Innholdsfortegnelse for 5/28/2020 i Landbouweekblad

VOLGENS die grondwetkenner prof. Elmien du Plessis is daar talle vrae oor hoe die regering die Wet op Rampbestuur (Wet 57 van 2002) onder die Covid-19-ramptoestand toepas. Sy wys uit dat die wet opgestel is in ’n rampvrye tyd, in die hoop dat dit genoegsame leiding in ramptye sou gee, wanneer die tyd vir refleksie en konsultasie ’n luukse is. Me. Nkosazana Dlamini-Zuma, minister van samewerkende regering en tradisionele sake, se verantwoordbaarheid is onduidelik. Buiten verantwoordbaarheid aan die parlement moet regulasies wat sy opstel aan die nasionale raad vir provinsies voorgelê word, maar dit is onduidelik of dit wel gebeur. Artikel 5 van die wet vereis dat die minister ’n nasionale rampbestuur-adviesforum aanstel vir verskillende sfere van die regering, waarbinne belanghebbendes konsulteer en rampbestuurmaatreëls koördineer. Dié wet voorsien dus vir…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Noenieput: Die belangrikste koöperasie in die land ■ Sussex vier 100 jaar ■ Ultrahoëdruk-strookbeweiding: Systap slaggate só ■ Landboukrediet in troebel waters ■ Boereplan: Karoofamilie span saam vir waterkrippe, plaastake SPESIAAL ■ Wiele GESIN ■ Maak jou blikke vol beskuit SUSSEX-EEUFEES Streng uitskotbeginsels volgens die Lasater-beginsels, goeie veldbestuur en net soveel vee as wat die plaas in moeilike toestande kan aanhou, is die drie bene waarmee die Barras-gesin ’n besettingsyfer van 99% behaal. Chris Barras en sy seun, Rob, boer met Sussex-beeste by Himeville in KwaZulu-Natal.…

DIE jongste bepalings oor die vervoerregulasies vir die vlak 4-inperking spel sekere kwessies nou duideliker uit. Mnr. Theo Boshoff, hoof van regsintelligensie by die landbousakekamer Agbiz, sê die bepalings stel dit onder meer duidelik dat die vervoer van enige uitvoervrag wat op pad is na ’n hawe, toegelaat word, asook ingevoerde vrag wat vanaf hawens na hul finale bestemmings op pad is. Boshoff sê hoewel die landbou vanuit die staanspoor as noodsaaklike diens verklaar is, het Agbiz baie navrae ontvang vanweë onsekerheid of die vereistes vir openbare vervoer ook geld vir die private vervoer van werkers op busse. “Hoewel die jongste bepalings oor vlak 4 se vervoerregulasie steeds nie 100% duidelik is nie, word motors, minibusse, midibusse en busse by voertuie vir openbare vervoer ingesluit, sonder om onderskeid te tref…

DIE wynbedryf sal aanhou baklei sodat drankverkope so gou moontlik en so wyd moontlik in Suid-Afrika hervat kan word. Buiten dat geen wyn ingevolge vlak 4-inperkingsregulasies plaaslik verkoop mag word nie, is daar ook kommer dat die Wes­Kaap nie saam met die res van Suid-Afrika na vlak 3 sal beweeg nie omdat die provinsie volgens syfers die meeste Covid-19-gevalle en -sterftes in die land het. Mnr. Christo Conradie, bestuurder van wynkelders by Vinpro, het op die organisasie se streeksinligtingsdag vir Worcester en die Breedekloof gesê gesprekke word met die regering gevoer om te bepaal of die regulasies vir die wynbedryf aangepas sal word indien die Wes­Kaap nie na vlak 3 beweeg nie. “Die feit dat die provinsie ’n derde van die Covid-19-toetse in Suid-Afrika doen en pro-aktief optree, kan in…

SENWES het ’n inisiatief binne die voedselwaardeketting van stapel gestuur om voedselsekerheid te verseker te midde van die Covid-19-krisis. Senwes se Agri Value Chain Food Umbrella is op die been gebring om Agbiz se program vir die verligting van hongersnood te ondersteun deur ander belanghebbendes in die landbousektor aan te moedig om skenkings aan dié projek te maak. Senwes wil met dié inisiatief en die samewerking van boere, landboubesighede, logistieke maatskappye, verwerkers en verspreidingsentrums uitreik na gemeenskappe wat deur die pandemie geraak word. Die maatskappy vra boere in gemeenskappe wat by dié inisiatief kan baat vind, om ’n paar ton van hul mielie-oes te skenk. Senwes se silo’s sal die skenkings ontvang en gratis opberg. Sy logistieke filiaal, Grainovation, sal die vervoer en verspreiding van die mielies van die silo’s…

■ Droogtes en swak markomstandighede het veroorsaak dat die landbou in slegs twee van die jongste agt kwartale ’n positiewe groeikoers behaal het. ■ Tot enkele jare gelede het ’n belegging in landbougrond beter presteer as ’n belegging in aandele. Weens die droogte, sukkelende ekonomie en dreigement van onteiening sonder vergoeding het die situasie verander. ■ Neem ’n besluit oor die koop van bykomende grond of kapitaalbelegging gegrond op die produksiewaarde van die grond, want daar is nie sekerheid oor kapitaalgroei nie.…

Snoei wanneer daar min vog in die lug is en wend snoeiwond-beskermingsmiddels binne ’n week daarna aan. Dít is van die raad wat dr. Meagan van Dyk het oor hoe olyfboere stamsiektes in hul boorde kan probeer voorkom. Van Dyk, wat onlangs haar doktorsgraad in plantpatologie aan die Universiteit Stellenbosch (US) verwerf het, het 33 swamspesies in gevestigde olyfboorde en kwekerye geïdentifiseer wat moontlik stamsiektes veroorsaak. Sy het ook ’n nuwe Pseudophaeomoniella-spesie geïdentifiseer. Dit kom wydverspreid in boorde en in ’n mindere mate in kwekerye voor, en word beskou as die patogene organisme wat die meeste skade ten opsigte van stamsiektes kan aanrig. Stamsiektes het gewoonlik ’n lang, uitgerekte uitwerking op bome. Dit begin by die afsterwing van lote en versprei mettertyd na die res van ’n boom. “Boere wat…

Navorsers aan die Massachusetts-instituut vir Tegnologie (MIT) in Amerika het ’n nuwe sensor ontwikkel wat in staat is om die planthormoon etalien teen uiters lae konsentrasie waar te neem. Etalien is ’n kleurlose, soet planthormoon wat as ’n gas vrygestel word wanneer blomme begin blom en vrugte ryp word. Die hormoon stimuleer groei, rypwording en ander belangrike stappe in die lewensiklus van plante. Etalien word ook grootskaals vervaardig om in die produksie van plastiek en klere te gebruik. Dr. Darryl Fong, ’n nadoktorale navorser in die groep van die chemikus prof. Timothy Swager, het die nuwe sensor ontwikkel. Dit kan so min as 15 dele etalien per miljard opspoor. Dit bevat koolstof-nanobuisies en werk danksy ’n meganisme genaamd Wacker-oksidasie. Die metaal palladium word as katalis gebruik. “Die sensor kan gebruik…

■ Boere in die droogtegeteisterde gebiede het geleer hoe goedhartig en vrygewig mense nog is en hoe belangrik dit is om die toestand van die veld en die vee noukeurig dop te hou en te bestuur. ■ Die regte veelading, toegang tot grond in verskillende reënvalgebiede, streng seleksie en ander inkomstestrome help dat die droogte boere nie verswelg nie. ■ Boere sê hulle wens hulle het beter geluister toe die ou mense oor droogte gepraat het.…

WATERGEHALTE DIEN ALGE ’N KISHOU TOE BlueGreen Water Technologies het die eerste grootskaalse oplossing vir skadelike algebloeisels (C yanobacter ia) ontwikkel. Boere kan dié produk, Lake Guard™ (EPA-reg.nr. 93647-1), ook in damme op hul plase gebruik. Lake Guard™ is onlangs die eerste keer in Afrika gebruik in ’n regstellingsprojek van die Roodeplaatdam by Pretoria. Op die foto is mnre. Maayan Nave (links) en Moshe Harel, albei bestuursbeamptes van BlueGreen Water Technologies, met die produk toe dit in die dam gebruik is. Lake Guard™ is deur die Amerikaanse agentskap vir omgewingsbeskerming (EPA) goedgekeur. Dit het ook NSF®- ANSI-CAN-60-sertifisering om in drinkwaterdamme gebruik te word. Dit is ingevolge Wet 36 van 1947 as ’n algdoder vir gebruik in oop watermassas in Suid-Afrika geregistreer. Lake Guard™ is in ’n korrelvorm beskikbaar en gereed…

Varke se spysverteringstelsel kan ’n rantsoen wat tipies in varkvoeding gebruik word en hoofsaaklik uit mielies en sojabone bestaan, goed verwerk. Die spysverteringstelsel is ingewikkeld en behels verskeie interaktiewe funksies. Dit is belangrik om die werking van die spysverteringstelsel te verstaan, asook hoe dit tydens groei en ontwikkeling kan verander sodat die korrekte voeding gegee kan word. Wêreldwyd word deurlopend navorsing oor varkvoeding gedoen en die kennis daaroor word al hoe meer. Gevolglik moet veevoermaatskappye verseker dat hulle altyd op die hoogte van die jongste inligting is. In die konteks van menslike voeding word daar gereeld na ’n goed gebalanseerde dieet verwys. Varke benodig presies dieselfde. Om te kan presteer, moet ’n goed gebalanseerde rantsoen in varke se voedingsbehoeftes voorsien. Om so ’n rantsoen te formuleer, moet die volgende bepaal…

Maleise groenteen-hoendersop ’n Resep uit Ria Louw van Opstal in die Slanghoekvallei se kombuis. ■ 30 ml botter ■ 1 ui, grofgekap ■ 10 ml kerriepoeier ■ 2 appels, geskil en in blokkies gesny ■ 2 wortels, in ringe gesny ■ 3 selderystingels, gekap ■ 1 soetrissie, in repe gesny ■ 2 hoenderborsies, in blokkies gesny ■ 80 ml meel ■ 1 blik (410 g) gekapte tamaties ■ 80 ml witrys ■ 10 ml suurlemoensap ■ 5 ml suiker ■ 1 liter hoenderaftreksel ■ 4 naeltjies ■ 45 ml vars pietersielie, gekap ■ 125 room, vir voorsit Smelt die botter in ’n kastrol en braai die ui en kerriepoeier daarin tot die ui begin sag word. Voeg die appel en groente by en soteer liggies vir 5 minute. Voeg die…

THE NEWCOMERS AND THEIR FRIENDS deur Buks Nel en Henk Griessel. Prys: R275 Wie is die ouma aan wie Granny Smith-appels hul naam te danke het? Wie het die eerste Golden Delicious-appelboom geplant? Het jy geweet Fuji-appels is nie na die ikoniese Japanese berg genoem nie, maar na die dorp Fujisaki? Wie was die York Imperial-boer wat laat gekom het vir sy eie troue omdat pluktyd so lank aangehou het? Dis vrae soos dié wat mnre. Buks Nel en Henk Griessel, onderskeidelik bestuurder van nuwe kultivars en gehaltebestuurder by Tru-Cape, weer die pen laat opneem het om nog ’n boek oor die geskiedenis van appels te skryf. Hul eerste boek, Apples in the early days at the Cape, loop op die spore van vergete appelkultivars wat meer as…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Wes-Kaap vanaf April 2019 tot Maart vanjaar. In 62% van die distrikte is stygende prysneigings waargeneem. By Bredasdorp het pryse met meer as 14% gestyg. By Laingsburg het pryse met 17,9% gedaal, asook dié by Stellenbosch met 13%. Altesame 447 ooreenkomste is gesluit, wat 7,8% minder is teenoor die vorige twaalf maande. Altesame 270 708 ha is teen R4,248 miljard verhandel. In die vergelykende tydperk was daar 25,7% minder transaksies vir grond van 50-150 ha, 13,5% minder transaksies vir grond van 300-450 ha, en 30,8% minder transaksies vir grond van 450-600 ha. Transaksies vir grond van minder as 50 ha het min verandering getoon. Statistieke vir ál die provinsies is op…

1 723 Die Landbounavorsingsraad (LNR) verwag dit gaan 1 723 dae duur om sy nuwe entstoffabriek te voltooi. Die ontwerpfase sal sowat 449 dae duur, bouwerk 734 dae en bekragtiging sowat 540 dae. Daar is R400 miljoen vir dié fabriek begroot. Die LNR was besig om ’n projekbestuurder aan te stel toe die inperking weens Covid-19 ingestel is. Die LNR-direksie het onlangs die aanstel van ’n projekbestuurder en kundiges in argiteksontwerp en die vervaardigingsproses goedgekeur. – Joylene van Wyk 1/5 ProMeritum, ’n suksesvolle Lon-dense verskansingsfonds bekend om riskante beleggings, het ’n vyfde van sy geld in Suid-Afrikaanse staatseffekte belê. Dit is nou dié fonds se grootste enkele belegging. Die fonds het sedert sy stigting in 2015 nog elke jaar ’n wins gemaak, en hy voorspel ’n styging van 15% in…

‘Hulle kan hul stropers oor die grens stuur, maar nie iemand om die stroopwerk te doen nie. Dit maak mos nie sin nie.’ MNR. DIRK HANEKOM, uitvoerende hoof van Agri All Africa, oor die uitwerking van reisperke op boere wat elders in Afrika moet boer. Bl. 14 ‘Dis net baie moeilik om voorraad in die hande te kry en dit per koerier tot hier te kry.’ MNR. HERMAN JANSE VAN RENSBURG, eienaar van Arlington Staalwerke, oor die uitwerking van Covid-19-inperkings op landboutoerusting-ondernemings om sake te doen te midde van onsekerheid oor watter goedere vervoer en verhandel mag word. Bl. 14 ‘Om die totale skuld te dra, is ’n kwessie, maar die handelsbanke het baie gehelp om die situasie saam met ons te bestuur.’ MNR. ERENST PELSER, uitvoerende hoof van Sentraal-Suid…

HUIWERENDE RIDDER OP ’N DOOIE PERD Dit is vroegoggend, net ná 03:00, en ek lees die nuushooftrekke op TV en die dreigemente van mnr. Bheki Cele, minister van polisie en voormalige, geskorste kommissaris van polisie, dat daar baie maklik teruggekeer kan word na vlak 5. Sy probleem is die toegewing dat mense nou mag draf of oefen, met hul honde stap en selfs swem. Hy borduur voort dat hierdie virus Suid-Afrika as nasie kan uitwis en dat ons nie verdien om na vlak 4 te beweeg nie. Perspektief dui daarop dat die minder as 6 000 besmettings 116 sterftes tot gevolg gehad het (toe die brief geskryf is – red.) – sowat 1,9%, teenoor die 40% wat herstel het. Vergelyk dié sterftes met die sowat 55 moorde per dag (jaarliks…

In die Rawsonville-omgewing is Dwarsberg ’n unieke plaas. Die eienaar, MNR. ENNIE STOFBERG, ontgin hierdie eiesoortigheid met hoëwaardegewasse, soos appels, pere, wyndruiwe, sitrus en avokado’s, korttermyn-kontantgewasse en toerisme. Só benut hy sy infrastruktuur beter en oes reg deur die jaar. Lees die artikel op bl. 40. VERTEL MEER OOR JOU GESIN. Ek is getroud met Anchen, ’n boerenooi van Malmesbury. Ons seun, EG, is ook by die boerdery betrokke. Ons jongste dogter, Madrie, is in haar finale jaar aan die Aleit Akademie en sal die toerismevertakking oorneem. Madrie se vriend, Diaan Huskisson, het verlede jaar afgestudeer op Elsenburg. Hy werk op Dwarsberg as junior bestuurder. Ons ander dogter, Elizna, is met ’n boer, een van die Mosterts van Goudyn, getroud. Hulle bly net om die draai van ons. WAAR KOM…

DIE toekoms van meer as 500 kleinboere en hul afhanklikes kan in die gedrang kom vanweë die verbod op die verkoop van bierprodukte as deel van Covid-19-verwante inperkingsmaatreëls. Mnr. Aron Kole, besturende direkteur van FarmSol, ’n bemagtigingsinisiatief van die Suid-Afrikaanse Brouerye (SAB), sê kleinskaalse produsente moet dringend ’n leweringsooreenkoms vir hul graan kry. “Ons stel die regering se hulpmaatreëls vir die kleinsake-ondernemings op prys, maar die kleinskaalse produsente van gars en mielies vir die brouersbedryf is ’n belangrike gemeenskapsbate wat in die dreigende krisis gered moet word.” Dié produsente reg oor die land wat konvensionele mielies (wat nie geneties gemodifiseer is nie) en gars op kontrak vir SAB verbou, wag in spanning om te sien hoe die verbod op die verkoop van bier hul inkomste gaan raak. Een van dié…

DIE DA het ’n skadu gewerp oor ’n aankondiging deur me. Lindi-we Sisulu, minister van menslike nedersettings, water en sanitasie, dat sy vordering maak in die stryd teen korrupsie in haar departement. Sy het op 13 Mei op ’n mediakonferensie gesê 246 klagtes is van 1 April 2012 tot 31 September 2019 ondersoek, en in 139 gevalle was die beweringe waar. In die daaropvolgende tugverhore is 85 amptenare skuldig bevind en 14 onskuldig, 13 is afgedank, een is gedemoveer, 11 is drie maande sonder salaris geskors, 6 is twee maande sonder betaling geskors, en 24 het bedank. Die departement het 18 sake na wetstoepassingsagentskappe soos die polisie en die Valke verwys, terwyl 151 ondersoeke na onreëlmatige uitgawes en 13 forensiese ondersoeke op die oomblik voorkeur geniet. Volgens Sisulu kan R18,2…

MEER as 260 buffels in bomas waarvan die toetsuitslae vir tuberkulose, brucellose, korridorsiekte en bek-en-klouseer bekend was toe pres. Cyril Ramaphosa die inperking op 26 Maart afgekondig het, mag uiteindelik verskuif word. “Dr. Mpho Maja, direkteur van dieregesondheid, het ons laat weet daardie buffels mag nou verskuif word,” het me. Adri Kitshoff-Botha, uitvoerende hoof van Wildbedryf SA (WRSA), in ’n boodskap aan lede gesê. Sy het daarop gewys dat dit tydens die inperking deurlopend een van die besprekingspunte in WRSA se gesprekke met die betrokke ministers was. “Ons is dankbaar dat die risiko en die koste om buffels in bomas te hou, nou iets van die verlede is en dat ons die 260 buffels waarvan ons weet, kan verskuif.” Sy sê daar is waarskynlik heelwat meer buffels in bomas as…

Die sitrusbedryf kan voordeel trek uit die Covid-19-pandemie. Te midde van die pandemie lewer Suid-Afrikaanse produsente ’n klomp vitamien C op byna 87 000 ha wat die wêreld in gestuur word. Suid-Afrika is die tweede grootste uitvoerder van sitrus wêreldwyd – die land het 2,1 miljoen ton sitrus in 2018-’19 uitgevoer. Dit is voorwaar ’n merkwaardige prestasie waarop plaaslike sitrusprodusente en die Suid-Afrikaanse Sitruskwekersvereniging baie trots kan wees. Sowat 120 0000 mense werk in die sitrusbedryf en dié werknemers is bevoorreg om die werksekerheid te geniet wat die bedryf nou met ’n verhoogde belangstelling in sitrus bied. Van die totale produksie in 2019 was uitvoer byna dubbel soveel as die sitrus wat op die plaaslike mark verkoop en verwerk is. Die sitrusbedryf tel onder een van Suid-Afrika se grootse landboubedrywe.…

Die uitvoer van varkvleis wêreldwyd sal na verwagting tot 10,5 miljoen ton styg vanweë ’n sterker vraag na varkvleis vanuit China. Dit is luidens die jongste verslag van die Amerikaanse buitelandse landboudiens. Ten spyte van ernstige ekonomiese druk, bly die impak van Afrika-varkpes in China en ander lande ’n oorheersende faktor in die mark vir varkvleis, sê die verslag. Covid-19 het egter ook ’n aansienlike onsekerheidselement tot die voorspellings gevoeg en gaan waarskynlik handel in die res van die jaar bly ontwrig. Die voorspelling ten opsigte van die internasionale varkvleisproduksie is met 2% verlaag tot 94,3 miljoen ton. Dit is omdat ’n verlaagde produksie van varkvleis in China verwag word waar die bedryf steeds met ’n ernstige uitbreking van varkpes sukkel. Produksie wêreldwyd sal na verwagting sewe persent laer op…

Grootskaalse planne word in Mexiko beraam om herwonne stedelike water te gebruik om wyndruiwe te besproei. Indien die Guadalupeprojek ’n werklikheid word, sal dit die grootste landbouverwante watervoorsieningsprojek in sy soort ter wêreld wees. Die projek om herwonne water vanaf die stad Tijuana tot by die Guadalupevallei, sowat 80 km verder, te kry, is reeds in 2018 goedgekeur. Tijuana, Mexiko se sesde grootste stad, is in die deelstaat Baja California, naby die grens met Amerika. Die 1 000 liter water per sekonde wat gelewer sal kan word, behoort die hele Guadalupevallei te kan besproei. Dit is aansienlik meer as die herwonne water van sowat 15 liter per sekonde wat in die Napavallei in Kalifornië, Amerika, vir wingerdbesproeiing gebruik word. Druiwe word tans op 2 790 ha in die Guadalupevallei verbou.…

DieCovid-19-pandemie het kom wys hoe weerloos sommige waardekettings is. Daarom doen ZZ2 sy bes om sy werkmag te beskerm en gesond en veilig te hou sodat die boerdery kan aanhou om kos aan Suid-Afrikaners te voorsien. “Sonder mense sou die plante waarskynlik heel gelukkig groei, maar jy het mense no-dig om die oes in te samel, te verpak en by markte te bring. Sonder werknemers sal die sleutelfunksies, soos produksie, verpakking en verspreiding, nie kan plaasvind nie,” sê mnr. Wiam Haddad, ekoloog en koördineerder van ZZ2 se Covid-19-taakspan. Toe die boerdery besef die pandemie gaan Suid-Afrika ook tref, het hy onmiddellik begin aanpas om te verseker sy kernbesigheid bly doeltreffend. “Ons grootste doelwit was om produksie, verpakking en die verspreiding na markte lewensvatbaar te hou,” het Haddad tydens ’n aanlyn…

Dit verg ’n mamparra om die uitkoms van ’n katastrofe te probeer voorspel. Hoe kon enigeen in 1914, op die vooraand van die Eerste Wêreldoorlog, raai dat dit gaan lei tot Bolsjewisme, Nazisme, pasifisme, doeltreffende sanitêre doekies, radiokanale – en flappers wat die Charleston dans? Laat ek myself nou ’n mamparra bewys en ’n paar raaiskote waag oor enkele gevolge van Covid-19. Wat ’n mens effens help, is dat katastrofes tipies eerder sluimerende neigings verskerp as om heeltemal nuwe temas te skep. Byvoorbeeld, aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog was die motor reeds stadigaan besig om die perd te verplaas. Masjiengewere het vleis só doeltreffend afgemaai dat ou Fleur aan die einde van die oorlog pê was. Nou wat kan jy van die wêreld se huidige krisis sê? Wêreldwyd…

Op die geenbewerkingsklub se proefperseel word wisselbou met ses gewasse – akkerbone, graansorghum, mielies, sojabone, sonneblomme en voersorghum – getoets. Hierdie gewasse word in stroke van 18,7 m breed langs mekaar geplant. Die volgende jaar word die stroke dwars oor dié van die vorige jaar geplant. Dit skep ses persele waar ’n spesifieke gewas dan voorafgegaan is deur elkeen van die ander vyf gewasse, asook ’n monokultuur-perseel. Alles word met geenbewerkingsplanters geplant in rye wat 52 cm uit mekaar is. “Vanjaar is die sewende jaar van die proef. Daar is reeds vyf jaar se resultate versamel. As ons nou oes, sal dit jaar ses wees. “Hoekom is daar sewe jaar se verbouing, maar net ses oeste? Onthou, die eerste jaar plant jy net om die wisselbou-effek te skep. Jy verloor…

Die jongste maandelikse slagsyfers vir Maart 2020 ( TABEL ) wat die Suid-Afrikaanse Varkvleisprodusenteorganisasie (Savpo) van die administrateur van rooivleisheffings ontvang het, is in die tweede week van Mei bekend gestel. Veel minder varke is in Maart vanjaar geslag vergeleke met vorige jare. Beperkinge in die voedselwaardeketting, veral wat restaurante en die gasvryheidsbedryf betref, en veranderende verbruikerspatrone vanweë Covid-19 dra daartoe by. Tot dusver vanjaar is 736 999 varke geslag. Dit is 6,57% minder as in 2019 toe 788 808 varke reeds in die eerste drie maande van die jaar geslag is. Die syfer vir 2019 was 6,57% meer as dié van 2018. Volgens dr. Johnny van der Merwe van Agri Mark Trends se oorsig in die eerste week van Mei, was die mark vir varkvleis 4% swakker as die…

In die splinternuwe uitgawe van Landbou Boerekos word die kosstories van die skilderagtige Breedekloof-vallei vertel. Buiten wyndruiwe word ’n groot verskeidenheid produkte in die Breedekloof geproduseer – van kiwivrugte en bloubessies tot sagtesitrus, steenvrugte, appels en selfs aspersies! In Boerekos Winter 2020 kook en bak ons met al hierdie heerlike plaasprodukte en gee die lekkerste resepte van ’n paar families in die vallei. Boerekos Winter 2020 is by die meeste supermarkte beskikbaar en kos R70. (’n Beperkte aantal Boerekos-tydskrifte word verpak met ’n spesiaal ontwerpte Boerekos-koelsak. Wees op die uitkyk daarvoor teen R160 by uitgesoekte supermarkte landwyd.) As jy sukkel om die tydskrif in die hande te kry waar jy woon, stuur gerus ’n e-pos aan die kosredakteur, Arina du Plessis, by aduplessis@landbou.com…

Meermale hoor ’n mens die volgende gesegde: “’n Voël word aan sy vere geken.” Is dit waar? Stem jy saam? Ek het daaroor gedink en besluit ek kan nie daarmee saamstem nie. As ek ’n voël was en ’n sê gehad het in my voorkoms, sou ek gekies het om myself met klere en al bekend te stel. Stel jou voor hoe ’n volstruis, ’n eend, ’n kanarie of enige ander voël sonder vere sou lyk? Die argument of gesegde dat ’n voël aan sy vere geken word, is in dié opsig waar, maar dit is nie die hele prentjie nie. ’n Voël word darem ook deels deur sy gedrag bepaal. Kom ons gee dus toe dat ’n voël se vere veelseggend belangrik is, maar terselfdertyd aanvaar ons dat vere…

Die gesegde sê ’n mens moenie ’n goeie krisis vermors nie, en dit is presies wat Suid-Afrika nou moet probeer nastreef. Aan watter gedragspatrone en sienswyses sal ’n mens dus moet skaaf om veerkragtiger uit die Covid-19-pandemie te tree? Mnr. Koos Bekker, voorsitter van Naspers, merk op bl. 48 van dié uitgawe op dat net ’n mamparra dapper genoeg sal wees om ’n voorspelling te waag. Hier is dus eerder ’n paar vrae. Hoe lank gaan die inperking nog duur? Ál meer medici stem saam dat die mediese voordeel bereik is en dat daar min is wat die verspreiding van die virus kan stuit. Intussen waarsku prof. Schabir Madhi van die Universiteit van die Witwatersrand dat dit lyk of die doeltreffende behandeling van ander ernstige mediese toestande, soos tuberkulose, MIV/vigs…

MILJOENE LEMOENE TEEN COVID-19 Sitrusboere van die Olifantsrivierstreek gaan vir 190 dae ’n lemoen per dag aan 100 000 behoeftiges in die Wes-Kaap skenk om te help om Covid-19 te beveg. Lede van die Olifantsriviersitrusprodusentevereniging het 19 miljoen lemoene bewillig aan Project Orange, wat deur die Ruben Richards-stigting van stapel gestuur is. Volgens mnr. Ruben Richards is die doelwit van Project Orange om die immuniteit van behoeftige mense in arm gemeenskappe op te bou sodat hul risiko vir Covid-19-besmetting verlaag word. “Baie van die kwesbaarste mense in armer gemeenskappe se immuunstelsel is in gedrang weens ander komplikasies. Medici en voedingkundiges beveel ’n daaglikse vitamien C-inname van 90 mg vir mans en 75 mg vir vroue aan om ’n gesonde immuunstelsel te bou. ’n Gemiddelde, mediumgroot lemoen bevat 70 mg vitamien…

D I E Landbounavorsingsraad (LNR) het 180 000 dosisse entstof teen bek-en-klouseer vervaardig wat versprei kan word in geval van ’n noodsituasie, het dr. Shadrack Moephuli, uitvoerende hoof van die LNR, onlangs aan die parlementêre portefeuljekomitee vir landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling onthul. Die LNR het in 2005 weens tegniese probleme en onvoldoende infrastruktuur opgehou om entstof te vervaardig. Sedertdien kry Suid-Afrika entstof van die entstofinstituut in Botswana, wat aan die hele Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap lewer. Moephuli het gesê 60 000 dosisse hoëgehalte-entstof is vir elk van die drie stamme van die bek-en-klouseervirus in die gidslaboratorium vervaardig. Die gidslaboratorium is ’n klein laboratorium in die ou gebou wat opgeknap is, en waar solank voortgegaan word om die nuwe entstof te vervaardig.…

DIE kommunale gebiede van die Amathole-distriksmunisipaliteit is die eerste plek nóg in die Oos-Kaap waar Afrika-varkpes uitgebreek het. Volgens die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling het sy veeartsenydienste die vrektes van 50 varke in vyf gemeenskappe in die plaaslike munisipaliteit van Mnquma ondersoek. Afrika-varkpes het in 2019 nagenoeg 30% van die wêreld se varkbevolking laat vrek. Dit het sowat 40% van die varkkudde van China, die wêreld se grootste varkprodusent, uitgewis. Volgens die departement is beheer oor beweging en biosekerheid by varkkuddes in kommunale gebiede moeilik. “Die huidige beheermaatreëls behels dat alle besmette varke so ver moontlik van nie-besmette varke gehou word, en dat hulle alleen aangehou moet word om kontak met ander varke in die gebied te beperk,” sê die departement in ’n verklaring. Volgens dr. Mpho…

WYNPRODUSENTE, restauranteienaars en sjefs van Stellenbosch span saam om honger op dié Bolandse dorp te bestry, onder die vaandel van Tasting Stellenbosch, in vennootskap met die hulpprojek Stellenbosch Unite. Sjefs van vooraanstaande landgoedere en hul onderskeie kombuisspanne het ’n sopkombuis begin wat weekliks tot in September meer as 20 000 porsies gaan verskaf. Hulle maak sop vir die gemeenskappe van Cloetesville, Devonvallei, Idasvallei, Kayamandi en Jamestown. Betrokke landgoedere skenk die sopbestanddele. Stellenbosch Unite koördineer die verspreiding van 3 300 kospakkies per week. Met die samewerking van Tasting Stellenbosch versprei hy nou ook minstens 5 200 porsies heilsame sop vier dae per week. Mnr. Bertus Basson, wat soos baie van sy kollegas al lank betrokke is by gemeenskapsvoedingskemas saam met sy gewone restaurantbesigheid, sê hulle besef die pandemie het ’n veel groter…

OMGEWINGSAKTIVISTE moet kennis neem van die bydrae wat trofeejag tot natuurbewaring lewer noudat beroepsjagters nie kan werk en hul jagkonsessies teen stropers beveilig nie, sê mnr. Dries van Coller, voorsitter van die Suid-Afrikaanse vereniging van beroepsjagters (Phasa). Die feit dat jagters reg oor die wêreld in ’n sekere mate ingeperk is en dat daar nie na en van die meeste jagbestemmings in Afrika gereis kan word nie, het beroepsjagters platsak gelaat en hul jagveld blootgelê vir stropers. Inperkingsmaatreëls in Suid-Afrika beteken ook dat beroepsjagters nie konsessies wat hulle van die staat en private natuurreservate huur, kan patrolleer nie. Volgens Van Coller neem onwettige jag beslis toe. Mense skiet wild sommer van paaie af wat langs konsessies verbyloop. Mnr. Gawie Lourens, ’n oudpolisiekolonel wat spesialiseer in die ondersoek van landelike misdade…

1 KENIA| Vergroening tref sitrusbedryf Asiatiese vergroening, oftewel huanglongbing (HLB) is onlangs in Kenia aangemeld, vier jaar nadat die vektor vir hierdie verwoestende sitrussiekte, die Asiatiese sitrusbladvlooi, die eerste keer in dié land bespeur is. Die drie gevalle van HLB in die ooste van die land is minder as 100 km uitmekaar. Die een geval is in ’n agterplaas en die ander twee in navorsingsboorde, waarvan een ’n sitruskwekery bevat, volgens Citrus Research International, wat saam met die internasionale sentrum vir insekfisiologie en ekologie (ICIPE) en Tanzaniese wetenskaplikes werk. Die beperkte verspreiding van die siekte in Kenia bring hoop dat dit nog uitgewis kan word, maar dit sal afhang van die naspeurbaarheidstelsel van die sitruskwekery waar die siekte gevind is, asook ’n behoorlike verspreidingstudie wat die staat sal moet…

Dit is duidelik dat die Suid-Afrikaanse ekonomie, soos in baie ander lande, in die volgende jaar of wat (na gelang van beleid en inperking) in ’n diep resessie of selfs ’n depressie kan verval. Die ekonomie is blootgestel aan ’n baie swak sosialistiese beleidsbenadering en korrupsie, wat die afgelope agt jaar ’n dalende ekonomiese groeikoers en stygende staatskuld tot gevolg gehad het. In die laaste helfte van 2019 was Suid-Afrika reeds in ’n resessie. Volgens die tesourie se scenario’s kan die ekonomie in 2020 met tot 16% inkrimp. Die landbou het in die afgelope agt kwartale waarvoor daar ekonomiese groeisyfers bekend is, slegs in twee kwartale ’n effense positiewe groeikoers behaal as gevolg van droogtes, maar ook swak markomstandighede. Die GRAFIEK toon die verloop. Hou in gedagte die landbou as…

Trusts word soms gebruik as ’n manier van opvolgbeplanning in ’n boerdery, vir die beskerming van bates vir minderjariges en ander erfgename, en vir risiko- en belastingbeplanning in lewe en ná afsterwe. Ons sien in die praktyk baie trustaktes met verouderde en verkeerde klousules of wat versuim om voorsiening te maak vir die nodige magte. Dit is dus noodsaaklik om ’n trustakte op datum te hou, maar dit is nie altyd so eenvoudig nie. ’n Trust is ’n kontrak tussen die oprigter/ skenker en die trustees, wat bates tot voordeel van die begunstigdes moet administreer. Die trustees mag slegs optree nadat hulle deur die meester van die hooggeregshof aangestel is. Die trustakte sit die trustees se magte uiteen. Indien ’n trust nie ’n spesifieke bevoegdheid aan trustees verleen nie en…

Melkproduksie in Namibië het die laaste twee maande drasties gedaal vanweë die Covid-19-pandemie se uitwerking op die beskikbaarheid van ’n noodsaaklike voerbestanddeel. Die bestuur van die Suiwelprodusentevereniging het die situasie op ’n vergadering in oënskou geneem. Produksie het al die afgelope jaar gedaal, maar die afgelope twee maande was die ergste. In April vanjaar het boere net 1 394 739 liter melk geproduseer teenoor verlede April se 1 750 883 liter – ’n daling van sowat 20%. Die skaarsheid van ’n graan-neweproduk nadat bier gebrou is, is die grootste bydraende faktor tot die daling in produksie. Dié produk word deur die bierbrouery Namibian Breweries, wat ook Namibian Dairies besit, aan boere verskaf. Bierproduksie het tydens die viruspandemie gedaal. Luidens die Namibiese Landbou-unie is daar darem ’n ligpunt vir die melkbedryf.…

Rondom die eeuwending het Stofberg en sy vrou, Anchen, drie huisies op die plaas gerestoureer en begin verhuur. Die plan is uit nood gebore. Vandag is toerisme ’n belangrike inkomstestroom op Dwarsberg – met vier kothuisies, drie superluukse huisies, ’n kampeerterrein waar meer as 200 mense op 12 staanplekke kan kampeer, ’n troulokaal en bistro. “Ek het nie in my wildste drome verwag dit gaan so gewild wees nie.” Dwarsberg Trout Hideaway is ’n gunsteling onder kampeerders én mense wat weelderiger opsies verkies. “Ons groot voordeel is dat ons naby Kaapstad is,” meen Stofberg. Die grootste trekpleister is egter die natuurskoon. Hy reken nie eens die Drakensberg kom by die pragtige Kaapse berge nie. Aanvanklik was die verhuring baie eenvoudig – hul huis het sommer as kantoor gedien en besprekings…

D ie grootste verskil tussen die sukses van ontwikkelde lande en ontwikkelende lande is die teenwoordigeheid van sterk sambreelbedryfsliggame. Dit is iets wat ek vroeër in my loopbaan telkemale raakgesien het toe ek in Amerika, Australië en Brittanje gestudeer en gewerk het, en later by die Wêreldbank en sy filiale in Afrika en Asië. Sulke liggame stel goed besoldigde beroepslui aan om na bedrywe om te sien waar ál die boere betrokke is. In teenstelling daarmee is daar in ontwikkelende lande net ’n paar oorheersende betrokkenes wat hul voorwaardes op die hele bedryf afdwing en sambreelliggame soms doelbewus ondergrawe. Suid-Afrika het goeie bedryfsliggame, maar hulle word in die algemeen gebrekkig gefinansier, veral die veebedryf ( TABEL 1 ). MENINGVERANDERING Die Oos-Kaapse boeregemeenskappe van my kinderjare in die 1960’s tot die…

Die ranteveld vol klippe was eintlik die rede waarom hulle ’n ander plan moes maak, sê mnr. Gideon Coetzee. “Ons het voorheen brandpaaie teen ons grense geskraap, maar tussen die rante en klippe kan jy net só ver kom. So ’n brandpad was net 4 m breed, wat min beskerming is. Tussen die rante, waar ons nie kon skraap nie, sou ons moes spuit en die stroke afbrand. Dit lyk egter aardig en ons het gesien hoe swak die veld in sulke dele herstel. Daarby kos al hierdie pogings jou ’n klompie geld.” Verlede jaar het Coetzee begin om hul beeste te gebruik om die veld al teen die grensdrade langs af te vreet. DRUKBEWEIDING “Ons pas basies drukbeweiding toe. Die stroke is gewoonlik 100 m lank en 30 m…

Die Mortlocks het in 2005 tien verse van mnr. John Baxter gekoop en hul Brangus-stoetkudde uit dié kerngroep begin teel. Vandag is die Mortlock-Brangusstoetery ’n gerekende bron van topdiere in die bedryf. “Ons boer naby Swartberg in die suide van KwaZulu-Natal. Ons familieplaas, waarop ons woon, is sowat 300 ha groot, maar ons boer op altesaam 1 400 ha. Ons teel met 260 geregistreerde stoetkoeie en ’n kommersiële kudde van 200 koeie,” sê mnr. Pip Mortlock. (Hy het sy bynaam van die stoetery se geregistreerde letters, PIP, geërf, en staan sedertdien só bekend.) Die familie-onderneming is wyd in die landbouwaardeketting betrokke. “Buiten die beeste plant ons mielies en verskeie groenvoerkultivars. Ons maak jaarliks sowat 1 500 hooibale, wat as aanvullende voer vir die beeste dien. My pa, Phil, bedryf ’n…

Het jy met waterblommetjies grootgeword? Ja, ek het op Ceres grootgeword en daar was ’n waterblommetjiedam op my ouers se plaas. Dit was my boetie en sy plaasmaatjies se werk om met ’n bootjie in te roei en die blommetjies te oes. Wanneer breek waterblommetjietyd aan? Sodra dit koud raak, hier begin Mei, wil almal waterblomme hê. Ons oes so van Junie af en hou aan tot middel Oktober. Hoeveel damme het julle en hoeveel oes julle? Ons het ses damme waarin daar al baie jare lank met waterblommetjies geboer word. Hier werk sowat ses mense in die wintermaande – wanneer ander werk skaars is – by ons. Hulle pluk vir tien weke lank elke week van 100 kg tot 200 kg waterblommetjies. Hoe groei waterblommetjies? Die waterblomknolle oorleef in…

GAUTENG CARLETONVILLE PLAAS(659),375ha; BRONKHORSTFONTEIN (566), 177 ha en FRISCHGEWAAGD (562), 167 ha, aan Technobook Technologies (Edms.) Bpk., van P.J. Snyman, R9 800 000. ELANDSFONTEIN (561), 21 ha, aan M.J. en S.A.P. Feni, van C.J. en E.J. Gericke, R1 400 000. KOESTERSFONTEIN (45), 86 ha, aan Mardiscape (Edms.) Bpk., van Genada Prop Holding (Edms.) Bpk., R1 000 000. PRETORIA BOVENEIND GROENFONTEIN (126), 21 ha, aan M.W. van Heerden, van Banga-Bukhani- private natuurreservaat BK, R850 000. HARTEBEESTFONTEIN (123), 21 ha, aan M. Rossouw, van R.J. Brews, R2 450 000. KLIPKOP (396), 21 ha, aan Sakira Chakanga Prop (Edms.) Bpk., van Klipkop 54 Prop (Edms.) Bpk., R12 500 000. KRUISFONTEIN (259), 43 ha, aan Matavert (Edms.) Bpk., van H.E.E. Gerneke en F.A. Potgieter, R16 106 000. LEEUWKLOOF (285), 21 ha, aan N.E.P. Jacobs,…

Die Suid-Afrikaanse sybokhaarbedryf is stadig maar seker besig om na normaal terug te keer. Mnr. Riaan Marais, woordvoerder van Sybokhaar Suid-Afrika, sê sybokhaarboere se werksaamhede gaan soos normaal voort, ongeag die omwenteling wat die Covid-19-pandemie teweeggebring het. “Boere het teen einde verlede jaar tot Februarie vanjaar goeie sybokhaar in alle klasse, van kleinbokkie- tot grootbokhaar, gelewer. Ramme wat op veilings aangebied is, is ook van hoë gehalte. Dit is goeie nuus vir die bedryf se toekomstige aanteelvee. Terselfdertyd het daar genoeg reën oor die meeste produksiegebiede geval en bokke se kondisie is deurlopend goed. “Dit het alles daartoe aanleiding gegee dat die meeste bokhaarpryse ook hoog was op die somerveilings.” Die somerveilings het ook meestal geëindig net voor die afkondiging van die inperkingstyd, wat beteken dat boere intussen kon voortgaan…