Innholdsfortegnelse for 7/16/2020 i Landbouweekblad

SPANPOGING Agri SA en die varsproduktehandelaar Freshlinq kon danksy ’n skenking van R1 miljoen van Yara Africa aan Agri SA se surplusvoedsel-veldtog die afgelope maand talle behoeftige huishoudings help met kosskenkings vanaf Freshlinq se markte in Midrand, Vanderbijlpark en Polokwane (foto links). Die skenkings is in vennootskap met die RSA Groep en die Mike Loutfie-stigting gedoen. Mnr. Theo Botha, uitvoerende hoof van Freshlinq, sê die RSA Groep het die geld gebruik om vars produkte op varsproduktemarkte reg oor Suid-Afrika aan te koop, terwyl die Mike Loutfie-stigting die koördinering en verspreiding behartig het met infrastruktuur wat Freshlinq beskikbaar gestel het. FOTO: VERSKAF WETTELOOS Die ontvoering en aanranding van ’n 82-jarige boervrou van die Zastronomgewing in die oggendure van 3 Julie is deur Vrystaat Landbou (VL) as laakbaar beskryf. Mnr. Francois Wilken,…

‘Ek het aanvaar hulle gaan ons doodmaak.’ ME. CONNIE OSBORNE, boervrou van Mokopane, oor die mans wat hul plaas aangeval het. Bl. 18 ‘In hulle oë is daar geld, wapens en ander waardevolle dinge om te steel.’ DR. JOHAN BURGER, kriminoloog by die Instituut vir Sekerheidstudies, oor wat plase aanloklike teikens vir plaasaanvalle maak. Bl. 18 ‘Die grondwetlike beskerming vir watergebruikregte, soos vervat in die Handves van Menseregte, (word) deur die uitspraak ondermyn.’ MNR. ADRIAAN GROENEWALD, prokureur, oor die effek van ’n volbank regters se uitspraak teen handel in waterregte. Bl. 14 ‘Die DBV konsentreer doelbewus op Al Mawashi.’ Mnr. Bruce Page, eienaar van die voerkraal waar 72 000 skape midde-in ’n hofgeskil oor lewendehawe-uitvoer gehou word, oor die motivering agter die hofsaak. Bl. 15 ‘Dis ’n plesier om te…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Covid-19: Klein agente pak veebedryf se krisisse by die horings ■ As twee volstruisreuse saamsmelt . . . ■ Vinniger wins met bome in potte ■ Takarani: Richtersveld se ‘wilde weste’ ■ Suiwel: Steeds volhoubaar in tawwe tye ■ Beter bulseleksie vir winsgewendheid ■ Bestuur jou wild reg en ‘oes’ diere SPESIAAL ■ Wild en vee GESIN ■ Boerekos: Koejawels SUIWEL Die oorblywende 1 164 Suid-Afrikaanse melkboere het getoon dat hulle by die wêreld se bestes kan kers vashou, vinnig kan aanpas en in moeilike omstandighede volhoubaar kan boer. Die Covid-19-pandemie gaan hulle ook nie onderkry nie. ’n Kenner gee ’n oorsig van die bedryf.…

MNR. ACTON VAN AARDT van die Fairworld-boerdery in die Oos-Kaap se fynwol-Merino’s het hul waarde tydens een van die ergste droogtes denkbaar tesame met ’n verskuiwing van besproeiingslande by Kookhuis na meer ekstensiewe toestande tussen Cradock en Middelburg deurentyd bly bewys. Lees die artikel op bl. 34. VERTEL ONS JOU GESIN. Ek is getroud met Elize, en ons het twee kinders, Willem (8) en Sanria (6). WAAR HET JY GESTUDEER? Ek was aan die Hoër Jongenskool in die Paarl en het ná skool aan die Boland Kollege op Stellenbosch gestudeer. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY GEKRY HET? Vergeet van die buurman. Konsentreer op jou eie dinge. WAT IS DIE GROOTSTE BOERDERYFOUT WAT JY GEMAAK HET? Om permanente water te verkoop. WAT STEL DIE MEESTE EISE AAN JOU? Om…

DIE afgelope paar weke se reën en sneeu in die Wes-Kaap kan nog tot die derde week van Julie voortduur. “Sneeu is baie moontlik in die tweede en derde week van Julie oor die hooggeleë dele van die Wes-Kaap en selfs die suidelike en sentrale binneland,” sê mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige. “Baie lae nagtemperature gaan voortduur, met swaar ryp oor groot dele van die binneland. “Dit is interessant dat die koue fronte van die afgelope weke die land baie hoog teen die Weskus getref het. Die droogtegeteisterde gebiede rondom Springbok en Garies het reeds meer as 50 mm reën die afgelope paar weke gekry. “Opvolgreën is baie belangrik, hoewel temperature laag en veldherstel traag is, veral ná die lang droogte,” sê Van den Berg. Hy meen Namakwaland…

1 NIGERIË|Albei kante het slagoffers ’n Nuwe studie oor gewelddadige en dodelike botsings tussen kommersiële en trekboere in Sentraal-Nigerië meen die regering moet kyk na alternatiewe inkomstebronne vir van die boere, en moet ook die onderliggende oorsake van die konflik bekyk. Hulle raam tussen 6 500 mense is dood en 62 000 is van hul grond verdryf in 850 botsings tussen trekboere en formele boere vanaf 2010 tot 2015. Sedertdien het die media die trekboere die skuld gegee en sê hulle moet gestraf word, en formele boere is die slagoffers en moet vergoed word. Die studie bevind egter daar was slagoffers aan albei kante – boere het eiendom, gewasse en geliefdes verloor, en hul vermoë om sake te doen, is aan bande gelê. Trekboere het duisende stuks vee verloor…

DIE 54ste Nampo-oesdag buite Bothaville is tot 2021 uitgestel weens Covid-19 en die gepaardgaande onsekerheid, maar in sy plek word ’n virtuele landbou-ekspo van 9 tot 12 September aanlyn aangebied. Die ekspo sou aanvanklik van 12 tot 15 Mei plaasvind, maar is kort ná die begin van die inperking uitgestel na Augustus. Sedertdien het Graan SA besluit om die oesdag tot 2021 uit te stel. “Tydens ’n pandemie wat na verwagting in September ’n hoogtepunt sal bereik, kan ons nie verantwoordelik voortgaan met ’n handelskou wat meer as 20 000 besoekers per dag lok nie,” sê mnr. Jannie de Villiers, uitvoerende hoof van Graan SA. “Ondanks maande lange be-planning, die deurlopende oorweging van die toestand van die pandemie en die aanvanklike besluit om die oesdag uit te stel, is die…

DIE bestaan van die ad hoc-komitee wat die grondwetwysigings om die Grondwet se eiendomsklousule te verander om onteiening sonder vergoeding eksplisiet te maak, is tot einde Desember verleng. Weens Covid-19-inperking kon die komitee nie sy werk voltooi teen die einde van sy bestaande termyn einde Mei nie. Die komitee moes in Maart sy openbare verhore oor die voorgestelde wysigings opskort. Dr. Annelie Lotriet, die DA se koukusvoorsitter in die parlement, beskou die besluit as “verwyderd van die werklikheid”. Sy wys op mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, se waarskuwing oor ’n soewereine skuldkrisis tensy die ekonomie verbeter, en meen onteiening sonder vergoeding is die laaste ding wat die land te midde van die huidige krisis kan bekostig. Sy sê niks ontmoedig beleggers soos ’n bedreiging van hul bates nie. Dr.…

STATISTIEKE SUID-AFRIKA het aangedui die land se ekonomiese groei het in die eerste kwartaal met 2% gedaal. Die mynboubedryf se groei het op ’n kwartaalgrondslag met 21,5% gedaal. Dié bedryf se bydrae tot ons ekonomiese groei was ’n negatiewe 1,7%, terwyl die landbou ’n positiewe bydrae van 0,5% gelewer het. Die landboubedryf het in die eerste kwartaal van 2020 uitstekende groei van 27,8% getoon. Die primêre en sekondêre landboubedrywe is naas ertsuitvoer gesamentlik die grootste net-to uitvoerbedryf in randwaarde. Terwyl die mynboubedryf se groei skerp gedaal het, het die primêre landboubedryf se groei skerp toegeneem. Die landbou is egter antisiklies. Verbruikers se vraag na landbouprodukte het dus nie tot dieselfde mate gedaal as die vraag na ander sektore se produkte tydens ’n resessie nie. Volgens die Nasionale Landboubemarkingsraad het die…

Koejawel-produksievolumes in die Wes-Kaap het sedert 2017 (’n uitstekende produksiejaar) van 27 000 ton tot ’n verwagte 24 000 ton vanjaar gedaal. “Vol-gens die 2020-oesskatting deur die Koejawelprodusentevereniging (KPV), gaan 70% daarvan versap word, die vars mark sal 24% verbruik en net 6% sal ingemaak word,” sê mnr. Willem Grobbelaar, voorsitter van die Wes-Kaapse koejawelprodusentevereniging. “Omdat die grootste persentasie vrugte per hektaar vir versapping bestem is, benadeel die sapprys van gemiddeld R1 700/t die gemiddelde inkomste per hektaar. Die afgelope paar jaar het die prys van versappingsvrugte gedaal vanaf gemiddeld R4 000/t tot gemiddeld R1 700/t, wat dit moeiliker maak om koejawels ekonomies te produseer.” Vrugte vir inmaak behaal beter pryse van gemiddeld R3 500/t, maar dit is ’n klein persentasie van die oes in ’n mark wat geen groei…

’n Plaaslike laboratorium se vermoë om Covid-19-RNS aan afloopriool te onttrek, word gesien as ’n groot stap wat verreikende gevolge vir Suid-Afrika inhou in die land se stryd teen die Covid-19-pandemie. Dit was die eerste keer in die geskiedenis dat ’n kommersiële laboratorium in Suid-Afrika Covid-19-RNS uit talle rioolafloopmonsters onttrek het. Dit is uitgevoer as bewys van ’n konsep deur die Nederlandse navorsingsagentskap KWR. KWR het die eerste praktiese demonstrasie gelewer van die doeltreffendheid om afloopwater te monitor om die totale virale lading in ’n gedefinieerde bevolking te bepaal. Prof. Anthony Turton van die sentrum vir omgewingsbestuur aan die Universiteit van die Vrystaat (UV), sê dit is nou moontlik om die totale virale lading vir elk van die 824 afloopwaterbehandelingsaanlegte in Suid-Afrika te monitor. Sodra die bevolkinggrootte binne die opvangsgebied…

DIE BESTE RAAD WAT JY NOG GEKRY HET? Jy moet die boerdery, soos enige ander projek, met die nodige oorgawe aanpak, anders moet jy dit los. WIE WAS JOU MENTOR? Wyle Dallas Phillips was die groot inspirasie vir die stoetery. In 2007 het ons die eerste keer aan die Vryburgse skou deelgeneem met ’n enkele bul onder die wakende oog van Dallas en wyle Hendrik Tonyane, my skouleermeesters. Op dié skou se interrasbeoordeling het Pothou twee jaar agtereenvolgens die fase D-groeitoets-eerbewys verower. WAT IS JOU GROOTSTE STRUIKELBLOKKE? Die wisselvalligheid van die reënval wat van 300 mm per jaar tot selfs 1 200 mm (in 2008) kan wissel. WAT IS POTHOU SE PRENTJIE VAN DIE IDEALE KOEI? Dit is eintlik ’n eenvoudige benadering: Enige vrugbare koei wat jaarliks ’n kalf oplewer.…

In ’n onlangse geselskap waaraan ek deel gehad het, wou iemand weet waarom God nie gouer ingryp wanneer een van Sy kinders in ’n krisis beland nie. Dit wil voorkom of die Psalmis ook met hierdie vraag geworstel het, want hy vra: “O Here, waarom staan U so ver weg en hou U verborge in tye van benoudheid?” (Ps.10:1). Die vraag na God se sogenoemde afwesigheid is ’n ou vraag waarmee talle gelowiges al geworstel het. Iemand het hierop geantwoord: “Onthou, God skuld ons niks nie. Dit is ons wat vir Hom skuld en nie andersom nie.” Toe ek later alleen met my gedagtes nabetraging gehou het, was ek nie so oortuig dat die vriend reg was toe hy gesê het dat God ons niks skuld nie. Ek het soos…

SA VLEISMERINO VRAAG NA RAS BLY STERK Ten spyte van verskeie terugslae, onder meer die onsekerheid oor die Covid-19-pandemie, het verkopers en telers van SA Vleismerino’s weer rede om te glimlag. Dié ras het tot dusver uitstekend vertoon met vier veilings in Junie wat uitsonderlike pryse vir ramme opgelewer het. Die gemiddelde pryse was ook goed, met ’n sterk vraag na goeie diere. Op die Magetzane produksieveiling was die hoogste prys vir ’n ram R22 000. Die eienaar was mnr. Rowlen von Gericke van die Magetzane-stoetery naby Winburg. Die koper was die onderneming Keyter Agri van Excelsior. Altesame 32 ramme is teen gemiddeld R11 605 verkoop. Op die Caledon-ramtelersvereniging se 25ste jaarlikse veiling is die duurste ram teen R20 000 aan mnr. Willem Burger van Caledon verkoop, terwyl ramme gemiddeld…

R7,5 miljoen Die JSE het die suikerprodusent Tongaat Hulett ’n boete van R7,5 miljoen opgelê omdat hy van 2011 tot 2018 finansiële resultate gepubliseer het wat vals inligting bevat het. Altesaam R2,5 miljoen van die boete is vir vyf jaar opgeskort, mits Tongaat nie weer die noteringsreëls van die beurs oortree nie. Dit volg op ’n boekhouskandaal waarin ’n onafhanklike ondersoek talle ongewenste rekenkundige praktyke ontbloot het. Tongaat Hulett sê hy aanvaar die boete en gee sy volle samewerking. – JSE-nuusdiens R21 miljoen Die genoteerde drankmaatskappy Distell het teen 1 Julie R21 miljoen verdien uit alkoholgebaseerde handreiniger, en het 176 500 liter handreiniger geskenk aan die regering, gemeenskapsorganisasies en tavernes. Distell moes vyf verspreidingsentrums in Junie sluit ná 58 werknemers positief getoets het vir Covid-19. Die aanlegte is sedertdien heropen.…

DIE nasionale energiereguleerder van Suid-Afrika (Nersa) wil die uitgediende metodologie wat hy gebruik om elektrisiteitspryse vas te stel, hersien ná twee hofbeslissings teen Eskom-tariefbesluite van Nersa wat kan lei tot hoër elektrisiteitskoste. Mnr. Nhlanhla Gumede, wat verantwoordelik is vir elektrisiteitsregulering by Nersa, sê hersiene modelle is nodig en “ons beweeg nie saam met die tye nie”. Gumede sê modelle behoort bedryfsveranderinge te weerspieël, soos die groeiende gebruik van hernubare energie wat laer energiekoste het, maar wat gerugsteun moet word omdat dit nie konstant is nie. Dié balanseertoertjie bring bedryfsprobleme vir die kragnetwerk mee. ’n Ware weerspieëling van die koste en internasionale beste praktyk vereis dat die tarief die koste van die infrastruktuur wat die energie vervoer, en die koste van die energie self, skei. Gumede sê die gesprek oor energie…

DIE Rooivleisprodusenteforum het opnuut ’n beroep gedoen dat die bedryf en die staat saam ’n standaard vir dieresorg moet formuleer sodat die uitvoer van lewende vee deurlopend en volhoubaar kan plaasvind. Dit volg ná Al Mawashi, die lewendehawe-uitvoermaatskappy midde-in ’n hofgeding met die nasionale Dierebeskermingsvereniging, misluk het om ’n tydelike interdik teen die uitvoer van 72 000 skape uit Oos-Londen na Koeweit tersyde te laat stel. ’n Aansoek deur die DBV om die uitvoer van lewende vee permanent te laat verbied, word op 16 Julie in die Oos-Kaapse hooggeregshof aangehoor. Mnr. Gerhard Schutte, uitvoerende hoof van die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO), gee toe dit is ’n emosionele kwessie, maar die organisasie wil hê uitvoer moet korrek geskied sodat die hofsaak nie die uitvoer van lewende vee permanent kortwiek nie. Hy sê die…

TYDENS vlak vyf en vlak vier van die staat van inperking was daar volgens mnr. Bheki Cele, minister van polisie, ’n groot afname in geweldsmisdaad. Moordsake het van 27 Maart tot 19 Mei met 63,9% afgeneem teenoor die ooreenstemmende tyd verlede jaar, gewapende roof met 63,6%, ernstige aanrandings met 80,4%, motorkapings met 70,7%, huisrooftogte met 49,1% en die roof van ondernemings met 60,2%. Twee kriminoloë, dr. Johan Burger van die Instituut vir Sekerheidstudies en prof. Rudolph Zinn van Unisa se departement van polisiepraktyk, waarsku egter in hul verslag Lifting lock-down: a double-edged sword for public safety? dat Suid-Afrikaners hulle gereed moet maak vir ’n skerp toename in sulke misdade namate inperkingsmaatreëls verslap word. Hulle sê die perke op mense se beweging, meer polisiepatrollies en padblokkades het waarskynlik bygedra tot die…

DIE landbou is ’n ligpunt in die jongste syfers oor Suid-Afrika se ekonomiese groei. Al het die bruto binnelandse produk (BBP) in die eerste kwartaal van vanjaar die derde agtereenvolgende keer ingekrimp, met 2%, het die landbou vir die eerste keer sedert einde 2018 weer gegroei, met 27,8%. Statistieke SA skryf die groei hoofsaaklik toe aan stygings in die produksie van graangewasse, tuinbou- en diereprodukte. Die sektor het 50 basispunte tot die BBP-groei bygedra. Verlede jaar het die landbou weens onder meer die droogte en bek-en-klouseer elke kwartaal met van 4,5% tot 16,8% ingekrimp. Mnr. Wandile Sihlobo, hoofekonoom by die landbousakekamer Agbiz, verwag die sektor gaan vanjaar op ’n jaargrondslag met gemiddeld 10% groei, vergeleke met verlede jaar se inkrimping van 6,9%. Dit sal danksy gunstige weer in die 2019-’20-produksieseisoen…

DIE vae antwoord van pres. Cyril Ramaphosa oor spesifiek waarom daar nie bykomende polisielede ontplooi is gedurende die inperkingstydperk om aanvalle en moorde op plase te voorkom nie, laat dit lyk asof die regering ontken dat hierdie misdade op Suid-Afrikaanse plase plaasvind, sê me. Annette Steyn, die DA se skaduminister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling. Dit kom voor dat daar geen keer aan die wrede plaasaanvalle en -moorde is nie, nie eens in die inperkingstyd waar die hele wêreld pogings aanwend om die Covid-19-pandemie te beveg nie. Volgens TLU SA was daar in Januarie vanjaar 20 aanvalle en geen moorde op die land se plase, 29 aanvalle en sewe moorde in Februarie, 22 aanvalle en sewe moorde in Maart, 10 aanvalle en een moord in April, en 17 aanvalle…

Die afgelope jare is dit duidelik dat Suid-Afrikaanse staatsuitgawes baie vinniger groei as inflasie en die staatsinkomste (belastings). Die staat kan nie voortgaan om geld te leen om sy lopende uitgawes te finansier sonder om in ’n skuldstrik te beland nie. Ons weet die staatsfinansies is in diep moeilikheid, maar die werklikheid wat mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, in Junie in die aanvullende begroting op die tafel geplaas het, is skokkend met vele nagevolge vir elke boerdery en besigheid. Staatsuitgawes het met R145 miljard gestyg weens die bekamping van Covid-19, maar die werklikheid is ’n rekordtekort op die begroting weens die ekonomiese ineenstorting met die oorreaksie op die virus, ná ’n paar jaar van dalende groei, verkeerde beleidsbesluite die afgelope aantal jare, korrupsie en die plunder van die staatskas.…

’n Groot deel van vanjaar se oonddroog-tabakoes is reeds gelewer. Tot dusver het boere die ooreengekome kontrakpryse vir hul tabak gekry, het mnr. Francois van der Merwe van Limpopo Tobacco Processors (LTP) gesê. Dit is te danke aan die sigaretvervaardiger British American Tobacco (BAT) wat sy koopooreenkomste in goeder trou met die verwerker (LTP) handhaaf – al mag BAT nie ’n enkele sigaret verkoop sedert die nasionale staat van inperking in Maart ingestel is nie. Boere behoort vanjaar gemiddeld R47/kg vir hul oonddroogtabak te kry, wat vir hulle omtrent R155 000 per hektaar verdien. Van der Merwe het gesê dit is omtrent net ’n gelykspeel-situasie. “Die marges is bitter klein en die onsekerheid oor die toekoms van ’n wettige tabakbedryf in Suid-Afrika maak aanplantingsbesluite vir volgende jaar, waarvan die proses…

Hou op stry oor of ’n tamatie in die yskas hoort of nie. Dit het geen invloed op hoe dit smaak nie, sê ’n Duitse navorsingspan. Dis die soort tamatie wat jy eet, wat die verskil maak. Dis volgens ’n verklaring deur die Universiteit van Göttingen oor navorsing wat in die vaktydskrif Frontiers in Plant Science verskyn het. Voorbeelde van verskeie nuwe tamatiekultivars is gepluk en het daarna deur al die tipiese na-oesstappe gegaan. Sommige is teen kamertemperatuur gehou, en ander weer teen 7 °C verkoel. ’n Opgeleide sensoriese paneel is gevra om hul mening oor die smaak van die tamaties te gee, en veral te let op hoe soet, suur of sappig elkeen is. Uiteindelik is bevind dat die betrokke kultivar die grootste invloed op smaak gehad het, veel…

In 2016 het mnr. Acton van Aardt van die Fairworld-boerdery die familieplaas by Kookhuis, met selfdrukbesproeiing en van die beste weidings denkbaar, verkoop nadat dit 219 jaar in die familie se besit was. Hy het verhuis na Mulberry Grove, ’n meer ekstensiewe plaas tussen Cradock en Middelburg. “Diefstal was iets verskrikliks. Enigiets is gesteel en geplunder. Permanente wagte is aangestel en skaaphalsbande het onophoudelik deur die nag gelui. Daar was geen rus vir siel en liggaam nie.” Volgens Van Aardt het die fynwolskaap sy man gestaan en met die grootste gemak aangepas van meestal intensiewe besproeiingstoestande na meer ekstensiewe Karootoestande, te midde van een van die ergste droogtes in menseheugenis. “Dit bewys dat genetiese fynwolskape op enige plek in Suid-Afrika kan aard en aanpas. Dit was nie nodig om enige…

As die “vader” van Futhi, die eerste gekloonde dier in Afrika, het dr. Morné de la Rey nie juis bekendstelling nodig nie. Hy het ook talle ander deurbrake in moderne teeltegnieke gemaak en werk kliphard agter die skerms aan nóg ideale waarby die diereryk baat sal vind. Selfs pres. Cyril Ramaphosa is een van sy kliënte en vertrou sy Ankolebeeste met hul kenmerkende lang horings aan hom toe. De la Rey (50) is saam met dr. Robert Treadwell die vennote en direkteure van Embryo Plus, ’n sentrum vir embriowerk, kunsmatige inseminasie (KI) en kwarantyn op Brits in Noordwes. Daar doen hulle onder meer KI, embrioversameling, in vitro-bevrugting, embrio-oorplasing na ontvangerdiere en kriogeniese bewaring. Treadwell is ook ’n veearts. Hy het hom in 1998 by die onderneming aangesluit en in 2002…

Wynboere wat met ou wingerd boer, moet beter beloon word vir dié gesogte druiwe, meen mnr. Chris Alheit, wat bekend is om wyn soos Cartology, Huilkrans en Magnetic North. Dit is gemaak met druiwe uit wingerd wat 30 tot 50 jaar oud is. In Suid-Afrika kwalifiseer wingerde ouer as 35 jaar om by die Ou Wingerd-projek geregistreer te word. Alheit, wat saam met sy vrou, Suzaan, sowat 100 ton druiwe per jaar pars wat hulle wyd aankoop, meen die wynbedryf het die afgelope tyd ’n kulturele skuif gemaak. “Die bedryf het nog altyd staat gemaak op goeie opbrengste om geld te maak. Ons leef egter in ’n tyd van verandering.” Die bedryf bestaan steeds merendeels uit groot produsente wat grootmaatwyn maak, maar daar verskyn ook elke jaar kleiner produsente op…

Boerdery was nie ’n waarskynlikheid nadat me. Jackye Riddle en haar ingenieursman, Stuart, hulle ná aftrede op ’n plaas naby Patensie gevestig het nie. Jackye, wat voorheen met bye geboer het, kon egter nie stilsit nie, “want die vallei is so vrugbaar en alles groei so lekker.” (Sien ook “Met heuning sprei sy haar vlerke wyd”, LBW, 17 Julie 2008.) Sy het op die draakvrug afgekom ná haar man die Maleisiese Grand Prix bygewoon het en begin navorsing doen. “Ek het besef daar is ’n geleentheid vir Suid-Afrika om buite die Noordelike Halfrond se produksieseisoen in die groot vraag in China te voorsien. Dit is tans Viëtnam se hoofuitvoerproduk na China.” ’n Ou nartjieboord moes vervang word en hulle het besluit om ’n draakvrugboord daar te vestig. Aanvanklik wou sy…

AANKOOP VAN BEESTE MET BRUCELLOSE Ek het onlangs beeste gekoop. Van die 84 koeie het 24 positief getoets vir brucellose. Die eienaar beweer hy het nie geweet die diere het brucellose nie, maar met soveel wat siek was, moes hy sekerlik geweet het. Ek het nie geld vir ’n prokureur nie. Wat kan ek doen? Kan die staat hom dagvaar omdat brucellose ’n staatsbeheerde siekte is? Die Wet op Verbruikersbeskerming (Wet 68 van 2008) beskerm kopers aan wie goedere verkoop is. Verbruikerswetgewing het ’n groot verandering teweeggebring in die regsposisie van kopers wat skade ly weens gebrekkige goedere wat aan hulle verkoop word. Ingevolge die wet is produsente, invoerders, verspreiders en kleinhandelaars aanspreeklik vir enige skade wat jy as koper ly weens die aankoop van ’n onveilige, defektiewe of gevaarlike…

Donkersjokolade-enbrandewynkaaskoek Ek meng my kaaskoekvulsel altyd in ’n voedselverwerker. Omdat roomkaas ’n digte tekstuur het, vorm dit maklik klonte as jy dit met iets meng wat meer loperig is. ’n Voedselverwerker skakel hierdie probleem uit en sorg vir ’n fluweelgladde vulsel. Moet die vulsel nie te lank verwerk nie – pols dit net tot dit glad en sonder klonte is. Kors ■ 100 g (halwe pakkie) Cream Crackers ■ 100 g (halwe pakkie) sjokoladekoekies (soos Romany Creams) ■ 1 ml fyn gemmer ■ 100 g gesmelte botter Vulsel ■ 2 houers (230 g elk) roomkaas ■ 2 eiers ■ Skeut suurlemoensap ■ 250 ml room ■ 1 plak (80 g) donkersjokolade, fyngekap ■ 160 ml versiersuiker ■ 30 ml koekmeel ■ 30 ml goeie kakao ■ 60 ml brandewyn ■…

As jy nie deel van die oplossing is nie, is jy deel van die probleem, lui die ou gesegde. Nou ja, met al die probleme in Suid-Afrika kan ’n mens baie vinnig aan die ander kant van daardie grensdraad beland. Kom ons begin by die groter prentjie. Die land is feitlik bankrot en die regering verloor beheer oor staatskuld. Die land se uitgawes (waarvan staatsalarisse ’n baie groot deel is) oorskry sy inkomste (meestal belasting) met ’n aansienlike bedrag. Die ekonomie was reeds voor die Covid-19-pandemie teen die toue. Dus sal hierdie inkomste nie binnekort verhoog kan word sonder om ernstig geld te leen nie. Belastingbetalers word reeds swaar belas, en daar gaan aansienlik minder van hulle wees namate die ekonomiese impak van die pandemie ál feller raak. Intussen soek…

DA: WANNEER GAAN RAMAPHOSA IETS OOR PLAASAANVALLE SÊ? Die DA versoek dat pres. Cyril Ramaphosa aan Suid-Afrika moet verduidelik wat die regering gaan doen om die toenemende getal plaasaanvalle en -moorde aan te pak pleks van te swyg oor die saak soos hy tydens ’n onderhoud in 2018 gemaak het. Me. Dianne Kohler-Barnard, DA-LP, sê sedert die DA ’n debat van nasionale belang oor dié kwessie in die parlement versoek het, was daar nog geen aanduiding van die regering dat dit aandag geniet nie. “Dit is ongelukkig nie ongewoon vir die regering om boere te loof wanneer die regering hulle nodig het en dan geen hulp aan te bied wanneer die boeregemeenskap ’n krisis beleef nie.” Sy sê dit is asof boere en plaaswerkers nie as volwaardige mense geag word…

’N STEWIGE vraag na skaapvleis en ’n effense tekort aan die aanbodkant lei tans tot goeie lampryse. Volgens mnr. Gert Jordaan, hoof van BKB se internetveilings, neig produsentepryse vir skaapvleis die afgelope twee maande hoër. Die speenkalfprys, wat daarenteen effens papper is, verbeter ook. Een van die produsente wat op BKB se weeklikse internetveiling vir stoorlammers en speenkalwers goed gevaar het, is die FEM-Dohne-Merinotelers van mnr. Frans Marx en sy seun, Andries, van die plaas Sewefontein, Burgersdorp. Hul groep 282 bemarkbare Dohne-slaglammers met ’n gemiddelde gewig van 53 kg het die betreklik hoë prys van R42/kg lewend behaal. Dr. Frikkie Maré, landbouekonoom aan die Universiteit van die Vrystaat, sê die goeie vraag na skaapvleis kan deels toegeskryf word aan die nasionale inperking. Omdat restaurante lank gesluit was, moes verbruikers noodwendig…

DIE nasionale tesourie se reddingsboei van R3 miljard aan die Land Bank was ’n noodsaaklike stap om beleggersvertroue in die bank te beskerm. Die regering moes eintlik al vroeër ingetree het om die bank te help en sal moontlik verdere hulp moet verleen, sê mnr. Chris Potgieter, besturende direkteur van Old Mutual Wealth Trust Company, wat onder meer beleggingsportefeuljes vir private kliënte bestuur. Die Land Bank se onmiddellike probleem is likiditeit. As so ’n probleem nie opgelos word nie, kan dit tot insolvensie lei, sê hy. “Die regering móés optree, en dit sal nie die laaste stap kan wees nie. Beleggers gaan nie in ’n bank se skuld belê as hulle nie seker is dat die bank ’n sterk kapitaalbasis het nie. Die bank se aandeelhouerskapitaal moes versterk word om…

DIE beskikbaarheid en doeltreffende benutting van water is nie net vir boere baie belangrik nie, maar ook vir banke in hul finansieringsbesluite. Mnr. Bennie van Rooy, uitvoerende hoof van Grobank, het in ’n webinaar oor water gesê water is ’n skaars hulpbron. Saam met die invloed van klimaatsverandering sal dit ’n belangrike kwessie in banke se besluite oor finansiering bly. Die webinaar is aangebied deur Agri Gauteng en geborg deur Grobank. Van Rooy het gesê banke grond tradisioneel hul finansieringsbesluite op die sekuriteit wat ’n boer, landbouprojek, koöperasie of landbou-onderneming kan bied, soos die waarde van grond of ander plaaseiendom, asook die vermoë van die betrokke bedrywighede om met voldoende en volhoubare kontantvloei die lening terug te betaal. Die landbou het, gegewe die aantal opkomende klein- en bestaansboere, reusepotensiaal om…

DIE samesmelting van Visser Pecans van Hartswater met sy Amerikaanse vennote Golden Peanut and Tree Nut en GPC Pecans SA is goeie nuus vir plaaslike neutboere. Die Mededingingskommissie het die transaksie onvoorwaardelik goedgekeur, en meen dit sal nie lei tot samespanning of minder mededingendheid in die mark nie. Golden Peanut and Tree Nuts, van Atlanta in die Amerikaanse deelstaat Georgia, en het hom sewe jaar gelede in Suid-Afrika gevestig deur onder meer beter neutkultivars en werktuie na Suid-Afrika in te voer. Die samesmelting volg drie jaar ná die opening van ’n ultramoderne grondboonverwerkingsaanleg op Hartswater, wat reeds grondboonproduksie in die Noord-Kaap, Noordwes en Vrystaat aansienlik verbeter het. Mnr. Alfons Visser, uitvoerende hoof van die nuwe onderneming, sê die grondboonfiliaal sal van die nuwe seisoen as SA Groundnut sake doen en…

VIR die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling om wysigings aan die Wet op die Opgradering van Grondbesit (Wet 112 van 1991), waarna algemeen verwys word as die “Ultra-wet”, betyds te finaliseer, sal insette daarvoor skriftelik gedoen moet word. Onder normale omstandighede sou openbare verhore in die provinsies vir sulke insette nodig gewees het, maar dit is weens Covid-19-verwante inperkings nie moontlik nie. Die Grondwethof het die departement aanvanklik tot 30 April vanjaar gegee om wysigings te finaliseer nadat die bestaande wet in 2018 ongrondwetlik bevind is omdat dit slegs mans as die hoof van ’n familie erken en meebring dat grondbesitregte wat outomaties in eienaarskap omgeskakel word, slegs mans bevoordeel. Die departement kon nie by dié sperdatum hou nie en het toe by die hof ’n verdere 12-maande-uitstel…

PLEIDOOIE dat regerings internasionaal hul landbousektor minder moet ondersteun met hulp wat markte verwring, het die afgelope dekade klaarblyklik op dowe ore geval. Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) sê in sy jongste jaarverslag oor staatsteun aan die landbou dat regerings van 2017 tot 2019 gemiddeld $536 miljard (sowat R9 190 miljard) per jaar aan regstreekse steun aan boere bestee het. Die verslag bevat inligting van 54 lande, wat bestaan uit OESOlede, lede van die Europese Unie en 12 opkomende ekonomieë, waaronder Suid-Afrika. “Die helfte van die steun was deur beleidsrigtings wat plaaslike pryse bo internasionale vlakke gehou het. Sulke beleidsrigtings benadeel verbruikers, veral armes, vergroot die inkomstegaping tussen klein en groot plase, en verminder die mededingendheid van die voedselbedryf as ’n geheel,” lui ’n OESO-verklaring. Terselfdertyd het…

Na beraming verminder die voorkoms van uitheemse indringerplante die waarde van veeproduksie in Suid-Afrika met tot R340 miljoen per jaar. Dié syfer kan styg namate indringerspesies versprei. Indringerbome is veral sleg vir natuurlike Suid-Afrikaanse weivelde. Dit oorgroei benutbare plantegroei wat vir weiding gebruik kan word, en word selde deur diere gevreet. Dis volgens ’n nuwe ope-toegangboek, Biological Invasions in South Africa, wat gratis beskikbaar is. Dié omvattende naslaanwerk met 31 hoofstukke het inligting oor 1 422 indringerspesies, waaronder plante, voëls, soogdiere en visse, wat ’n mens in Suid-Afrika aantref. Na raming veroorsaak indringerplante ’n verlies van 5% water in Suid-Afrika, en bedreig dit die voortbestaan van sowat 1 600 inheemse soorte plante. In ’n hoofstuk oor weidingsgebiede in verskillende plantbiome word genoem dat die verspreidingsgebied van indringerplante van 2006 tot…

Fairworld het verskeie hoogtepunte bereik deur by twee geleenthede die Suid-Afrikaanse rekordprys vir ’n Merino-ram te verbeter en een keer te ewenaar. Barrier, ’n ongelooflike 14,2 mikronram wat 125 kg weeg, is teen ’n allemintige R250 000 verkoop. Danksy Barrier is sy kopers se skeersel met ongeveer 2 mikron verlaag sonder om gewig in te boet. Sy invloed het so wyd gestrek dat gemiddelde veilingspryse van ramme met ongeveer R2 000 gestyg het. Barrier was ’n spesialiteitsram wat kort op die been was met uitstekende bouvorm en ’n breë rug. Ná Barrier is Google, ’n indrukwekkende fynwolram van 17 mikron en 138 kg, vir R200 000 verkoop. Die vraag na Google was só groot dat hy twee jaar later privaat vir R100 000 van die hand gesit is. “Saam met…

Embryo Plus se grootste deurbrake die afgelope kwarteeu is: 1994: Die eerste geslagsbepaling van embrio’s in Afrika. 1995: Die eerste verdeling van skaapen bokembrio’s op die vasteland. 1998: Die eerste Arabier-embriovul. 2003: Die geboorte van Futhi, die eerste gekloonde dier in Afrika. 2010: Die eerste swartwitpensembriokalwers ter wêreld. 2013: Behaal die eerste dragtigheid met embrio-oorplasing ter wêreld by Kaapse buffelkoeie. 2015: Teel die eerste Zambiese swartwitpens-embriokalwers uit suidelike swartwitpens-surrogate (interspesiekalwers). 2016: Die wêreld se eerste Kaapse buffelkalf word met in vitro-bevrugting gebore. 2017: Versamel die eerste oösiete van die suidelike witrenoster in Afrika met behulp van aspirering (uitsuiging). 2018: Aangewys om teelmateriaal van die laaste noordelike witrenosterbul ter wêreld te versamel en te bewaar. 2020: Die eerste progesteroongesinchroniseerde vastetyd-KI by witrenosters ter wêreld.…

Wyn uit die Ou Wingerd-projek spreek tot millenniërs, meen mnr. Greg Sherwood, wynmeester en aankoper van fynproewerwyn by Handford Wines in Suid-Kensington. “Hulle het nie met Bordeaux of Boergondië se wyn grootgeword nie, want hulle kon dit nie bekostig tensy hulle ryk ouers gehad het nie. Hulle hou egter van die boodskap van volhoubaarheid, goeie boerderypraktyke en erfenis.” Van die winkel se getrouste klante se kinders – wat nou hul eie loopbane volg – stel baie belang in die ou wingerdkategorie. “Ons klante sien ’n onbetwiste gehaltevoordeel in die ouwingerdwyn. Dit is duidelik in die tekstuur en mondgevoel van die wyn, maar ook in moeilike oesjare, soos droogte, is die wyn van ou wingerd net soveel beter.” Mnr. Francois Rautenbach, hoof van Singita se premierwyne, sê by dié luukse groep…

Die vrug bied verskeie opsies vir waardetoevoeging – en dit wissel van vriesdroging, normale droog of benutting in konfyt, blatjang of souse. Riddle verkoop ook geskilde bevrore vrugte in blokkies vir smoothies. “Die draakvrug reageer egter anders op verwerking as ander vrugte.” Die stroop wat agterbly met die konfytkokery word met balsamiese asyn gemeng as slaaisous. Van die skuim wat vorm uit die konfytkokery, word as ’n soort “fluff” verkoop, wat baie gewild is. Sy het een jaar wyn in glasbottels gemaak, “wat fantasties gesmaak het”. Toe sy dit ’n tweede jaar op groter skaal in plastiekbottels gemaak het, het die wyn suur uitgekom, maar kon as asyn gebruik word. Sy is ook ’n byeboer en die draakvrugheuning verkoop vinnig uit. Sy hou 20 korwe aan vir die bestuiwing van…

Pothou-Sussex se sukses het nie oornag gebeur nie. Die Potgieters, mnr. George en me. Daleen, het die plaas Uithou in 2004 in die driehoek tussen Viljoenskroon, Potchefstroom en Parys gekoop – ’n wêreld bekend om klipperige rantjies, suurgras, ysige winters en swaar rypneerslae. Die geharde, aanpasbare diere wat hier oorleef, is landwyd gesog en raap pryse op op skoue. George kan nie meer onthou waar hy aan die idee gekom het nie, maar sy skoudiere word deur ’n stewige wa agter ’n trekker gelei totdat hulle aan die halter gewoond is. Aanvanklik het hy die potensiële skoudiere se halters regstreeks aan die trekker vasgemaak, wat glad nie gewerk het nie. “Hulle steek viervoet vas en verseg soos steeks donkies om saam met die trekker te stap.” Hy, sy vrou, Daleen,…

Suid-Afrika is in ’n spiraal van skuld vasgevang. Van elke rand wat ons aan belasting betaal, gaan 21 sent vir die betaling van rente op skuld uit ons verlede. Aan die begin van vanjaar was hierdie bedrag reeds gelyk aan wat ons as ’n land aan gesondheidsorg betaal. Die nasionale tesourie verwag dat die ekonomie vanjaar met 7,2% gaan inkrimp. Dit verplaas ons ekonomie terug na 2012, behalwe dat ons nou 6,5 miljoen meer mense is as toe. Dit beteken dat 11% meer mense in 2020 dieselfde welvaart moet deel as wat ons in 2012 gehad het. Vroeë aanduidings is dat ons skuld einde vanjaar rondom R4 biljoen gaan wees. Dit is 81,8% van Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP). Die ekonomiese ondersteuningspakket van R500 miljard wat pres. Cyril Ramaphosa…

Vertel meer oor die brandewyn wat jy gemaak het? Ek stel oor drie jaar my eerste potketelbrandewyn bekend, wat al in 2015 gestook is. Potketelbrandewyn moet vir ’n minimum tydperk van 100 maande verouder, daarom wag ons langer as agt jaar vir die eindproduk. Van 2023 sal ons elke jaar ’n nuwe oesjaar bekend stel. Druiwe vir brandewyn word vroeër gepars, wanneer die suur nog hoog is. Dit help om die stilwyn wat jy maak, te bewaar, want jy kan glad nie swael gebruik nie. Mense dink rabatwyn is sommer goedkoop wyn, maar om goeie brandewyn te maak, moet jy baie aandag aan jou wyn gee en met gesonde druiwe werk. Hoe werk die res van die proses? Eers word ’n ru-brandewyn uit die wyn gemaak. Dit het ’n alkoholinhoud…

Loena is besig om eiers in koerantpapier toe te draai en in ’n kartonboks te pak: “Die lysie is bo-in die boks. Moenie dat die Jood jou verneuk nie.” Jasper hou oorkant die koöperasie stil. Hy bly ’n rukkie sit en wag dat die reënbui moet bedaar voor hy uitklim en sy hoed op sy kop vasdruk, want die wind waai sterk uit die noorde. Met die boks in albei hande stap hy die winkel binne. Hy sit dit op die toonbank neer. Oom Loewie Lasarus is besig om suikerklontjies vir ’n opgeskote seuntjie af te weeg. Die winkel ruik tegelyk na paraffien en tabak. Die Jood kyk op: “Môre, neef.” Oom Loewie het ’n manier om almal neef te noem. Jasper groet die oom vriendelik en kla oor hoe…