Innholdsfortegnelse for Winter 2019 i SARIE KOS

Iewers in Augustus 2009 lui my selfoon en ’n sagte stem aan die ander kant lig my in dat Michélle van Breda, SARIE-redakteur, na my aansoek vir die pos as kosredakteur gekyk het en my graag wil nooi vir ’n onderhoud. Skaars 21, bons my hart reg uit my keel. Ek kan nie glo wat gebeur nie. Dae later, ná wat gevoel het soos ’n onderhoud van ure, kry ek die nuus: Jy is SARIE se 7de kosredakteur! Watter eer, watter groot taak en verantwoordelikheid – een wat ek destyds self nie besef het nie. My lewe verander onherroeplik. Ek is nou deel van die tydskrif waarmee ek grootgeword het. Deel van die blaaie waarna my ma so dikwels verwys het. Ek kry kans om my resepte, my kos, my…

Om Volvo se XC60 te bestuur is soos om deur ’n glanstydskrif te blaai wat jou blad vir blad meevoer, sodat jy dit nie wil neersit nie. SARIE KOS het die kragtige, maar brandstofvriendelike D4-weergawe met turbodieselkrag toetsbestuur. Sewe goed wat beïndruk: 1. Die XC60 se elegante ontwerp laat dié sportnuts uittroon. 2. Daar is ’n rits veiligheidskenmerke wat gemoedsrus gee soos min ander motors. 3. Binnelangs is die afwerking luuks, maar sonder om oordadig te wees. 4. Al die passasiers geniet meer as genoeg ruimte, terwyl die bagasieruim ook taamlik groot is. 5. Dit is maklik om die tabletvormige raakskerm waarmee jy die klankstelsel en ander nutsfunksies beheer, baas te raak. 6. Die agterklap maak met die druk van ’n knoppie op die sleutel outomaties oop. 7. Op die…

DIS LUUKS Kaaskoek en dié pannekoekvulsel vra goeie roomkaas. Lancewood se mediumvetroomkaas is steeds romerig, maar klop makliker glad. Sowat R37 vir ’n 230 g-houer SOETE TROOS My troos skuil in ’n blik kondensmelk, veral as dit soos Nestlé se produk sonder ’n blikoopmaker kan oopmaak. Sowat R25 vir 385 g landwyd ALS IN DIE KRUMMELS Kaaskoek sonder ’n bros kors is vervelig. Gee die pannekoek dieselfde tekstuur met Bakers se Eet-sum-mor-koekies. Sowat R20 vir ’n 200 g-boks…

HEERLIKE GEUR Vergeet van gewone geur in jou kos. Met Westfalia se suurlemoengeur avokado-olie kan jy uit die staanspoor jou kos deurtrek met ekstra smaak. Sowat R53 vir 250 ml SONDER SUKKEL Maak seker jou hoender het nie stukkies klei in nie deur GLAD se bakpapier te gebruik wanneer jy die hoender in pottebakkersklei maak. R42 vir 5 meter GOU-GOU GAAR Die Instant Pot Duo is ’n 7-in-1 toestel en kan alles doen – van drukkook, posjeer en jogurt maak tot risotto kook sonder moeite. R2 200 by kombuiswinkels landwyd (die pot kom met duidelike aanwysings)…

Grenadellapoeding Wie sê jy mag nie somer proe in die winter nie? Ek voeg ook suurlemoensmeer by vir ekstralekker geur. genoeg vir 6-8 1. 600 g vanieljekoekmengsel uit ’n boks 2. 3 eiers 3. 180 ml sonneblomolie 4. 250 ml melk 5. 200 ml suurlemoensmeer (lemon curd) 6. 200 ml grenadellapulp 7. 200 g (250 ml) suiker Verhit oond tot 180 °C. Spuit patroonpan met volume van 2 liter goed met kleefwerende kossproei. Plaas koekmengsel, eiers, olie, melk, suurlemoensmeer en 150 ml van die grenadellapulp saam in die bak van ’n elektriese menger en klits tot gladde beslag. Gooi mengsel in voorbereide pan en plaas in warm oond. Bak vir sowat 30-35 minute of tot toetspen skoon uitkom. Terwyl koek bak, kook solank suiker, res van grenadellapulp en 250 ml…

KARAMEL-EN-PIESANG Hierdie kombinasie is geensins nuut nie, maar stel nooit teleur nie. Probeer dit in pannekoek. genoeg vir 12 1. 100 g (125 ml) bruinsuiker 2. 60 g (65 ml) botter 3. 125 ml room 4. 100 g pekanneute, grofgekap 5. 4 piesangs, in skywe gesny 6. 12 pannekoeke 7. 1 liter roomys Plaas suiker en botter saam met 40 ml water in ’n middelslagpot en roer oor lae hitte tot suiker en botter gesmelt is. Verhoog hitte en kook tot goue karamel vorm, sowat 5-8 minute. Skud pan nou en dan liggies rond. Gooi room by en roer tot gladde sous vorm. Voeg neute en piesang by en meng versigtig deur. Verwyder van hitte. Rol pannekoek stewig op. Plaas op dienbord en gooi warm sous oor. Sit voor met…

“Hallo oom, dis Herman.” “Herman van SARIE?” “Oom, ek wil ’n storie skryf oor oom se koeksisters. Maar daar’s ’n vangplek, ons wil die resep publiseer.” ’n Oomblik stilte. “Ag, ek hou so baie van SARIE, ek sal julle my resep gee. Dis in elk geval my hande wat dit so lekker maak.” “Die koeksisters vlieg daarbinne soos pierings verby,” laat onse Herman hoor wat (soos gewoonlik) lyk of hy kan opstyg van energie. Dis vyfuur in die oggend, die straat in Goodwood donker. Met ’n kolletjie aktiwiteit, die enigste teken van lewe en lig om ons, aan die agterkant van die huis waar ons staan. Daar, in wat eens ’n motorhuis was, word drieuur soggens weggespring en sowat duisend koeksisters gebak. Bros, stroperig, lekker! Vra enigeen in die straat…

MELKTERT-PANNEKOEK Twee soet ikone op een bord! genoeg vir 12 1. 1 000 ml melk 2. 6 eiergele 3. 250 g (295 ml) strooisuiker 4. 80 g (70 ml) mielieblom 5. 5 ml fyn kaneel 6. 12 pannekoeke 7. 250 ml geklopte room Bring melk tot kookpunt. Klits eiergele, strooisuiker, mielieblom en kaneel saam tot gladde mengsel. Gooi helfte van warm melk by eiermengsel en roer tot glad. Gooi mengsel deur ’n sif by res van melk in pot. Roer oor matige hitte met ’n draadklitser tot dik, romerige mengsel vorm (soos jy witsous sal maak). Hou aan roer vir nog sowat 5 minute of tot mengsel ’n blink voorkoms het en gaar is. Skep uit pot in skoon bak en plaas bakpapier direk op mengsel. Laat afkoel. Klits weer…

Oleomargarien (later verkort na margarien) is in 1869 deur ’n Franse apteker, Hippolyte Mège-Mouriès, gepatenteer. Ná Napoleon III ’n prys uitgeloof het vir ’n goedkoop alternatief vir botter. Ons debatteer steeds wat die beste is. Daar is niks verkeerd met botter nie, sê Mariza, mits dit deel van ’n gebalanseerde dieet is. “Ek beveel altyd minder verwerkte bronne van vet (dus botter) aan bo hoogs geprosesseerde produkte (margarien).” Pasop! Die “harde” margarien het dikwels netsoveel vet as botter. Die vetsamestelling is ook anders as sagte smere s’n. Dit bevat heelwat versadigde (en nie net onversadigde) vette nie. Die “ou” proses waarvolgens margarien vervaardig is (hidrogenasie), het transvette tot gevolg gehad. (Dodelik vir jou hart.) Deesdae word meestal ’n proses (interesterifikasie) gebruik wat nie tot transvette lei nie. Daar is egter…

Wafels met lemoenstroop Met die sitrussous by verkrummel jou laaste weerstand. genoeg vir 6 Sif 375 ml (210 g) koekmeel, 5 ml sout, 20 ml suiker en 15 ml bakpoeier saam. Klits 2 eiers, 250 ml melk en 20 ml gesmelte botter saam. Meng droë bestanddele met eiermengsel en laat rus 15 minute in die yskas. Verhit ’n wafelpan. Skep van die mengsel in pan. Braai tot bros en gaar. Hou gaar wafels warm terwyl jy res braai. LEMOENSOUS Plaas 250 ml nartjiesap, 110 g (125 ml) strooisuiker en 55 g (60 ml) botter in middelslagpot. Bring tot kookpunt en kook tot dik sous vorm wat aan ’n lepel se agterkant kleef – 8-10 minute. Skep balle roomys op warm wafels en sit voor met sous. Braaisout Geur jou vleis…

1 Wie is Christine Capendale? Ek het BSc huishoudkunde en dieetkunde aan die Universiteit Stellenbosch studeer. Van kleins af is die kombuis die plek wat my hart vinniger laat klop. Om ander te inspireer om te kook [eers as huishoudkunde-onderwyseres, toe in haar kookklasse op Langebaan en nou by haar kosateljee in Kaapstad] of hulle met kos te bederf, maak my gelukkig. Ek is gek na my mense en my huis, na tuinmaak en dekor. 2 Wat is die beste kosraad wat jy al ontvang het? Doen dit met liefde, dan sal alles lekker proe. 3 Wat maak Maaltye anders? Die boek is propvol maklike, vinnige en gesonde resepte, modern en met ’n twist. Ek probeer altyd resepte aanpas om makliker en vinniger te wees – die meeste van ons…

In haar soeke na foto’s in die SARIE-argief, het Michélle dié resep ontdek. Anna, barones von Blumenthal, het Sarie Marais elke tweede Woensdag besoek met modenuus en -foto’s uit Europa. Saam met haar het sy gereeld ’n teekoek gebring, gemaak volgens ’n Duitse familieresep. In haar tesis vir haar meestersgraad in joernalistiek skryf prof. Lizette Rabe die barones het altyd vertel as kinders is hulle aangesê om nie hard te raas of stamp of stap in die kombuis as die koek aan’t bak was nie. Natuurlik ook om nie die oond voor die tyd oop te maak nie. Ons skop ons 70 resepte – een vir elke jaar van SARIE – in hierdie uitgawe met dié koek van die barones af. Want ’n partytjie sonder koek is mos net ’n…

1 KLEIN CONSTANTIA VIN DE CONSTANCE Dié natuurlike soetwyn van die Muscat de Frontignan-druif is ’n skepping van Constantia waarvan die lof in die 18de en 19de eeu besing is deur Charles Dickens, Jane Austen, koning George IV en Napoleon. Deur die jonger oesjare van die huidige Vin de Constance herleef ons die glorie van ’n wyn wat deur konings aangevra is. 2 KANONKOP Kanonkop se Bordeauxstyl versnit, Kanonkop Paul Sauer 2015, is die eerste wyn in Suid-Afrika wat volpunte kon kry van die gerespekteerde Britse wynkritikus en -skrywer Tim Atkin. Hy beskryf dit as een van die beste jong wyne wat hy nóg geproe het. Bewaar dit in jou kelder waar dit kan verouder vir nog meer genot – en waar dit sal styg in waarde! 3 MEERLUST RUBICON…

Sjokolade-lemoenkoek Jy kan die koek vul met enige versiersel van jou keuse. genoeg vir een 18 cm-koek 1. 4 eiers 2. 400 g (500 ml) suiker 3. gerasperde skil van 3 lemoene 4. 280 g (500 ml) koekmeel 5. 45 ml kakao, plus ekstra vir oorsif 6. 10 ml bakpoeier 7. 250 ml louwarm melk + vulsel van jou keuse (ons het sjokoladeneutsmeer gebruik) Verhit oond tot 180 °C. Voer twee 18 cm-koekpanne met GLAD- bakpapier uit (foto 1). Klits eiers met elektriese menger tot ’n dik skuim vorm. Voeg die suiker bietjies-bietjies by terwyl jy klits. Voeg lemoenskil by en meng. Sif meel, kakao en bakpoeier saam op ’n stuk GLAD-bakpapier en voeg by eiermengsel (foto 2). Vou saam met melk by beslag in. Verdeel tussen panne. Bak vir…

SUIKER VIR SUKSES Jare lank al is Huletts die voorloper met suiker. Gebruik hul bruinsuiker vir die resep as jy sukses wil behaal. Sowat R18 vir ’n 1 kg-sak LEKKER NEUTE Die resep se geheim is die kombinasie van teksture. Neute uit Checkers se Padkosreeks gee jou die perfekte balans tussen sag, romerig en bros. Sowat R30 vir 100 g ANDERSTE SMAAK Hou jy nie van warm piesang nie? Maak die resep met Rhodes se ingemaakte pere. Dreineer en braai in karamel voor jy die room byvoeg. Sowat R22 vir ’n 410 g-blik…

Kweper-ensjokoladetert Moenie dat die vorm jou bang maak nie. Jy kan dit egter ook maak sonder die gat in die middel. genoeg vir een 22 cm-tert 1. 155 g (170 ml) botter 2. 280 g (500 ml) koekmeel 3. 30 ml versiersuiker 4. 30 ml water 5. 200 g donkersjokolade, fyngekap 6. 125 ml room 7. 200 g ingemaakte kwepers, baie fyngekap Kors Verhit oond tot 180 °C. Plaas botter, meel en versiersuiker in voedselverwerker en pols by hoë spoed tot tekstuur van fyn broodkrummels. Terwyl menger loop, gooi water geleidelik by tot alles in een deegbal saamkom. Laat rus vir 15 minute in yskas. Rol op meelbestrooide werkvlak tot 3 mm dik uit. Spuit ronde 22 cm-losboomtertpan goed met kleefwerende kossproei. Voer pan met uitgerolde deeg uit. Sny met…

OUMA SE KANEEL Wat is melktert óf pannekoek sonder ’n strooisel kaneel? Gebruik Robertsons se produk, nou in ’n splinternuwe jas, maar met die bekende geur. Sowat R23 vir ’n 42 g-bottel GOUD IN DIE MOND Vir my is eiers onontbeerlik in die kombuis. Melk en eiergeel is die hart van dié vulsel. Gebruik Nulaid se ekstragroot eiers vir ekstralekker smaak. Sowat R42 vir 18 LANK LEWE MELK Nie net is Parmalat se EasyGest laktosevry nie, dis ook langlewe. Gebruik dit nes vars volroommelk. Sowat R20 vir ’n 1 liter-kartonnetjie…

Avokado op roosterbrood In my grootwordjare was avo’s maar skaars, dit bly die toppunt van weelde! genoeg vir 4 Plaas in ’n groot mengbak: vlees van 2 avokado’s, 15 ml witpeper, 1 groen brandrissie, gekap, sap en gerasperde skil van 2 suurlemoene. Druk mengsel met vurk tot growwe patee vorm. Geur goed met sout. Bring pot met water tot kookpunt en voeg 45 ml wit asyn by. Verlaag hitte tot stadige prut en breek 4 eiers in water. Posjeer 2-3 minute vir sagte eiers, of langer soos verkies. Lig eiers uit en hou eenkant. Verhit 100 g (110 ml) botter in braaipan. Braai 8 snye ciabattabrood 3-5 minute per kant tot goudbruin en bros. Plaas op dienbord en skep avo-patee bo-op. Skep eiers bo-op en sit voor met hollandaisesous. Avokado-patee…

In ’n sonkol op die sitkamervloer van my ouerhuis is ons aan mekaar voorgestel, SARIE en ek. Ek was so tien, sy . . . actually, ’n vrou se ouderdom is háár besigheid, dankie. My ma het ’n rubriek uit die nuutste uitgawe voorgelees en ek en die kat was albei ewe vasgenael. Mettertyd het dit ’n tradisie geword. Meestal in die sonkol, soms in die kar, op die strand, op ons rûe in die tuin. Dit was die begin van ’n pragtige vriendskap, in ’n tyd voor ek geweet het boeke kan soos familie voel. Vanjaar word SARIE sewentig. ’n Mylpaal is bereik. Sy is ’n vrou “van ’n sekere ouderdom”, my Mrs. Robinson, en ek smoorverlief. (Wat is vier dekades nou tussen vriende?) Sewentig jaar – sewe dekades…

GEURIGE KOFFIE Die heel eerste koffieroostery in Gauteng wat sy eie bone gerooster het, was Roastmasters. Hulle soek die beste arabicabone in die sg. koffiegordel – die ewenaarsone wat die perfekte klimaat vir koffie is – en verskaf aan spesialis-koffiewinkels, hotelle en korporatiewe kliënte. Jy kan nou ook ’n Roastmasters-masjien huur vir jou besigheid, met koffies wat wissel van enkelboon-variëteite tot mengsels en gegeurde koffie. www.roastmasters.co.za,012 803 5549 of 071 371 6922. RUM-REVOLUSIE Boetiekrum is besig om vinnig groot opslae te maak. Ons hou veral van Don Papa-rum, wat van die ryk, soet melasse van die vulkaniese eiland Negros in die Filippyne gemaak word. Dit word sewe jaar verouder vir streelgladde vanielje-, heuning- en versuikerde vrugtegeure. Geniet dit onverdun, op ys of as deel van ’n skemerkelkie. Sowat R420 vir…

KAASKOEKPANNEKOEK Die lekkerste van soet, suur en bros! genoeg vir 18 1. 250 ml roomkaas 2. 1 x 385 g-blik kondensmelk 3. sap en gerasperde skil van 2 suurlemoene 4. 5 ml vanieljegeursel 5. 18 pannekoeke 6. 200 g-boks vanieljekoekies, gekrummel 7. 1 tros druiwe, korrels gehalveer Plaas roomkaas, kondensmelk, sap en skil van suurlemoen en vanielje in groot mengbak en klits by hoë spoed tot gladde, romerige mengsel. Plaas in yskas en laat rus vir 20 minute of tot verdik. Smeer ’n lepel van mengsel op pannekoek. Sprinkel ’n lepel vol koekiekrummels oor, gevolg deur ’n paar druiwekorrelhelftes. Vou in driehoek op en herhaal met die orige pannekoeke en roomkaasvulsel. Sit voor met orige vulsel.…

1 Vertel van jou eerste dag by SARIE? Dit was in die herfs van die middel-sewentigs. SARIE en Fairlady was oorkant die straat van Die Burger, ’n verdieping bo die Leeuwenstraat-poskantoor, gehuisves. Ek moes die beknopte ruimte deel met die toentertydse moderedakteur, Patta Cutler. Fritz Joubert, SARIE se vernuwende redakteur, neem my van vertrek tot vertrek en stel my aan my nuwe kollegas voor. Laaste aan die kunsredaksie met Paul Malherbe as draer van die hoogluidende titel “kunsdirekteur”! Sy lessenaar is op ’n verhogie en hy kyk af op sy assistente, teen die muur agter hom ’n uitgesproke plakkaat as waarskuwing: “Ek is altyd in die k*k, net die diepte wissel.” 2 Jou groot uitdaging in die nuwe pos? Fritz Joubert was versiende toe hy destyds die pos van kosredakteur…

Hoenderkoftas Dié Midde-Oosterse lekkerte word gewoonlik van bees- of lamsvleis gemaak, maar dis net so lekker met hoender. genoeg vir 6 1. 2 knoffelhuisies, fyngekap 2. 1 cm vars gemmer, geskil en fyngerasper 3. 1 rooi brandrissie, fyngekap 4. 1 hand vol vars koljanderblare, baie fyn gekap 5. 500 g hoendermaalvleis 6. 250 ml broodkrummels 7. 250 ml volroomjogurt + sout en varsgemaalde swartpeper, olyfolie, sosatiestokke Verhit oond tot 180 °C. Meng knoffel, gemmer, brandrissie, koljander en maalvleis. Voeg broodkrummels by en meng goed. Geur met sout en peper. Gebruik jou hande en vorm met lepels vol van die mengsel langwerpige frikkadelle om die sosatiestokke se punte. Druk stewig vas. Gooi genoeg olyfolie in braaipan om die boom te bedek en verhit. Braai kebabs 5 minute per kant of tot…

7 KOFFIEDINGE 1. Daar is baie staaltjies oor die oorsprong van koffie. Een is dat koffie in die 9de eeu in Ethiopië deur ’n bokwagter ontdek is. Hy het opgemerk dat sy bokke hope energie gehad het nadat hulle bessies van ’n bepaalde struik geëet het. Hy het sy waarneming met die priester by die plaaslike klooster gedeel, wat ’n drankie met die bessies gemaak het. Tot sy verbasing het dit hom helder wakker gehou gedurende die lang ure van die aandgebed en hy het sy ervaring met sy kollegas gedeel. 2. Daar word hoofsaaklik twee soorte koffiebone gekweek, naamlik arabica en robusta. Arabica is die gewildste danksy die ronde, delikate geur en lae suurgehalte van die bone. Robusta, wat meer kafeïen bevat, is bitterder en die suurgehalte hoër. 3.…

As plaaskind was winkelkos ’n luukse. Die brood het vet uitgerys uit die oond gekom. Die louwarm melk is net deur ’n doek gesyg, watwou gepasteuriseer! Vir botter moes jy lank karring (letterlik) op ’n baie argaïese manier: ’n houtspaan in ’n bottel wat jy met ’n handslingertjie in die rondte draai. Baie sweet (en kla) voor daardie room uiteindelik klontjies begin vorm. Daai botter was nie eens vir my lekker nie, dalk omdat dit bleker as dié op die winkelrak was. Botter is van nature gelerig – vanweë die pigment betakaroteen in die koeie se voer. Die vet-“druppeltjies” in melk of room het ’n dun membraan wat as’t ware die betakaroteen versteek. Karring jy die room, breek die membraan en die vetdruppels koek saam, volgens Elaine Khosrova in Butter:…

Wêreldwyd wen die plantgebaseerde kosrevolusie steeds groter veld, met avokado een van die topbestanddele in tallose smaaklike vleislose geregte. Dié vrug kry regmerkies in al die regte boksies: Dit bevat hoë hoeveelhede hartgesonde mono-onversadigde vette en word gekoppel aan goeie HDLcholesterol. Dis ewe gewild in eetgiere soos die keto-, paleo-, banting-, veganistiese en peganistiese dieet (lg. is ’n kombinasie van die paleo- en veganistiese dieet), asook breinkos-eetplanne soos NeuroTrition, wat “goeie vette” terug op ons borde geplaas het. Moeitevrye happies en gesonde maaltydplaasvervangers wat voedsaam is en jou versadig laat voel, is nog ’n groot tendens onder besige verbruikers. Avokado is vinnig en maklik om in te pak, kan net so uit die skil geëet word, en boonop kom dit in 100% bioafbreekbare “verpakking”. So moenie wag nie, gaan koop…

Frikkadelle met jogurt en feta Luuks, ryk en lekker. genoeg vir 4 Verhit oond tot 190 °C. Meng 2 fyngekapte knoffelhuisies, 500 g maer lamsmaalvleis, gerasperde skil van 3 suurlemoene en 3 wiele gekrummelde fetakaas. Geur met peper (die feta is reeds sout). Vorm kleinerige frikkadelle. Verhit klein bietjie olyfolie in ’n oondvaste braaipan. Braai frikkadelle tot goudbruin. Plaas pan in oond en bak nog 10-12 minute. Meng 250 ml dubbelroomjogurt en klein hand vol fyngekapte kruisement. Geur met sout en peper. Plaas 1 komkommer, in linte gesny met groenteskiller, op dienbord. Skep warm frikkadelle bo-op of ryg dit op stokkies soos op foto. Sit voor met kruisementjogurt. Koljander-lamsrib Stadig gebraai oor warm kole is hierdie hemels saam met my ouma se soetmosterd. genoeg vir 6 Steek jou vuur aan…