Innholdsfortegnelse for Spring 2016 i Weg! Platteland

Dikwels beland ons in ’n situasie waar ons Platteland se lesers moet beskryf: Wie is hulle? Waar woon hulle? Hoe oud is hulle? In sommige gevalle moet jy hulle selfs voorstel as één mens, en daardie een moet ’n naam kry, ’n ouderdom, ’n beroep, belangstellings, kinders, ’n inkomste. (Ons probeer altyd baie vrygewig wees...) Dit gee gewoonlik ’n kopkrappery en in sommige gevalle ’n gekibbel af, en, ja, ook ’n gelag en geskerts. Maar nog nooit was daar volkome eenstemmigheid oor hoe daardie één leser lyk wat Platteland verpersoonlik nie. Onlangs was ons gelukkig genoeg om iemand te ontmoet wat dinge effens duideliker maak. Haar naam is Celeste Burger en sy woon net buite Worcester op die plaas Kuruma. Hier maak sy saam met Kobus Kritzinger volgens die beginsels…

Nuus oor die seisoene, wat om nóú te plant, wenke, maklike selfdoenprojekte, blokraaisels, skindernuus, lekker pryse om te wen... Ja, dis wat jy elke maand in ons elektroniese nuusbrief kan verwag. Direk in jou e-posbus, gratis en verniet! Vir diegene wat nog nie geregistreer het nie, maak ons dinge nou nóg makliker: Stuur eenvoudig vir ons ’n SMS* met die woord “Nuusbrief” en jou naam, van en e-posadres na 34912. Andersins kan jy bloot na ons Facebookblad gaan en op die “Newsletter”-knoppie klik (reg langs “Timeline” en “About”). Wat? Ken jy nie ons Facebookblad nie? Dis die maklikste ding: Gaan bloot na facebook.com en tik “Platteland” in die soekblokkie. Wanneer die blad oopmaak, klik jy dan op die “Like”-knoppie. ‘Like’ jy ons nog nie?…

Waar is “die platteland”? Doer ver in die Bosveld? Net verby die laaste voorstad as jy per motor oor Sir Lowryspas ry? Of daar waar Pam Golding nog nie ’n kantoor oopgemaak het nie en Woolies hulle nie eens sal verwerdig om te gaan loer wat gebeur nie? Waar die son stilstaan, die verroeste tuinhekkies windskeef hang en waar jy op die drankwinkel se stoep meer mense sal aantref as sitvlakke op die kerkbanke. Die platteland is in my bloed. Dis die plek net anderkant die berg. Bonnievale. Waar ek grootgeword, skoolgegaan en my verstand gekry het. Ek onthou dit as idillies: swem in die rivier, perskes pluk, kerkklokke op ’n Sondag, huisbrood en moerkoffie in die middag en ’n pak slae van oom Jannie waaroor my ma glad nie…

Johan “Mot” de Wet Leerling by Landboudal “Daar is ’n baie groot gees by ons skool. As jou huiswerk nie gedoen is nie, gaan jy vir jou straf moet voer stop.” Daniel Jacobs Bakker by Spar “Ek is al sedert die beginjare saam met Jannie se familie – toe hy ’n laaitie was, het ek hom op my skouers rondgedra. Ek bak al van 2000 af – aan die begin was daar maar ’n paar flops!” Andre Labuschagne Jacobsdal-abattoiren-slaghuis “Dis vanjaar dróóg, maar danksy die besproeiing voel baie boere nie dadelik die knyp nie. Maar hier was al boere met trane in die oë as hulle hulle vee kom aflaai omdat hulle nie voer kan bekostig nie.” Andries Ramakatz Plaaswerker “Hier is baie meer werkgeleenthede as op Petrusburg waar ek…

BEDFORD • Mayfield-winkel Dié oulike snuisterywinkel verkoop outydse en nuwerwetse dekor, porseleinware, kuns en klere. Kom snuffel. Hopestraat. 082 809 4578 • The Mill Cricket Ground Net die rit deur die Cowievallei na Lochart Ainslie se plaas is al klaar die moeite werd. Die stukkie koloniale beskawing in die wildernis is ’n aardigheid; kom bekyk die ou meul en die 300 jaar oue akkerbome. En vra vir Lochart presiés hoeveel moeite dit was om die blad eksieperfeksie te kry. Dis private grond – bel dus en maak ’n afspraak. Cowievallei, op die R63 na Adelaide. 046 685 0630 • Baviaansrivier-bewarea Die ellelange stuk grondpad die klowe in is heerlik vir wildkyk agter die stuur, fietsry of stap (hier’s nie groot dinge met tande nie, en alles is omhein). Daar’s ook…

Met die onlangse Brexit-woelinge in Brittanje het één karakter by 10 Downing Street in Londen gereeld sy verskyning gemaak voor die kameras: Larry, die kat. Dié bruin-en-wit strepieskat is in 2011 by die Battersea Dogs and Cats Home gewerf vir die pos van hoofmuisvanger in die kabinet – dis nou nadat van die knaagdiere ’n paar keer voor die Britse premier se ampswoning opgemerk is. Larry se eerste 100 dae in die amp was egter nie sonder omstredenheid nie. (Dit gebeur so dikwels met politieke aanstellings. – Reds.) Toe Larry nie ’n enkele muis plattrek nie, het kritici gesê sy vaardighede is bedenklik, terwyl ander volgehou het Larry werk net nog aan sy taktiek. Met die vorige premier, David Cameron, se laaste verskyning in die parlement het hy ’n foto…

Zigi sê... Dié projek is amper so maklik soos ’n oopboekspeltoets. Jy het geen spesiale gereedskap nodig nie en solank jy kophou met die vasskroefslag, maak jy die rakkie binne ’n japtrap klaar. Ons het gewone dennehout gebruik, maar as jy jou rakkie eendag in jou testament wil bemaak, kan jy iets soos eike- of ’n ander stukkie spesiale hout in jou garage gebruik. Kry alles reg INKOPIELYS • 3 dennehoutplanke van 44 x 22 mm (lengte 1,8 m) • ’n pakkie houtskroewe van 8 x 40 mm • 2 houtskroewe van 8 x 70 mm GEREEDSKAP • maatband en potlood • saag • elektriese boor met ’n 3 mm- en 4 mmboorpunt • houtlym • skroewedraaier • 2 klampe • winkelhaak • skuurpapier Moeilikheidsgraad Prys van materiaal ± R200…

“Ons bly op die plaas Izak se plot tussen Barrydale en Ladismith. In die lente is die Klein-Karoo pragtig en die veld vrolik met wildegranate wat bloedrooi blom en klapperbosse wat hulleself tooi met pienk pofblommetjies – mits dit ’n goeie reënjaar was. My man het ter nagedagtenis aan ons oorlede seun ’n tuin met inheemse bome en struike geplant. Die boerboon, gwarriebos, wit- en swartolienhout, wilde- en makkaree, wildepruim, wag-’n-bietjiebos en granaatbome staan nou almal op ons werf. Dit het harde werk gekos om plantgate in die nabank te maak. En nadat ons 38 jaar lank water vir huisgebruik moes aanry, het ons vars water aangelê na die plaas. Nou kan ek, nadat ons baie vragte grond aangery het, tuinmaak!”…

BOBAAS BROOD Spruite-en-neutbrood Ons het lensies laat uitloop om in dié brood met sy sagte, sponserige tekstuur en lekker korsie te gebruik. Dit smaak vorentoe met kappertjiebotter (resep hiernaas). Maak 1 brood Bereidingstyd 20 minute plus rystyd Baktyd 30 minute Jy benodig • 1¼ koppies (310 ml) louwarm water • 2 teelepels (10 ml) kitsgis • 2 eetlepels (30 ml) heuning • 2 eetlepels (30 ml) olyfolie plus ekstra • 2 koppies (500 ml) bruinbroodmeel • 1 koppie (250 ml) koekmeel • 1½ teelepel (7,5 ml) sout • 2 koppies (500 ml) boon- en saadspruite – ons het net lensies gebruik, maar jy kan ook kekerertjies en sonneblomsaad probeer • ½ koppie (125 ml) droë sade – ons het sonneblomsaad en pampoenpitte gebruik Só maak jy Klits die louwarm water,…

As Kapenaars sê hulle gaan Saterdag na die mark in Woodstock, sal baie mense aanneem hulle verwys na die beroemde hipsterhemel by die Old Biscuit Mill in Albertweg. ’n Hele paar sal ook brom: “Nee wat, dáárdie mark sien my nie gou weer nie. Net te veel van ’n vertrapping, net te veel javels met ’n blinkgepoetste baard en knaterknypbroek, en net te dúúr.” Die ánder mark in hierdie buurt, deesdae bekend at The Market at The Palms, is op 12 Februarie 2012 die eerste keer gehou in The Palms Décor & Lifestyle Centre by Sir Lowryweg 145. Dit was aanvanklik bekend as die Platteland-mark omdat die oorspronklike idee was dat kleindorpse bakkers, brouers en boere Saterdae “die beste van die platteland” na die betonoerwoud sou bring. Die fokus het…

LAAT HOOR VAN JULLE! Skryf vir ons en vertel ons van jou skuif of verlange platteland toe, die karakters op jou dorp, die feeste en basaars wat julle hou, die dinge wat jou pla, jou tuin, diere en slim planne... Stuur e-pos na vertelons@wegplatteland. co.za of skryf aan Platteland Vertel ons, Posbus 740, Kaapstad 8000. Ons gee voorkeur aan briewe van minder as 300 woorde. Onthou om jou voornaam en van te gee en, belangrik, die dorp waar jy woon. Platteland behou hom die reg voor om briewe te redigeer en verkort. Madine Swart wen ’n geskenkpak van Sought After Seedlings ter waarde van R1 000. Dit bestaan uit ’n hout-oesmandjie, Magic Seeder, 2 sproeikoppies, Franchi Sementi-seep, saadstokkies, ’n plantskêrtjie en 5 pakkies Franchi Sementi-erfenissaad. Besoek soughtafterseedlings.co.za vir meer inligting…

NOORDWES Mieliemakietie, Sannieshof 2 & 3 September Die groep Adam tree op by die Hervormde kerk se Mieliemakietie, plus daar is ’n kontreimark met plaasvars vleis, visvang, foefieslaaid en natuurlik braaivleis. Toegang is gratis. Waar? h.v. De Klerk- en Kerkstraat. Kontak mieliemakietie.co.za VRYSTAAT Lentefees, Rosendal 2-4 September Die natuurskoon, gawe mense en plattelandse gasvryheid is genoeg rede om op dié fraai dorpie in die Oos-Vrystaat te gaan uitspan, maar nou wag daar boonop musiek, digkuns, parfuum, wyn, kaas, rolprente, tradisionele Sotho-vermaak, lekker kos, permakultuurpraatjies, ope huise, ’n landbou- en retro-50’s-dans en selfs ’n werksessie deur ’n ervare sjef met die titel “Onthaal sonder angs”. Kontak rosendalinfo.co.za WES-KAAP Lentefees, Botrivier 2-4 September Altesame 11 wynplase in die Botrivier-distrik net ’n uur buite Kaapstad stel hulle “spens” oop vir die publiek –…

DIE BAKKERS EN DIE BRODE Nico Steyn (Eureka Mills), Kara Combrinck van Stellenbosch, André Serfontein van Wellington, Jane Touwen van Elgin, Lise Coetzee (Platteland), Wanda Molteno van Grabouw, Pieter Nel van Mosselbaai, Erna Kilian van Plattekloof Glen, Gillian Jensen van Durbanville, Andrew Murray en Reynete Engelbrecht van Panorama, Aletta en Kayley Steyn van Matjiesrivier, Christophe Dehosse (Joostenberg-deli-en-bistro), Lorraine du Toit van De Doorns, Erna van der Merwe van Durbanville, Peter Keuck en Hanlé Kotze van Kaapstad, Hanlie van Dyk van Rondebosch (Kaap), Acy Kotze van Kaapstad, Melissa Boolsen-Lotz van Vredehoek, George Gerber van Milnerton, Alet Gerber van Bellville, Roy du Toit van De Doorns en Eugene Gerber van Bellville. Geen kursusganger is met leë hande óf ’n leë maag huis toe nie. HEEL BO, LINKS Die baguettes en broodrolletjies is…

Plaaskos deur Arina du Plessis Landbouweekblad se kosredakteur het op ’n vrugteplaas in die Ceresvallei grootgeword en deel in dié lieflike seisoenale boek haar grootwordkos, haar ma se huiskos, haar oumas se boerekos en die moderne “vandagkos” wat sy in haar loopbaan leer ken het. Die bestanddele is algemeen beskikbaar en die groot verskeidenheid resepte maklik en vinnig. Die fotografie is deur Myburgh du Plessis, wat ook die kosfoto’s in dié uitgawe van Platteland geneem het. R310 Human & Rousseau nb.co.za 021 406 3033 WEN 2: SMS Plaaskos Potjiekos en potpraatjies deur Dine van Zyl Potjiekos, sê Dine van Zyl, is meer as kosmaak: Dis ’n ingesteldheid, ’n gemoedelikheid, ’n lewenswyse. Alles wat jy nog ooit wou weet oor dié tradisionele kookmetode, vuurmaak en hoe om die regte swartpot te…

Wat is wat? • SPRUITE is ontkiemde sade wat net so – wortel, saad én uitloopsel – geëet word, gewoonlik binne 3-5 dae nadat dit in glasflesse ontkiem het. • MIKROBLAARTJIES, ook bekend as “groenteconfetti”, is die eetbare steeltjies en blaartjies van saad wat in ’n groeimedium gekweek en dan 7-14 dae nadat dit ontkiem het, geoes word deur dit net bo die grond af te sny – wanneer die plant sy eerste twee egte blaartjies het en 10 cm hoog is. • BABABLARE is die klein sagte blaartjies wat geoes word van plante wat 21 dae of langer gegroei het – voordat die blare volwassenheid bereik het.…

LANDWYD Nasionale Tuindag 9 Oktober Tuinmaak is harde werk, maar góéd vir jou: Dit bevorder breinaktiwiteit, verlaag bloeddruk en werk as teenvoeter vir spanning, angs, vrees en depressie. Met Nasionale Tuindag word jy aangemoedig om ’n slag van die swoeg en sweet te vergeet en die vrug van jou arbeid te geniet. Nooi ’n paar mense oor vir koffie en beskuit, dalk ’n glas wyn. Of hoe klink piekniek, middagete, ’n teepartytjie, boeklees... Hou saam duim vas vir goeie weer in die middel van die lente! gardenday.co.za info@gardenday.co.za @GardenDaySa Boslelieskoue September September is bosleliemaand en verskeie Suid-Afrikaanse klubs wat deel vorm van die Cliviavereniging wys hulle spoggerigste plante op die volgende plekke (met die datum in hakies): Pretoria (3 & 4), Vryheid (10), Muldersdrift (10 & 11), Welkom (10 &…

My vriendin koop ’n huis op Rawsonville met ’n boord wat die vorige eienaar dekades lank liefdevol versorg het. In die hoogsomer gaan kuier ek die eerste keer, en toe ek terugry stad toe, word lemoensakkies boepens vol kwepers, hanepootdruiwe, boontjies en amandels ingelaai. Iewers by die Dutoitsklooftonnel tref ’n benoudheid my: Ek het nie ’n boord óf ’n groentetuin nie... wat gaan ek vir háár saamneem as ek weer gaan kuier? Die onrustigheid groei soos ek peins oor die inhoud van die lemoensakkies in my kattebak. Ek wonder oor die oom wat met soveel toewyding sy boord versorg het en dink aan sy bure en vriende wat ook sulke geskenke gekry het. In ruil vir sy mededeelsaamheid het hy waarskynlik weer produkte uit ander boorde en oorde ontvang. Dankbare…

Daar is nog enkele plekke oop vir ons werksessies op Hartbeespoort en in Bloemfontein. Op Saterdag 3 en Sondag 4 September wys Annelien Pienaar (links) ons by die Bos-enberg-gasteplaas by Hartbeespoort hoe om bruinbrood, rogbrood en ciabatta te maak, en op Saterdag 17 September kom Vrystaters aan die beurt: Dan maak Marcelle Botha (onder) van die Demo-Den-kookskool baguette, kaneelrolletjies en growwe plaasbrood. Maar spring gou: In Bloemfontein is nog ’n handjie vol plekke beskikbaar, en by die Hartbeespoort-werksessie net enkele plekke die Sondag. WAT JY MOET WEET Wanneer en waar? Saterdag 3 September (volbespreek) en Sondag 4 September 2016: Bos-en-Berggasteplaas, Hartbeespoort • Saterdag 17 September 2016: Demo-Denkookskool, Bloemfontein Prys R1 290 p.p. Dit sluit in al die bestanddele, koffie, tee en fyngebak en ’n tweegangmiddagete met voorbeelde van hoe deeg…

Die plattelandse koeksistermafia? Ag nee wat, ás daar so iets is, skrik sy nie vir hulle nie, grinnik Gerda Swanepoel, die baasbrein agter Ouma Rooi se topverkoperkoeksisters wat nou ook by ’n klein fabriek in die Kaap gebak word. Sy, haar suster, Jeanette Pretorius van Pretoria, haar skoonsuster, Fien van der Westhuizen van Polokwane, én haar skoonseun, Johann de Villiers van Vredehoek in die Kaap, gebruik dan almal presiés dieselfde resep en niemand se koeksisters smaak dieselfde nie. “Boonop verskyn hierdie familieresep in die eerste Koekedoor-bakboek net soos ek hom donkiejare terug by my ma gekry het – en nee, ek het nie enige geheime bestanddele uitgelaat om my mededingers ’n rat voor die oë te draai nie. “Ouma Rooi-koeksisters word met die hand gemeng, geknie, gesny, gevou en gebraai…

Bedford se Tuinfees is in 2004 deur die dorp se tuiniersklub begin en het ontwikkel tot ’n geleentheid wat die afgelope paar jaar by die tweeduisend plaaslike en buitelandse besoekers lok. Hoe werk dit? Rondom 30 spogtuine word in die laaste naweek van Oktober oopgestel vir die publiek. Aspirant- en professionele tuiniers verwonder hulle aan Moeder Natuur se lenterokkies, ontmoet mekaar, ruil wenke uit en klets sommer net oor alles wat groen is. Die meeste van die tuine is plaastuine van die distrik, hoewel dorpstuine – en die laaste paar jaar ook townshiptuine – al hoe meer na vore tree. Selfs al is jy nie lief vir grond onder jou naels nie, sal die verskeidenheid van kleur en geur jou bekoor. Veral rose is ’n groot attraksie – die klimaat…

INKOPIELYS • onbehandelde spruitsaad van jou keuse (nie gewone pakkies groentesaad nie) – probeer kweekgras, bokwiet, beet, mosterd, alfalfa, tatsoi, Oosterse slaai of die koolfamilie. GEREEDSKAP • houers met dreineringsgate • grondmengsel vir saailinge (resep op bl. 77) Só maak jy Maak die houer vol met die grondmengsel en sprinkel ½ teelepel (2,5 ml) spruitsade bo-oor. Maak dit nat met ’n sproeibottel of ’n gieter met ’n fyn sproeikop. Gee dit elke 1-2 dae water. 1 Ná 3-5 dae sal die saad begin uitloop en worteltjies na die groeimedium uitstoot. Gooi dit steeds elke 1-2 dae nat. 2 Sodra die saadjies se eerste twee egte blare vorm en die plantjie 5-10 cm hoog is, is hulle reg om geoes te word. Gebruik ’n skerp skêr en sny die steeltjies 1…

E k onthou nog die eerste keer toe my bord kos in ’n spoggerige restaurant opdaag met ’n kappertjieblom daarop. Ek is aangesê om dit te eet, maar net soos wanneer iemand jou beveel om ’n babahasie te kook, kon ek nie en wóú ek nie. Die blom was delikaat en die vinaigrette het reeds aan die rande begin vreet... Waar het dié bose mense uitgeval? Was hulle moeg vir die lewe of het hulle vir die lekker ook skoenlappers se vlerke afgepluk? Die eetwêreld het intussen ’n revolusie ondergaan. As jy nou die hutsteken #edibleflowers op Instagram intik, sal jou mond binne sekondes begin water vir seringpavlova met vlierblomroom en sitroenverbenavla. Laventelkolwyntjies met suurlemoenblomversiersel. Koolblompasta. Waatlemoen-gazpacho met komkommerkruidblommetjies. Wat van ’n skeppie kappertjieroomys? Die afgelope jaar het ek minstens…

Aspersies is heerlik geurig en sinoniem met lente – en ’n ware staatmaker as jy gou moet plan kry vir ’n weeksaandete. ETEKLUBTREFFER Korslose aspersie-en-uiequiche Genoeg vir 4-6 Bereidingstyd 15 minute Gaarmaaktyd 35 minute Jy benodig • sagte botter • ½ koppie (125 ml) vars broodkrummels (1-2 snye brood) • 200 g vars groenaspersies • 1 eetlepel (15 ml) olyfolie • 2 uie, fyngekap • 1 teelepel (5 ml) Ina Paarman se Groenui-geurmiddel • 1 eetlepel (15 ml) canola-olie • 1 eetlepel (15 ml) botter • 3 eiers • 1 koppie (250 ml) vars room of dubbeldik Griekse jogurt • 2 eetlepels (30 ml) Ina Paarman se Witsouspoeier • ¾ koppie (180 ml) gerasperde cheddar- of goudakaas • groenslaai en goeie brood om voor te sit Só maak jy Voorverhit…

Die snaakse ding van Johannesburg is omtrent niemand wat jy daar ontmoet, kom regtig oorspronklik van daar af nie. Eers ’n hele paar jaar nadat ek hierheen getrek het, het ek iemand ontmoet wat sowaar hier grootgeword en in die stad skoolgegaan het en nou ook hier werk. Oral waar ek tussen mense was, het ek dit probeer bewys – en gedink ek was heel slim om dít nou te ontdek. Maar, soos baie van my ontdekkings – soos die briljante toiletsitplekverwarmer wat ek bedink het toe ek 11 jaar oud was – het iemand voor my dit al klaar ontdek. Almal wat ek ken, kom van Harare of Rustenburg of ’Maritzburg of Durban of die “Suidkus” af (dis nou as die dorpie waar hulle grootgeword het te klein is…