Innholdsfortegnelse for 6/25/2020 i Landbouweekblad

’n Terugkeer na tradisionele beleggings in die landbou en die voedselstelsel ná die Covid-19-krisis sal die bestaande skreiende ongelykhede in dié stelsel reproduseer. Herstelpogings behoort gemik te wees op ’n beter toekoms. Navorsing is reeds gedoen om só ’n proses te lei. Daar behoort gekonsentreer te word op die landbou wat gemik is op voedingswaarde. Die Wêreldgesondheidsorganisasie waarsku oor wanvoeding se dubbele las, wat wêreldwyd ’n groter probleem word: swak voeding sowel as vetsug. Meer geïntegreerde boerderystelsels wat met diverse spesies veerkragtigheid en gediversifiseerde diëte bewerkstellig, is een waardevolle doelwit. Waar regerings insette vir sekere gewasse subsidieer, raak die produksie van sulke gewasse goedkoper, en so ook verbruikerspryse. Dus sal veral armer verbruikers styselagtige kosse koop wat nie genoegsaam gebalanseerde diëte uitmaak nie. Voedingstofgevoelige landbou wat diverse dieetvereistes steun, behoort…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Só kan jou planter jou opbrengs verbeter (of beduiwel) ■ Mango’s maak wins in die Kaap ■ Vee: Om te voer of nie ■ Poeieragtige meeldou by kleingraan: Geheim lê by vroeë beskerming ■ Sy werk ‘saffies’, maar boer kliphard ■ Só maak jy erdwurmkompos en -tee SPESIAAL ■ Besproeiing GESIN ■ Boerekos: Broodjies vir teetyd INSPIRASIE Die Kalahari kan ’n genadelose wêreld wees om in te boer. Die afgelope paar jaar se droogte in die streek het selfs die hardste manne trane in die oë gegee. Tog het die vroueboer me. Lorraine de Bruin van Van Zylsrus dit en selfs erger deurgemaak sodat daar vir haar kinders ’n plaas en ’n toekoms kan wees. FOTO: WILLEM VAN DER BERG…

DIE Landbounavorsingsraad (LNR)beoogingrypendeverskuiwings, waaronder die aflegging van sowat 1 000 personeellede, om die organisasie van ondergang te red – ’n plan wat met groot teenstand deur vakbonde begroet is. In ’n brief aan vakbonde sê dr. Shadrack Moephuli, hoofbestuurder van die LNR, dat staatstoelaes die afgelope paar jaar verminder is en nou onvoldoende is vir die volhoubare bestuur van die organisasie. Die LNR moet daarom noodgedwonge sy inkomste deur die verskaffing van navorsingsdienste, verkope en diagnostiese dienste aanvul. Volgens die LNR het hierdie inkomste die afgelope 15 jaar skerp gedaal, veral weens veranderinge in die landbousektor, wat onder meer insluit die afname in die aantal kommersiële boere, produsente-organisasies, verwerkers van landbouprodukte, kommoditeitsorganisasies en mededinging vanuit die private sektor. LASTE OORSKRY BATES Die LNR sê sy laste het teen die einde…

DIE staat se groen lig dat besproeiingsrade (BR’e) uiteindelik watergebruikersverenigings (WGV’s) gaan word, word in beginsel verwelkom, mits die proses nie verpolitiseer word nie. Me. Lindiwe Sisulu, minister van menslike nedersettings, water en sanitasie, het rade onlangs in kennis gestel dat hulle teen Maart 2021 hul voorstelle oor omskakeling na verenigings asook hul voorgestelde grondwette moet indien. “Ons hoop van harte dat die proses nie weer gaan ontspoor nie,” sê mnr. Adriaan Groenewald, prokureur wat in waterregte spesialiseer. “Ons hoop dat almal met ’n wesenlike belang by water sal deelneem, en dat die proses nie verpolitiseer word nie. Alleenlik dan kan geïntegreerde waterbronbestuur, tot op laagste vlak deur die werklike gebruikers daarvan, gedoen word.” Die minister se oorhoofse hantering en leiding gaan ’n groot rol speel dat water nie as…

DIE landbou kan hom vanjaar regmaak vir ’n groeikoers van sowat 6%, mits die Covid-19-inperking suksesvol uitgefaseer word. Prof. Ferdi Meyer, besturende direkteur van die buro vir voedsel- en landboubeleid (BFAP), verwag boon-op dat die landbou se BBP volgende jaar ook sal groei, al is dit teen ’n stadiger pas. Hy voorspel groei van 1,2% soos die pandemie se langtermynimpak inskop. “Baie mense vra my of daar nog kans is vir groei ná Covid-19. Ek glo ons het ’n goeie kans, maar vennootskappe, prioritisering, koördinering en uitvoering gaan uiters belangrik wees,” het hy tydens die varsproduktebemarkingsvereniging (PMA) se aanlyn webinaar gesê. Covid-19 het ekonomieë veel harder getref as die wêreldwye finansiële krisis van 2008 en 2009. “Die gevorderde ekonomieë vat meer pak. Suid-Afrika se BBP sal met 6-9% afneem, na…

DIE Covid-19-inperking het verkope van langlewemelk en voorafverpakte kaas ’n kortstondige, fris hupstoot gegee, maar op langer termyn het die swak ekonomie verkope van suiwelprodukte in die algemeen onder druk geplaas. Mnr. Alwyn Kraamwinkel, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Melkprosesseerdersorganisasie (Sampro), sê die jongste Nielsen-syfers oor verkope en pryse van suiwelprodukte in die kleinhandel toon 22% meer langlewemelk en 23% meer voorafverpakte kaas is in Maart 2020 verkoop, vergeleke met Maart 2019. Die vlak 5-inperking het einde Maart begin. Kraamwinkel sê dié drastiese styging toon die omvang van noodaankope deur verbruikers, maar dat verkope van die betrokke produkte na verwagting ná hierdie tyd laer gaan wees. Verkope in die 12 maande wat in Maart 2020 geëindig het, toon die invloed van die swak ekonomie. Verkope van vars melk het met…

1 IVOORKUS| Bank het plan teen Covid-19-honger DIE Afrika-ontwikkelingsbank het ’n reeks strategiese projekte van stapel gestuur om Afrikalande te help met die voedselsekerheidsimpak van Covid-19. Die Feed Africa Response to Covid-19 (FAREC) sal onder meer beleidsteun verskaf vir die optimale beweging van insette en kos, vir die vestiging van voedselsekerheidstaakspanne en om kapasiteit van streeksorganisasies te versterk om inisiatiewe oor landsgrense te monitor. Die program is deel van die bank se Covid-19-reaksiegerief, wat tot $10 miljard (R170,65 miljard) beskikbaar stel om die ekonomiese, maatskaplike en ekonomiese uitwerking van Covid-19 op Afrika-ekonomieë te versag. – Afrika-ontwikkelingsbank 2 NIGERIË | Djihadiste maai boere af MEER as 80 bewoners van Kano, ’n dorpie in Noordoos-Nigerië, is teen druktyd dood ná djihadiste losgebrand het op inwoners wat besig was om hul…

’N WETTIGE, onuitwisbare merk is die boer se eerste linie van verdediging teen veediefstal, sê mnr. Willie Clack, voorsitter van die forum vir die voorkoming van veediefstal. In Suid-Afrika maak die Wet op die Identifikasie van Diere (Wet 6 van 2002) voorsiening vir ’n doeltreffende diere-identifikasiestelsel. “Dit help die bedryf en die Suid-Afrikaanse Polisiediens om veediefstal te voorkom en gesteelde diere makliker terug te vind.” Wettige brandmerke het volgens Clack verskeie voordele. “Dit dien as ’n visuele afskrikmiddel – veediewe sal eerder diere steel wat nie gemerk is nie. Dit identifiseer elke dier en bewys eienaarskap. Boonop maak dit doeltreffender polisiëring moontlik, lei tot ’n hoër terugvindkoers en dit maak opsporing moontlik.” Clack sê sekere aspekte moet in aanmerking geneem word wanneer vee gemerk word. Dit sluit in die wetlike…

Op ’n tydstip dat die meeste bedrywe indiensneming moes afskaal, kon die meeste plaaslike landboubedrywe, buiten die tabak- en wynbedryf, minstens in die primêre sektor indiensneming bestendig hou. Sekere bedrywe, soos die vrugte-uitvoerbedryf, neem tans selfs meer mense in diens vir seisoenwerk. Die kommersiële landbou se indiensneming het ’n vermenigvuldigingseffek. Dit kan help om armoede te verlig en selfs tot nuwe ondernemings en belegging lei. Die huidige krisis het, benewens die belangrikheid van voedselsekerheid, ook gewys hoe belangrik logistiek en die voorsieningsketting is waardeur bekostigbare kos aan die hele bevolking beskikbaar gestel word. Dit het veral ook die rol van die informele sektor met sy ingewikkelde voorsieningsketting belig. Dié sektor se belangrikheid word ál duideliker. Dit wys dat toekomstige vennootskappe tussen formele produsente of netwerke en die informele sektor toenemend…

■ Tegnologiese vooruitgang en die ontwikkeling van nuwe wildsvleisprodukte is twee gunstige ontwikkelinge uit die Covid-19-krisis. ■ Hoewel die bedryf vroeër as verwag oopgemaak het vir biltongjagters, voorsien mnr. Warrick Barnard dat daar steeds moeilike tye gaan voorlê, aangesien mense senuweeagtig sal wees om te reis of geld uit te gee. ■ Hy voorsien ’n ooraanbod van wild, maar dit sal ook wildpryse afdruk en jag meer bekostigbaar maak vir mense. Só sal die aanbodsituasie homself weer regruk. ■ Neem ’n langtermynhouding in en aanvaar die Covid-19-pandemie is een struikelblok wat oorkom moet word om sekere doelwitte te bereik, is Barnard se raad.…

Nie baie wingerde gaan oor die volgende tien tot vyftien jaar die gesogte ouwingerd-status haal nie. Mnr. Rudiger Gretschel, direkteur van produksie by Vinimark, het dié omstrede stelling gemaak tydens ’n onlangse webinaar oor die Ouwingerd-projek. Dit het die kollig geplaas op wingerdprodusente se verantwoordelikheid om vroeg reeds besondere winger-de te identifiseer wat moontlik eendag as ou wingerde geklassifiseer sal word. Gretschel voorspel ’n ernstige tekort aan “nuwe” ou wingerde van vanjaar af. Om as ou wingerd geklassifiseer te word, moet ’n wingerd minstens 35 jaar oud wees. “Die wingerde wat vanjaar by die projek geregistreer kan word, is in 1985 geplant, maar wingerde uit die 1980’s is dikwels deurtrek met virusse. Baie min daarvan staan nog. Ek twyfel of dit wat wél nog oor is, die vermoë het om…

Mnr. Eben Sadie van The Sadie Family in die Swartland se werk met ou wingerde het in ’n klein Chenin blanc-wingerd van sowat 1 ha op Stellenbosch begin, waarvan hy sy seldsame Mev. Kirsten-wyn maak. Dié blok is iewers van 1905 tot 1920 geplant en word algemeen aanvaar as die oudste Chenin blanc-wingerd in Suid-Afrika. “Die wingerd was aanvanklik in ’n baie swak toestand. Met die eerste oes kon ons net R300-bottels wyn maak,” sê Sadie. Dié wyn kos nou sowat R775 per bottel. “Ons het al die geld uit die wynverkope in die wingerd teruggeploeg en beter begin boer. Mettertyd het die opbrengste verbeter en daarmee saam die gehalte van die wyn.” Dekgewasse, kompos en die inplant van stokke was van die belangrikste praktyke. “Dit is ’n lang storie,…

Die verkoop van stoetbulle aan kommersiële telers is die meeste telers se brood en botter. Proewe om die optimale speenkalfgewig te bepaal van rasse wat die beste in sy omgewing vaar, was dus ononderhandelbaar vir mnr. Jan van Biljon en sy bure. Van Biljon wou seker maak sy bulkopers kan swaar speenkalwers produseer waarmee ander beesboere die grootste moontlike inkomste kan verdien. Die proewe het begin toe hy nog op die Gemsbokvlakte in die Molopo geboer het. Hy het sedertdien na Lichtenburg verhuis, waar hy nou ’n gemengde boerdery bedryf. “Op boeredae gesels boere dikwels oor speenkalwers se gewig. Die vraag is altyd watter ras of kruising die swaarste speenkalwers oplewer. Dit is immers waaroor ’n beesboer se bestaan gaan: hoeveel geld hy vir sy speenkalwers kry.” Van Biljon boer…

Hoekom plant jy patats? Die supermarkte het my gevra daarvoor! Patats maak ook deel uit van ons wisselboustelsel. ’n Lekker voordeel van patats is dat die kos onder die grond groei. Die hael kan dus net die ranke wegslaan, maar nie die kos nie. Ons klimaat is ook geskik vir patats, want dit hou van die lekker baie reën en hitte wat ons omgewing kry. Is dit ’n vrugbare gewas? Ja, die opbrengste is goed, sonder dat jy baie kunsmis hoef te gee. Ons bemes glad nie baie nie, basies net kalium, kalsium en fosfate, omtrent niks stikstof nie. Wanneer breek julle patatseisoen aan? Ons plant gewoonlik einde Augustus en begin dan einde Januarie met bemarking. Vertel meer oor die patatkultivars wat beskikbaar is? Daar is ’n groot verskeidenheid kultivars…

GAUTENG NIGEL ALLANDALE (10), 23 ha, aan Bud Prop (Edms.) Bpk., van Wiehahn Prop (Edms.) Bpk., R50 000 000. WITKOPPIE(373),49ha,aan Harvestfresh Farms (Edms.) Bpk., van Hartley-boerdery (Edms.) Bpk.,R4276666. PRETORIA HARTBEESTFONTEIN (240), 47 ha, aan Louis se Plaas (Edms.) Bpk., van Tik Tak Beleggings BK, R1 400 000. ZANDKLOOF (230), 62 ha, aan Stad Tshwane- metropolitaanse munisipaliteit, van Cutedge Development BK, R34 500 000. KWAZULU-NATAL HARDING ASHTON (28), 1 294 ha, aan The Marlington-trust, van A.A. Purchase, R800 000. HELPMEKAAR KARLSRUHE (17207), 95 ha, aan Emerald Sky (Edms.) Bpk., van Bannatyne’s (Edms.) Bpk., R3 000 000. LADYSMITH CUNDYCLOIGH (4336), 303 ha, aan Jessri Investments (Edms.) Bpk., van Rooiland-trust, R2700000. LABUSCHAGNES KRAAL (905), 495 ha, aan Loch Katrine (Edms.) Bpk., van Bybury-trust, R43 000 000. LOT A 4 A WINTERTON SETTLEMENT (11186),…

1-3% Die tabakreus British American Tobacco (BAT) verwag dat sy inkomste met van 1-3% gaan groei vanjaar, pleks van die 3-5% wat aanvanklik verwag is, weens die effek van Covid-19-inperkings. Sy aandeelprys het met 4% gedaal in reaksie op dié nuus. Hy het sy doelwit om £5 miljoen (R105 miljoen) uit nuwegenerasie-tabakprodukte soos e-sigarette te verdien, uitgeskuif van 2023 of 2024 na 2025. In Viëtnam is tabakverbruik in kuierplekke verbode weens Covid-19-voorkomingsmaatreëls. –Reuters 67% Uit die ses gewildste vrugte op plaaslike varsproduktemarkte – piesangs, appels, druiwe, pere, avokado’s en mango’s – het die waarde van 67% van dié aanbod gedaal in die eerste vyf maande van 2020 vergeleke met die ooreenstemmende tyd in 2019. Van Maart tot Mei 2020 het die waarde van piesangs met 16% gedaal vergeleke met die…

‘Dit is soos om dorp toe te ry en een beker water te koop om dan in die hele plaas se waterbehoeftes te voorsien.’ MNR. LOURENS VAN DER LINDE, boer van Wesselsbron, oor die 1 000 liter-dieselrantsoen wat teen druktyd op boere van toepassing was. Bl. 15 ‘Soos dit is, bly ons net-net by. Enige verdere ontwrigtings sal verreikende gevolge hê.’ DR. JOHN PURCHASE, uitvoerende hoof van Agbiz, oor bottelnekke in die land se hawens. Bl. 18 ‘Die krag in die mynbedryf word selde afgesny. Ons hoop dieselfde sal vir die vrugtebedryf gedoen word.’ MNR. FRANCOIS MALAN, besturende direkteur van Ceres Fruit Growers, oor beurtkrag, wat ’n ernstige uitwerking op die vrugtebedryf het. Bl. 21 ‘Daar loop tans geen water op my plaas nie, die grond het dit soos ’n…

ALZU AGRI | Openbare belegger wil in die landbou belê Die Openbare Beleggingskorporasie (OBK) wil namens die Staatspensioenfonds ’n minderheidsbelang in Alzu Agri koop. Die mededingingstribunaal het dié transaksie sonder voorwaardes goedgekeur. Die mededingingskommissie het in sy aanbeveling aan die tribunaal gesê dit is onwaarskynlik dat die voorgenome transaksie tot beduidende vermindering of verhindering van mededinging in enige relevante markte lei en dat daar ook nie kwessies van openbare belang is nie. Alzu Agri is luidens die kommissie se verklaring ’n gediversifiseerde landbou-en-voedselverwerkingsgroep wat onder meer betrokke is by mielieproduksie, voerproduksie en bees-en varkteling. Die OBK is ’n batebestuursmaatskappy wie se kliënte ondernemings in die openbare sektor is. Die OBK het namens sy kliënte belange in verskeie genoteerde en ongenoteerde ondernemings, soos PhilAfrica Foods, RCL Foods, Berlin Beef en Astral…

DIT het nege dae geduur ná nuwe maatreëls onder Covid-19-verwante vlak 3-inperkings aangekondig is, vir die polisie om duidelikheid oor buurt- en plaaswagte te gee. Dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, minister van samewerkende regering en tradisionele sake, het op 28 Mei aangekondig dat mense onder vlak 3 van die inperking hul woonplekke mag verlaat om spesifieke dienste te lewer. Die polisie het egter eers op 6 Junie bevestig dat buurt- en plaaswagte patrollies mag ry. Volgens die polisie moet lede van buurt- en plaaswagte nou ’n permit (sien bit.ly/2B26Y3W vir ’n skakel na die dokument) hê om patrollie te mag ry. TEENSTRYDIG Mnr. Ian Cameron, hoof van gemeenskapsveiligheid by Afri­Forum, sê die polisie mag nie ’n permit vereis nie. “Ons het vir ons lede gesê ons gaan nie permitte uitreik nie en…

SUID -AFRIK A ANSE lamsvleis is ’n voedsame en heerlike produk en as sodanig ’n nasionale skat wat ’n plek aan die tafel van al die kultuurgroepe in die land het, sê me. Marina Bester, bestuurder van verbruikersopleiding by Skaapvleis SA. Skaapvleis SA is ’n projek wat begin is om verbruikers oor die voordele van skaapen lamsvleis bewus te maak. Dié projek is daarop gemik is om verbruikers te help om ingeligte keuses te maak wanneer dit kom by die rol van lams- en skaapvleis in hul daaglikse gebalanseerde, gesonde lewenstyle. Skaapvleis SA word met raad bedien deur ’n bestuurspan wat deur die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) voorsien word. Die projek word uit die statutêre heffing gefinansier. Skaapvleis SA gebruik die dienste van ’n span wat bestaan uit voedingkundiges, wetenskaplikes in die…

Die papajabedryf het, soos die vorige jaar, ’n insinking in Maart en April beleef en baie lae volumes is gelewer. Dit word toegeskryf aan uiterste hittetoestande tydens blomvorming in die lente. Mnr. Willem Schmidt, besturende direkteur van Neofresh (een van Suid-Afrika se grootste produsente) by Malelane, sê dit is moeilik om te sê of die inperking vanweë Covid-19 ’n invloed op die vraag gehad het omdat die mark aanvanklik ondervoorsien was. Daar was ook aanvanklik logistieke probleme met die vervoer van papajas. “Sedert middel Mei het volumes gestyg en dit lyk nou of die vraag nie benadeel is nie, maar die styging het wel gelei tot dalende pryse. Papaja ding mee met sitrus om rakplek.” Hy sê Neofresh is besig met ’n veldtog om verbruikers bewus te maak van die…

Die Reserwebank het op 22 Mei sy repokoers weer met 500 basispunte verlaag. Dit is reeds die vierde verlaging vanjaar en beloop altesaam 2,75 persentasiepunte. Hoewel die bank jare lank ’n uiters konserwatiewe monetêre beleid gevolg het, noodsaak die stilstand van ekonomiese aktiwiteite weens die koronavirus elke vonk wat nodig is om die silinders weer aan die gang te kry. Verdere verlagings van rentekoerse in die onmiddellike toekoms is nie uitgesluit nie. Die verwagting is dat sulke lae rentekoerse verbruikers se aptyt sal aanwakker om van kredietkaarte tot nuwe huurkope in te span om hul kooplus te versnel. Die repokoers is die koers waarteen handelsbanke geld by die Reserwebank leen, wat hulle dan op hul beurt teen ’n prima-gekoppelde rentekoers aan kliënte uitleen. Die prima koers is ongeveer 3 persentasiepunte…

Covid-19 se eerste les vir landboubesighede is die noodsaaklikheid van ’n sterk balansstaat om bedrywighede aan die gang te kan hou. Jy moet verseker dat jy hanteerbare en lae-hefboomfinansiering het. Baie ondernemings wat nou ondergaan, het reeds swak balansstate gehad, wat verhinder dat finansiële instellings hulle kan help. Hoe laer jou hefboomfinansiering, hoe makliker is dit vir ’n bank om jou in ’n onverwagte moeilike situasie te help. Sterker balansstate en finansiële buigsaamheid laat ook ’n onderneming toe om munt te slaan uit moontlike geleenthede. Die krisis wys verder hoe belangrik risikostrategieë oor verskeie aspekte is, insluitend hoe om te keer dat jou werknemers siek word. Die ergste wat byvoorbeeld by ’n vrugtepakhuis kan gebeur, is dat die hele pakhuis vanweë siekte moet sluit. As jou onderneming aan buitelandse betaalmiddele…

Die wildbedryf se ekotoerisme-vertakking is een van die grootste werkskeppers in die landbou, juis omdat gasvryheid so baie dienste vereis. Lodges staan egter nou leeg sonder enige inkomste. “Honderde werknemers sit nou by die huis. Daar sal ook afleggings en salarisbesnoeiings wees. Ons gemeenskappe kry swaar en die Covid-19-krisis is katastrofies vir gemeenskappe wat van die hand tot die mond leef. Ek is baie bekommerd daaroor,” vertel mnr. Warrick Barnard van Woody Cape Wildlife. In normale toestande is die onderneming betrokke by die sowat vier gemeenskappe om hom – hy stel mense uit dié gemeenskappe aan en verskaf ook vleis aan hulle. Die boerdery probeer nou meer as vantevore om hulle te ondersteun met vleis en kospakkies. Nie net die mense wat by die boerdery werk nie, maar die hele…

Een van die dinge wat mnr. Dries Wiese van Loxton tydens die droogte geleer het, is hoe moeilik dit vir ’n Karooboer is om ’n streep te trek. “Elke boer moet ’n afsnydatum hê. As dit teen daardie datum nie gereën het nie, moet hy besef die kans om reën en groei te kry, is skraler as voor die datum. Dan moet jy planne beraam om diere te verminder.” Sy afsnydatum is 31 Mei. Toe hy einde Mei 2017 gesien het dit reën nie, het hy besef hy het te veel skape. “Ek het baie diere minder gemaak. Dit het my gered.” Hy meen meer mense glo nou dat Suid-Afrika ’n waterarmland is en dat klimaatsverandering ’n werklikheid is. “Die slim mense sê dit gaan minder reën en warmer raak.…

Kernza pas baie goed in by bewaringslandbou omdat dit die beginsels daarvan ondersteun en sal versterk, sê dr. Hendrik Smith, bewaringslandboukoördineerder by Graan SA. “Die grootste voordeel wat ’n meerjarige gewas soos dié bo eenjarige gewasse het, is die minimale versteuring van die grond.” Die bedekking skep volgens hom groter biomassa wat grond kan bedek, terwyl die permanente, groot wortelstelsel ondergrondse biomassa skep, wat ’n groot voordeel en verbetering kan meebring. Smith hou van die uitgangspunt dat die gewas deel uitmaak van ’n uiteenlopende rotasie- en weidingstelsel. “Dit sal die integrasie van vee in die stelsel bevorder. Die goeie impak van die kloue, mis, urine en speeksel van diere op die grond sal groter wees. Dit alles saam kan ’n gunstige uitwerking op grondgesondheid hê. “Ook die ekonomie van die…

■ Weens virusbesmetting is daar nie baie wingerde wat binnekort die 35-jaar-kerf gaan haal om as ou wingerde, waarvan gehaltewyn gemaak word, geklassifiseer te word nie. ■ Wynprodusente moet die waarde van die Ouwingerd-projek insien en betyds jonger wingerde wat die potensiaal het om oud te word, identifiseer. ■ Ou wingerde is dikwels lank afgeskeep. Uitstekende boerderypraktyke is nodig om nuwe lewe in dié wingerde te blaas. ■ Verbruikers wat baie opdok vir wyne uit die Ouwingerd-projek, moet gemoedsrus hê dat dit duur is omdat die wingerdpraktyke so goed is.…

Lensie-en-bonesop met skaapskenkel ’n Dik, vullende sop soos hierdie een is winterkos op sy beste. Onthou dat sop wat bone en lensies bevat, dik sal word wanneer dit staan, of as die sop verkoel word. Indien nodig, voeg net ’n bietjie kookwater of kokende vleisaftreksel by tot verdun na smaak en laat die sop deurkook. ■ 1 kg skaapskenkel, in skywe gesaag ■ 2 uie, gekap ■ 30 ml olie ■ 3 liter kookwater, plus ekstra om aan te vul ■ 125 ml bruinlensies, afgespoel ■ 125 ml droë witbone, afgespoel ■ 3 groot wortels, geskraap en in ringe gesny ■ Sout en varsgemaalde swartpeper na smaak ■ 60 ml vars pietersielie ■ Fyngerasperde suurlemoenskil na smaak Braai die vleis en uie in die olie in ’n groot soppot tot…

Wie dra die landbou se saak uit? Wie of wat is die landbou? Is dit die boere, of is dit eintlik maar die magtige sekondêre bedrywe? Miskien is dit die kleinhandel of die verbruiker? Hier by Landbouweekblad is ons onbeskaamd oor ons siening dat boere die grondslag van alle landboubedrywe is. Sonder boere op plase wat primêre produkte lewer, kan die landbou eenvoudig nie bestaan nie. Volgens ons is verbruikers die naasbelangrikste skakel in hierdie ketting. Hulle is heel moontlik ook boere se sterkste bondgenoot, veral wanneer hulle besef, soos nou tydens die Covid-19-pandemie, dat hulle boere drie keer per dag nodig het — elke dag, elke week en elke maand van die jaar. Die res van die waardeketting — die finansiers, insetverskaffers, logistieke bystand en dié tydskrif — bied…

TLU SA: MARKKRAGTE IS NIE RASSISTIES NIE, PRES. RAMAPHOSA! TLU SA het ’n ope brief aan pres. Cyril Ramaphosa gerig waarin hy vra vir duidelikheid oor opmerkings wat Ramaphosa onlangs gemaak het dat die nalatenskap van die ekonomie rassisties en kolonialisties is. Hy het dié opmerkings tydens ’n gesprek met die Suid-Afrikaanse Redakteursforum gemaak. Mnr. Louis Meintjes, voorsitter van TLU SA, sê die organisasie wil verder hê die regering moet uitspel wat bedoel word met radikale ekonomiese transformasie, wat tydens dieselfde gesprek genoem is. “Hierdie opmerkings openbaar ’n groot mate van onkunde in die regering oor hoe die ekonomie werk,” sê Meintjes. “Dalk moet iemand vir die ANC ’n les gee in ekonomie 101. Die markkragte vra nie vrae oor die geskiedenis of oor rasse nie, maar toets elkeen volgens…

VERBRUIKERS se paniekaankope en restaurantsluitings het tot dusver ’n wyd uiteenlopende uitwerking gehad op die inkomste van die Libstar-groep, wat onder meer Lancewood besit. Die genoteerde maatskappy produseer en bemark verpakte goedere, waaronder produkte met private handelsmerke. Lib-star het op 9 Junie 2020 in ’n verklaring gesê die inkomste van sy kleinhandelverkopekanaal het in die twee maande tot 31 Mei 2020 met 24,3% gestyg. Dit is te danke aan verbruikers se aankope om produkte op te gaar vóór die inperking en die feit dat hulle sedertdien meestal tuis geëet het. Die beperkings op kos wat weg van die huis geëet word, veral die sluiting van kitskosrestaurante, het egter die inkomste van die groep se voedseldienskanaal in dieselfde twee maande met 80,1% laat daal. Baie Libstar-afdelings verskaf produkte aan die restaurantbedryf…

Die voortdurende daling in die plaaslike produksie van koring is ontstellend. In 1988 het Suid-Afrika nog genoeg koring vir plaaslike verbruik geproduseer toe 3,5 miljoen ton van 2 miljoen ha geoes is. Verlede jaar het die plaaslike oes 1,5 miljoen ton beloop. Die Nasionale Oesskattingskomitee het einde April die plantvoorneme vir koring vir die huidige plantseisoen op 495 000 ha geraam, wat ’n daling van net meer as 8% teenoor die vorige jaar is. Daar het dus ’n baie groot struktuurverandering plaasgevind in die belangrike koringstreke van die land, veral in die Wes-Kaap en Vrystaat se droëlandgebied. Natuurlik het die opbrengste verbeter, maar Suid-Afrika is deesdae ’n permanente invoerder van koring. Die veranderinge het ook te doen met handelliberalisering en die afskaffing van landboubemarkingsrade in die 1990’s. Probleme met navorsing…

Turksvyboere skud hul vere reg om hul boorde te snoei om blomvorming in November te verseker vir ’n optimale somervrugte-oes. Die aangewese snoeityd is in Julie nadat die eerste koue fronte die plante in ’n rusfase dwing. Die oestyd vir turksvye in die land se warmer dele, soos Limpopo, is einde Julie tot Augustus. Die geskikte tyd om plante in nuwe boor-de te vestig, is einde September en begin Oktober wanneer die risiko van ryp minder raak. ’n Hernieude belangstelling in die vestiging van die turksvyplant as permanente gewas in die sentrale binneland het gelei tot die aanplant van boorde. Sedert 2018 is daar minstens 1 000 ha turksvye in die Vrystaat, Noord-Kaap en selfs dele van die Wes-Kaap aangeplant. Dié herlewing het gelei tot die stigting van ’n turksvyvereniging…

Entrepreneurs en die eienaars van klein besighede moet eties optree en na hul werknemers en klante omsien gedurende die Covid-19-pandemie, sê dr. Liezel Alsemgeest, waarnemende direkteur en senior dosent aan die Universiteit van die Vrystaat se skool vir finansiële beplanningsreg. “In hierdie ongekende tye moet jy koste tot ’n minimum be-perk en nuwe, kreatiewe maniere vind om jou besigheid aan die gang te hou. Salarisse of lone is tipies die grootste uitgawe. Hoewel dit eenvoudig is om werknemers af te dank, veroorsaak dit dat finansiële nood na die wyer gemeenskap uitkring. Voordat jy mense afdank, besnoei eerder koste elders. “Omdat die meeste klein besighede met min of geen geld begin is, is hierdie stap iets wat eienaars en entrepreneurs sal kan doen. “Behandel jou werknemers en klante goed. Op kort…

■ Wildboere se grootste voorrangsaak moet wees om hul personeel en klante se veiligheid te verseker. Só sal hulle weer vertroue inboesem onder jagters en toeriste. Wanneer die inperkingstyd verby is, sal mense van die stede en “opsluiting” wil ontvlug, maar hulle sal wil weet hul veiligheid en gesondheid word ernstig opgeneem. ■ Dieselfde maatreëls as in die stede moet ook in die landelike omgewing toegepas word. “Soms kry ek die idee ons is nie ernstig genoeg daaroor in die landelike omgewing nie, omdat ons so afgesonderd is. Maar ons is nie immuun teen die virus nie, daarom moet almal die situasie baie ernstig bejeën.” ■ Staatshulp deur finansiering is belangrik. “Daar was hulp aan die toerismebedryf, maar ons het soortgelyke ondersteuning in die wildbedryf nodig. Dit sluit jag en…

Die droogte word dikwels uitgebeeld as maer of verrottende skape in dooie landskappe en tranerige boere wat die einde van hul planne bereik het. Die heersende droogte is inderdaad die ergste in menseheugenis. ’n Mens kan op ellende klem lê, dog raak die meeste boere se planne nie sommer op nie. Daarom skryf Landbouweekblad die volgende paar weke oor hierdie planne en die lesse wat boere geleer het. Sien ook bit.ly/3fh4RrP,bit.ly/30s24Yn en bit.ly/37vu6E9 vir vorige artikels in die reeks.…

Etiese optrede gaan oor vertroue, eerlikheid en integriteit. Etiek behels nie net “reg of verkeerd” nie, want wat vir een persoon “reg” is, is nie noodwendig vir ’n ander nie. Dr. Phillip Humbert, ’n lewensafrigter van Amerika, verwys na beginsels vir opbouende sake-etiek. Dit is nie net op sake van toepassing is nie, maar ook op die alledaagse lewe. ■ Daar is geen verskil tussen persoonlike en sake-etiek nie, want as jy eerlik is, is jy ook eerlik in die onderneming of boerdery. ■ Wanneer partye onderhandel, behoort albei te voel die transaksie is ’n wen-wen-situasie. ■ ’n Onderneming moet ondersteuning bied aan klante, vrae beantwoord en probleme oplos. Dit skep vertroue. ■ Sakemanne en boere moet ’n sakeplan hê. Die visie (waarheen die onderneming op pad) is en die…

Pinotage-druiwe uit ouer wingerde word anders ryp as hul jonger eweknieë. Dit is een van die bevindinge van prof. Johan Burger van die departement genetika aan die Universiteit Stellenbosch en sy span nadat hulle geenuitdrukkingsvlakke en totale mikrobiome in 53 jaar oue Pinotage vergelyk het met dié van 7 jaar oue Pinotage. Die jong Pinotage-stokke is in die ou blok geplant om gapings te vul. Die materiaal was egter geneties identies. Tydens die oestyd van Januarie 2016 het Burger en sy span sap van druiwe uit 9 ou en 9 jong stokke getoets. Daar was betekenisvolle verskille in die suiker- en suurvlakke. Daarna het hulle RNS van die korrels en blare van dieselfde plante ontleed en die opeenvolging bepaal. “Ons het gekyk watter gene is aktief en watter nie. Ons…

BAND- EN ROLSAAG SNY MEER STAAL SONDER VERMORSING First Cut versprei Everising se rol- en bandsae in Suid-Afrika. Die P- en E-reeks is nou vernuwe om laekoste-staalsnywerk van goeie gehalte met die minimum vermorsing in die kortste tyd te doen. Die P-reeks rolsae is toegerus met die jongste tegnologie en vingerskerms waarop gebruikersvriendelike grafiese voorstellings en sny-afmetings duidelik verskyn. Die P-reeks is ook toegerus met ’n funksie wat dit moontlik maak om self probleme op die skerm te identifiseer. Mnr. Francois Marais, verkoopsbestuurder van First Cut, sê die P-reeks het slegs een operateur nodig. Danksy die masjien se veelsydigheid verrig dit eintlik ’n paar rolsae se werk. Dit bespaar ruimte op die werkvloer en tyd in die werkwinkel. Die E-reeks bandsae het die jongste vingerskerms. Hierdie bandsae het ’n hoogs…

Hoenderbredie met wortels en patat ■ 30 ml olyfolie ■ 6 hoenderdye, met vel en been ■ Sout ■ 1 ui, fyngekap ■ 2 knoffelhuisies, fyngedruk ■ 5 ml gerasperde vars gemmer ■ 5 ml elk borrie, kerriepoeier, swartpeper, rissiepoeier en komyn ■ 1,2 liter hoenderaftreksel ■ 15 ml tamatiepuree ■ 3-4 groot wortels, geskraap en in ringe gesny ■ 2-3 patats, geskil en in blokkies gesny ■ 10 ml vars tiemieblaartjies, gekap ■ Gebraaide, gekapte kasjoeneute vir voorsit Verhit die olie in ’n diep swaarboompan. Geur die hoenderdye met sout en braai dit met die velkant na onder in die olie tot bruin. Draai om en braai die ander kant ook bruin. Skep die hoender uit die pan en hou eenkant. Braai die ui en knoffel in dieselfde pan…

BENODIGDHEDE ■ Herwonne, ronde kartonboksie ■ Vierkantige of sirkelvormige skilderdoek ■ Akrielverf en/of olieverf en verfkwas ■ Gom, liniaal en skerp potlood ■ Viltpenne in verskillende kleure SIT DIT OP DOEK ■ Om diepte te skep, plaas die driedimensionele sirkel (die kartonboksie) bo-op ’n vierkantige skilderdoek. BEREI VOOR ■ Verf eers die vierkant en sirkel albei met twee lae wit olieverf. Laat die lae tussen-in goed droog word. ONTWERP ■ Gebruik ’n skerp potlood en teken jou ontwerpe op die ronde boksie én die vierkant onder. ■ Die potlood moet diep lyne in die dubbele laag verf maak (byna soos etswerk). KLEUR IN ■ Gebruik nou viltpenne om jou ontwerp in te kleur. Jy kan die boksie met ’n gomgeweer op die skilderdoek vasplak. WENNER-WENK Verf die doek met ’n…

Die tyd en omstandighede waarin ek grootgeword het, was so anders as wat ek vandag beleef. Dit is nogal moeilik om te glo dat so baie dinge in so ’n kort tydjie so drasties kon verander het. Natuurlik verg dit ’n gesonde wil, toewyding en inspanning om tred te hou met al die veranderinge. En net so is dit dat vele van ons (waarvan die uwe een is) glad nie kan byhou nie. My kleindogter wou my leer om met ’n rekenaar te werk, maar ná ’n ongemaklike tydjie, waartydens ek nie veel verder as “delete” gevorder het nie, het sy moed opgegee. Vrypostig soos baie van vandag se kinders is, het sy weggestap en luidkeels verkondig dat Oupa eintlik maar dom is! Om knoppies te druk, korrek en vinnig,…