Innholdsfortegnelse for 8/13/2020 i Landbouweekblad

VETSUG en ander dieetverwante siektes soos tipe 2-diabetes is groot gesondheidskwessies in Suid-Afrika, maar talle in die voedselbedryf is gekant teen stappe wat wêreldwyd aanbeveel word om dit aan te pak, soos perke op die bemarking van gemorskos aan kinders en verbeterde etikettering. Drie navorsers het die strategieë bestudeer wat die voedsel- en koeldrankbedryf gebruik om openbare gesondheidsbeleid te beïnvloed, onder meer die bou van noue verhoudings met staatsdepartemente, beïnvloeding van wetenskaplike navorsing en die borg van gemeenskapsbyeenkomste. In ’n studie van 10 groot voedsel- en bedryfsbelanghebbendes se politieke strategieë in 2018 en 2019 is 107 voorbeelde gevind van bedryfspraktyke gemik daarop om gesondheidsbeleid in hul rigting te swaai. Dié strategieë herinner aan die taktiek wat tabakmaatskappye wêreldwyd gebruik om gesondheidsaanbevelings teen te gaan. Daar was ’n aantal hoëprofiel-vennootskappe tussen…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Daar is hoop en gerugte van reën . . . ■ Skaapuitvoer: Gróót geleentheid vir SA boere ■ Weidingsmengsels, bewaringsboerdery laat grond herleef ■ Suiwel: Toets eers opvattings voor bestuursaanslag verander word ■ Boereplan: Hoe ‘wild oes’ werk SPESIAAL ■ Somergewasse GESIN ■ Knoffel in die kospotte LEWENDE SKAAPUITVOER In ’n openhartige onderhoud ná die herrie oor skaapuitvoer praat drie van die grootste kenners op dié gebied oor die geleenthede, verdraaide feite en hoekom daar ’n “oorlog aan die kom is”. Suid-Afrika kan ’n reus in die uitvoermark raak — en dít is hoe dit kan werk.…

YSTERMOL SAL GAT VREET DEUR BOSBERG Dit gaan nog lank duur voordat boere in die droogtegeteisterde Sondagsriviervallei se dors na water uit die Oranjerivierskema geles sal word. Dit blyk uit ’n besoek aan die mees suidelike uitgrawings van dié reusewaterplan, waar water uit die Oranjerivier by Klipfontein uit die Groot-Visrivier oor byna 100 myl (161 km) in die dorre Mentzdam (vandag die Darlingtondam) uitgekeer gaan word. Die yslike Bosberg lê in die pad. Die manne van die departement van waterwese moes besluit: Om die Bosberg, wat 26 myl (41,8 km) se graafwerk en betongooi beteken, of ’n tonnel deur die berg. Die besluit om ’n tonnel van 8 myl (12,9 km) lank deur die berg te grawe, is vroeg vanjaar (1970) geneem, terwyl die lemoenboere van die Sondagsriviervallei al knaend…

MNR. BHEKI CELE, minister van polisie, was tydens die bekendstelling van die misdaadstatistieke vir die jaar tot 31 Maart 2020 ingenome met die 4,2% daling in veediefstalsake van 29 672 tot 28 418 sake. ’n Teenoorgestelde neiging heers egter sedert die Covid-19-inperking afgekondig is. Mnr. Willie Clack, voorsitter van die nasionale veediefstalvoorkomingsforum, sê tydens die aanvanklike inperking van 26 Maart tot einde April is ’n afname in veediefstal van tot 80% in sekere dele van Suid-Afrika waargeneem. Met die oorskakeling na vlak 4 is ’n toe-name waargeneem tot vlakke van 20% onder die gewone getal voorvalle, maar op vlak 3 tot ongeveer 15% bo die gewone getal. “Die getalle is besig om te styg. In alle provinsies is lede van die polisie se veediefstaleenhede blootgestel aan die koronavirus en is…

MUNISIPALITEITE landwyd dra direk by tot die verhogings in watertariewe, sê mnr. Mbulelo Tshangana, direkteur-generaal van die departement van water en sanitasie. Hy het gepraat op ’n gesamentlike sitting van die parlement se portefeuljekomitees vir water en sanitasie, en vir samewerkende regering en tradisionele sake waar die bepaling van watertariewe bespreek is. Mnr. Michal Groenewald, VF Plus-LP, het gesê munisipaliteite se versuim om hul rioolafval doeltreffend te bestuur, asook verwaarlosing van noodsaaklike infrastruktuur, lei tot ernstige besoedeling van Suid-Afrika se natuurlike waterbronne. Dít plaas groot druk op waterrade om ekstra en baie duur watersuiweringsmetodes in te span om te verseker gemeenskappe het geskikte drinkwater. Hierdie situasie is onvolhoubaar en skep ’n bose kringloop wat gaan veroorsaak dat normale waterverbruik onbekostigbaar kan word. KONSULTASIES Die konsultasies oor ongesuiwerde water vir die…

1 KONGO (DRK) | ‘Groen’ krag beter as dam Bouwerk aan die Inga 3-dam het nog nie begin nie, sewe jaar nadat die Demokratiese Republiek van die Kongo dié hidroëlektriese projek van 4,8 GW in die Kongorivier aangekondig het. Onlangs het die Spaanse vennoot hom aan die projek onttrek. Drr. Grace C. Wu en Ranjit Deshmukh, albei verbonde aan die Universiteit van Kalifornië in Amerika, wys daarop dat die ontwikkelingskoste van hernubare son- en windkrag sedertdien drasties verlaag het en baie vinniger op groot skaal opgerig kan word as hidroëlektriese aanlegte met dieselfde vermoë. Hulle het die impak van onsekerheid op die uiteindelike koste van Inga 3 bereken en gevind dat ’n mengsel van wind, sonkrag en natuurlike gas kostedoeltreffender sal wees as Inga 3 om in die toekomstige…

Die hoenderbedryf bevind hom in ’n kosteknyptang en gaan waarskynlik nie gou verligting kry nie. Die Covid-19-inperkings, soos die aanvanklike sluiting van en latere beperkings op restaurante en veral kitskosrestaurante, het die vraag na hoendervleis erg geknou. Produsentepryse het gedaal, maar die aanbod het dieselfde gebly en produksiekoste het gestyg. Mnr. Izaak Breitenbach, hoofbestuurder van die braaihoenderorganisasie van die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging (SAPV), sê in vlak 5 was die vraag na hoendervleis 18% laer as ’n jaar tevore, in vlak 4 was dit 13% laer en in vlak 3 is dit nou 7% laer. Afgesien van die beperkings op restaurante en die gasvryheidsbedryf is die vraag ook benadeel deur verbruikers se kleiner besteebare inkomste. Breitenbach sê hoenderbedrywe in ander lande ervaar soortgelyke druk op die vraag. ’n Herstel in die buiteland…

■ Goedkoop is duur koop. Bly weg van goedkoop, ingevoerde produkte. RiJan gebruik Chinees-vervaardigde Hikvision-kameras met ’n resolusie van 3-5 megapixel, wat die operateurs in staat stel om verdagtes in die nag uit te ken en te sien waarmee hulle bewapen is. ■ Mnr. Wimpie van Deventer koop die nuutste beskikbare veiligheidstoerusting by betroubare verskaffers. Hy handhaaf ’n goeie verhouding met sy verskaffers, wat enige foutiewe toestel binne 24 uur vervang. ■ Kameras moet op strategiese plekke geplaas word, soos by toegangshekke, dieseltenks, skaapkrale en by die hoofslaapkamer van die woonhuis. Die siglyn van die kameras moenie versper wees nie. ■ Die kameras moet skoon gehou word. Spinnerakke by kameras belemmer hul werking, en vlermuise en uile kan ook kameras bemors. ■ Beurtkrag kan die stelsel in die wiele ry,…

Spensplaas is begin om mense ’n geleentheid te gee om in die tuin te werk in ruil vir kos, en om dalk later sopkombuise (en hulpverleningsgroepe) van groente te voorsien. Wat oorbly nadat in dié behoeftes voorsien is, kan hulle verkoop aan die lang lys van mense wat organiese kos wil koop. Daar is ook ’n geleentheid om oorskotgroente op die maandelikse mark op De Rust te verkoop. Hulle het juis basiese groente, soos kool, spinasie en wortels, én luukse groente, soos brokkolispruite, koljander en vinkel, geplant om vir verskillende behoeftes voorsiening te maak. Die mengsel van bekende en onbekende groente moet ook mense se idee van wat hulle alles kan eet, vergroot om sodoende verskeidenheid in hul dieet in te bring. Al was dit nie baie duur om die…

Ondanks goeie reën op heelparty plekke in die Wes-Kaap is daar ongelukkig ook minder goeie nuus. Die wynbedryf word erg geraak deur die verbod op drankverkope weens Covid-19. Die toerismebedryf kry swaar. Selfs vanjaar se Swartlandskou is afgestel. Die gunstiger klimaat het darem vanjaar hoop gebring. Dit is te vroeg om oesskattings te waag, maar daar is in hierdie stadium vooruitsigte vir goeie graanoeste in die Swartland. “Hoewel die reën ’n maand later as normaalweg was en graanontwikkeling gevolglik nou ook agter is, lyk moontlikhede in dié vroeë stadium belowend,” sê dr. Johann Strauss, senior navorser vir volhoubare produksiestelsels by die Wes-Kaapse departement van landbou. Hy sê ná die erg droë 2017, toe net 2,4 t/ha koring met 170 mm reën geoes is, het goeie reën in 2018 voorgekom, behalwe…

Maklike warmwaterdeeg ■ 4 x 250 ml koekmeel ■ 500 g botter of volvetmargarien ■ 250 ml kookwater ■ 15 ml sout Sit die meel in ’n mengbak. Sny die blok botter of margarien in 4 ewe groot stukke. Snipper 3 van die stukke botter of margarien kleiner en sit dit in ’n aparte bak. Gooi die kookwater daaroor en laat staan sodat die botter kan smelt. Vries die oorblywende kwart van die botter of margarien. Voeg die sout by die meel en voeg die botter-en-kookwatermengsel daarby. Meng tot ’n sagte deeg. Bedek en laat afkoel tot kamertemperatuur. Rol die deeg op ’n meelbestrooide oppervlak uit en rasper die bevrore stuk botter of margarien daaroor. Vou die deeg toe oor die gerasperde botter. Rol dit weer uit en vou dit…

Wanneer ek terugdink aan my lewe, kan ek my nie ’n oomblik herinner waar ek my oorlede moeder in ’n woedebui aanskou het nie. As sy ooit toornig was oor iets, het sy dit só goed weggesteek dat ons as kinders dit ten minste nooit agtergekom het nie. Sy het in alle omstandighede waardig opgetree, ook wanneer teleurstellings of enige vorm van onvergenoegdheid haar pad gekruis het. Dis juis hierdie optrede van haar wat gemaak het dat ek steeds die grootste respek vir haar het. Woede en onbeheersde toornigheid maak dat ’n mens jou waardigheid verloor. Laasgenoemde is ’n voedingsbron vir disrespek. Kitswoede is die ekstreme vorm van onbeheersde toorn. Die gevolge daarvan is meermale vernietigend. Daar word beweer dat die meeste gevalle van faksiegeweld die gevolg van kitswoede is.…

Genotipering kan die seleksie van die beste teeldiere heelwat noukeuriger maak – én dit kan op ’n vroeër ouderdom gedoen word. Hierdie twee voordele alleen kan die produsent tyd, geld en hulpbronne bespaar. Die eerste genomies beraamde teelwaardes (GBTW’s), in Engels bekend as GEBV, behoort binne die volgende twaalf maande deur die Suid-Afrikaanse en Namibiese Brahman-beestelersgenootskap bekend gestel te word. Diere se stamboominligting en fenotipiese metings (gewone prestasie-inligting), word met die genotipe gekombineer in ’n gelyktydige (single-step) ontleding. Dit produseer dan ’n genomiese, ondersteunde teelwaarde, die GBTW. Hierdie teelwaarde is heelwat noukeuriger as die gewone teelwaardes. Teoreties kan ’n dier by geboorte gegenotipeer word. Teelwaardes vir eienskappe wat in die verwysingsbevolking bestaan, sal hoog genoeg wees sodat seleksie met sukses gedoen kan word. Die produsent sal dus dan reeds kan…

Danksy ’n liefde vir kuddeverbetering het dié stoetery van ’n klein begin met drie koeie en kalwers in 1969 oor 51 jaar ’n pad van vooruitgang en rasverbetering geloop waarop sy telersgenootskap trots kan wees. Mnr. Theo Dicke en sy vrou, Maré, het tot onlangs op die plaas Spitsrand by Modjadjiskloof in die Mooketsivallei met rooi en wit stoet-Brahmane onder die stoetnaam Dicke Brahmane geboer. Hulle het intussen afgetree en woon op Tzaneen. Hul seun, Miles, bedryf ’n Brahman-stoetery, Miles-2Go, ook bekend as Dicke Brahman Farming, by Komga in die Oos-Kaap. Die eerste Brahmane wat ingevoer is, was nie Afrika-beeste nie en Suid-Afrikaanse boere het destyds Brahmane gekoop wat beskikbaar was. Dit het lank geduur om deur strenger seleksie vir beter vleis- en melkproduksie, vrugbaarheid, temperament en prestasietoetsing ’n eie…

Brahmane wat ’n verskil in ander telers en kopers se kuddes sal maak, is die doelwit van Weltevreden River Ranch, ’n familieboerdery in Maasstroom langs die Limpoporivier, wat aan die egpaar Christiaan en Mieke Botha behoort. Hulle het die plaas in 2015 gekoop en ’n Brahman-stoetery met dertig koeie en ’n bul begin wat hulle by mnr. Willie Becker gekoop het. In 2017 het hulle van Pretoria af verhuis en hul permanent op die plaas gevestig omdat die stoetbedryf 100% aandag nodig het om suksesvol te wees. Hulle het hul volgende teeltrop by R10 Brahmane gekoop. “As nuwe telers wat uit die boubedryf kom, het ons niks van boerdery af geweet nie. Ons moes baie leer. Ons wou beesgetalle verhoog, maar het later besef stoetboerdery gaan meer oor gehalte as…

Reëlings gaan voort om die BKB Afrika Lewendehaweekspo (ALE) weer vanjaar in die Dome-uitstalsentrum op Parys aan te bied. Indien alles vol-gens plan verloop, sal die ekspo van 1-5 September aangebied word. Daar word gehoop die inperkingsreëls wat met die Covid-19-pandemie verband hou, sal dan iets van die verlede wees. “Die dagbestuur het die besluit geneem na aanleiding van talle landbouskoue wat weens die pandemie afgelas is. Ons bied dus aan telers en uitstallers die geleentheid om deel te wees van ’n grootvee-, kleinvee- en interrasskou, asook statiese uitstallings,” lui ’n verklaring van die skou se dagbestuur. “Vanjaar verwelkom ons met groot opgewondenheid kleinvee op die skou. Dit is duidelik dat baie rasgenootskappe besluit het om vanjaar nie verder te skou of uit te stal nie, maar ons nooi individuele…

4,2% Die prys van kos en alkoholvrye drankies het in Junie die grootste bydrae tot die verbruikersprys-inflasie (VPI) gelewer, en was op ’n jaargrondslag 4,2% hoër. Behuising en nutsdienste was op ’n jaargrondslag 4% hoër; vervoer was 5,9% laer, en algemene goedere en dienste het met 6,1% toegeneem. Die verbruikersprysindeks vir Junie was 2,2%, teenoor 2,1% in Mei. In Noordwes en Gauteng was die jaarlikse VPI 1,9%, en in die Wes­Kaap was dit 2,8%. – Statistieke SA 6 jaar ’n Verdagte in die verkragting en moord van me. Christine Robinson op haar plaas in Northam, is op 30 Julie, presies ses jaar ná haar dood, in Johannesburg aangekeer. Die man is met forensiese bewyse geïdentifiseer ná haar lyk op 31 Julie 2014 gevind is, en is danksy inligting wat aan…

‘Jou binneste ruk uit mekaar.’ ME. ELMARIE LEE, ’n boervrou van Tlakgameng, oor haar reaksie toe ’n groep voornemende grondbesetters haar en haar man in hul kinders se teenwoordigheid met die dood gedreig het. Bl. 24 ‘Daardie grond is nou verlore vir habitat- en wildbewaring.’ MNR. FRED CAMPHOR, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Jagters- en Wildbewaringsvereniging, oor wildboere wat weens die verwarring rondom jag onder Covid-19-inperkings hul wildplase vir ander boerderybedrywighede gaan oorskakel. Bl. 18 ‘In alle provinsies is die personeel van die polisie se veediefstaleenhede blootgestel aan die koronavirus en is sekere eenhede in geheel gesluit.’ MNR. WILLIE CLACK, voorsitter van die nasionale veediefstalforum, oor die toename in veediefstal sedert Covid-19-verwante inperkings begin het. Bl. 15 ‘Sodra die rederye besef dit is weer winsgewend, en hul skepe nie lank hoef…

OM TE BOER IN NAMAKWALAND Op ons plaas in Namakwaland lyk dit só . . . Hier moet jou geloof sterker wees as ’n Climax-wind-pomp se houtstang in ’n sterk wind. Sterker as ’n 32 mm-pyplyn se laste op ’n koue wintersoggend. Sterker as ’n Listerenjin wat op ’n somersmiddag van 45 °C drinkwater vir die boer se Dorpers pomp. Soms soek jou geloof rusplek in jou skaduwee, maar iets binne jou sê jy kan nie opgee nie. Dan kyk jy maar weer oor die kaal vlaktes en stuur ’n skietgebed op. Dis jóú wêreld dié. Hier lê jou spore. So, jy staan op en gaan aan. Hulp is skaars. Almal roei om hul eie pot aan die kook te hou. Maar een ding is verseker. Ons is nie vergeet…

NUWE toerusting in die Kaapstadhawe is goeie nuus vir dié hawe nadat sy werksaamhede vroeër deur die Covid-19-pandemie lamgelê is. Vier moderne oorvurkkarweiers (straddle carriers) wat winde van tot 90 km/h kan weerstaan, is aan die begin van die pandemie aan die Kaapstadse vraghouerterminaal gelewer. Dié voertuie, ter waarde van R71 miljoen, is intussen aanmekaargesit, vir 100 uur getoets en in bedryf geneem. Poolse ingenieurs moes aanvanklik die werk verrig, maar weens reisbeperkings vanweë die grendelstaat het Suid-Afrikaners dit gedoen. Mnr. Oscar Borchards, waarnemende terminaalbestuurder, sê dit is gelukkig betyds voor die aanvang van die spitsseisoen, wat in November begin. WERKSMAG Mnr. Werner van Rooyen, bedryfsbestuurder van die varsprodukte-uitvoerdersforum en lid van die hawetaakspan, sê enige nuwe toerusting is goeie nuus, aangesien heelwat van die hawe se toerusting verouderd is.…

AFRIFORUM verwelkom die nuwe amnestietydperk vir vuurwapenlisensies wat pas goedgekeur is. Die nuwe amnestietydperk geld van 1 Augustus vanjaar tot 31 Januarie 2021. “Vuurwapeneienaars met ’n ‘wit’ lisensiekaart wat verval het, moet dit ernstig oorweeg om van die amnestietydperk gebruik te maak om hul vuurwapens weer wettig te besit,” sê mnr. Marnus Kamfer, AfriForum se regs-enrisikobestuurder vir gemeenskapsveiligheid. “Vuurwapeneienaars het gedurende die tydperk die geleentheid om vuurwapens waarvan die lisensie verval het, by hul naaste polisiekantoor in te handig sodat van voor af om die vuurwapen se lisensie aansoek gedoen kan word.” Kamfer sê AfriForum verstaan dat mense huiwerig is om hul vuurwapens aan die polisie te oorhandig en die rompslomp om weer om ’n lisensie aansoek te doen. “Ons moedig hulle egter aan om kundige hulp te kry en…

’N KWARTEEU ná me. Joyene Isaacs vir ’n tyd lank sektorkoördineerder by die Landbounavorsingsraad (LNR) se Infruitec-Nietvoorbij-instituut vir Vrugte, Wingerd en Wyn was, is die sirkel voltooi toe sy vanaf Julie weer ’n bestuurspos by die LNR ingeneem het – dié keer as die nuwe voorsitter van die direksie. Die name van die nuwe direksie onder voorsitterskap van Isaacs, voormalige hoof van die departement van landbou in die Wes-Kaap, is einde Julie bekend gemaak. Isaacs sê hoewel die direksielede al van begin Julie af aangestel is, moes hulle wag tot almal hul aanstellings amptelik aanvaar het. Dié proses is te mid-de van die inperkingsmaatreëls eers afgehandel kort voor die eerste direksievergadering op 29 Julie. Die vergadering was virtueel met Isaacs wat op Infruitec was, en het bykans vyf uur geduur.…

PLAASBEWONERS moet toenemend hul eie vermoëns en kapasiteit inspan om hul veiligheid te verseker, sê TLU SA. Die organisasie moedig plaasbewoners aan om voorbereid te wees deur ’n selfverdedigingsvuurwapen byderhand te hou, gebeurlikheidsbeplanning te hê, en seker te maak daar is kommunikasievermoë van die plaas af. TLU SA maan boere ook om by plaaslike veiligheidstrukture in te skakel en te alle tye paraat te wees. Mnr. Henry Geldenhuys, ad-junk-president van TLU SA en veiligheidskomiteevoorsitter, sê benewens stygende misdaad weens die inperking moet polisiekantore soms tydelik sluit weens Covid-19-gevalle. “Die publiek is dikwels nie bewus van alternatiewe kontaknommers vir polisielede by dié kantore nie en is dan tydens aanvalle aan hulself oorgelaat.” “Uit die terugvoer ná onsuksesvolle aanvalle is dit duidelik dat slagoffers wat ’n hoë paraatheidsvlak handhaaf – met ’n…

Die vleisbedryf is die afgelope paar jaar aan talle veranderinge blootgestel. In die sentrale en westelike dele van Suid-Afrika is skaap- en beeskuddes uitgeslag, terwyl die ekonomiese resessie en hoë voerkoste weens die swakker rand sy tol eis. Die voortgesette invoer van hoendervleis veroorsaak verdere ontwrigting, terwyl die inwerkingstelling van die sogenoemde meesterplan vir die bedryf sloer. Die meesterplan vir die hoenderbedryf is einde 2019 saamgestel ná beraadslagings tussen die staat en belanghebbendes in die bedryf, soos vakbonde, verbruikers, produsente en verwerkers. Die doel is om ’n raamwerk te skep waarvolgens volhoubare groei in die hoenderbedryf verseker kan word, omdat dit Suid-Afrika se grootste landboubedryf is. ’n Toesighoudende raad sou gevestig word om die plan toe te pas. Een van die voorwaardes was ’n meer realistiese invoertariefbeleid teenoor goedkoop invoer.…

Die potensiaal vir die alpakkabedryf om selfs meer te groei, veral wat betref die verwerking van alpakkavagte, is groot, sê me. Alison Notley, eienaar van Helderstroom-alpakkas en voorsitter van die Suid-Afrikaanse Alpakkatelersgenootskap. “Die verwerking van alpakkavesel is eintlik die enigste beperking op die groei van die bedryf. Tans gebruik Helderstroom ’n kasjmieraanleg in die Oos-Kaap om die vesel te was en te kam. “Dit is ’n duurder proses en meer boere in die bedryf volg eerder die verviltingsroete. Dit lewer ’n goeie produk en die voorbeelde van produkte wat daarvan gemaak is, is pragtig. Ons sal graag meer aanlegte wil sien wat alpakkavesel kan spin,” sê Notley. Sy sê die alpakkabedryf is baie klein vergeleke met die wolbedryf. “Daar is sowat 5 000 alpakkas in die land – omtrent soveel…

WIE WAS JOU MENTOR? My pa, mnr. Andries (Tot) Pienaar. Hy het aan my drie geslagte se kundigheid en vaardighede oor sy skaap- en besigheidskennis oorgedra. BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? ’n Old Mutual-adviseur het my aangeraai om voldoende polisse gereed te kry, asook lewensversekering en boedelbeplanning, om kontinuïteit en volhoubaarheid van die besigheid te verseker. GROOTSTE BOERDERYFOUT WAT JY AL GEMAAK HET? Om nie die heel beste kundiges en finansiële raadgewers by die boerdery te betrek nie, en om daarop te probeer bespaar. WAT STEL DIE MEESTE EISE AAN JOU? Om verandering te kan bestuur, ingeligte en doeltreffende besluite te neem en teelmateriaal van wêreldgehalte aan bestaande, asook voornemende kliënte te kan lewer. EN DIE GROOTSTE GELEENTHEDE? Die groot vraag na voedsel verseker deurlopend goeie lamsvleispryse. Wol…

Die Liebig-minimumwet, soms ook Lie-big se wet genoem, is ’n beginsel in die landbouwetenskap wat deur die Duitse tuinboukundige Carl Sprengel ontwikkel en later deur die Duitse wetenskaplike Justus von Liebig bekend gemaak is. Die beginsel stel dit dat groei nie bepaal word deur die totale hoeveelheid hulpbronne wat beskikbaar is nie, maar deur die skaarsste hulpbron as ’n beperkende faktor. Die beginsel is aanvanklik op plant-of gewasgroei toegepas, asook op ekostelselmodelle vir faktore soos sonlig en mineralevoedingstowwe. Daar is bevind dat die hoeveelheid volop voedingstowwe nie die groei van plante verhoog het nie. Die groei van ’n plant of gewas is slegs verbeter deur die hoeveelheid beperkende voedingstowwe (die skaarsste in verhouding tot die behoefte) te verhoog. Anders gestel, die beskikbaarheid van die volopste voedingstof in die grond is…

Voorgeskrewe bates hou ’n groot risiko vir aftreebeplanning in. Hoewel ons dit ten sterkste teenstaan, is dit nie naastenby die grootste risiko nie. Dié aanspraak kan deur inflasie gemaak word. Inflasie is ook nie ’n toekomstige moontlikheid nie, maar iets wat nou ’n werklikheid is. Die meeste mense weet inflasie het te doen met alles wat net duurder bly word. Inflasie is die styging in die algemene prysvlakke van goedere en dienste in ’n ekonomie oor ’n gegewe tydperk. Dit word dus bereken deur die pryse van goedere en dienste op ’n maandelikse grondslag te vergelyk en te bepaal met hoeveel dit gestyg het. Dit is egter nie moontlik om dit maandeliks vir alle goedere en dienste te doen nie. Statistieke Suid-Afrika gebruik dus ’n mandjie van produkte wat algemeen…

Kenners van FNB verduidelik in dié bank se gereelde insetsel op die televisieprogram Landbouweekliks watter opsies boere het om hul finansiële sake in ’n onsekere ekonomie beter te bestuur. In een van dié insetsels het mnr. Martin Verster, streekshoof van FNB Buitelandse Valuta, raad gegee oor hoe boere seker kan maak die inligting wat hulle op die internet bekom, is betroubaar. “Daar is soveel inligting beskikbaar en nie alles is altyd korrek of noodwendig op ’n spesifieke boer se plaas en onderneming van toepassing nie. Dit is dus noodsaaklik dat ’n boer sy inligting by ’n geloofwaardige bron kry en dat dit geskik vir sy spesifieke toestande is. “My voorstel is dat ’n mens die emosie uit die inligting moet haal. Ek dink ons word dikwels vasgevang in die sosiale…

Sy was nog net ’n klein blondekopdogtertjie, maar tóé was MariëtteStofberg-Coetzee al dol daaroor om saam met oupa Piet “Tof” Stofberg na die Olof Bergh-kelder naby hul plaas te ry. “Hy het altyd gesê hy ry met ’n bottel Olof Bergh onder sy sitplek, want dit kan nie rondrol nie,” onthou sy met ’n glimlag. Die wynbedryf is deel van dié bekende Rawsonville-familie se DNS. Druiwe- en wynkennis word al geslagte lank van die een Stofberg na die volgende oorgedra. En nou is dit Mariëtte se beurt om die tradisie voort te sit. Jonk-jonk het sy reeds haar merk gemaak met Le belle Rebelle, haar bekroonde reeks wyn en jenewer. En oor drie jaar gaan sy ’n topgehalte-potketelbrandewyn bekend stel – gestook in ’n gebou waar daar vanaf 1917 tot…

GAUTENG Geen transaksies is tydens vlak, 5, 4 of 3 van die grendeltyd by aktekantore in Gauteng geregistreer nie. KWAZULU-NATAL Geen transaksies is tydens vlak, 5, 4 of 3 van die grendeltyd by aktekantore in KwaZulu-Natal geregistreer nie. LIMPOPO SOEKMEKAAR DEESIDE (733), 21 ha, aan Fruitone Holdings (Edms.) Bpk., van I.A. Meintjes, R1 600 000. MPUMALANGA AMSTERDAM WITPUNT (267), 32 ha, aan E&M Barnard-familietrust, van L. Strydom, R500 000. BETHAL FRISCHGEWAAGD (294), 29 ha, aan E.N. Erasmus en P.J.B. Erasmus, van A.B. Sutherland, R1 200 000. RIETPAN (263), 171 ha, aan PL de Kock Beleggings (Edms.) Bpk., van P.L. de Kock, R2 580 000. SPION KOP (252), 343 ha, aan PL de Kock Beleggings (Edms.) Bpk., van P.L. de Kock, R5 000 000. KOMATIPOORT PLAAS (1002), 968 ha, aan Nkosi…

Die Namibiese veilingsbedryf is aangenaam verras met die lewendige belangstelling en goeie pryse wat veral stoetveilings vir beeste én kleinvee kenmerk. Mnr. Paul Kleyn, hoofbestuurder van Agra Bpk., sê verkope op kleinvee-stoetveilings handhaaf verkope van 90% en meer. Ondanks die droogte in die suide bedra rampryse sowat R9 500 tot R14 000 stuk. Daar is ook lewendige verkope op die bulmark. Tot 100% van die aanbod word op veilings opgeraap. Veilingspryse bring hul kant en gemiddelde pryse van R28 000 (laagste gemiddelde) tot R108 000 (hoogste gemiddelde) is sover vanjaar behaal, na gelang van die veiling en ras. Die algehele gemiddelde bulprys is R43 000, 30-40% hoër as in 2019. Daar is ook ’n goeie vraag na vroulike diere en 100% verkope word op veilings gerealiseer. Pryse wissel van R10…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com BOEREDAE 26 AUGUSTUS: Boeredag, Noord-Vrystaatse SA Vleismerinoklub en die boerevereniging van die Rooi Skool, Kroon Boma, Kroonstad. Neline Pienaar, 082 440 4492, e-pos: bennieneline@eleo.co.za 31 AUGUSTUS-3 SEPTEMBER: Nasionale Simbra-week, Parys. 012 667 5258, e-pos: office@lrf. co.za, web: www.breedplan.co.za 16 SEPTEMBER: Boerebrêkfis. Familieboerdery, hoop en die toekoms. Die spreker is Chris Burgess, redakteur van Landbouweekblad. Delish, Heidelberg (Wes-Kaap). Web: www.cnandcoevents.com KONFERENSIES 24-25 AUGUSTUS: Die Graanhanteringsorganisasie van Suider-Afrika se simposium, Mosselbaai.E-pos: info@grainorg.co.za, 082 042 3890. 18-20 AUGUSTUS: PMA Fresh Connections virtuele konferensie. Web: www.pma.com/FCSouthern Africa, e-pos: Ljones@pma.com 14-16 OKTOBER: LRF-veeskool op Aldam. Tema: Beesboerdery – terug na die basiese beginsels. Charmainé Alberts, 051 821 1783, e-pos: palberts@telkomsa.net…

Hoewel hy deesdae in ’n aftreeoord op Groot-Brakrivier in die Suid-Kaap woon, is mnr. Nico Meyer se brein nog skerp. Hy stel nie net in die familieboerdery belang nie, maar hy hou hom daagliks besig met die verhandeling van aandele op die aandelebeurs. Sy seun, Louis, vertel sy pa was 16 jaar oud toe hy matriek geskryf het. Hy het omstreeks 1954 saam met sý pa, Morris, by Vereeniging begin boer. Morris het as ’n jong man geld verdien deur mieliekoppe op te tel. Later het hy grond en ’n span osse gehuur om mielies te plant en met Afrikaner-koeie te boer. Uiteindelik kon Morris sy eie plaas by Welverdiend by Zeerust koop, waar hy ’n osboerdery gehad het, terwyl hy met die boerdery by Vereeniging aangegaan het. Die Brahman-boerdery…

Buiten ’n groot kommersiële kudde besit die Schneiderfamilie ook een van die grootste Brahman-stoeterye in Suider-Afrika. Die familie wil ’n omwenteling in teling teweegbring deur toekomstige ontwikkelings en neigings betyds te identifiseer en die innoverendste teeltegnieke en tegnologie toe te pas. Ons leuse is om die uitdagings van die toekoms aan te gryp. Die stoetery het duisende Bramanbulle en vroulike diere aan kommersiële en kommunale boerderye én aan verskeie stoeterye in Namibië en buurlande bemark. Dit verg toewyding om die winsgewendheid van sy klante se lewendehaweproduksie te verbeter, met die visie van ’n voedsame vleisproduk van hoë gehalte op verbruikers se bord, geproduseer op natuurlike, volhoubare weiding. GENETIESE TEELDOELWITTE Die belangrikste drywers vir genetiese verandering is ons stoetvaars. Ons streef na hoogs akkurate, beraamde teelwaardes (BTW’s) regdeur ons kuddes met…

Brahmane kan op byna enige plek aanpas en gedy, sê mnr. Louis Meyer sr., die hoof van Loriza-Brahmane op die plaas Nietverdiend in Noordwes. “Hoewel ons ook kommersieel met Brahmane boer, bestuur ons die geregistreerde Brahman-kudde op ’n praktiese grondslag. Só kan ons vir onsself en elke ander kommersiële vleisprodusent teelmateriaal van hoë gehalte teen ’n groter wins verskaf.” Dit is hoekom die teelbeleid klem plaas op saggeaardheid, vrugbaarheid en melkproduksie ter wille van groei. Sowel die stoet- as kommersiële diere wei op natuurlike weiding, wat grootliks uit suurveld en ’n bietjie soetveld bestaan. Die kommersiële beeste be-nut net minimaal oesreste, terwyl die stoetbeeste slegs toegang tot veld het. Die lekke word seisoenaal volgens die beskikbare weiding aangepas. Stoetdiere word op die jaarlikse produksieveiling en uit die hand as teeldiere…

Slegs die gehardste beeste kan in Afrika se toestande die mas opkom. Dié beeste is Manso Brahmane met funksionele, oordraagbare eienskappe, soos vrugbaarheid, groei, hoë speengewig, goeie uiers en spene, loopvermoë en strukturele korrektheid. Dít is sy teeldoelwit, sê mnr. Burnie Staal, wat al 29 jaar lank met die invloedrykste Manso-lyne ter wêreld teel. Sy toestande sluit in warm somers, koue winters, 600 mm reën per jaar en soetveld met oorheersend rooigras. Die Bos Blanco-lyne is geteel uit MN Mayro Manso, Paret, Sugarland Loxacrata, Sugarland Suville, Sugarland Rexcrata en ou JD Hudgins-lyne (wat selektief gebruik word). Die Brahman is die koning van kruisteling. Hy ding nie met ander rasse mee nie, maar vul hulle aan. Geneties is die ras nie aan Bos taurus- en Afrika se Sanga-rasse verwant nie en…

Wanneer ’n beesboer ’n R10-Brahman koop, koop hy nie bloot ’n bul of vers nie, maar word deel van ’n belegging van 45 jaar wat ’n deurtastende teel-, navorsings- en seleksieprogram insluit. Die R10-Brahmankudde word rondom geselekteerde koeilyne gebou, ’n kudde wat oorspronklik uit tien koeilyne en sowat 64 bulle kom, sê die eienaars, mnr. Llewellyn en me. Corrie Labuschagne van Letsitele in Limpopo. Llewellyn sê die stoetery bestaan sedert 1976 toe hy dit met ’n enkele wit koei begin het. Hierdie gebied word deur mopanieveld en soet weiding gekenmerk en is strawwe hartwater-, rooiwater- en galsiektewêreld. Die Brahman is ’n erkende benutter van bosse en struike en die R10-beeste se rantsoen bestaan 20% uit blare, wat op hul aanpassing in die gebied dui. Die teeldoelwit is om rooi en…

Nadat hy sy eerste Brahmanbul vir kruisteling op die familieplaas in die Karoo aangeskaf het, het sy lief-de vir die Brahman vlamgevat, vertel adv. DeWaal Nigrini van Johannesburg. Hy boer naby Parys, waar sy stoetery, DKN Brahmane, loop. Nigrini het van 1995 af 18 Brahmankoeie op ’n hoewe van 2,2 ha in Fourways in Gauteng aangehou. Ná aansporing van sy vrou, Erina, het hy stoetteling egter van 2004 af ernstiger opgeneem deur wit en rooi Brahmane te koop en by Parys te begin boer. ’n Stoetboer moet bereid wees om te leer. Nigrini sê sy skoonpa, mnr. Cois Joubert, eienaar van Luipaardsvlei Brahmane by Chipinge in Zimbabwe, hou sy speenkalwers vyf weke lank op kraal “omdat ’n Brahman wat eers aan jou geruik het, vir die res van sy dae…

Teel mooi beeste wat sag op die oog is en goeie wins maak, sê mnr. Don McHardy, eienaar van REEBA Brahmane in Dargle in KwaZulu-Natal. “Die begeerte om ’n teler van rooi stoet-Brahmane te word, het my na dele van die land geneem waar ek nog nooit was nie en waar ek wonderlike mense ontmoet het. Party het goeie vriende geword. Ek het alles moontlik gedoen om goeie Brahman-teelmateriaal te bekom terwyl ek my droom uitleef.” McHardy het sy beesboerdery met ’n oop gemoed begin, vinnig geleer en gesien wat die Brahman se impak op sy beeskudde is. Aanvanklik het hy rooi en wit Brahmane gebruik, maar hy verkies eerder rooi beeste vanweë hul meerderwaardige eienskappe. Goeie, rooi Brahmane was egter skaars. Hy het toe ’n ou stoetbul op ’n…

Mnr. Dirk Jerling boer sedert 2013 met sy Grandin Brahman-stoetery op die plaas Legononong in die distrik Ghanzi in Botswana. “Ons selekteer streng op kloue, want die deel van Botswana waar ons boer, het baie sanderige grond. Die beeste moet ver en gemaklik kan stap en na hulself sowel as hul kalwers omsien.” Jerling teel bulle vir die plaaslike mark wat meestal uit kommersiële boere bestaan. Hy hou ook elke jaar ’n produksieveiling waar hy vroulike diere beskikbaar stel en hy ondersteun die drie jaarlikse plaaslike bulveilings wat in Ghanzi gehou word. Van sy bulle is dus reg deur die jaar beskikbaar. Jerling is geseën met goeie soetveld. Die reënval beloop gemiddeld 300-350 mm per jaar, maar was die afgelope paar jaar (met die uitsondering van vanjaar) ver ondergemiddeld. Die…

Indien jy vir jou beeste sorg, sal hulle vir jou sorg, was die raad van mnr. Nico Meyer, een van mnr. Gawie Coetzee se eerste mentors. Coetzee het reeds op elfjarige ouderdom met drie dragtige Brahman-verse begin boer. Die kudde wat vandag op die plaas Rietdraai by Lichtenburg gesetel is, is later uitgebrei met rooi beeste wat by die Bos Blanco-stoetery gekoop is. Die Staal-broers van dié stoetery se voorbeeld van hoe hulle saamwerk en na hul werkers omsien, het ’n groot indruk op die jong Coetzee gemaak. Verskeie mentors, soos mnre. Sietze Smit (rasdirekteur) en Hannes Liebenberg (SHL Brahmane), het oor die jare gehelp om die kuddebestuur en seleksie in ’n groot liefde te ontwikkel. In 2015 het GPC Brahmane verskeie eerbewyse op die Pretoriaskou ingepalm. Die bul GPC…

RAT Brahmane, tussen Koppies en Vredefort, is die familie-onderneming van mnr. Riaan en me. Helena Theron. Die stoetery is in 2006 begin en het danksy toewyding en geesdrif tot ’n gesogte naam in die bedryf ontwikkel. RAT het lank die hoogste ster-eerbewys vir prestasietoetsing behaal. In 2019 was Riaan derde in die aanwysing vir Suider-Afrikaanse Stoetteler van die Jaar. RAT se teeldoelwit is om: ■ Die beste Brahman-teler te wees. ■ Die voorrangverskaffer te wees aan plaaslike en buitelandse kopers. ■ Bulle te teel wat ’n bydrae sal lewer tot ’n verbetering aan die nasionale Brahman-kudde en vleisgehalte wat ’n impak op die nasionale vleisbedryf sal lewer. ■ Bulle te teel wat swaarder kalwers vir sy klante sal lewer. ■ Goeie vervangende vroulike diere vir die mark te teel. RAT…

Lynribeer-boerdery se ongeregistreerde Brahman-kudde staan vir geen stoetdier terug nie danksy die eienaar, mnr. Willem de Beer, se ondervinding van hierdie beesras wat tot so ver terug as 1983 strek. De Beer is ’n ingeskrewe lid van die Brahman-beestelersgenootskap van Suid-Afrika. Onder die uitsonderlike bulle wat hy deur die jare geteel het, is een wat tweelinge en selfs ’n drieling opgelewer het. De Beer het sy Lynribeer Brahmanstoetery in 1983 begin en boer vandag op plase by Rustenburg en Dwaalboom. Hy het sy eerste Brahmane by dr. Len Mine van Polokwane gekoop en sy hoofteelbul by mnr. Theo Dicke van Modjadjiskloof. Met hulp en raad van prof. Herman Venter, ’n veekundige, het De Beer met ’n teelprogram begin. Hy het ook aandele in die bul XM11 (’n tweeling van XM12)…

Hoe slaap ’n mens as jy Covid-19-hulpgeld geplunder het? Heel maklik, wil dit voorkom. Daar is immers reeds op die droogtehulpgeld geoefen, of hoe? Me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, het in die parlement beweer daar is R6,3 miljard aan droogteverligting bestee. Regtig? Met so ’n aardige bedrag sou jy nogal ver gekom het om plattelandse gemeenskappe by te staan, maar ’n paar oproepe na boere bevestig die teenoorgestelde. Wit boere is ligtelik geamuseerd dat iemand werklik dink die staat sou hulle help. Swart en bruin boere is net kwaad. Kom ons wees dus maar eerlik — net soos met die Covid-hulpverligting is baie van die droogtehulpgeld eenvoudig verkwis. Dit wat nie gesteel is nie, is só swak aangewend dat dit min of byna geen impak…

‘EK HET HARTSWATER NOG NOOIT SO GESIEN NIE ’ “Die optrede op Vaalharts vanoggend (30 Julie), waar ’n gemeenskap opstaan en sê: ‘Genoeg is genoeg,’ kan die keerpunt in gemeenskapsveiligheid wees.” Só het mnr. Johan Stolz, bevelvoerder van die Eenheid vir Gemeenskapsveiligheid vir Vaalharts in die omgewing van Jan Kempdorp en Hartswater, gesê. Die GVE is saamgestel uit buurtwagte en boereverenigings. Gemeenskappe van die omgewing het soos een man in honderde voertuie — waaronder trekkers en stropers — na die polisiekantoor en hof op Harts-water opgeruk om hul misnoeë met die wrede moord op die 83-jarige mnr. Danie Brand, sy 71-jarige vrou, Breggie, en hul 54-jarige dogter, Elzabie, by Magogong te kenne te gee. Die vyf verdagtes wat in verband met die moorde aangekeer is, het toe die eerste…

DIE polisie se statistieke oor plaasaanvalle dui daarop dat die vlakke van geweld tydens aanvalle in die tweede kwartaal van vanjaar tydens die inperking verdubbel het, met ernstige implikasies vir voedselsekerheid, waarsku dr. Johan Burger, konsultant by die Instituut vir Sekerheidstudies. Hy sê as die polisie se syfers korrek is, is daar in die eerste kwartaal van vanjaar in elke dertiende aanval iemand vermoor, terwyl daar in die tweede kwartaal in elke sewende aanval iemand vermoor is. Volgens die polisie was daar van Januarie tot Maart vanjaar 80 plaasaanvalle en ses moorde, en van April tot Junie slegs 48 aanvalle, maar sewe moorde. Dié syfers strook nie met TLU SA se syfers van 141 aanvalle en 26 moorde in die eerste ses maande van vanjaar nie. Burger sê TLU SA…

DIE winterreënseisoen gaan na verwagting teen die normale tyd ten einde loop, en die kans dat die somerreënseisoen vanjaar op die normale tyd of net bietjie later as normaal kan begin, is goed. “Dit impliseer dat die oostelike dele van die land vanaf einde September reën kan verwag wat geleidelik weswaarts begin beweeg soos die seisoen vorder,” sê mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige. Minimum temperature sal tot einde Augustus baie laag bly, en taamlik strawwe ryp word oor die sentrale en suidelike binneland verwag. “Rondom middel Augustus is baie koue en nat toestande moontlik oor die sentrale tot suidoostelike dele, wat gevaar inhou vir veeboere. Kleinveeboere (wat beoog om hul diere te laat skeer) moet versigtig wees vir koue en nat toestande middel Augustus.” Van den Berg sê…

SUID -AFRIK ANERS wonder of die land se kabinetslede ooit met mekaar praat voordat hulle regulasies vir hul portefeuljes onder die staat van inperking afkondig of wysig. Jagters en wildboere se lewe was einde Julie meer as een keer ontwrig toe die ministers van onderskeidelik omgewingsake en toerisme regulasies afgekondig het wat teenstrydig was. Enkele dae ná me. Barbara Creecy, minister van omgewingsake, bosbou en visserye, gewysigde regulasies afgekondig het wat dit met streng reis- en verblyfbeperkings bykans onmoontlik maak vir jagters om iets vir die pot te skiet, het me. Mmamoloko Kubayi-Ngubane, minister van toerisme, op 30 Julie gesê oorde en vakansieplase wat verblyf aan gaste bied, mag, sodra die nuwe regulasies in die Staatskoerant afgekondig word, hul deure oopmaak vir reisigers wat in hul eie provinsie reis. DEPOSITO’S…

TWEE landbouprojekte is einde Julie as deel van die regering se volhoubare infrastruktuurontwikkelingprogram in die Staatskoerant afgekondig. Die twee projekte sal volgens dr. Kgosientsho Ramokgopa, hoof van infrastruktuurbelegging in die presidensie, R7 miljard beloop en nagenoeg 4 000 werkgeleenthede skep. Vroeër is berig vier landbouprojekte is as lewensvatbaar beskou, maar dié wat uiteindelik goedgekeur is, is Tilapia Aqua-Kulcha, ’n akwakultuurprojek aan die kus van die munisipale gebied Mbashe in die Oos-Kaap, en ’n ontwikkeling in Mpumalanga vir natuurlik ontwaterde voedsel. Ramokgopa sê slegs dié twee landbouprojekte is goedgekeur omdat voorkom wil word dat projekte aangekondig word wat nie binne 12 maande verwesenlik kan word nie. Lees meer by bit. ly/3fl7dFw .…

Sommige optimistiese ontleders meen die vinnige optrede deur regerings en opofferings deur mense om die verspreiding van die koronavirus te beperk, kan daartoe lei dat klimaatsverandering met dieselfde ywer ná die pandemie getakel kan word. Prof. Francois Engelbrecht van die instituut vir globale verandering aan die Universiteit van die Witwatersrand sê die konsensus is dat kweekhuisgasvrystellings gaan styg wanneer lande ná die Covid-19-krisis olie- en steenkoolkrag inspan om so gou moontlik hul ekonomieë weer aan die gang te kry. “Mense was tot nou toe nie bereid om opofferings te maak om klimaatsverandering te keer nie. Idealistiese ontleders dink dat die koronavirus mense dalk sal help om die ongelooflike ekonomiese opofferings wat hulle op die kort termyn ter wille van andere se gesondheid maak, ook vir klimaatsverandering te doen. “Klimaatsverandering eis…

Mnr. Jacques Pienaar het as ’t ware langs die ramkamp grootgeword en het só ’n groot voorliefde vir die Merinoskaap ontwikkel. Hy het ook in sy lewe die omskakeling van die geplooide ram na die gladdelyf-, gebalanseerde Merino sien plaasvind. “Die klem met teling vir die hedendaagse ram is op goeie balans. Dit is volgens my die wagwoord vir diereteling.” Dié gebalanseerde dier moet dus natuurlike veld op die doeltreffendste manier kan omskakel na wol en vleis. “Die ou tipe Merino’s was oorplooid, met te veel velontwikkeling, aangesien die skaap baie wol moes lewer omdat wol die hoofklem van wolskaapboerdery van 1950 tot 1970 was.” Met die rekordwolpryse was daar egter min klem op vrugbaarheid en reproduksie, en ou tipe geplooide skape het lampersentasies van 47% behaal. Die oormaat wol…

■ ’n Kommersiële boerdery van De Rust in die Wes-Kaap het grond en water beskikbaar gestel vir ’n groentetuin ná kommer oor honger in die gemeenskap. ■ Die tuin word volgens permakultuurbeginsels bedryf en klem word op organiese verbouing gelê. Lede van die gemeenskap doen die werk in ruil vir groente, wat bydra tot selfstandigheid en selfversorging. ■ Skaars twee maande nadat die eerste sade en saailinge geplant is, kan vrywilligers reeds organiese spinasie, blaarslaai en beet huis toe neem.…

TROETELDIERE Geen verantwoordelike persoon kan ’n troeteldier aanhou sonder om ’n veearts in die dier se leeftyd te besoek nie. Die verhouding met ’n veearts behoort te begin nog vóór die troeteldier gekoop word, of andersins kort daarna. Voor jy ’n troeteldier kry, kan jy die veearts raadpleeg oor die beste honde- of katras vir die betrokke huishouding. Kort nadat jy die dier gekry het, moet jy jou troeteldier na die veearts neem vir ’n ondersoek, asook om te verseker dat die dier se inentings- en ontwurmingskedule op datum is. Tydens die besoek kan die veearts raad gee oor die beste dieet, die bestryding van in- en uitwendige parasiete en veilige speelgoed vir die troeteldier. Daarna is die jaarlikse (of voorgeskrewe) entstof-skraagdosisse baie belangrik om te verseker die troeteldier se…

Vinnige hoenderpotpasteie Vulsel ■ 1 kg hoenderborsfilette (ongeveer 6 filette), sonder vel of been ■ Sout en varsgemaalde swartpeper ■ 60 ml mielieblom ■ 30 ml elk sojasous en sjerrie ■ 45 ml elk botter en olyfolie ■ 2 groot uie, gekap ■ 3 knoffelhuisies, fyngekap ■ 5 ml vars tiemieblaartjies, fyngekap ■ 650 ml goeie hoenderaftreksel ■ 2 aartappels, fyngerasper Deeg ■ 300 g blaardeeg ■ 1 eier, geklits Sny die hoenderborsies in blokkies, geur goed met sout en peper en voeg die mielieblom, sojasous en sjerrie by. Meng goed. Bedek en laat staan vir 30 minute. Verhit die botter en olie in ’n groot kastrol en braai die uie daarin tot sag. Voeg die knoffel en tiemie by en braai verder tot die knoffel gaar is. Voeg die…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Noordwes, Mpumalanga en die Noord-Kaap van verlede Julie tot Junie vanjaar. Die impak van die Covid-19-inperking blyk duidelik aangesien heelwat minder transaksies geregistreer is vergeleke met die ooreenstemmende tyd verlede jaar. Altesame 405 transaksies (21,7% minder as in die vorige vergelykende 12 maande) het in 12 distrikte in Noordwes plaasgevind. Beter pryse is in vier distrikte (28%) aangeteken. Altesame 130 577 ha is verhandel teen R1,574 miljard. In Mpumalanga het grondpryse in byna ál die distrikte gedaal. Die skerpste daling was by Acornhoek (-9%). Teenoor die ooreenstemmende 12 maande in die vorige vergelykende tyd het die aantal transaksies vir grond van 450 ha tot 600 ha met 22,7% gedaal. In die Noord-Kaap…

Korrekte teling en stamboekinligting van elke dier is belangrik vir alle stoet- en kommersiële telers. Dit verseker dat medetelers en kliënte kry waarvoor hulle betaal. DNS-ouerskaptoetse is kragtige hulpmiddels vir telers om die betroubaarheid van hul stambome en kudde-inligting te verbeter. Deoksiribonukleïensuur, oftewel DNS, is die genetiese bloudruk wat van ouers oorgeërf word. Die helfte van ons DNS-bloudruk word van ons vaderlike en die ander helfte van ons moederlike DNS oorgeërf. DNS word in alle gekernde selle gevind en kan maklik van bloed of haarwortels herwin word. Binne alle DNS-molekules is daar streke waarna lukraak as “DNS-gemors” verwys word. Dit bestaan uit ’n klomp herhalende DNS-volgordes, byvoorbeeld: GATAGATAGATA (GATAx10 en GATAx13). Die korrekte beskrywing vir hierdie DNS-streke is DNS-mikrosatellietmerkers of korttandemherhalings (STR). GRAFIEK 1 is ’n tipiese voorbeeld van herhalende…

Die Loriza-kudde het in 1960 ontstaan toe drie Stuart-verse en ’n Hudgins-bul vanuit Texas, Amerika, ingevoer is. Nóg drie verse is in 1965 uit Howard Parker se bekende V8-kudde bygevoeg. In 1969 het ’n topklasbul uit die Sugarland-kudde ook by Loriza aangesluit. Danksy prestasietoetsing is hierdie genetiese grondslag saamgesnoer in ’n voorspelbare kudde met vrugbaarheid, melk, aanpasbaarheid en geharde diere met ’n goeie temperament. Sedert 1978 is meer as 33 000 kalwers deur fase A en B aan prestasietoetsing onderwerp. Meer as 4 000 bulle het fase D-toetse ondergaan. “Die Loriza-kudde het al die depressies in die lewendehawesiklus oorleef omdat ons ’n deurlopende teelbeleid sonder fieterjasies het. Seleksie op grond van prestasie is ons pad na sukses. Dit het tot ’n proses van voortgesette verbetering gelei. Loriza sal voortgaan om…

Tarka Brahmane is in 1980 deur wyle mnr. Eric Bilse van Bilse en Sisal Brahmane begin. In 1983 het die McEwanen Porter-families Bilse se aandele gekoop. Vier jaar later is die kudde in twee gedeel toe die Staal-familie van die Bos Blanco-kudde by Kroonstad die McEwan-kudde gekoop het. Tarka Brahmane is sedertdien deur mnr. Wayne en me. Tracey Porter bestuur. Hulle het daarin geslaag om ’n gesogte, suiwer, Suid-Afrikaanse Mansotipe Brahman te teel. Tarka Brahmane streef daarna om ’n mediumgrootte dier te teel wat funksioneel, vrugbaar en mak is en natuurlike bespiering het. ’n Streng program vir lynteling word gevolg waarin rasegte Suid-Afrikaanse wit Brahmane gebruik word om gene-ties meerderwaardige diere te teel wat genetiese voorspelbaarheid bevorder. Hierdie stoetery lewer altyd goeie, suiwer Brahman-teelmateriaal en voorspelbaarheid, selfs tot die mate…

Richugo Brahmane het in 1981 ontstaan toe mnr. Hugo Maree se pa, Heinrich, sy eerste wit Manso-tipe Brahmane gekoop het. Vanuit die staanspoor het hy vir gehalte, vrugbaarheid, loopvermoë, melk, vleiseienskappe, koeie met goeie uiers en moedereienskappe geselekteer. Die familieplaas, Sulphur Spring, is reeds vyf geslagte lank in die Marees se besit. Maree se seun, Rian, boer saam met sy pa. Die plaas is in die suidoostelike hoek van Mpumalanga teenaan Eswatini (Swaziland) geleë. Richugo Brahmane se bulle word landwyd verkoop en na buurlande uitgevoer. Die HHM-brandmerk het ook al bekendheid verwerf vanweë skouprestasies. “Danksy ons kenmerkende mediumraamtipe koeie met hul besonderse breedte en goeie temperament is ons Brahmane gewild by stoet- én kommersiële telers,” sê Maree. Die beeste word elke twee maande geweeg. Só bepaal Maree wanneer en hoe…

Mnr. Dijan de Waal en sy vrou, Roelien, boer op die plaas Zeekoegat in die distrik Lichtenburg en het die Brahman-stoetery Waalbrah in 2016 by die Brahman-genootskap geregistreer. Die plaas is in die klipveldgebied langs die Moloporivier geleë. Die reënval be-loop gemiddeld 450 mm per jaar en die wintermaande is besonder straf. Gevolglik verg dit ’n geharde dier om in sulke suurveldtoestande te oorleef. Die beeste het nie die luukse van aangeplante weiding of oesreste nie en is slegs op natuurlike weiding aangewese. Daar moet hulle grootword en reproduseer. De Waal maak seker sy Brahmane kry goeie lekke. Die winterlek bestaan uit beenmeel, ureum, sout en blomswael. Die produksielek bevat mielies, Meester 20 en sout. In die somer verskaf hy ’n sout-en-fosfaatlek. Alle beeste is aangepas vir hartwater en kan…