Innholdsfortegnelse for Winter 2015 i Weg! Platteland

Toe ons twee jaar gelede die eerste keer aan Platteland begin dink en slyp het, was ons oor ’n hele paar dinge onseker – hier het immers 130 blaaie braak voor ons gelê: Waar begin jy? Waar gaan die stories vandaan kom? Gaan die stories dalk binne ’n jaar opraak? Het ons genoeg tyd? Gaan iemand darem die boek koop? Gaan die koffiemasjien hou... Waaroor ons wel seker was, was dat ons op hierdie 130 bladsye die beste moontlike joernalistiek wou verpak, iets waarmee nie net skrywers en fotograwe help nie, maar ook ons talentvolle jong ontwerphoof, Monique Mouissie. Wat selfs nóg duideliker was, was die doelwit van die tydskrif: Om die platteland ’n stem te gee en die beste daarvan vir ons lesers te wys. Om self dinge te…

Platteland is my gunstelingtydskrif en die beste van sy soort in die land. Daarom was ek geskok toe ek op die artikel afkom wat genetiese modifikasie in ’n positiewe lig stel. Wat my veral gegrief het, is dat die skrywer beweer daar is geen wetenskaplike bewyse dat GM skadelik is nie. Miskien was dit die geval in 2012 toe die bedryf, en spesifiek Monsanto, daarin geslaag het om wetenskaplikes met bewyse hiervan te muilband met dreigemente van werkverlies en dat hulle hulle reputasie en geloofwaardigheid gaan verloor as hulle daaroor praat. Dankie tog dat wetenskaplikes – ook dié wat vir Monsanto gewerk het – nie meer stilbly nie en dat toetsresultate nie meer weggesteek word nie. Selfs die Wêreldgesondheidsorganisasie het onlangs toegegee dat glifosate in Roundup (wat op GM gewasse…

Omdat julle tydskrif ’n eenvoudiger leefwyse voorstaan, het ek met belangstelling die GMartikel gelees. Dr. Van Eck sê die gebruik van plaagdoders het sedert die koms van GM saad dramaties afgeneem. Natuurlik, want die maatskappye wat dié produkte vervaardig, sit die plaagdoders nou binne-in die saad – ’n feit wat die skrywer nié deel nie. Wanneer jy dus GM produkte verbruik, verbruik jy ook Roundup en Agent Orange as deel van die pakket. GMprodukte is ontwikkel om die massas te voed, maar ek sal eerder organiese produkte koop wat nie met plaagdoders behandel is nie. Daarom is ek ten gunste van etikette wat aandui of ’n produk GM produkte bevat.…

Die gawe mense van Kasselshoopkaas buite Stilbaai het duidelik nie op hulle louere gerus sedert hulle verlede jaar in die lenteuitgawe van Platteland verskyn het nie. Besoekers aan die SA Kaasfees op Sandringham buite Stellenbosch het Kasselshoop se Cheddar Melts – vier verskillende soorte gerasperde wit cheddarkaas in pakkies van 200 g – aangewys as die innoverendste produk by die fees. Geluk!…

WES-KAAP Shiraz Showcase, Kaapstad 18 Junie 2015 Proe SuidAfrika se beste shiraz en shirazversnitte, en ontmoet die wynmakers. Waar? Kiks. Tyd 18:0021: 00. Prys R120 (dit sluit ’n proeglas en brosjure in) by webtickets.co.za. Kontak shirazsa.co.za ShirazSouthAfrica NOORD-KAAP Wildsfees, Victoria-Wes 26 & 27 Junie 2015 Wildsvleis te kies en te keur, gaskunstenaars, ’n wynproe, bergfietsresies, velddrafenstap, potjiekoskompetisie, wedvlugduiwe, stalletjies, skoon lug en Karoogasvryheid... Waar? Skouterrein. Tyd 09:00 tot laat. Prys R90R110 p.p. (R30R60 vir kinders). Kontak 072 243 3597 Vicweswildsfees VRYSTAAT Platteland Preview-fees, Smithfield 26-28 Junie 2015 Dié dorpie langs die N6, halfpad tussen Gauteng en Grahamstad, nooi elke jaar ’n paar kunstenaar op pad na die Grahamstadkunstefees om daar te stop en hulle laaste tegniese repetisie te doen. Kontak smithfield.co.za NOORDWES Bray July-perderesies, Bray 27 Junie 2015 Maak ’n…

Mike Scott praat rustig oor die grond wat nie meer syne is nie, oor die 18 plase wat hy bestuur waarvan hy net 2 besit. “Ek boer al van 1989 af op Hoedspruit en het destyds al gesien waarheen grondeise gaan. Grondrestitusie was tot dusver grootliks ’n mislukking in SuidAfrika, en baie enkelingboere – en geweldige kennis – gaan só verlore. “Maar nou is ek betrokke by een van die suksesvolste grondherstelprojekte in die land wat as bloudruk gebruik word vir minstens vier ander projekte. “Ons het besluit om ’n alliansie te vorm, maar het nie kans gesien vir die red tape nie – daarom het ons en die eisers die grondeisekommissaris gaan spreek en ’n ooreenkoms onderteken om die grond saam te bestuur. Nadat die staat ons betaal het,…

DRENTEL EN KOOP • Appelblaar-padstal By Kobus Muller se padstal kry jy al die gewone padstalgoeters: vars vrugte (heerlike mango’s!), groente, inmaakprodukte, tuisgebakte koekies. En langsaan is ’n gawe kwekery. Hou stil by die ses groot appelblaarbome aan die linkerkant as jy van Hoedspruit se kant af kom. Waar? Op die R527 (die Lydenburgpad), 19 km buite Hoedspruit. Kontak 082 608 2033 appelblaar orders@gmail.com Appelblaar Padstal • Books ’n Peaces Diep agter in die Kamogelosentrum is dié winkel vol tweedehandse boeke, geskenke en skoonheidsprodukte versteek. (Bo die deur staan “Books and Bygones”.) Kyk by die boom voor die deur – as daar ’n boek is waarvan jy hou, is hy joune. Gratis. Verniet. Waar? Winkel 14, Kamogelosentrum. Kontak 084 746 3649 (Pegi) • Le-Bamba Vir die mooiste – en grootste…

Weg! BERGFIETSTOERE Karoopasse en -poorte Trap albei kante van die Swartberg: Die KleinKaroo met sy golwende groen heuwels, en die uitgestrekte gebleikte vlaktes van die GrootKaroo. TOERBESONDERHEDE Datums 17-21 september 2015 en 1-5 Oktober 2015. Hoe lank? 5 dae, 4 nagte. Daaglikse trapafstand 30-50 km. Vertrekpunt Queen’s-hotel, Oudtshoorn. Verblyf 2 nagte in hotelle en gastehuise, en 2 nagte in Dryland ride se kampterrein. Prys r7 950 p.p. wat deel (30% ekstra vir enkelverblyf); r3 975 vir kinders o.12. REISPROGRAM DAG 1 Ons vertrek van die Queen’s-hotel op Oudtshoorn. Ons ry per voertuig na die Chandelier-wildslodge om litte los te maak en fietse te toets. teen die einde van die dag keer ons terug na die lodge. DAG 2 Ná ontbyt vertrek ons na red stone Hills waar ons die enkelspoorpaadjies…

Daar bestaan twee kampe met sterk menings en oortuigende redenasies oor of jy ’n gesnoeide tak moet seël of nie. Voorstanders is gewoonlik ’n tradisionele, ouer geslag wat glo dit beskerm die gesnoeide dele teen siektes. (Anton Roux is sterk ten gunste van seël. Lees ook Tuindagboek op bl. 69.) Die groep wat daarteen gekant is, is volgelinge van dr. Alex Shigo, ’n Amerikaanse plantpatoloog wat reeds in die 1980’s bevind het die seël van gesnoeide struike hou niks goeds in nie en kan eintlik die plante benadeel. Die Internasionale Vereniging van Boomkwekers het ook Shigo se bevindings in hulle aanbeveling vir boomsorg opgeneem. Ons raad is om self daaroor op te lees en jou eie oordeel te gebruik.…

Die aartappelbesie (Epilachna dregei) is die algemeenste en vernietigendste aartappelplaag wat ook spinasiebeet, beet en ’n paar ander gewasse aanval. Daar is natuurlik ook ander peste en plae, maar hulle is in die minderheid en ontwikkel as jy ongesertifiseerde aartappels uit die supermark plant. Tuiniers se vreugde oor al die “liewenheersbesies” (links onder) wat hulle kosbare oes “beskerm”, is van korte duur as hulle sien hoe vinnig hierdie knape met ’n oes kan klaarspeel. aartappelbesies oorwinter op koppies en trek dan kort ná die eerste lentereën af na jou oes toe waar hulle die blare aan flarde vreet. volwasse besies paar en lê geel eiers (middel) aan die onderkant van die blare, en die harige larwes (regs) broei in hulle hordes uit en begin aan die onderkant van die blare…

Zigi sê... Al wat jy nodig het vir dié maklike mandjie is ’n paar afvalstukke hout – die kans is goed dat jy al die materiaal in jou motorhuis of stoor sal hê. Die plastieknet is dalk al wat jy sal moet koop, en dit is glad nie duur nie. Moeilikheidsgraad Prys van materiaal ± R300 Hoe lank bly jy besig? 30-60 minute Kry alles reg INKOPIELYS • 1 dennehoutplank (lengte 1,8 m) van 22 x 144 mm • 1 dennehoutplank (lengte 1,8 m) van 22 x 96 mm • 2 dennehouttappenne (1,8 m elk) met ’n deursnee van 16 mm • 1 dennehouttappen (lengte 900 mm) met ’n deursnee van 20 mm • 1 m plastiektuinnet* (garden netting) • 4 houtskroewe van 8 x 35 mm • klein spykers…

Wetenskaplik gesproke verskil swamme meer van plante as van diere, en hulle word geïdentifiseer as “organismes wat die organiese materiaal waarin dit groei, laat ontbind en dit opneem”. Dit kan enigiets wees van voetskimmel tot muf, meeldou en gis – alles baie ver verwyder van ’n porcinirisotto! Sampioene is die “vrugte” van sekere swamspesies, terwyl die “wortels” die swamvlok is – ’n ragfyn struktuur wat soos takke lyk en in grond, blareafval en ontbindende bome groei. Daar is honderdduisende – dalk selfs miljoene – soorte swamme in die wêreld, maar net ’n fraksie van hulle lewer sampioene. Van hierdie sampioene is die oorgrote meerderheid nie juis lekker om te eet nie, terwyl die res in drie kategorieë verdeel kan word: heerlik, giftig en dodelik. Sampioene is al heelwat langer op…

WENNER VIR WEEKSAANDE Superromerige sampioenrisotto Genoeg vir 4 (hoofgereg) of 68 (bykos) Bereidingstyd 10 minute Gaarmaaktyd 20 minute Die geheim van ’n werklik heerlike risotto lê in die romerige sous wat jy by die aftreksel voeg. Jy benodig • 1 sakkie (200 ml) Ina Paarman se Klaargemaakte Sampioensous • 4 koppies (1 liter) kookwater • 4 sakkies (25 g elk) Ina Paarman se Gekonsentreerde Vloeibare Egte Hoenderaftreksel • 2 eetlepels (30 ml) botter • 2 eetlepels (30 ml) olyfolie • 1 middelslagui, fyngekap • 1 koppie (250 ml) arboriorys (of ander kortkorrelrys) • ½ koppie (125 ml) droë witwyn • 1 bakkie (250 g) sampioene, gekerf (portabellini is die beste) • 2 teelepels (10 ml) Ina Paarman se Knoffel pepergeursel VIR DIE BOLAAG • 2 teelepels (10 ml) gerasperde suurlemoenskil…

LAAT HOOR VAN JULLE!  Skryf vir ons en vertel ons van jou skuif of verlange platteland toe, die karakters op jou dorp, die feeste en basaars wat julle hou, die dinge wat jou pla, jou tuin, diere en slim planne... Stuur ’n epos na <image/>vertelons@wegplatteland.co.za of skryf aan Platteland Vertel ons, Posbus 740, Kaapstad 8000. Ons gee voorkeur aan briewe van minder as 300 woorde. Onthou om jou voornaam en van te gee en, belangrik, die dorp waar jy woon. Platteland behou hom die reg voor om briewe te redigeer en verkort. Gary en Isabel de Beer wen dié Severinbroodmaker met ’n kapasiteit van 3,5 liter en 12 verstellings waarmee jy ʼn verskeidenheid brode kan bak – van volkoringbrood, broodrolletjies en pizza tot koek. Jy kan selfs kies hoe die…

As antiGMaktivis het ek julle artikel aandagtig gelees met die hoop om iets nuuts te leer. Die artikel bevat heelwat feite, maar omdat dit deur ’n plantgenetikus geskryf is, bied dit net ’n rooskleurige GMperspektief. Ek bevraagteken ook sommige feite, soos hoe GMsaad die lewe van boere in Indië verbeter het. Daar was al baie artikels oor boere wat hul eie lewe geneem het – wat direk verbind word aan verliese en skuld weens GMgewasverbouing. Anders as gewoonlik het julle lesers dié keer nie albei kante van die saak vertel nie.…

Ons het in die jare sestig op Strydenburg gewoon waar my pa ’n motorwerktuigkundige was. Langsaan was ’n kafeetjie waar die koshuiskinders Woensdae koeldrank gedrink en roomys geëet het, en by die winkel oorkant die straat kon jy enige ding koop en die oom agter die toonbank het jou bedien. Ek onthou ook hoe ek en my maatjie gereeld gaan vrugte steel het… In 2011 het ek en my man deur die land getoer en talle klein dorpies besoek, ook Strydenburg en die buurdorp Hopetown. Die verval en verwaarlosing op Strydenburg waarna julle in die redakteursbrief in die herfsuitgawe verwys het, is ongelooflik hartseer, want ek onthou dit as ’n oulike dorpie waar almal vir mekaar omgegee het. Al wat ons tydens ons laaste besoek beïndruk het, was die vulstasie…

Amandels pronk voor in die modekoor: Bantingvolgelinge gebruik dit vir gebak en dit sorg dat suiwelvrye smoothies lekker romerig is. Maar nou is die groeiende internasionale aanvraag na dié neute (wat botaniste as sade klassifiseer) besig om Kalifornië heeltemal droog te suig. Dié Amerikaanse staat produseer 82% van die wêreld se amandels, en omdat al wat dieetgier hulle lof besing en verkope in die Ooste, Amerika én SuidAfrika die hoogte in skiet, plant al hoe meer Kaliforniese boere net nóg amandelbome. Selfs groot finansiële maatskappye koop landbougrond en vervang groentegewasse met amandels en ander neute. Die probleem is dat amandelbome baie dors is: Jy het sowat 3,78 liter water nodig om ’n enkele amandel te produseer. Om sake te vererger beleef Kalifornië tans ’n verwoestende droogte, wat veroorsaak dat die…

Daar kom soms rare dinge by die Plattelandkantoor aan. Ons het weke lank wantrouig gestaar na die boksie met 20 Biotoneglasampules wat hier afgelewer is met die belofte van “hoër energieen libidovlakke en beter konsentrasie”. Jy breek die skerp glaspunte weerskante af en meng die konkoksie van kafeïenryke kolaneutekstrak, fosfor en mangaan in ’n bietjie water... As jy dié brokkie lees, beteken dit ons het daarin geslaag om met die minimum slaap en baie Biotone (en boeretroos) die winteruitgawe van Platteland by die drukker te kry. ’n Boks kos vanaf R125 by Clicks, DisChem en apteke. Kontak biotone.co.za…

Ons hou van vinger wys – dis een van daai eg “menslike” eienskappe van moreel meerderwaardige skepsels wat voel hulle – of iets waaroor hulle sterk voel – is beswadder, wanbestuur of onregverdig behandel. Vingerswaaiers hou gewoonlik ook van ’n onbevoegde regering wat hulle wysvinger sulke goeie oefening gee, maar kan vreemd genoeg nooit daardie einste vinger omswaai en ’n slag selfondersoek doen nie. Die waterkrisis is ’n goeie voorbeeld: Ons tel onder die 30 droogste lande ter wêreld, ons waterbronne is chronies onder druk, en weens stygende temperature wat deur klimaatsverandering veroorsaak word, word dit net al hoe droër. Volgens die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad in Pretoria het die aardtemperatuur die afgelope 100 jaar met 0,9 ºC gestyg, maar in die SuiderAfrikaanse binneland is dit nader aan 2 ºC, wat…

Nesta Matlebjane Toerismeassistent, Kamogelotoeristesentrum “Ek woon al 7 jaar op Hoedspruit. Ek was saam met my suster op reis en toe verdwaal ons... en toe haak ek hier vas. Ek is mal oor die omgewing; dis ’n gawe plek om te bly.” Tiaan Bezuidenhout Winkelassistent, Buco “Niemand wat hier woon, wil ooit trek nie. En as hulle trek, kom hulle terug. Die enigste ding waarvan ek nie hou nie, is die stadsmense wat hulle streke hier kom uithaal.” Ria Engelbrecht Helper, Moekie se kombuis “Hoedspruit brei ’n bietjie stupid uit. En die dorp is eintlik te klein vir sulke groot winkels – baie mense ry nog Tzaneen en Phalaborwa en Nelspruit toe vir groot inkopies.” Mark Blair Dokter “In Johannesburg werk jy hard, maak baie geld en blaas dit. Hier…

Hoe ver van die grootstad af? 160 km van Nelspruit, 425 km van Pretoria en 460 km van Johannesburg af. Vlugte land daagliks uit Johannesburg en elke dag behalwe Saterdae uit Kaapstad. Geriewe Alles wat ’n mens nodig het: Goeie supermarkte (Pick n Pay en Spar) ’n groot ysterwarewinkel (Buco), ’n goeie slagtery, groentewinkel en verskeie vulstasies. En ’n rits kitskosplekke. Naaste hospitale Rob Ferreirahospitaal op Tzaneen (120 km) en die Nelspruitse Mediclinic (160 km). Aftreeoord Zandhaven. zandhaven.co.za Skole Laerskool Drakensig (in die lugmagbasis), Laerskool Mariepskop (op Kampersrus), Southern Crossskool (in die Raptor’s Viewnatuurlandgoed), HoedspruitChristelike skool (op die dorp). Hier’s ook ’n Montessoriskool vir voorskoolse kinders. baobabmontessori.co.za Naaste Woolies Phalaborwa (73 km). Munisipaliteit Morulengmunisipaliteit, een van vyf munisipaliteite wat val onder die Mopanidistriksmunisipaliteit in Limpopo. Moruleng bestuur buiten Hoedspruit ook…

Duncanville, Vereeniging, is die ene fabriek. So ver as wat die oog kan sien, wink daar net nóg nywerhede: Sasolburg in die suide, Meyerton in die noorde, Vanderbiljpark in die weste, Drie Riviere in die ooste. Hier in die nywerheidshart van SuidAfrika ruik jy meestal masjien en rook, yster en staal, baksteen en kalk, teëls en pype. Dis nou tot jy op ’n Donderdagoggend by die kantoor van Coffee Excellence en Yellow Star in Telfordstraat instap. Hier hang die reuk van kóffie in die lug. Goeie koffie, soos die naam belowe. Henriette Marx, ’n boorling van Bethlehem, het pas haar beker boeretroos nader getrek en die suiwer Arabicadampe so diep ingeasem dat haar oë skoon toeslaan en sy oombliklik en onwillekeurig terugreis na haar oupa se kombuis in die Vrystaatse…

Appels en pere Appels en pere dra hulle vrugte aan uitlopers of aan die punte – jy moet 100% seker wees hieroor omdat dit bepaal hoe die boom gesnoei moet word. Die meeste appels en pere vorm aan uitlopers, oftewel kort, dik takke waar die boom blomme vorm en vrugte op die ouer hout dra. Hulle het ’n netjiese, kompakte voorkoms. Bome wat vrugte aan die punte dra, is taamlik ongewoon en vorm min uitlopers. Die vrugtebotsels vorm aan die punte van ongesnoeide twee jaar oue lote. Dié bome lyk oor die algemeen slordiger as die uitloperdraers en die takke is yler. Gedeeltelike puntdraers dra vrugte aan die punte van die vorige jaar se lote en ook op sommige uitlopers. Vir punten uitloperdraers sal enige inkorting van die lote se…

Kleur die winter in met aalwyne As die winter op sy felste is, vrolik aalwyne die vaal landskap op met baldadige oranje, rooi en geel skakerings. Leo Thamm, eienaar van sunbird aloes in randburg, deel sy liefde en kennis van dié winterwenners. Waarom het jy besluit om ’n aalwynkwekery te begin? “Ek is van kleins af ’n ywerige voëlkyker, en die aalwynhoekie in my pa se tuin het altyd gewemel van voëls. Al wat ons kon saamneem toe ons in 1964 nader aan die skole moes trek, was aalwyne. Ons het hulle in die grond gesteek in die nuwe tuin – en hulle het sommer die eerste winter al geblom. Ek het van oral af aalwyne met my fiets begin aanry. Eers wou ek net suiwer spesies versamel, maar die…

“... as die suidoostewind ’n blaaskans neem en die eerste reëns die somerstof afwas, weet ek dit is die begin van nuwe lewe in my Weskustuin! My koorsboom het sy fyn blarejas afgegooi en die groen stamme pryk helder teen die blou lug. Die varkoorkelke maak gereed om te blom en sal my binnekort beloon met snyblomme vir my huis. lachenaliabolletjies verras my weer as hulle kop uitsteek en hulle herder oranjegeel vlammetjies die byt in die lug verdryf. Terwyl die suikerbekkies baldadig tussen aalwynblomme fladder, wil ek my toewikkel in die kombers van wit madeliefieblomme wat langs ons sypaadjie groei.” Ilana eksteen, vredenburg ‘Moenie dink die tuin is minder ekstaties in die winter nie. Hy’s stil, maar daar onder is die wortels aan die woel.’ – Rumi, Persiese digter…

LIGTE ETE Hoenderkoekies Genoeg vir 4 Bereidingstyd 20 minute Gaarmaaktyd 10 minute Lus vir iets anders as viskoekies? Probeer dan dié delikaat gegeurde alternatief. Jy kan die ongebakte koekies ook vries en dit net so bevrore in die oond bak. Jy benodig • 200 g hoendervleis, ontbeen • 200 g aartappel (ongeveer 2 grotes) • 1 ui, gerasper of fyngekap • 3 knoffelhuisies, fyngerasper • 1 eier • 1 teelepel (5 ml) heel mosterdsaad • 1 teelepel (5 ml) heel komyn • 2 teelepels (10 ml) borrie • ’n knippie kaneel • ’n knippie rissiepoeier • sout na smaak • ½ koppie (125 ml) rysmeel (of gebruik koekmeel) • 3 eetlepels (45 ml) sesamsaad • olie, vir braai Só maak jy Stoom of posjeer die hoender tot dit gaar is…

Celia Guillaume woon ver van alles en almal af. Uit Polokwane ry jy verder noord, deur Louis Trichardt met sy kerktorings wat soos uitgelate arms die lug in skiet, voordat jy met die Witvlagpad teen die Soutpansberg uit begin kronkel. Die wêreld begin meer na woud ruik, na saagmeule, na dennegom, na mistigheid. Die voertuie raak minder en die omgewing groener. Meer as 40 jaar al is dít Celia se wêreld. Die mense hier rond noem dit sommer “Die Berg”; vir haar noem hulle “Die Bergvrou”, die een wat alleen in die huis op die plaas Geluk woon. Die een wat nie sommer afkom dorp toe nie. “Ek bly maar soos ’n mol in my eie tonneltjies onder die grond. Daar ken ek al die gange en sypaadjies. En as…

Moet nooit ’n wildesampioen eet as jy nie...wel... dóódseker is watter spesie dit is nie. Die meeste boeke raai jou aan om ’n kenner te kry wat jou sampioene kan identifiseer, maar – soos ’n onlangse vergiftigingsaak in Kaapstad bewys het – is nie alle kenners ewe kundig nie. Neem eerder ’n hele rits foto’s van jou geheimsinnige sampioen (die bokant, onderkant, sykante en ook die verskillende stadiums van ontwikkeling, indien moontlik) en stuur ’n epos na <image/> info@mushroomguru.co.za met soveel as moontlik inligting oor die sampioen: Waar jy hom gekry het, wanneer, en hoe groot hy is. Gary en Craig reageer daagliks op sulke eposse, want hulle weet ’n sampioenrevolusie is net moontlik as SuidAfrikaners meer leer oor wildesampioene.…

Craig Fourie se fassinasie met sampioene het 21 jaar gelede begin, ná ’n hallusinogeniese onderonsie met die “magic” soort. Hy wou dit met alle geweld self kweek, maar in daardie dae was daar nog nie iets soos Google nie, en daarom het hy, destyds ’n 20plusser, heelwat tyd in Port Elizabeth se biblioteke deurgebring. Hy het ook op die harde manier geleer: deur foute te maak. En nog foute. En helaas nóg foute. Oor die volgende twee dekades het Craig sy vakgebied behoorlik onder die knie gekry, en eers in 2013 besluit om sy brood en botter te verdien uit fynproewersen medisinale sampioene. Daarna het hy die webwerf Mushroom Guru begin en drie werksessies saam met Gary Goldman gehou. Sommige kritici sal Craig se laboratoriumtegniek dalk as vitterig beskou –…

“Waar woon jy?” “Darling.” “Ja, Darling, maar wáár?” Dis moeilik om te verduidelik met woorde soos “dorpie”, “Swartland” en “Weskus”. Engels vir “skattie”. Waar ’n boulevard genoem is na ’n lewende mens wat nie bestaan nie. Jy sien die dorp van die heuwel af, met die NG kerktoring wat soos ’n derde vinger uitstaan tussen die hoë indringerbome wat nog uit die koloniale tydperk kom. Soos groen standbeelde. Hoe lank gaan hulle hou? So lank as wat hulle vertroetel word en nodig is, want koelte is ’n luukse as die kwik by 40 ºC draai. Evita Bezuidenhoutboulevard is vroeër jare sommer die Moorreesburgpad genoem. Die verlate ou blikgeboutjie langs die treinspoor was voorheen, in die jare toe treine nog geloop en gestop en saak gemaak het, bekend as die Darlingstasie.…

Ek is ’n getroue koper van julle tydskrif, maar is erg teleurgestel deur die artikel “Genetiese modifikasie... Boer (en eet) ons vooruit?” in Platteland #6. Dié artikel stel net een kant van die saak en maak verskeie onwaar stellings: • Daar is nog géén navorsing gedoen oor die langtermynveiligheid van GM gewasse op mense nie (slegs korttermynstudies op muise en rotte) en verskeie wetenskaplikes het reeds van die potensiële gevare uitgewys. • GM gewasse is nie noodsaaklik vir volhoubare voedselproduksie nie – ’n veel groter probleem is die logistiek verbonde aan die verspreiding van voedsel. • Dr. Van Eck beweer die “vermenging van gene wat die mensdom al eeue lank toepas, is ’n vorm van genetiese modifisering”. Waarna hy verwys, is eerder plantteling. Genetiese modifisering is wanneer gene van een…

Ek geniet Platteland terdeë en julle onderwerpe wat my Ierse veglustigheid stimuleer, is waarskynlik gesond! Ek het ’n paar belangrike vrae vir dr. Leon van Eck, wat klaarblyklik ’n groot voorstander van GM gewasse is: • Hy verklaar die “opbrengste en winste’’ van boere wat GM saad gebruik, is veel groter as dié van boere wat gewone saad gebruik. Maar is dié GM gewasse onvrugbaar of kan dit lewensvatbare saad of knolle produseer sodat bestaansboere ’n gedeelte van hulle oes kan terughou om die volgende jaar te kan plant? Of is hulle vir ewig uitgelewer aan die immerstygende pryse van GMsaadhandelaars? • Hoe beïnvloed dié gewasse die gesondheid van bye wat reeds wêreldwyd onder druk is? Is daar ’n “byvriendelike’’ geen in die GM gewasse ingebou wat ander plae afskrik…

Ons het in Desember na RiebeeckOos getrek en Platteland is ons absolute “Bybel” met elke artikel wat ons kan benut. Ek stuur vir julle ’n paar bewyse van die projekte wat my man al gemaak het! Sharon en Carl van der Merwe, RIEBEECKOOS Kort liks... Ek reageer op die foto van Bagdad Café op die R27 tussen Vanrhynsdorp en Nieuwoudtville (Platteland #6). Dit behoort aan Louise McGregor wat ’n gastehuis op Nieuwoudtville bestuur. Ek het in Desember daar tuisgegaan. Bel haar by <image/>027 218 1336 vir inligting. – Cara Saayman, per epos Ek het ’n tweedehandse uitgawe van die Afrikaanse Platteland in ’n St. Luke’s-winkel raakgeloop. Ons huistaal is Engels, maar die evocative Afrikaans en die stories oor die interessante mense en plekke van ons mooi land het my en…

Mense het van Limpopo, Noordwes, die Noorden OosKaap en selfs Namibië opgeruk vir Platteland se eerste broodbakwerksessie saam met Eureka Mills en Banks Kitchen Boutique wat einde April by die Joostenbergdelienbistro gehou is. En terwyl die brode gerys en gebak het, het dinge goed jolig geraak. Nog foto’s facebook.com/Platteland Staande van links is Anlu Gagiano van Robertson, Naomi Viljoen van Swakopmund, Lumari van der Vyver van Robertson, Sarel Oberholzer van Pretoria, Bettie van Wyk van Brackenfell, Esley Erasmus van Kirkwood, Johan Kotze van Caledon, Marietjie du Preez van Stellenbosch, Jannie Kruger van Vanrhynsdorp, Lorna Engelbrecht van Naboomspruit, Christophe Dehosse van Joostenberg, Roux Gildenhuys van Wellington, Elise Steenkamp van Brits, Annaleen Verster van Stellenbosch, Chris Venter van Upington, Marian Hahn, Ben Krog van SomersetWes en Japie Gouws (besturende direkteur van die…

WES-KAAP FynArts-fees, Hermanus 5-16 Junie 2015 n Kruising tussen ’n kunstefees en winterskool wat fokus op beeldende kuns, musiek, letterkunde, kos en wyn. Daar’s uitstallings, opvoerings, flieks, werksessies en demonstrasies. Kontak hermanusfynarts.co.za fynarts@hermanus.co.za OOS-KAAP Sitrusfees, Patensie 13 Junie 2015 Gamtoostoerisme bied ’n dag vol vermaak aan met ’n bergfiets, nagdrafen junior boereworsbraaikompetisie, kosenbiertent, varsproduktemark en landboutentoonstelling. Prys R40 p.p. (R10 vir kinders). Kontak baviaans.net sitrusfees@patensie.co.za WES-KAAP Kerkbasaars, Vanrhynsdorp 13 Junie, 25 Julie & 5 September 2015 Die NG kerk Vanrhynsdorp hou meer as een basaar per jaar: Stompieskraal en Diepvlei (13 Junie), Urionskraal (25 Julie) en Grootdrift (5 September). Tyd 10:00. Kontak 027 219 1027 WES-KAAP Winter in Calitzdorp-fees 13 Junie-19 Julie 2015 Verskeie lekker kosenwynsaamtrekke word beplan. Die program verskyn op die webwerf. Kontak portwinefestival.co.za…

Gids tot die aalwyne van SuidAfrika deur Ben-Erik van Wyk en Gideon F. Smith Dié hardebandgids met meer as 400 foto’s sal leke én wetenskaplikes help om al 155 suidafrikaanse aalwynspesies in die veld en tuin te identifiseer. Daar is ook verspreidingskaarte, kweekwenke, tradisionele gebruike en ’n register. r350 Briza 012 329 3896 briza.co.za WEN 1: SMS Aalwyne Cooking with Gas deur Jean Nel Die spysenier, amptelike Weberafrigter en skrywer van die topverkoperbraaibybel Braai the Beloved Country deel dié slag wenke, tegnieke en heerlike resepte om enigiets van steak en boerewors tot hoenderborsies en gerookte salm, wel, gas te gee. r175 Jacana 011 628 3200 jacana.co.za 1, 2, 3... Tuinmaak met Anna en Tanya deur Anna Celliers en Tanya Visser Met dié praktiese gids sal groentjieén gesoute tuiniers ’n goeie…

PAM GOLDING Engela van Staden 015 793 2712 of 082 565 3611 engela.vanstaden@pamgolding.co.za pamgolding.co.za R1,5 miljoen Die Hoedspruit Wildlife Estate is in die hartjie van Hoedspruit, maar binne voel jy diep in die bos. Verskeie opsies is beskikbaar – vanaf R220 000 vir ’n erf van 5 000 m². RE/MAX Annie van den Berg 015 793 0108 of 082 643 3776 annievandenberg@remax.net remaxwildlifeproperties.co.za R895 000 Dié tweeslaapkamerhuis in die Hoedspruit Wildlife Estate het ’n swembad, en ingesluit by die prys is al die meubels. JORDAN-EIENDOMME Patrick Jordan 015 793 0471 of 072 698 0515 patrick@jordanprops.co.za jordanprops.co.za R1,3 miljoen-R1,8 miljoen Leadwood Big Game Estate bestaan uit 94 vrystaande erwe van 1 ha elk. Dis geleë in die Blue Canyonbewaringsgebied van 15 000 ha, net 15 minute van Hoedspruit af.…

1‘Failing forward’ “Ek het aan my eie bas gevoel waaroor John C. Maxwell in sy boek Failing Forward: Turning Mistakes into Stepping Stones skryf: Hoe jy op foute en mislukkings reageer, speel ’n groot rol in jou sukses,” sê Dries. 2 Wees altyd eerlik met jouself én jou kliënte. “Oneerlikheid en leë beloftes dryf mense weg,” is Henriette se raad. 3 Passie is alles “Dís wat die korporatiewe wêreld my geleer het,” sê Henriette. 4 Neem ’n besluit “Voortdurende besluiteloosheid is baie sleg vir besigheid. Ek glo dit is beter om eerder ’n verkeerde besluit te neem, met die fout vrede te maak en iets daaruit te leer as om vir so lank as moontlik op die draad te probeer sit,” sê Dries. 5 Geniet jou werk “Dit moet élke…

EETPLEKKE LADY GREY Anny’s Café het ’n kaggel vir die winter en ’n houtdek tussen bome vir die somer. En ’n kroegie wat laat oopbly. 051 603 0066 of 082 495 6626 Blue Pepper-restaurant is net Maandae, Woensdae en Vrydae oop, maar Elize Cloete help graag as jy vir enige ander dag aandete bespreek. Hier is ook eersdaags netjiese verblyf reg langs die restaurant. . 084 584 7036 The Grey Lady maak ’n goeie Tbeen met tjips. Dis vleiswêreld; moenie kom sukkel met toasties nie. . 051 603 0458 of 082 714 1746 BARKLY-OOS Die Dorpstal is die plek waar jy pap en sous met ’n heerlike stuk boerewors vir ontbyt kan kry. . 082 441 6279 The African Pot sit tradisionele geregte soos skaapkop en skaappootjies voor, maar hier…

Die stroopsoet vrugte van ons kinderdae is dikwels die vonk vir ons fantasieë oor ’n selfvolhoubare lewe op die platteland. Ons smag na die sonsoet appelkose uit Oupa se agtertuin, die vet pruime teen die kombuismuur of die buurman se granate wat ons stilstil gesteel het. (Die vlekke op ons hande het ons altyd verraai...) Maar om dié boord van jou drome gelukkig en in ’n goeie vorm te hou verg knipen saagwerk – nie net elke winter nie, maar soms ook in die somer. Die meeste mense is bra lugtig vir hierdie slagting en dink hulle gaan hulle geliefde bome of struike verwoes, hoewel jy dikwels méér skade aanrig deur nié die snoeiskêr in te lê nie. My pa het glad nie dié probleem gehad nie. In ons Vrystaatse…

’n Behoorlike snoei is een van die belangrikste en grootste wintertuintake (lees gerus ons artikel hieroor op bl. 60). só verbeter jy die voorkoms en gesondheid van ’n plant en moedig meer vrugen blomvorming aan. span dié drie produkte in vir beter resultate. Efekto Kumulus WG of Efekto Kalkswael Die beste tyd om ’n roosboom teen dopluise en swamsiektes te spuit is net nadat jy alle dooie of besmette hout afgesnoei het en die plant heeltemal sonder blare is. Ook bladwisselende vrugtebome wat gesnoei en reeds in hulle rusperiode is, kan met kalkswael gespuit word. Prys kalkswael r40 vir 500 ml; kumulus WG r45 vir 250 g Efekto Oleum Om dopluise, luise, rooispinmyt en knopmyt op sagtevrugtebome, immergroen sierplante en heinings te beheer nadat jy dit gesnoei het, meng jy…

WASAGTIG EN MELERIG Die meeste aartappels wat in SuidAfrika te koop is, val in dié tussendieboomendiebaskategorie en kan op enige manier gaargemaak word. Geskik vir enigiets – baie sjefs verkies dié tussenin soort vir gnocchi omdat dit makliker is om daarmee te werk. WASAGTIG Dié aartappels het skitterwit vleis. Hulle het ’n betreklik hoë voginhoud, bevat nie so baie stysel nie en behou hulle vorm as dit gaar word. Geskik vir aartappelslaai en daai heerlike wit slaptjips waarvoor viswinkels hulle voortande sal gee. Vergeet van bros tjips en kapokaartappel. MELERIG Dis nou wat jou ma blusaartappels noem: Hulle bevat baie stysel en min vog, en val uitmekaar as jy dit kook – goed vir kapokaartappels (maar roer jou litte, want as jy dit te veel roer, sit jy gougou met…

BLITSIGE BYKOS Avokado-enaartappelslaai Genoeg vir 46 Jy benodig • 500 g gaar babaaartappels • 12 avokado’s, in stukke gesny • 12 eetlepels (1530 ml) witwynasyn • varsgemaalde swartpeper na smaak • gekapte grasuie, vir garnering Só maak jy Hou die aartappels heel of sny dit middeldeur. strooi die avokadostukke booor en giet dan die asyn oor. Meng dit liggies deur, sprinkel varsgemaalde swartpeper oor en garneer dit met gekapte grasuie net voordat jy dit voorsit. As goeie kos en goeie gesondheid vir jou belangrik is, dan is avokado’s jou beste maat in die kombuis. Dié veelsydige vrug sal menige maaltyd tot nuwe hoogtes voer én sorg dat jy jou daaglikse dosis monoonversadigde vette en noodsaaklike voedingstowwe soos kalium, foliensuur en vitamien C inkry. Nog goeie nuus is dat avo’s ondanks…

Wanneer die sampioenseisoen in die Kaap aanbreek, gaan soek Gary Goldman, ook bekend as die “Mushroom Guru”, elke dag sampioene. “Ek is voor sonsopkoms al in die woud, en op weeksdae is ek stoksielalleen daar. Maar naweke wemel dit van sampioenjagters, en dán hoor ek Grieks, Italiaans, Frans, Duits, Pools… dis Europeërs wat besig is om ons wildesampioene te oes! Daarom het ek besluit dis tyd dat ek SuidAfrikaners meer oor wildesampioene leer sodat hulle nie hierdie gratis voedselbron deur hulle vingers laat glip nie.” Gary ken sy wildesampioene en kan enige sampioen identifiseer wat jy vir hom wys. Sy vennoot by Mushroom Guru, Craig Fourie, spesialiseer weer in die kweek van sampioene en leer graag ander mense hoe om dieselfde te doen. Dié twee keersye van die sampioenmunt verskil…

Ons het Gary Goldman gevra om vyf van sy gunstelingeetbare sampioene en vyf giftige sampioene te kies waarvan ons lesers behoort te weet. Volgens hom moet albei lysies eintlik heelwat langer wees (net in die WesKaap het hy al 23 eetbare spesies uitgesnuffel), en beklemtoon oor en oor dat jy nooit enige sampioen moet eet voordat jy nie 100% seker is dis korrek geïdentifiseer nie. Hy dring ook aan dat ons die Latynse benamings insluit, omdat gewone name dikwels van streek tot streek verskil. GIFTIG EETBAAR TIERSAMPIOEN Amanita pantherina, Panther GIFBEKERANAMIET Amanita phalloides, Duiwelsbrood, slangkos, death cap EETBARE BOLEET Boletus edulis, Porcini ORANJE MELKSWAM Lactarius deliciosus, Pine ring VLIEËGIFSWAM Amanita muscaria, Fly agaric GEELVLEKSAMPIOEN Agaricus xanthodermus, Yellow-staining mushroom POPULIERBOLEET Leccinum duriusculum, Poplar boletus BRUIN BOLEET Xerocomus badius, Bay boletus PERS…

GOURMET MUSHROOM ACADEMY As ’n klein seuntjie het dr. Adriaan Smit (foto bo) dit geniet om met stuifswamme te speel en dit rond te skop, want die wolk van spore in die lug het hom gefassineer – en kort voor lank het hy ’n Ph.D. in mikrobiologie verwerf. In 2001 het hy SuidAfrika se eerste konferensie oor fynproeweren medisinale sampioene gereël, en sedertdien het die bedryf (én sy betrokkenheid daarby) enorm gegroei. Sy Gourmet Mushroom Academy is die enigste maatskappy ter wêreld wat op ’n weeklikse basis opleiding oor sampioene gee én aanlynopleidingskursusse aanbied. Hoewel die maatskappy ook basiese sampioensnuffelen kweekkursusse aanbied, val die hooffokus op klein entrepreneurs of kommersiële sampioenboere wat wil geldmaak uit sampioene. Waar? Kaapstad, Johannesburg, Durban, Port Elizabeth en OosLonden. Prys R3 300 (entrepreneurskursus) en R9…

Lank voor wetenskaplikes aan sampioene hulle name gegee het, in ’n tyd toe mense nog vroegdag deur die woud gestap het om hout bymekaar te maak, het sampioene as paddastoele bekend gestaan. Hierdie vrug van die fungus wat oornag deur die woudvloer breek, het ’n byna bonatuurlike misterie gehad: Party van hulle kon ’n mens laat dood neerslaan; ander was só gesog dat smulpape geswyg het oor waar presies hulle sampioenoes vandaan kom. Sampioene is heerlik op sy eenvoudigste. Dink maar aan gewone bruinsampioene – sogenaamde chestnut mushrooms – wat jy in skywe sny en dan in ’n pan met lekker baie botter braai. ’n Draaisel swartpeper en ’n knippie sout, en dan skep jy dit op warm roosterbrood. Maar sampioene vorm ook ’n wonderlik geurige basis in baie ander…

In duisende SuidAfrikaanse huise word die sluimerknoppie smôrens om 05:30 gedruk om vir oulaas nog ’n bietjie slaap, nog ’n bietjie sluimer, in te kry. Maar teen daardie tyd is Christelle Pretorius (foto regs) van Sharloms Yorkie Breeder in Rooihoutlaan, Rustenburg, al amper reg vir middagete. Daar is immers ’n dertig stuks yorkshireterriërs wat geborsel, gestrik en gevoer moet word, en as dié groot geroskam afgehandel en die huis reggetrek is, dan begin die gróót werk. Buite word hondehokke skoongespuit met DC40, ’n ontsmettingsmiddel wat kieme laat les opsê (maar onskadelik is vir diere); beddegoed word geruil en landmyne opgetel; en tussendeur die dag se voeding en versorging word die yorkies vir stappies gevat en die beddegoed voor slapenstyd wéér geruil. (En die yorkies klap die vingers vir ’n whiskyenmelk.…