bosch van Oudtshoorn en Nigel Gericke (Briza, 2009) • My Life and Work with Alfred Vogel deur Jan de Vries (Mainstream Publishing, 2005) • Nature’s Pharmacopeia – A World of Medicinal Plants deur Dan Choffnes (Columbia University Press, 2016) • Volksgeneeskuns in Suid- Afrika – ’n Uitgebreide versameling boererate saamgestel deur die SuidAfrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (Proteaboekhuis, Pretoria, 2000) • The Herbal Apothecary: 100 Medicinal Herbs and How to Use Them deur J.J. Pursell (Timber Press, 2015) WEBWERWE numenfilm.com/blog/sustainableherbs plantzafrica.com sutherlandia.org/ INDIGENOUS HEALING…

SpysKaart Mielie-ontbytmuffins Bone-en-patatfalafels Spinasie-en-fetapesto Geroosterdesoetrissiepatee Groen pastei Suurlemoen-engrenadellaskywe Mielie-ontbytmuffins Vir hierdie muffins gebruik jy eers van die eiers om roereier te maak – daarom is dit ’n stewige ontbythappie. Hulle is op hulle beste warm of teen kamertemperatuur – moenie dit in die yskas hou nie. Maak 12 muffins Bereidingstyd 20 minute Baktyd 15 minute JY BENODIG • 3 eetlepels (45 ml) botter • 6 eiers • 1½ koppie (375 ml) mieliepitte • 2 eetlepels (30 ml) heuning • 1 koppie (250 ml) meel • ½ koppie (125 ml) mieliemeel of polenta • ½ eetlepel (7,5 ml) suiker • 1 teelepel (5 ml) sout • 2½ teelepels (12,5 ml) bakpoeier • ¼ teelepel (1,25 ml) koeksoda • ’n knippie varsgemaalde swartpeper • 2 teelepels (10 ml) rissievlokkies • ¼ teelepel…

1 KOEKSODA G’n groen huis kan sonder koeksoda nie. Danksy ’n alkaliese pH van 8,1 is dié goedkoop poeieragtige wit kristalletjies ’n kragtige skoonmaakmiddel wat ook ontsmet en reuke neutraliseer. Dit reageer met vet en vorm ’n seperigheid wanneer jy skoonmaak, en versag terselfdertyd die water wat dit nóg meer skoonmaakkrag gee. Nóg gebruike Dit neutraliseer reuke in yskaste en op matte, verlig die irritasie van insekbyte en sal gou met ’n nare sooibrand klaarspeel. Dit is sterk genoeg om jou oond skoon te maak, maar ook veilig genoeg om ’n vel te streel wat te lank in die son was. Bêre dit in ’n lugdigte houer weg van direkte sonlig. Koeksoda breek af in wassoda, water en koolstofdioksied as dit hitte kry. Prys R55 vir 50 x 14 gsakkies…

Ons is vanoggend al vóór vyf uit Johannesburg weg. Om oom Daantjie se jongste aankoop, so ’n parmantige rooi Jeep, plaas toe te neem. By die noordelike bek van die J.G. Strijdom-tonnel beduie die grootmense ons trek eers af. Die bande rol knarsend oor die gruis; kom tot stilstand. Skielik is dit só stil jy hoor jou ore suis. Links loop ’n streep teen die berghelling af, so reguit soos ’n argitek se liniaal, tussen die suikerbosse en kiepersolle van die Hoëveld, en die knop- piesdorings, haak-en-steke, maroelas en jakkalsbessies van die Laeveld. Regs verrys rooi en oker kranse uit die ruie kreupelbos aan die Drakensberg se voet, die hellings oortrek met aalwyne, tot doer onder waar dit in die doringruigtes van die vallei verdwyn. Waar die son nog nie…

Die mees onlangse slagoffer van ’n plaasmoord wat ek geken het, was Ruben Gouws, ’n onbaatsugtige alleenloper en 65-jarige skoolhoof van die piepklein Hoërskool Ida in die noorde van die Oos-Kaap. Hier, in die voetheuwels van die Drakensberg, het hy in sy loopbaan van 40 jaar die lewens van honderde kinders geraak. Net af in die pad het hy op die familieplaas gewoon saam met sy ma, die 88-jarige tant Hermien. Hier het hy sy skouhoenders vertroetel, antiekmeubels versamel en Sondagaande met ’n glasie rooiwyn na die klassiekemusiekprogram op RSG geluister. Ruben se ander groot bydrae in dié afgeleë gemeenskap was die winkeltjie wat hy bedryf het. Dit was ’n noodsaaklike diens, en die mense van die kontrei, wat hom liefderik Tshutsu genoem het, het staatgemaak op hom. Een Saterdagmiddag…

Doen, drentel, koop Baardskeerderbos-kunsroete Verken die kunsroete op Saterdag 23 en Sondag 24 September van 10:00-17:00. Minstens 10 kunstenaars van die omgewing gooi op dié dae hulle ateljee oop vir die publiek – gaan kyk en koop kuns en gesels oor ’n glas wyn met die kunstenaars. Besoek die webwerf vir ’n kaart en meer inligting. Waar? Verskeie ateljees op en om die dorp. Kontak baardskeerdersbosartroute.co.za info@baardskeerdersbosartroute.co.za Skaapkopfees Die NG kerk op B’bos hou op 4 November van 10:00 tot laatmiddag ’n Skaapkopfees met ’n beperkte aantal skaapkoppe wat vooraf teen R130 elk bespreek moet word (by Protea Flora in die Spar-sentrum op Gansbaai). Daar’s ’n biertent, boeremusiek deur die Rummikub-orkes en die Sharimbas- marimbaorkes van die Academia-skool op Gansbaai, kosstalletjies, trekkerritte, boeresport en die heel eerste Mnr. en Mej.…

(* Maar moenie self apteker speel nie) Het jy geweet nagenoeg 60% van die wêreldbevolking maak steeds staat op outydse “boererate” en medisinale plante om enigiets van alledaagse kwinte en kwale tot ernstige siektes te verlig of genees? Dié syfer (wat deur die Wêreldgesondheidsorganisasie uitgereik is) tesame met die verbysterende vooruitgang van nywerhede en die landboubedryf is die hoofredes waarom die natuurlike habitat van medisinale plante wêreldwyd onder druk is en waarom dit van kardinale belang is om hierdie plante volhoubaar te verbou en gebruik. ’n Spesiale medisinale afdeling in jou tuin is ’n goeie begin, maar ongelukkig – of is dit gelukkig? – laat Moeder Natuur haar nie altyd voorskryf wanneer dit by die aanplant van medisinale plante kom nie. Nietemin sal kennis oor die verskillende faktore wat ’n…

MAKLIKE SLAAI Aarbeislaai Genoeg vir 4-6 Bereidingstyd 5 minute JY BENODIG • 1 bakkie (400 g) aarbeie • 1 bakkie of sak gemengde slaaiblare • 1 rooiui, in halwe ringe gesny • Ina Paarman se Suurlemoenen- swartpepergeurmiddel • ½ koppie (125 ml) Ina Paarman se Laerolie-balsemiekslaaisous SÓ MAAK JY Dit is belangrik om die aarbeie af te spoel vóór jy die stingeltjie verwyder sodat daar nie water binne-in die vrugte beland nie. Verwyder die stingeltjies en sny die aarbeie in kwarte. Versprei die slaaiblare in ’n slaaibak en sprinkel die halwe uieringe en aarbeie oor. Bedek die bak met kleefplastiek as jy die slaai eers later gaan voorsit, en hou dit in die yskas. Geur die slaai met Suurlemoenen-swartpepergeurmiddel en drup die Laeroliebalsemiekslaaisous oor net voordat jy dit voorsit. Pak…