Innholdsfortegnelse for Winter 2016 i Weg! Platteland

Toe ons drie jaar gelede die eerste uitgawe van Platteland beplan, het ons gedink 60-70% van ons verkope sal in plattelandse gebiede wees en die res in die betonoerwoud en voorstede. Nou weet ons dis net mooi andersom. Ons weet ook vir die meeste van ons lesers is die platteland óf ’n herinnering aan hulle kinderdae óf ’n plek waar pootuit stadjapies ’n blaaskans kan neem óf ’n droom “vir eendag wanneer ons skippie inkom of die Lotto-boerpot ons te beurt val”. In hierdie fantasie bestaan daar natuurlik nie ’n woord soos “inkommer” nie – dis wat veteraan-dorpenaars stadsmense noem wat deur ’n rosige, romantiese bril na “oulike dorpies” kyk en dink alles gaan net so maklik wees soos in die stad, maar met ’n klomp ekstra voordele soos vriendeliker…

WES-KAAP FynArts-fees, Hermanus 10-19 Junie 2016 Is jy mal oor beeldende kuns, musiek, letterkunde, kos en wyn? Dan durf jy nie die magdom werksessies, praatjies, optredes, konserte, rolprente, kunstentoonstellings, demonstrasies, eet- en drinkgoed en plesierighede vir die kleingoed mis-loop nie... Kaartjies is te koop by webtickets.co.za Kontak hermanusfynarts.co.za Hermanus Fynarts OOS-KAAP Sitrusfees, Patensie 11 Junie 2016 Unieke Suid-Afrikaanse tuis- en handgemaakte produkte, ’n bier- en teetuin, kosstalletjies, ’n vrugte-en-groentemark, landbouskou, sitrusboord-toere, springkastele, bergfietsresies, selfs rugby... die mense van die Gamtoosvallei is reg om behoorlik te fuif! Tyd? 09:00 tot laat. Prys R40 p.p. (R10 vir kinders). Kontak citrusfestival.co.za 083 556 3206 MPUMALANGA Arts & Crafts Ramble, Wakkerstroom 16-19 Junie 2016 Gaan kuier vir die naweek op dié sjarmante dorpie, drie uur per motor van Johannesburg en Pretoria af, en woon…

Vir ’n man wat dag in en dag uit klipharde handearbeid verrig (darem met ’n hoed), lyk Pieter Louwrens nie naastenby soos iemand wat in 2017 sy 70ste verjaardag sal vier nie. Sy vel is byna plooiloos, sy oë blink soos dié van ’n jong kêrel en hy stap vinnig en doelgerig soos een met ’n plan. Of eerder: planne. Pieter was tot 1992 ’n bosbouer by die Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad (WNNR), maar wou nie na die ou Oos-Transvaal skuif ná ’n besluit om die Saasveld-navorsingstasie naby George te sluit nie. Hy het bedank en toe ’n jaar lank sonder sukses werk gesoek in die bosbou- en landboubedryf. Vriende van hom het in daardie stadium op Vanwyksdorp kom aftree, en ná ’n besoek aan die omgewing het allerlei moontlikhede soos…

Dis vroegoggend op ’n ysige midwintersdag, en op Co-penhagen, Annette en De Wet Vogel se plaas 32 km noordoos van Smithfield, is skeertyd volstoom aan die gang. De Wet klim uit sy Land Cruiser en groet. Hy is op pad veld toe om nog ’n trop skape nader te bring vir die skeerders. Ondanks die byt in die lug is sy arms kaal. “Ek voel te skuldig as my skape se jasse afgeskeer word in die koue!” sê hy. Annette wag op die stoep, toegedraai in een van haar handgebreide serpe. “De Wet is ongelooflik erg oor sy diere. Al het ek ook baie simpatie met die arme geskeerde skape, is dit darem nét te koud om so kaalarms rond te loop.” Annette en die Fransman Fabrice Rebouillat is sedert…

Wat is ’n onkruid? Jy sal dalk antwoord dis ’n plant wat jy nie wil hê nie – veral nie in jou tuin nie. Hy het ongenooid by die buiteklub opgedaag waar die regte plante hulle so mooi gedra, hy het die “Reg van toegang voorbehou”-bordjie geïgnoreer, die ander se kos en water gesteel en hulle uit die pad gestamp asof hulle gelykes is. Hy het ’n snaakse aksent en het duidelik nie die voorskrif oor skemerkelkdrag gekry nie. Hy dra vellies en is ongeskeer. Hy het ’n tatoeëermerk op ’n geheime plek wat hy skaamteloos vir jou wys. Daarom sê jy hy moet skoert. Nóú. Maar voorkoms is bedrieglik, want dié einste onkruid wat nou iewers op ’n hoop lê en verwelk, is heel moontlik ’n plant wat nie…

Kool, blomkool, broccoli, krulof blaarkool, spruitkool... soos enige familie is die koolfamilie ook ’n uiteenlopende spulletjie. Hulle vorm almal deel van die genus Brassica, wat op sy beurt weer deel vorm van die mosterdfamilie (Brassicaceae). Ons almal weet kool – enige vorm daarvan – het jare lank ’n nare reputasie gehad. Nie net is dit meestal te lank gekook nie, maar omdat dit oor die algemeen langer mooi bly as ander groente, is dit dikwels te lank bewaar voordat dit gebruik is. Om die natuurlike soet en vars, sappige smaak van die koolfamilie te geniet moet jy dit so gou as moontlik nadat dit geoes is, gebruik – verkieslik op die dag wat jy dit sny of in die winkel koop. Hoe langer dit in die yskas lê, hoe onplesieriger…

LAAT HOOR VAN JULLE! Skryf vir ons en vertel ons van jou skuif of verlange platteland toe, die karakters op jou dorp, die feeste en basaars wat julle hou, die dinge wat jou pla, jou tuin, diere en slim planne... Stuur e-pos na vertelons@wegplatteland.co.za of skryf aan Platteland Vertel ons, Posbus 740, Kaapstad 8000. Ons gee voorkeur aan briewe van minder as 300 woorde. Onthou om jou voornaam en van te gee en, belangrik, die dorp waar jy woon. Platteland behou hom die reg voor om briewe te redigeer en verkort. wen Elbie Nel wen ’n geskenkstel van Livingseeds wat bestaan uit ’n spruitstel (met vier soorte spruitsaad, vier spruitdeksels en ’n resepteboekie) asook ’n verskeidenheid saailinge en erfenissaad wat spesiaal vir die wenner se omgewing gekies is. Livingseeds is…

In Suid-Afrika produseer 20% van 35 000 boere – dus 7 000 boere – 80% van ons totale landbouwaarde. Só sê prof. Ben Cousins van die Instituut vir Armoede, Grond en Landelike Studies (Plaas). “Dit is onvolhoubaar – nie net omdat te veel mag in te min hande lê nie, maar ook omdat dit ’n geweldige risiko plaas op ons voedselstelsel,” sê dr. Scott Drimie, hoof van die Suider-Afrikaanse Voedsellaboratorium (SAFL). Nie net word dié kommersiële boere deur politieke onsekerheid in die gesig gestaar nie, maar die gevare van klimaatsverandering sal ons waterstelsels onder geweldige druk plaas én gronderosie en grondagteruitgang vererger. “Om by klimaatsverandering aan te pas sal groot uitdagings verg van ons samelewing,” sê Scott. “Ons móét eenvoudig meer volhoubare stelsels soek.” Tans ervaar Suid-Afrika een van sy…

Ronel Swart Bestuurder, Rooiberg-lodge “Ek kom van Ladismith, wat ook maar stil is, en was lank ’n toergids in Afrika, maar kan jou een ding sê: Vanwyksdorp is nié ’n plek vir mense wat nie met stilte, swak selfoonontvangs en grondpaaie kan deal nie.” Danvil Esau Skoolhoof “As jy op Vanwyksdorp gebore is, wil jy nêrens anders wees nie. Hier ken almal vir almal en mense help mekaar. My pa was die skoolhoof hier en nou loop ek al vyf jaar in sy voetspore.” Selona Jacobs Jobs for Carbon “Ek is hier gebore en getoë, en kan sien watter verskil die Jobs for Carbonprojek in die gemeenskap maak, ook vir die ouer mense en kinders wat deur die week maar net op winkelstoepe rondgesit of kattekwaad aangevang het.” Miem van…

DRENTEL, KOOP & KYK • Mont Rouge Bespreek vooraf ’n toer en koop ’n voorraad van die plaas se heerlike groen en swart olywe, olyfolie en olyfkaviaar waarmee jy slaaie woema kan gee. Waar? Op die Rooibergpad na Calitzdorp. Kontak montrougeolives.com • Blue Sky Organics Doen ’n toer – of koop allerlei produkte – op dié werkende organiese olyfplaas (daar is ook ’n troeteldiervriendelike tweeslaapkamer-selfsorgkothuis te huur). Waar? Buffelshoek, Olyvenrivierpad. Kontak blueskyorganics.co.za 028 581 2014 of 083 653 3635 lizeglington@hilbert.co.za • Heron’s Nest Studio Gallery Maak ’n draai by die kunstenaars Kim en Graham Bolland se ateljee en galery vir skilderye, keramiekwerk en objets d’art. Waar? Agter die polisiekantoor. Kontak 073 262 3335 of 083 360 5206 • Metabole- natuurlike genesing Dr. Charl du Randt is ’n geregistreerde naturopaat wat…

Tot drie jaar gelede was hulle net nog ’n doodgewone gesin in Table View, Kaapstad, wat met stadsdinge worstel: Die ryery elke dag werk toe in die verkeer, die bekommernis oor wat hulle eet en waar hulle kos vandaan kom, ’n besorgdheid oor hoe hulle enigste kind grootword, die smagting na hoenders en varke en skape, die ewige gejaag na wind... Toe stap Piet en Carien Alberts op ’n dag by ’n huis op Moorreesburg in, skaars 100 km van die stad af, en hulle weet: Dis tyd vir ’n nuwe begin vir hulle en hulle seun en twee Chinese keeshonde, Knor en Grom. Hoe het dit gebeur dat julle platteland toe getrek het? Carien: Vandat ons bymekaar is, het ons op klein dorpies gaan vakansie hou – plekke soos…

Toe Adèle Cutten in die jare sewentig haar B.Sc.-graad kry, het sy besluit sy gaan nie voor ’n swartbord staan nie. Sy het haar by Outspan-lemoene se bemarkingspan aangesluit en in hulle ikoniese lemoenvormige karretjies rondgerits en lemoene uitgedeel – selfs tot in Brittanje. Min het sy geweet ’n kort kuiertjie op die Isle of Harris in Skotland sou van haar breistokperdjie ’n besigheid maak. Adèle se plaas van 50 ha is net buite Port Alfred, halfpad tussen Oos-Londen en die wêreld se sybokhaarhoofstad, Port Elizabeth. Dis ’n uitstekende ligging vir Adèle’s Mohair se werkswinkel, waar al haar mode- en dekorbykomstighede gemaak en haar handbreidraad met die hand gespin en gekleur word. Sybokhaar is die hart en siel van haar onderneming, maar sy verkoop ook merinowol (sowat 20% van haar…

1 Nastergal BLACK NIGHTSHADE Solanum nigrum en S. retroflexum Enigeen wat al in die somer by ’n padstal in die Vrystaat gestop het, sal die rakke met flessies nastergalkonfyt onthou. Kinders, honde en hoenders is mal daaroor om die ryp swart bessies van hierdie eenjarige bosse te pluk. Die vrugte is soeterig met ’n sweem van bitterheid wanneer dit ryp is (die groen bessies is giftig). Die ander nuttige deel van die plant wat dikwels oor die hoof gesien word, is die blare. Dit is ’n tradisionele kombuiskrui wat gereeld in imifino en morogo gebruik word – baie selde op sy eie aangesien die geur te sterk is, maar as deel van ’n versameling eetbare blare. Wanneer jy misbredie of gewone misbredie kook, kan jy gerus ’n paar nastergalblare byvoeg,…

WEEKSAAND-WENNER Blomkool-enaartappelsop met cheddarkaas Genoeg vir 6 Bereidingstyd 10 minute Gaarmaaktyd 35 minute Jonk en oud gaan beslis ’n tweede skeppie van dié lekker sop vra. Jy kan die blomkool met broccoli vervang en die cheddar met bloukaas. Jy benodig • 3 eetlepels (45 ml) olyfolie • 1 middelslag- of groot ui, gekap • 1 teelepel (5 ml) Ina Paarman se Groenui-geurmiddel • 3 groot aartappels, geskil en in blokkies van 1 x 1 cm gesny • 3 knoffelhuisies, in skyfies gesny • 1 middelslag- tot groot blomkool, in blommetjies gebreek • 3 koppies (750 ml) kookwater • 2 eetlepels (30 ml) Ina Paarman se Hoender- of Groenteaftrekselpoeier • 2 koppies (500 ml) volroommelk • ½ koppie (125 ml) beleë cheddar, grofgekrummel of gerasper • vars kruie (grasuie of origanum),…

(Kloksgewys van links bo is Merino Opskop, Coral Windpomp, Buffalo Soldier en Liefling)…

Hoe ver van die grootstad af? 360 km van Kaapstad af. Geriewe Basiese kruideniersware is te koop by Die Stop, Shorty’s Café en Checkin; Vanwyksdorp Mall verkoop skoene, klere, skryfbehoeftes, huisgoed en geskenke; en die dorp het twéé drankwinkels, ’n polisiekantoor ( 082 411 2724), munisipale kantoor ( 028 581 2354), biblioteek en posagentskap ( 028 551 2909) wat oop is van 08:30 tot 12:30. Naaste hospitale Daar is slegs ’n kliniek ( 028 581 2304) op die dorp – die naaste dokter en staatshospitaal is op Ladismith en die naaste privaathospitaal op Mosselbaai. Skole Vanwyksdorp Primêr ( 028 551 1110) bied klasse aan van gr. R tot gr. 7. Die meeste kinders voltooi hoërskool op Ladismith of Riversdal. Naaste Woolies Mosselbaai (114 km) en Oudtshoorn (142 km). Munisipaliteit Vanwyksdorp…

Min kan ’n mens skeel as jy jou hier in die voue van die Rooiberg kom tuismaak: Jy sit die foon af en vergeet van alles. “Amper Middeleeus,” skerts my reisgenoot. In die soel somersdae wat volg, versamel ons gasvryheid en rare mense wat lyk of hulle geskape is vir die kontrei. Helder oordag een Woensdagoggend, die lug blou daarbo, loop ek my vas in ’n spook: ’n Vrou met spierwitte hare beweeg in die grondpad af, al langs die kampies lusernlande langs. Kaalvoet. Toegedraai in ’n katoengewaad – of is dit dalk lappe? ’n Druïde? Dalk die kunstenaar Willem Boshoff se suster? Die vrou is intens skugter. Ek voel soos ’n dief as ek haar afneem. ONS KRISMIS op Vanwyksdorp word hemel op aarde, ook op die historiese plaas…

BARBERTON • Dusty Tracks Off Road Adventures Laat Wynand Engelbrecht en Pieter Visser – wat dié wêreld soos die palm van hulle hand ken – jou diep die berge inneem. Hulle bou ’n toer spesiaal volgens jou behoeftes – die moontlikhede is werklik eindeloos. Jy kan saamry of self ry, oorslaap of nie. Ja, jy kan ook gaan goudpan skud. 072 668 4063 (Wynand) of 076 825 5794 (Pieter) wynand@dustytracks.co.za dustytracks.co.za • Josephine’s Josephine Laporte maak die voortreflike kos in dié Belgiese restaurant en Danielle Vermeeren bestuur die restaurant én dra borde aan. So ’n versameling Belgiese biere het jy waarskynlik nog nie gesien nie. En moenie hier uitstap sonder om ’n hartvormige wafel te eet nie... Generalstraat 40 013 712 3543 of 072 400 5279 restaurantjosephines@hotmail.com • Alley Catz…

In die Namakwa- nasionale park, diep in die Spoegriviergrot in die Weskus- nasionale park, het argeoloë die vroegste bewyse gevind van mak skape in Suid-Afrika – beendere in ’n prehistoriese braaivuur van 2 000 jaar gelede. In sommige dele van die land kry jy ’n skaapkultuur soos min – plekke soos Calvinia in die Bo-Karoo, waar die Hantam-vleisfees (vanjaar op 26 en 27 Augustus) al ’n instelling is. Hier word elke denkbare deel van ’n skaap geëet: kop, stertjies, peertjies... noem maar op. In hierdie land loop ons duidelik ’n baie lang pad met die wolbrigade, en dis ’n hegte band. (Ons is darem nie heeltemal so geheg aan hulle soos die Australiërs nie. – Reds.) Maar sê nou jy het nie op ’n plaas grootgeword nie en jy’t nog…

Chantel Dartnall FRANCOLIN-BEWARINGSGEBIED, GAUTENG Perdeblomme en brandnetels Chantel, ’n bekroonde sjef, het nooit regtig die huis verlaat nie. Sy het grootgeword – “omring deur die vrede van die natuur” – in die Francolinbewaringsgebied naby Elandsfontein buite Pretoria waar sy nou vyfsterkos voorsit by Mosaic, die restaurant wat deel vorm van The Orient-boetiekhotel. Brandnetels maak hulle verskyning in Mosaic se sampioenen-brandneteltee. Chantel maak ’n sampioenaftreksel met ’n bietjie sout, bruinsuiker en lemmetjieblare, en voeg gedroogde brandnetelblare by net voor die tee deur ’n moeseliendoek gegooi word. Sy verkies om die tee warm voor te sit. Perdeblomme pryk op die ontbytspyskaart. “Ek gebruik die blommetjies omdat ek mal is oor die kleur, veral in ons gereg Crack of Dawn, waar dit soos spikkels sonstrale lyk.” Die blomblaartjies word oor ’n geposjeerde eier…

Die arme Brassica-familie is weer witbroodjies in die groentetuin, meestal danksy hulle nuut ontdekte gesondheidsvoordele en interessante maniere om dit gaar te maak en voor te sit. Die meeste lede van die Brassicabende kom oorspronklik uit die Ooste en Europa, en sluit ’n verskeidenheid kopkool, blomkool, krulkool (kale), knolkool (kohlrabi), mosterd en Oosterse slaaiblare in. Die meeste soorte is wintergewasse wat koel weer moet hê om behoorlik lyf te kry. Maar die heel beste nuus, veral in die lig van die afname in die verskeidenheid en gehalte in die winkels (weens die somerdroogte), is dat die ganse koolfamilie, behalwe dalk blomkool, relatief maklik is om tuis te kweek. 1 Kry die grond gereed Voor jy begin, moet jy weet dié spulletjie is groot vrate wat heelwat voedingstowwe nodig het, spesifiek…

SPYSKAART Hoenderlewer-en-sampioenpatee met lemoenkonfyt Maleisestyl botterskorsiesop Gebraaide eier met wilde sampioene Geroosterde springboklende met beet-tzatziki Piesangpoeding met klapperroomys Gevulde dadels met ’n spekbaadjie VERWELKOMINGSHAPPIE Hoenderlewer-en-sampioenpatee Genoeg vir 6 Bereidingstyd 20 minute plus 2 uur afkoeltyd Gaarmaaktyd 10-15 minute Jy benodig • 100 g botter • 100 g portobellosampioene in skyfies gesny • 250 g hoenderlewers • 2 sprietuie, fyngekap • 100 g amandels, fyngekap • 1 teelepel (5 ml) droë tiemie • 1 teelepel (5 ml) fyn kaneel • 1 teelepel (5 ml) paprika • 2 eetlepels (30 ml) dessertwyn (ons het edellaatoes gebruik) • 120 ml vars room • 1 takkie vars roosmaryn • geroosterde rogbrood om voor te sit • lemoenkonfyt om voor te sit (resep hieronder – jy kan ook appelliefiekonfyt gebruik) • nastergalkonfyt om voor te…