Innholdsfortegnelse for 11/12/2020 i Landbouweekblad

Die regering se plan om 700 000 ha staatsgrond aan swart boere toe te wys, reproduseer die kernswakhede van post-apartheid- gronden landboubeleid, wat weinig doen om werkloosheid te verlig of landelike lewensgehalte te verbeter, sê prof. Ben Cousins, voormalige hoof van die instituut vir armoede-, grond- en landelike studies (Plaas) aan die Universiteit van Wes-Kaapland. Die plan is onduidelik oor hoe vorige onderliggende mislukkings aangepak gaan word. Toewysingsprosedures is soortgelyk aan dié van die Zuma-presidensie, toe korrupsie en elitekaping hoogty gevier het. Kriteria wat begunstigdes se sukses en produktiwiteit beoordeel, ontbreek. Dié onduidelikheid spreek tot ’n dieper probleem – die vasklou aan ’n landbou-paradigma wat nie gepas is vir Suid-Afrika in die 21ste eeu nie. Onderliggend tot die beleid vir grond- en landbouhervorming is ’n moderne, hoë-tegnologie, grootskaalse kommersiële boerderymodel…

Dit is ’n sonderlinge ervaring. Daardie oomblik wanneer die reuse-grootbek-wyfiegeelvis van 8 kg uiteindelik haar verskyning uit die groenblou water van die Oranjerivier maak. Dít ná ’n paar minute se frenetiese gespook wat by tye dreig om die visstok uit my 10-ja-rige seuntjie se hande te ruk. Die statige ou vis duik nog een laaste keer vir die diep, donker water van die kuil voor ons haar versigtig die vlak water kan inbring, die vishoek verwyder en haar sorgvuldig uit die water haal vir ’n foto. Sy word teer onder die keel en by die stert vasgehou om enige druk op haar maag te vermy vir ingeval sy dalk eiers dra. Dan word sy terug in die water geplaas, ’n paar keer heen en weer getrek om suurstof in haar…

BEESTE INGESPAN OM BRANDBANE TE VREET Die Coetzee-familie wat naby Vredefort in die Noord-Vrystaat boer, het ’n maklike en goedkoop manier bedink om brandbane op hul plaas te maak. Hulle span bloot hul beeste in. “Ons het voorheen brandpaaie teen ons grense geskraap, maar tussen die rante en klippe kan jy net só ver kom. So ’n brandpad was net 4 m breed, wat min beskerming is. Tussen die rante, waar ons nie kon skraap nie, moes ons moes spuit en die stroke afbrand. Al hierdie pogings kos jou ’n klompie geld,” sê mnr. Gideon Coetzee. Verlede jaar het hy begin om sy beeste te gebruik om die veld al teen die grensdrade langs af te vreet. “Ons pas basies drukbeweiding toe. Die stroke is gewoonlik 100 m lank en…

GROOT kommer heers oor ’n nywerheidsone van 60 km² tussen Louis Trichardt en Musina wat onlangs in die Staatskoerant afgekondig is. Boere sê hoewel die impak op hulle baie groot gaan wees, is daar nog geen samesprekings met hulle gevoer nie. Die nywerheidsone kan volgens ’n voorlopige omgewingsimpakstudie van Limpopo se departement van omgewingsake en toerisme vyf steenkoolmyne en ’n steenkoolkragsentrale van 3 300 MW insluit, asook etlike steenkoolgedrewe metallurgiese aanlegte en smelters om staal, chroom en ander metale te lewer. Benewens die besoedelingsrisiko is boere bekommerd oor die beskikbaarheid van water vir dié reuseprojek. Die projek gaan 110 miljoen m³ water per jaar nodig hê. Die regering, wat glo reeds ’n bedryfsooreenkoms vir die ontwikkeling van die projek met ’n Chinese maatskappy aangegaan het, beoog om twee groot damme…

TEEN druktyd het dit gelyk asof toestande vir reën oor die oostelike deel van die somerreëngebied vroeg in November sou verbeter. Oor die sentrale deel van die land was vooruitsigte op reën belowend in die tweede week van November. Mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige, sê dit is onduidelik wanneer die reëntyd in alle erns gaan begin, gegewe die voorspellings van ’n sterk La Niña-stelsel en gunstige see-oppervlaktemperature in die Indiese Oseaan. Geskiedkundige gegewens dui nie op ’n duidelike begindatum vir die reëntyd vir byvoorbeeld La Niña-seisoene nie. Hy sê hoewel dit in sommige La Niña-seisoene minder gereën het, was daar in die meeste seisoene met ’n mediumsterk tot sterk La Niña-stelsel ten minste gemiddelde reënval. Die Australiese buro vir meteorologie sê in ’n verklaring die La Niña-stelsel kan…

DIE Mededingingskommissie het die Suid-Afrikaanse Suikervereniging (SASV) vrygeskeld van nie-mededingende gedrag sodat die suikerbedryf inligting met belanghebbendes kan uitruil in ’n poging om stabiliteit in die bedryf te verseker en om transformasie aan te dryf. Die SASV se aansoek om vryskelding is tot 31 Junie 2021 goedgekeur op voorwaarde dat die inligting wat die SASV en sy lede uitruil, beperk is tot dit wat nodig is om uitvoering te gee aan die oogmerk van die meesterplan vir die suikerwaardeketting wat vir tot 2030 ontwikkel is, sonder dat mededinging op lang termyn in gedrang gebring word. Die vereniging het op 17 Augustus die aansoek ingedien en die kommissie het dit goedgekeur, terugwerkend vir die tydperk vanaf 1 Julie 2020 tot 31 Junie 2021. Die bedryf het gevra dat produsenteprysverhogings vir suiker…

1 ZIMBABWE| Droogte dwing herbesin van GMO’s Mnr. Mthuli Ncube, Zimbabwiese minister van finansies, meen dit is tyd om die land se verbod op gene-ties gemodifiseerde (GM) gewasse te heroorweeg in die lig van hardnekkige droogtes en voedseltekorte. Ncube het tydens die aanbieding van sy begrotingstrategie gesê die impak van klimaatsverandering en uitgediende landboutegnieke dwing die regering om dié posisie te heroorweeg, veral die gebruik van weefselkultuur en ernstige debatte oor die voordele en nadele van GMO’s. Die land se katoenboere vra reeds jare lank dat die anti-GM-posisie heroorweeg word. Daar was ook al beskuldigings dat die land in die geheim ’n GM-verbod opgehef het om GM mielies uit Suid-Afrika toe te laat. — AllAfrica/New Zimbabwe 2 NAMIBIË | Kavango ent in teen bek-en-klouseer Staatsveeartse was teen druktyd…

Boere in die Mopani-streek het ’n paar voorstelle om die voortslepende konflik oor grondeienaarskap aan te pak. Eerstens moet die staat die onteieningswetsontwerp afhandel met begrip dat hoewel die beginsel van gewillige koper en gewillige verkoper nie in die Grondwet verskans is nie, dit wel tans beleid is. Dan moet die staat werk maak daarvan om die 261 000 ha in hierdie streek oor te dra aan nuwe boere en daarmee saam titelaktes gee aan die gemeenskappe wat in die proses begunstig word. Hierdie grond sluit nie stamgrond in nie, maar Mopani se boere sê selfs daarvoor moet nou titelaktes aan stamowerhede oorgedra word. Deur dit te doen sal die staat begunstigdes in staat stel om lewensvatbaar te begin boer. Die staat moet egter ook seker maak begunstigdes het die…

NÁ die noodmaatreëls wat mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, in Junie weens Covid-19 aangekondig het, is ’n tweede klein aanpassing aan die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling se begroting gemaak. In die raming van nasionale besteding word aangedui dat die departement R831,3 miljoen bykry, wat sy begroting vir die huidige boekjaar op R15,2 miljard te staan bring. Met die vorige begrotingsaanpassings in Junie, wat weens die Covid-19-pandemie gemaak moes word, het die nasionale tesourie die department se programme vir voedselsekerheid, grondherverdeling, restitusie en landbou-ondersteuning met R1,89 miljard besnoei. Die totale begroting van die departement vir die 2020-’21-boekjaar is toe met R2,39 miljard verminder, vanaf R16,8 miljard tot R14,4 miljard. AANPASSINGS Geld is rondgeskuif om die aanpassing moontlik te maak. Die program vir voedselsekerheid, grondhervorming en restitusie het…

WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR IN JOU BOERDERY? Presisietoerusting. Alle data wat ek nodig kry, is op een toepassing wat ná ’n oes bestudeer word om te kyk wat gedurende die seisoen reg of verkeerd geloop het. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Wees betyds, want die natuur wag vir niemand nie. Jy moet in moeilike omstandighede ’n ingeligte besluit kan neem. WAT IS DIE GROOTSTE BOERDERYFOUT WAT JY GEMAAK HET? Ek dink almal het al kalibrasiefoute gemaak. WIE IS JOU MENTOR? Christoff Brits, my “plaas-pa” wat my alles geleer het wat hy van die boerdery weet. My pa, Danie Scholtz, het my geleer niks is vir ’n Scholtz onmoontlik nie. As jy skouer aan die wiel sit, kan jy groot hoogtes bereik. WAT IS JOU GROOTSTE…

WATTER PRAKTYKE EN TEGNOLOGIE IS ONONTBEERLIK IN JOU BOERDERY? Prestasietoetsing, asook die voortdurende gebruik van nuwe tegnologie, veral uit Australië en Engeland. WIE WAS OF IS JOU MENTOR? My pa, wyle mnr. Piet (Tof) Stofberg, my vrou, Malani, en my mede-Sussextelers. WAT IS JOU MOTTO? Niks in die lewe is so seker soos verandering nie. WAT WAS JOU BESTE BOERDERYBESLUIT? Om met Sussexbeeste in die Wes-Kaap te begin boer. Ek was een van die eerstes in die provinsie. WAT BESKOU JY AS JOU GROOTSTE GELEENTHEID NÓG? Om vinniger teelvordering in my stoetery te maak deur embriospoeling te doen.…

Die Outeniqua-navorsingsplaas by George in die Suid-Kaap speel ’n baie belangrike rol in die melkbedryf – veral in die lig daarvan dat die Suid-Afrikaanse melkbedryf al hoe meer na die kusgebiede geskuif het – en proewe maak reeds ’n verskil op plaasvlak. Opknappings in 2019 aan die melkstal op die Outeniqua-navorsingsplaas het sy kapasiteit om toegespitste navorsing in die melkbedryf te doen, baie verbeter. Navorsing oor die invloed van soorte en hoeveelhede voer op melkproduksie kan nou oor langer periodes op meer diere gedoen word, wat die resultate akkurater maak. Prof. Robin Meeske, wat aan die stuur van die navorsingsplaas staan, sê die plaas melk tans 360 koeie twee maal per dag. Dit is dus ’n goeie navorsingsinstelling met ’n kommersiële grondslag en ’n hoofoogmerk om korrekte, praktiese inligting aan…

Hier naby, op die buurplaas, Nuwedam, is Chrisjan de Bruyn gebore. Hier raak hy groot onder ’n harde pa. Hier word hy net so gehard soos die aarde. Hier vat hy vir Martie as vrou, 55 jaar gelede, en hier word hul drie dogters gebore. Tilla is skaars vier jaar oud toe Chrisjan vir Martie die nuwe huis bou waarin daar steeds gebly word. Oral is dit bekend dat hy oor ’n baie spesiale gawe met diere beskik. Sy skoolopleiding kon hy nie klaarmaak nie omdat hy as tiener na De Bruynsrus moes begin omsien. Al sy kundigheid en sy aanvoeling met siek diere kry hy van sy ma, Ouma Nellie. Sy was die een wat nooit moed opgegee het met ’n siek lam of ’n sterwende dier nie. Wyd…

KONFERENSIES 10-12 NOVEMBER: Eerste virtuele internasionale Wagyu-konferensie. Suid-Afrika is die gasheerland en sprekers sluit in mnre. Roelf Meyer en Shogo Takeda en prof. Tim Noakes. 19:00-22:00. E-pos: events@landbou.com 19 NOVEMBER: Skaapboerderyseminaar aangebied deur Bottom Line Insight. Tema: Hoe verseker die skaapboer sy toekoms. Be Human, Bloemfontein. E-pos: andriesa@ blwealth.co.za, 051 406 4300. 24-25 NOVEMBER: Hommeltuig- en onbemande vliegkunskonferensie. Emperors Palace, Johannesburg. 011 436 9214, e-pos: info@bussynet.co.za, web: www.bussynet.co.za 2-3 MAART 2021: Africa Energy Indaba 2021, Kaapstadse Internasionale Konvensiesentrum. Web: www. africaenergyindaba.com, e-pos: info@energyindaba.co.za 13-16 OKTOBER 2021: Conexpo Africa 2021, Johannesburg. Werktuie en voertuie, asook produksiemiddele vir die landbou-, bosbou-, mynbou- en boubedryf in Afrika suid van die Sahara.Web: www.bcafrica.com, e-pos: info@mm-sa.com, 011 476 8093. KURSUSSE 12-13 NOVEMBER: Diplomakursus in diereteelt vir veetelers, Bloemfontein. 012 667 5258, e-pos: office@lrf.co.za 12-13 NOVEMBER:…

60% Die koers waarteen die Land Bank lenings aan boere toegestaan het, het in die vyf maande tot einde September met 60% gedaal weens die bank se likiditeitskrisis. Dié daling het geskied tydens die hoogtepunt van inperkings weens die koronavirus en kort ná hy skuldterugbetalings nie kon nakom nie as gevolg van die likiditeitskrisis. Mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, het op 28 Oktober verdere bystand van R74 miljoen aan die bank aangekondig. Lees meer op bl. 14 en 24. – Business Day 16,9% Padvervoervolume in Suid-Afrika het in die derde kwartaal met bykans 17% gegroei teenoor die tweede kwartaal, en spoorvervoer met 16%. Dis van die grootste stygings ooit, maar volg op skerp dalings weens Covid-19-inperkings. Lugvragvolumes, wat die meeste gedaal het tydens die inperking, het met 22,5% gestyg,…

‘Wie maak die wins? Dis beslis nie die boere nie.’ DR. MARC WEGERIF, sosioloog aan die Universiteit van Pretoria, oor reuseprysverskille tussen straatverkopers en supermarkte. Bl. 19 ‘Daar is in 2012-’13 laas meer as 2,7 miljoen ha met mielies beplant.’ MNR. LUAN VAN DER WALT, ekonoom by Graan SA, oor die styging in somersaaiboere se plantvoornemens. Bl. 14 ‘Die bessiebedryf is ’n jong bedryf wat baie hard werk om sy aansien in die buiteland te vestig.’ ME. ELZETTE SCHUTTE, bestuurder van BerriesZA, oor hoekom die onderskepping van ’n vraghouer bloubessies uit Suid-Afrika in Rotterdam skadelik vir die plaaslike bedryf kan wees. Bl. 15 ‘Die doemprofete wat gedurig op die ongunstige aspekte van Suid-Afrika se ekonomie hamer, moet nou maar na grashalms gryp.’ DR. ROELOF BOTHA, ekonomiese raadgewer van die Optimum-beleggingsgroep,…

WAARDEVOLLE WYNWEBINAAR Landbouweekblad, met die ondersteuning van Standard Bank, het op 21 Oktober ’n gratis webinaar oor die herstel van die wynbedryf ná die skade weens die inperking en gepaardgaande drankverbod aangebied. Hier is van die terugvoer wat ontvang is: ¦ Die webinaar was baie goed. Baie geluk. — Hermias Hugo, Pulpit Rock Winery ¦ Wonderlike raad, inligting en gesprekke. Baie dankie. — Marie-Luce ¦ Dankie, almal. Dit was baie insiggewend en bemoedigend. — Jacques Herselman ¦ Knap gedaan en goeie inligting. — Danie ¦ Dankie, dit was baie leersaam en interessant. — Alecia de Wet ¦ Baie dankie. Dit was ’n netjiese oorhoofse blik van die situasie. Welgedaan. — Charles Whitehead, Sawis ■ Baie dankie vir die geleentheid om aan vandag se gesprek te kon deelneem. Ek het alle…

‘GEEN RESEP TEEN KORINGSIEKTES’ “Daar is geen resep wat voorgeskryf kan word teen koringsiektes nie, en dit is onwaarskynlik dat daar ooit een sal wees. Dit is alleen deur langtermynwerk, en nie deur allerhande klein middeltjies te gebruik nie, dat ons hulle kan bestry,” het prof. S.J. du Plessis van die Stellenbosch-Elsenburgse Landboukollege onlangs op ’n vergadering van die boerevereniging Philadelphia gesê. Daar is ’n paar siektes, waarvan vrotpootjie een van die belangrikstes is, wat ’n mens regtig bang maak vir die toekoms, het hy verklaar. Hy beskou hierdie siekte as een van die grootste vraagstukke waarmee die navorser vandag te kampe het. Dit is baie ingewikkeld van aard omdat die voorkoms daarvan deur verskillende praktyke geraak word. Volgens Du Plessis kom vrotpootjie op sy ergste voor waar koring op…

DIE R7 miljard wat oor die drie jaar van die mediumtermyn-begrotingsraamwerk aan die Land Bank toegewys is, sal waarskynlik nie meer beskikbare krediet vir boere en landboubesighede beteken nie. Só sê dr. John Purchase, uitvoerende hoof van die landbousakekamer Agbiz, in dié landbousakekamer se nuusbrief. Hy verwag die bank sal die geld waarskynlik vir skuldverpligtinge en die ondersteuning van sy balansstaat gebruik. Die Land Bank diens tans net sowat 50% van die kredietbehoeftes van sy kliënte. “Die huidige knap likiditeitsituasie in die breër landboubedryf sal dus voortduur, hoewel sommige private sindikeringsinisiatiewe onderweg is om meer kapitaal beskikbaar te stel.” Hierdie geld sal waarskynlik teen ’n hoër koste (hoër rentekoers) beskikbaar wees om voorsiening te maak vir hoër wisselvalligheid en wisselkoersrisiko. Die bank het addisionele finansiering ter waarde van R74 miljoen…

DIE bederfbokse vir boervroue in droogtegeteisterde gebiede het aanleiding gegee tot ’n nuwe aanlyn projek wat boere help om hul maandelikse voeraankope te betaal – terwyl hulle steeds wag op reën. Boks Voer vir ’n Boer is geskep deur me. Elria Steinberg, ’n boervrou van Hendrina in Mpumalanga, vir wie die getuienisse van boervroue wat sulke bokse ontvang het, aangrypend was. Sy sê ’n boer se gemiddelde voerkoste kan tot R40 000 per maand beloop. Daarom het bykans almal in die Wes- en Noord-Boesmanland hul aanteelkuddes met tot 30% (in sommige gevalle selfs 40%) verminder. Dit het haar die idee gegee om die bokskonsep, wat tydens die in-perking al deur vele boere en besighede aangeneem en aangepas is, te gebruik om boere en hul die-re te bevoordeel, veral omdat sy…

ÁL MEER gesaghebbende aanwysers van ekonomiese bedrywigheid is sterk op pad boontoe, sê dr. Roelof Botha, ekonomiese raadgewer van die Optimumbeleggingsgroep. Hy meen daar bestaan geen twyfel meer dat ’n V-vormige ekonomiese herstel in die meeste sektore plaasgevind het nie. “Suid-Afrikaners moet nie die fout maak om in April vas te haak nie. Dié ongekende maand van inperking en ekonomiese teenspoed behoort tot die verlede. Die BBP-syfers vir die derde en vierde kwartaal vanjaar gaan uitstekend vertoon.” “V-vormige herstel” verwys na die dalende en daaropvolgende stygende neiging in die Suid-Afrikaanse ekonomie. Botha het op die virtuele aanbieding van Agri Noord-Kaap se 41ste jaarkongres in Kimberley gesê die landbou het tot nou toe vanjaar geskitter, met die naasgrootste mielie-oes in die land se geskiedenis wat danksy die wisselkoers die hoogste nóg…

Tydens die Covid-19-pandemie het ons ’n hele paar vriende en kennisse aan die dood afgestaan. Dit was egter die begrafnis van een van my goeie vriende wat my die meeste vrae laat vra het. Dit was ’n skamele elf weke nadat kanker by hom diagnoseer is. Hy is hospitaal toe vir die operasie, maar die dokter het hom teruggestuur en gesê die kanker is te wyd versprei en dat dokters niks meer vir hom kon doen nie. Soos met so baie ander dinge het dit my weer aan die dink gesit oor al die gevolge van só ’n siekte. Dit het weer duidelik geword dat beplanning baie belangrik is in ’n stadium dat siekte en afsterwe nog glad nie op die horison is nie. Miskien is die bewustheid wat Covid-19…

Suid-Afrika se katoenproduksie het sedert 2013 met bykans 800% gegroei. Dié groei is aangehelp en volgehou danksy die totstandkoming van die South African Sustainable Cotton Cluster (SCC), ’n instelling wat met insetkapitaal van R200 miljoen van die departement van handel en nywerheid gestig is om beter vermoë in die katoenwaardeketting te skep. Tog word die bedryf steeds gekortwiek deur ’n gebrek aan vermoë en vaardighede, sê mnr. Thomas Robbertse, bestuurshoof van die maatskappy IQ Logistica (IQL). Dié maatskappy is verantwoordelik vir die SCC se wolkgebaseerde sigbaarheidsplatform wat die katoenwaardekettings integreer. Suid-Afrika het nie die spinvermoë om die pluiskatoen in gare te omskep nie. Dit beteken dat 84% van verlede jaar se pluiskatoen (ook bekend as katoenlint) uitgevoer moes word voor die eindproduk weer ingevoer word. “Die resultaat is ’n verlies…

’n Uitvloeisel van die Covid-19 pandemie is ’n groter bewustheid by verbruikers oor die voedsel wat hulle eet. Alle verbruikers soek na meer gesonde kos. Kos raak egter ook toenemend medisyne. Die omset van die voorskrifvoedingsbedryf, dit wil sê pasgemaakte voeding en diëte wat deur dokters en voedingkundiges aan pasiënte voorgeskryf word om gesondheid te bevorder, gaan na raming oor 20 jaar $64 miljard (R1,041 biljoen) in Amerika alleen werd wees. Me. Cathy Burns, uitvoerende hoof van die internasionale varsproduktebemarkingsvereniging (PMA), het op PMA se Fresh Summit-konferensie gesê die verandering in die aansien van vars produkte is ’n groot geleentheid. “Dit is nou ideaal om by gemeenskappe om jou betrokke te raak, nuwe gemeenskappe te vestig en die gesondheidswaarde van produkte aan die verbruiker bekend te stel.” Hoewel die pandemie…

Sy het begin as ’n halfdagboekhouer wat die KwaZulu-Natalse Jagters- en Wildbewaringsvereniging se geldsake moes behartig en help met bemarking. Van wild en jag het sy omtrent niks geweet nie . . . Mense wat me. Adri Kitshoff-Botha ken, weet egter sy het te veel dryfkrag en energie om te lank in ’n halfdagpos te bly. Sy is gou bevorder en het as uitvoerende bestuurder die vereniging op verskeie regeringsforums begin verteenwoordig. Altesame 19 jaar nadat sy in 2001 haar eerste pos in die wild-en-jagbedryf beklee het, tree Kitshoff-Botha uit as uitvoerende hoof van Wildbedryf SA (WRSA). Die eerbewyse wat sy oor die jare van plaaslike en internasionale jagorganisasies en selfs regerings ontvang het, getuig van haar toewyding en hardwerkendheid. In 2015 het sy die internasionale jagorganisasie Safari Club International…

Topteelmateriaal. Dít is waarom alles by die Sussex-stoetery Platdrif by Worcester draai, sê mnr. Nollie Stofberg, wat saam met sy seuns, Pieter (28) en Nollie jr. (23), boer met wat vandag een van die top-Sussex-stoeterye in die land beskou word. Boonop hou die stoetery die rekord vir hoogste prys nóg – R200 000 – wat vir ’n Sussexbul in Suid-Afrika betaal is, terwyl hy vanjaar ’n bul vir R180 000 verkoop het. “Ons teel vandag ons eie topbulle. In ons opboufase was kunsmatige inseminasie ’n belangrike deel van ons teelbeleid, maar ons is tans taamlik tevrede met ons teelmateriaal. Daarom het ons nou na embriospoeling oorgegaan om ons kudde verder te verbeter,” sê Pieter. “Natuurlik streef ’n mens altyd na nóg beter teelmateriaal deur deurentyd streng seleksie in die kudde…

Leonette Smit, se man, Johann, is in 2016 “op die hittigste uur van ’n giftig warm dag” as predikant beroep na Van Wyksvlei, ’n dorpie in die Noord-Kaap. Die verhaal “Plaasbegrafnis” kom uit haar boek Stories uit die Bo-Karoo, waarin 126 essays oor hul tyd as leraarspaar in dié dorre omgewing met sy hartlike mense verskyn. Om ’n boek te bestel, stuur e-pos aan Leonette by leonettesmit@hotmail.com of WhatsApp haar by 082 584 4992. Dit kos R294 (sonder posgeld). Die volle opbrengs gaan aan droogtehulp vir boere van Van Wyksvlei. Die boek is deur Barnabas-uitgewers uitgegee.…

Om vir iemand ’n klip uit die pad te rol of te ervaar dat iemand vir jou ’n klip uit die pad rol, is ’n belewenis wat vreugde bring. Maar daar bestaan ook ’n ander manier om met die spreekwoordelike “klip” om te gaan. Jy kan self die klip wees wat in iemand se pad gaan staan. Dan is die bedoeling dat jy hom wil keer om op ’n verkeerde pad voort te gaan. Dissipline, in welke vorm ook al, is eintlik maar klippe wat só ordelik en gesaghebbend geplaas word dat dit mense keer om oortreders van die wet te word. Die wet van God, die Tien Gebooie, is vir dieselfde doel aan die bondsvolk gegee. Hulle moes op die hoofweg bly – die weg van gehoorsaamheid aan God.…

GAUTENG CARLETONVILLE MODDERFONTEIN (345), 43 ha, aan Sitole Diary & Poultry Farm (Edms.) Bpk., van Dhlamini Management Consulting BK, R550 000. WITFONTEIN (262), 27 ha, aan Ebiram-trust, van J.R.S. Maribe, R900 000. KWAZULU-NATAL BALLITO LOT 2 KRANSKLOOF (2431), 122 ha en SOBERTON (13038), 219 ha, aan Crowe Cane (Edms.) Bpk., van Glenlee Sugar Farm BK, R23 125 000. UNDERBERG LANGEWACHT (2168), 44 ha, aan Perisos Aviation (Edms.) Bpk., van Paterson-trust, R8 000 000. LIMPOPO ALLDAYS THURSO (619), 854 ha, aan SP Erasmus Eiendomme BK, van DVM Holdings (Edms.) Bpk., R4 000 000. DENDRON SANDOWN (19), 429 ha, aan Kroon-bedryfstrust, van Kiaraflash (Edms.) Bpk., R6 000 000. DERDEPOORT STRANGERSREST (23), 400 ha, aan Faldosol (Edms.) Bpk., van Kruger-familietrust, R3 050 000. LEPHALALE PRETORIUSKLOOF (553), 345 ha, aan L. du Buys, van…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Die merkwaardige kampioen-Jerseys van Kluitjieskraal ■ Veldherstel in Karoo: Só werk hartklop van saailinge ■ Top-Boerbokteler op minder as 2 ha! ■ Wieke wen steeds in die Overberg ■ Gee net kalium as daar tekort is ■ Mini-kampdraadspuit ’n wenner SPESIAAL ■ Plaasveiligheid, Hoë opbrengs GESIN ■ Boerekos: Groente MELKBEESKAMPIOENE Vir die vyfde keer in agt jaar het die Schoonwinkels van Kluitjieskraal by Swellendam met die louere as SA Stamboek se Melkbeeskudde van die Jaar weggestap. Baie mense jaag jaag volumes na, maar mnr. Arnold Schoonwinkel spits hom toe op die optimale punt tussen produksie en diere se gesondheid.…

MNR. TOMMIE SCHOLTZ, bestuurder van mnr. Christoff Brits van Bergville se boerdery, het die hoogste opbrengs met sojabone onder besproeiing in twee opbrengskompetisies behaal. Lees meer op bl. 36. HET JY GESTUDEER? Ja. Ek het einde 2011 die graad BAgric in gemengde boerderybestuur aan die Universiteit van die Vrystaat verwerf. HET JY ’N STOKPERDJIE? Ek speel graag gholf en jag. Op skool het ek Suid-Afrikaanse kleure vir skyfskiet verwerf. Ons span het aan ’n internasionale Bisley-byeenkoms in Engeland deelgeneem, waar ek twee bronsmedaljes gewen het. WAAR HOU JY VAKANSIE? Ek gaan graag Ballito toe. WATTER SPORTSPANNE ONDERSTEUN JY? Die Cheetahs. MNR. NOLLIE STOFBERG bedryf die Sussex-stoetery Platdrif by Worcester. Dié boerdery het vanjaar begin om embriospoeling en -oorplasing te gebruik — een van die eerste Sussex-stoeterye in die land wat…

’N KONTRAKTUELE dispuut tussen ’n Suid-Afrikaanse bloubessieprodusent en -uitvoerder het internasionaal nuus gemaak nadat die Europese doeane-owerheid in die Rotterdamhawe in Nederland beslag gelê het op bloubessies ter waarde van sowat R1,4 miljoen. Dít volg nadat United Exports, ’n internasionale uitvoermaatskappy wat ook in Suid-Afrika sake doen, die doeane-owerheid in kennis gestel het dat die bessies sonder die nodige lisensie daarheen uitgevoer is. Die bessies, wat in Suid-Afrika deur Ross Berries (Edms.) Bpk. verbou is, is getoets, en daar is bevind dit is ’n kultivar van die Australiese bloubessiemaatskappy OZblu. In Suid-Afrika kan dié bessies slegs met ’n lisensie van United Exports, bestuurder van die OZblu-kultivars in Suid-Afrika, verbou en uitgevoer word. SKIK DEUR ARBITRASIE Mnr. Jon Salters, besturende direkteur van United Exports, het bevestig die nodige lisensies is nie…

WATERGEBRUIKERS uit die Letaba-rivierstelsel in Limpopo kan tot Desember besproei voordat die twee belangrikste damme in dié stelsel, die Tzaneen- en die Ebenezerdam, se water opdroog. Dit is as daar geen verdere reën val nie, maar alles dui daarop dat boere ’n goeie reënjaar kan verwag. Mnr. Jacque Kruger, uitvoerende hoof van die Letaba-watergebruikersvereniging, sê besproeiingsboere het reeds vanaf April hul verbruik tot 30% van hul nor-male kwota verminder. Dit is gedoen om die beskikbare water te bestuur sodat daar darem genoeg sou wees tot Oktober. Die eerste reën in Limpopo se Laeveld het vroeg in September begin val. Sedertdien was daar al geleentheid vir boere om ekstra water te onttrek, terwyl water by die damme ingevloei het. Boere het sowat ses dae lank die geleentheid gehad om hul reserwes…

KLEINER melkverwerkers speel ’n belangrike rol om vir boere beter plaashekpryse te help beding. Só sê mnr. Ian van Niekerk, eienaar en uitvoerende hoof van die Wes-Kaapse familie-onderneming Oakland Dairy. Kleiner verwerkers bring goeie mededinging na die bedryf. “Kleiner verwerkers kan boere meer betaal as groter ondernemings en dit plaas druk op laasgenoemde.” Volgens Van Niekerk word die plaashekprys in die Wes-Kaap tot ’n groot mate bepaal deur die drie groot suiwelmaatskappye met die grootste markaandeel, maar in die binneland is die mark groter en het kleiner melkverwerkers meer geleenthede. Van die 15 kleiner melkverwerkers in die Wes-Kaap is net twee oor, wat Oakland insluit. Dr. Chris van Dijk, uitvoerende hoof van die Melkprodusente-organisasie (MPO), sê melkboere behoort nou minstens R5,56/liter melk te kry, vergeleke met die huidige nasionale gemiddelde…

AARTAPPELS SA (ASA) is tans besig om ’n opvolger te werf vir dr. André Jooste, wat einde November die tuig neerlê ná agt jaar as uitvoerende hoof van die organisasie. Mnr. JF van der Merwe, ASA se voorsitter, sê Jooste se bedanking is ’n groot verlies vir ASA. “Met sy kennis van die breër landbou-ekonomie kon hy aan die aartappelbedryf leiding gee om die regte besluite op die regte tye te neem en sodoende ASA as een van die mees gesogte produsenteorganisasies ontwikkel. Sonder om ’n groot geraas te maak of sy eie beuel te blaas het hy ’n besonder waardevolle bydrae gelewer.” Volgens mnr. Deon van Zyl, handelshoof van Grow Markagentskappe en ’n trustee op die Aartappelbedryfontwikkelingstrust, was Jooste se holistiese benadering van onskatbare waarde. “Hy kan enige kwessie…

IN ’n herhaling van apartheid-grondbeleid is maatreëls wat handel oor verblyfsekerheid in die voormalige tuislandgebiede uitgesluit uit wysigings aan die Wet op die Opgradering van Grondbesit (Wet 112 van 1991). Die parlement se portefeuljekomitee vir landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling is in ’n stryd teen tyd gewikkel om wysigings op dié wet af te handel teen April 2021 kragtens ’n bevel van die Grondwethof. Dit is omdat die wet in sy huidige vorm slegs mans as die hoof van ’n huishouding erken. In beraadslagings oor die wet en implikasies van moontlike wysigings die afgelope paar maande het dit geblyk dat indien artikels 19 en 20 van die hoofwet, wat handel oor verblyfsekerheid in voormalige tuislandgebiede, onderwerp word aan dié wet, sal die héle wet hersien moet word. Die komitee het…

GEGEWE dat pres. Cyril Ramaphosa vroeër die landbousektor uitgesonder het as een van die sleutelsektore om die ekonomie weer aan die gang te kry, het hulle meer steun van die nasionale tesourie verwag. Só sê mnre. Christo van der Rheede, uitvoerende direkteur van Agri SA, en Kulani Siweya, die organisasie se ekonoom, in reaksie op mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, se mediumtermynbegroting. Hulle verwelkom die R7 miljard wat op mediumtermyn aan die Land Bank bewillig is, maar is gekant teen die verdere R10,5 miljard wat aan SAL toegewys is. Mboweni het in sy toespraak daarop gewys dat die landbou die enigste sektor was waarvan die uitsette in die eerste helfte van 2020 verhoog het. Die totale waardetoevoeging vir die landbou, bosbou en visserye het met 11,7% in die eerste…

Die gesondheids-enekonomiese krisis in Afrika suid van die Sahara, wat Suid-Afrika en sy buurlande insluit, eis ’n baie hoë tol. Dit gaan jare kos om die verlore ekonomiese aktiwiteit in te haal en werkloosheid en armoede te verminder tot die vlakke van voor die Covid-19-pandemie, waarsku die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) in sy jongste ekonomiese vooruitsig vir die streek. Terselfdertyd het die Verenigde Nasies se Voedsel- en landbou-organisasie (VLO) in sy jongste ontleding van voedselvoorsiening tot die slotsom gekom dat 45 lande buitelandse voedselhulp nodig het. Altesame 34 van hierdie lande is in Afrika, met verskeie in die streek suid van die Sahara. Hierdie lande kan nie bekostig om self voedsel in te voer nie. Miljoene inwoners van hierdie lande bevind hulle nou in Suid-Afrika en dra by tot infrastruktuur-…

ASPERSIES SKEP WERK ÉN BIED BETER INKOMSTE Die huidige oestyd van aspersies in die Oos-Vrystaat beteken weer ’n veer in die hoed van die nege boere van VKB wat die derde agtereenvolgende jaar aan die Global Gap-produksiestandaard voldoen. Ingevolge VKB se sakemodel met die samewerking van die kommersiële boerdery Denmar, tussen Ficksburg en Clocolan, en die Jobs Fund word nege boere van Rosendal en Qwaqwa elk met die verbouing van 130 ha droëlandgewasse (mielies, droëbone, sojabone en sonneblomme op altesaam 1 460 ha) bygestaan. Mnr. Piet Potgieter, VKB se bestuurder vir die ontwikkelende landbou, sê een van die goeie uitvloeisels van die aspersieprojek is dat VKB tans sowat 200 seisoenale werkers in diens neem. “Die pluktyd het in Augustus begin en die boere oes sowat 1 ton/ha – betreklik goed…

Absa en ’n sagteware-ontwikkelaar van Israel het saamgespan om ’n slimfoontoepassing te ontwikkel wat landboufinansiering in Afrika ’n hupstoot kan gee. Die toepassing, wat deur AvenewsGT ontwikkel is, maak dit moontlik om alle handelsdokumente, soos bestellings, fakture, betalings en sakekontrakte, intyds digitaal te verwerk. Sodoende kan ’n finansiële instelling, soos Absa, toepaslike finansieringsopsies bied wat gegrond is op betroubare en akkurate data. In ’n webgesprek oor die toepassing het mnr. Shalom Ben-Or, uitvoerende hoof van AvenewsGT, die gebrekkige finansiering vir die landbousektor in Afrika beklemtoon. “Ondanks die grootte en bydrae van Afrika se landbousektor verskaf finansiële instellings, soos banke, slegs 2-7% van die finansiering aan landbou-ondernemings. Dit lei tot ’n jaarlikse finansieringsgaping van $180 miljard (R2,975 biljoen) in die vasteland se landbou-waardeketting.” Hy sê die landbousektor verskaf werk aan byna…

■ Die Platdrif-stoetery het vanjaar een van die eerste Sussex-stoeterye in Suid-Afrika geword wat met embriospoeling begin het, en behaal reeds sukses daarmee. ■ Hulle selekteer hoofsaaklik vir aangepaste mediumraamdiere, met vroulike diere wat op 18 maande gemiddeld 450 kg weeg en bulle gemiddeld 600 kg. Die kalfgeboortegewig is 36 kg. ■ Die stoetery het vanjaar die duurste bul, Platdrif Legacy die Tweede, vir R180 000 op die nasionale Sussexveiling in Bloemfontein verkoop, en lewer ook gereeld skoukampioene op.…

■ Drie boerderye het klein begin, maar is met die regte steun en rigting op die punt om die grens na volwaardige kommersiële boerdery oor te steek. ■ Die Chamomile-boerdery van Kaapstad het van vyf henne in 2005 gegroei tot 12 000 lêhenne en produksie van 930 dosyn eiers per dag. Groente van R1,5 miljoen is ook verlede jaar aan Freshmark gelewer. ■ High Veg Herbs van Robertson wil binnekort kruie en speserye in 20 tonnels kweek. Hulle verpak tans weekliks 80-150 kg produkte wat uiteindelik op Woolworths se rakke en in U-Cook se kospakke beland. ■ ’n Laingsburgse saaiboer wat lusern lewer, vaar uitstekend met uiesaad en het verlede jaar sowat 800 kg basteruiesaad per ha geoes.…

BESKERMING SPESIALE KAMASTE STUIT SLANGBYTE Min dinge kan ’n uitstappie op ’n somersdag in die veld so bederf soos om ’n slang in die gras te sien. Skielik is ’n mens se senuwees op hol en elke haakdorinkie aan jou kouse voel soos mambatande. Dit is ook nie sonder rede nie, want tot 5 000 mense word jaarliks in Suid-Afrika deur slange gebyt. In die meeste gevalle (84%) word mense aan die been onder die knie gebyt. Daarom vervaardig die slangbyt-instituut van Afrika (ASI) doelgemaakte kamaste vir geesdriftiges van die buitelewe. Die nuutste toevoeging tot sy reeks is die ASI Cordura Snake Gaiters. Dit is langer as die kamaste wat jy gewoonlik dra om knapsekêrels uit jou kouse te hou. Dit strek van onder die knieë tot by die enkels.…

VELDBRANDE EN LEWENDE HAWE: VETERINÊRE RIGLYNE In die nadraai van veldbrande is spoedige en gepaste verstandige optrede noodsaaklik om verliese en dierelyding te beperk. Vee-eienaars en diegene wat boere behulpsaam is, moet as ’n span saamwerk om die beste uitkoms te behaal. Indien die betrokke gebied ’n rampbestuursplan en -span het, is dit die beste manier om reaksies te koördineer. Indien daar nie só ’n plan is nie, behoort ’n rampbestuursplan vir die gebied ingestel te word vir toekomstige gebruik. Vir vee hang die prognose af van die erns van die brandwonde. Dit is noodsaaklik om die assessering van die betrokke diere sistematies te doen. Gegrond op navorsing wat in Australië gedoen is, behoort diere in drie groepe ingedeel te word, naamlik diere wat lig, matig of ernstig geraak is.…

Wat was die vonk vir jul onderneming? Die jare lange droogte noodsaak ons om nuut te dink en vernuwend te werk. Ons het besef daar is ’n behoefte aan dogtertjieklere van goeie gehalte, asook lapspeelgoed, soos outydse lappoppe. Aangesien Askham taamlik ver van alles af is, het ons ’n webtuiste en aanlyn winkel ontwikkel om in hierdie behoefte te voorsien. Ná ’n lang gewik en weeg het ons op die naam Kalahari Creations besluit. Wat sluit jul produkreeks alles in? Ons teikengroep is tans dogtertjies van een tot agt jaar oud. Ons maak lappoppe, geborduurde doeke, fopspeen-knippies, sagte speelgoed (skapies en beertjies), trooskombersies, rokkies en geborduurde handdoeke vir kinders. Ons brei steeds ons produkte uit en beplan om later ook klere vir seuntjies by die reeks in te sluit. Ons…

Windkrag is ’n volhoubare energiebron wat besig is om fossielbrandstowwe, soos steenkool, aardgas en ruolie, toenemend te vervang. Onlangse navorsing oor die witkruisvleivalk (Circus maurus) toon egter watter ongunstige impak windenergie op bewaring en natuurlike hulpbronne kan hê. Die witkruisvleivalk is die seldsaamste inheemse roofvoël in Suid-Afrika. Dit is ook die vleivalk met die kleinste verspreidingsgebied ter wêreld. Wêreldwyd is daar slegs sowat 1 000 volwasse voëls oor. Daarom word hulle as bedreig beskou. Witkruisvleivalke het ’n onmiskenbare swart veredos, liggeel oë en bene en ’n wit kruis. Die swart stert het grys bande aan die bokant en tipiese swart en wit strepe onder. In vlug is die ligte kruis en gebande stert kenmerkend. Witkruisvleivalke vang hoofsaaklik knaagdiere, hoewel hulle ook voëls, reptiele en paddas vreet. Hulle kan soms ook…

MNR. JOHANNES LOUBSER van Welgegund, Durbanville, is aangewys as Suid-Afrika se Meestersuiwelboer van die Jaar. Dit is die derde keer in die afgelope vyf jaar dat Loubser dié gesogte eerbewys ontvang. Hy melk daagliks 1 700 koeie en lewer melk aan Fair Cape. “Die melkbedryf is ’n harde wêreld met min genade. Daar word 24 uur, sewe dae per week gewerk, en dit is ’n groot eer om die spesiale prys te kry as een van die top-melkstalle in die land. Dit is lekker en ek deel dit graag met my puik span mense wat saam met my werk,” sê hy. Loubser het die eerbewys ook in 2015 en 2018 ontvang. Ander wenners in vanjaar se kompetisie is mnr. Jan Zim van Harrismith (wat intussen oorlede is), wat die LNR…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Noordwes, Mpumalanga en die Noord-Kaap van verlede Oktober tot September vanjaar. Die impak van die Covid-19-inperking blyk duidelik aangesien heelwat minder transaksies geregistreer is vergeleke met die ooreenstemmende tyd verlede jaar. Dit is ook duidelik dat dié provinsies steeds gebuk gaan onder moeilike klimaatsen ekonomiese toestande. Altesame 428 transaksies (19,1% minder as in die vorige vergelykende 12 maande) het in 12 distrikte in Noordwes plaasgevind. Beter pryse is in drie distrikte (25%) aangeteken. Altesame 147 861 ha is verhandel teen R2,086 miljard. In Mpumalanga het grondpryse in ál die distrikte gedaal. Die skerpste daling was by Bethal (-6,7%). Altesame 297 transaksies (30,3% minder as in die vorige jaar) is aangeteken. Dit het…

GRIEKWASTAD KLEIN BOOSTER BEHAAL TOE ’N GROOT PRYS ’n Allemintige bedrag van R375 000 is in September vir ’n Boerbokram, Klein Booster, behaal. Dié rekordprys vir die ras is op die 22ste produksieveiling van mnr. Lukas Burger van die plaas Rietfontein in die distrik Griekwastad betaal. Burger is een van die land se voorste telers en sy Boerbokke het al herhaaldelik op nasionale kampioenskapsbyeenkomste uitgeblink. Die koper is die oud-apteker mnr. Boeram Venter en sy twee seuns, Nico en Leroux, wat op drie plase in die Coerney-vallei in die Oos-Kaap boer. Hul hoofbedryf is sowat 430 ha sitrus, waarvan suurlemoene die grootste gewas is. Hulle diversifiseer ook met braaihoenders, ’n Bonsmara-stoetery, wild, kompos en toerisme. Boeram is in 2013 as die Oos-Kaapse Boer van die Jaar aangewys. Die rekordbedrag het…

Die vraag na Boerbokteelmateriaal styg en die plaaslike bedryf kon nie in ’n onlangse vraag na sowat 50 000 slagbokke vir die buiteland voorsien nie. Mnr. Stephanus Malan van Paardefontein, Adelaide, voormalige voorsitter van die SA Boerboktelersgenootskap, sê daar is te min teelkuddes van 1 000 tot 2 000 teelooie in die land. Die vraagneiging word weerspieël in die uitslae van die veilings van die afgelope maande. Kommersiële ooie het gemiddeld tot R8 000 behaal, teenoor die gemiddelde prys van sowat R12 000 vir stoetdiere. Daar was uitsonderlike gevalle, soos die produksieveiling van mnr. Lukas Burger van Rietfontein, Griekwastad. Altesaam 104 diere is aangebied wat teen gemiddeld sowat R46 000 verkoop is. Dié aanbod het kudde- én stoetdiere ingesluit. Die buitelandse vraag na Boerbokke word nou ook in Thailand, Indië…