Innholdsfortegnelse for 4/16/2020 i Landbouweekblad

TOEGANG tot voedsel gaan oor meer as hoeveel kos geproduseer word, maar ook oor hoe en wanneer dit mense bereik en die koste daaraan verbonde. In Suid-Afrika is ’n nuwe gesprek nodig oor die verpligtinge van die staat om te verseker dat almal genoeg kos het. Artikel 27 van die Grondwet bepaal dit is ’n reg wat almal in Suid-Afrika het – nie net Suid-Afrikaanse burgers nie, sê die instituut vir armoede-, grond- en landelike studies (Plaas). Oorkoepelend is die staat daarvoor verantwoordelik, en wanneer die staat die reg op vryheid van beweging wegneem, ontbloot dit die mislukkings van “die mark” om genoeg voedsame kos aan die meerderheid mense in die wêreld se ongelykste samelewing te voorsien. Die inperking is besig om dié reeds ondraaglike situasie te ontbloot, en daarmee…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Koring in somerreëngebiede: Neem dié risiko’s in ag ■ Slim besproeiing help water bespaar ■ Skepties oor herlewingslandbou? ‘Ek was ook . . .’ ■ Skape ‘is nie dom nie’ ■ Onkruid soos ‘stille sluipmoordenaar’ ■ Trek dompelpompe só maklik uit SPESIAAL ■ Suiwel GESIN ■ Passie gee geboorte aan truffels HERLEWINGSLANDBOU Skepties oor herlewingslandbou? Jy is nie alleen nie, maar as jy dieper krap, gaan jy ál minder redes kry om nie om te skakel nie. Hoe meer navorsers en boere saam antwoorde vind, hoe duidelik kom die maniere na vore waarop dit winsgewender bedryf word en boonop risiko’s die een ná die ander uitskakel.…

AARTAPPELS Vrystaat bult die spiere Die Oos-Vrystaat kan vanjaar tot 2 miljoen 10 kg-sakkies aartappels meer as verlede jaar oes hoewel minder hektare vanjaar beplant is. Volgens Aartappels Suid-Afrika (ASA) is dit danksy goeie reën wat sedert vroeg Desember in die Oos-Vrystaat uitgesak het, asook ’n betreklik lae opbrengs per hektaar uit die streek verlede jaar. Die lewering behoort die normale neiging te volg. In die Wes-Vrystaat, waar aartappels reeds uitgehaal word, verloop sake normaal. Aartappelboere in die Noord-Kaap het minder en vroeër geplant om hul oes oor ’n langer tydperk te bemark. Hulle bemark gewoonlik van einde Mei tot Augustus die meeste van hul oes, maar sal vanjaar van einde April reeds aartappels begin bemark. Volgens dr. André Jooste, uitvoerende hoof van ASA, behoort pryse op die markte die…

KOMMER heers in die bokhaarbedryf dat die nuut-ingestelde internasionale Responsible Mohair Standard (RMS) se sertifisering nie vir alle boere volhoubaar sal wees nie, en dat dit die land se produksie verder kan laat inkrimp. Die huidige Suid-Afrikaanse bedryfstandaard word aan die einde van 2020 uitgefaseer en deur RMS vervang. Volgens mnr. Pierre van der Vyver, hoofbestuurder van die bokhaarkoper The House of Fibre, stem die twee standaarde baie ooreen. “Die gemiddelde boere doen reeds 90% van wat die sertifisering vereis. Die probleem lê daarin dat dit geboekstaaf moet word,” sê hy. Bokhaarproduksie het van 2005 tot 2018 met 37% gekrimp, van 3,5 miljoen kilogram tot 2,2 miljoen kilogram. “Indien boere nie hul bokhaar kan verkoop as hulle nie gesertifiseer is nie, gaan sommige boere noodgedwonge hul bokboerdery tot niet moet…

Die aantal boorgate in die Kaapse Vlakte-akwifeer het met 30% toegeneem sedert die onlangse droogte, met water wat toenemend vir gebruik in die landbou, nywerhede en huishoudings onttrek word. Geen doeltreffende moniteringsmeganisme bestaan egter wat die beweging van die akwifeer se watervlak kan dophou nie. In ’n poging om die akwifeer beter te verstaan en ’n behoorlike bestuurstelsel te ontwikkel, het die Wêreldnatuurfonds (WWF) met GEOSS bande gesmee. GEOSS is ’n onafhanklike grondwaterkonsultasiemaatskappy van Stellenbosch wat reeds sukses behaal het met die bestuur van grondwater in die Sandveld. Vir dr. Klaudia Schachtschneider, bestuurder van die WWF se program vir waterbestuur, is dit belangrik om te weet watter volume water deur hoeveel boorgate uit die akwifeer onttrek word. “Ons is gemoeid met die volhoubaarheid van die akwifeer. Ons uiteindelike doel is…

Suid-Afrikaanse boere kan uitsien na vier nuwe sojaboonkultivars, waaronder kultivars met die gesogte Intacta-geen, wat moontlik binne die volgende jaar of twee op plaaslike bodem gaan verskyn. Bayer besit die tegnologie. Op ’n boeredag naby Bethal in Mpumalanga het Agricol, die saadmaatskappy wat die Brasiliaanse Don Mario-sojaboonsaad plaaslik bemark, agt nuwe kultivars bekend gestel. Vier daarvan is reeds geregistreer, met die oorblywende vier wat as potensiële kultivars vir die toekoms geoormerk is. “Ons wil boere wat die afgelope jaar ’n heffing betaal, wys dat die heffings regtig die moeite werd is deur die beste teelmateriaal na Suid-Afrika te bring. Ons moet dus vinnig beweeg met die nuwe genetiese eienskappe,” het mnr. Francois Hamman, sojaboongewasbestuurder by Agricol, aan Landbouweekblad gesê. Die bestuursperseel waar ouer, bewese kultivars, soos die bekende DM 5953RSF,…

Prof. Beatrice Conradie, landbou-ekonoom aan die Universiteit van Kaapstad, sê daar is verskeie redes waarom die afgelope droogte so erg beleef word. “Dit is op byna elke plek waarna ek al in diepte gekyk het (Kliprand, verskeie dele van die Sentraal-Karoo en selfs in Graaff-Reinet). Dit is ook waar dat skaapboere droogte in ’n swakker finansiële posisie ingegaan het as enige van die vorige droogtes. Skaapboere verdien tans dieselfde reële inkomste as wat hulle grootjies ’n eeu gelede verdien het, terwyl die BBP per capita 4,5 keer gestyg het. Staatshulp maak definitief ook die verskil. “Die Wes-Kaapse ouens was gelukkig, want die kapasiteit om ramphulp te bestuur bestaan nog in die departement, terwyl dit lyk asof die politieke wil en/of die kapasiteit om ramphulp te verleen nie in die res…

UITGROEIKLOUE BY BEESTE IN NAMIBIË Wat veroorsaak uitgroeikloue by beeste? Ek het jare lank streng daarteen geselekteer. Tog, pleks dat dit minder voorkom, het uitgroeikloue die afgelope paar jaar baie toegeneem. Ek het DNS-vaderskaptoetse laat doen, maar elke koei het ’n ander pa. Ek teel met Ngunibeeste waarvan die bulle en etlike vroulike diere ook uit ander stoeterye kom. Die plaas bestaan uit ’n deel oorwegend los, wit Kalaharisand en ’n kleiner deel rooigrond, wat ook neig om losserig te wees. Hier is feitlik geen klipperige grond nie. Die beeste is almal op die plaas gebore. Ek merk al jare lank van tyd tot tyd die uitgroeikloue op. Ek het dit summier uitgeskot omdat ek nog altyd geglo het dit is geneties. Destyds het ek opgelet dat van die diere…

VLAAM- OF FRIESPERD 1 Senior kampioen (enkeltuig), Zieta. Eienaar: Mnr. Martin Eksteen (082 566 1297), Rosinberg-stoetery, Caledon. Vertoner: Mnr. Pietie Groenewoudt. 2 Senior kampioen (siertuig), Buxie. Eienaar: Mnr. Martin Eksteen, Rosinberg-stoetery, Caledon. Vertoner: Mnr. Bennie Kloppers. HACKNEYPONIE 3 Grootkampioen (siertuig), Extreme Class. Eienaar: Mnr. Saeed Davids (083 856 2601), Royal Heartland-stoetery, Kaapstad. Vertoner: Mnr. Pieter Rasego. 4 Kampioen (damessiertuig), He’s Too Daring. Eienaar: Mnr. Saeed Davids, Royal Heartlandstoetery, Kaapstad. Vertoner: Me. Firdous Brenner. SA HACKNEY 5 Grootkampioen (siertuig), Marfliet Adonis. Eienaar: AVB-stal (072 431 4495), Kaapstad. Vertoner: Mnr. Kasiem Jacobs. 6 Grootkampioen (enkeltuig), Shani’s Regal. Eienaar en vertoner: Mnr. Adiel Ryklief (076 333 9750), Samurai-stoetery, Kaapstad. 7 Kampioen (enkeltuig, 3 jaar oud), Derrora Avalanche. Eienaar en vertoner: Mnr. Faiek Hendriks (079 669 0965), No Jokes-stal, Kaapstad. 8 Junior kampioen (enkeltuig,…

Appel-karamelkoek Die geure in hierdie heerlike koek is onverbeterlik. Dit is die perfekte bederf vir ’n herfsdag. As daar ’n paar appels in jou vrugtebak lê wat nie meer so vars is nie, maak appelpuree daarvan. Dit sal vir heerlike geur en klamheid in gebak sorg. Beslag ■ 4-5 appels, geskil, ontkern en in stukke gesny ■ 1 kaneelstokkie ■ Skeut vars suurlemoensap ■ 100 g botter ■ 180 ml ligbruinsuiker ■ 2 eiers, geklits ■ 500 ml koekmeel ■ 5 ml bakpoeier ■ 3 ml koeksoda ■ 5 ml fyn kaneel ■ 2 ml sout Versiersel ■ 1 blik (380 g) karamelkondensmelk ■ 375 ml vanieljebotterversiersel Beslag: Sit die appelstukke in ’n kastrol saam met die kaneelstokkie, ’n skeut vars suurlemoensap en ’n bietjie water. Verhit tot kookpunt, bedek…

Haar onwrikbare geloof is die goue draad wat deur die skaapboer Petra du Toit van Vleesbaai se lewe loop. “Ek glo die Here het boerdery oor my pad gebring om my ’n sterker vrou te maak én om vir my dogter en vier kleindogters te wys ’n vrou kan ook haar plek as heeltydse boer volstaan, al is die tye uiters moeilik.” Petra en haar man, Thys, woon op die plaas Vaal Krantz, maar het ook twee ander plase (Boompie Alleen en Misgunst). Petra bestuur die drie plase vrou-alleen. Thys werk by PetroSA en hou die plase se voertuie en masjinerie in stand. Sy is allermins een vir spog. Op my versoek om ’n onderhoud met haar te voer, WhatsApp sy: “Ek dink nie ek kom in aanmerking as ’n…

148% Transaksies by die land se kasregisters en kitsbanke het in die twee dae voor die inperking (24 tot 26 Maart) 148% van die normale volume bereik te midde van Suid-Afrikaners se voorbereidings daarvoor. Teen Sondag 29 Maart was dit net 28%, volgens BankservAfrica se data oor transaksies op die land se bankstelsel. Gemiddeld word 5,4 miljoen transaksies teen die einde van die maand gedoen, maar op daardie Sondag is net 1,2 miljoen transaksies gedoen. – Moneyweb 28 Nuwe plaaslike minimumstandaarde vir swaeldioksieduitlatings is nagenoeg 28 keer laer as dié van China, en 10 keer laer as dié van Indië. Die nuwe standaarde is aan die begin van die drie weke lange inperking weens Covid-19 gepubliseer. Aanvanklik sou Eskom, Sasol en ander aanlegte met steenkoolketels 500 mg per m3 kon…

‘Ek weet nie hoe lank die werkers tevrede gaan wees om ingeperk te wees nie.’ MNR. FREDDIE BESSELAAR, Nguniboer van Douglas in die Noord-Kaap, oor hul vermoë om op die plaas aan die inperking te voldoen. Bl. 11 ‘Hulle voel veiliger hier.’ ME. ELLALIEN DAVEY, wildboer van die Waterberge, oor haar werkers, wat meestal gekies het om tydens die inperking op die plaas te bly. BL. 20. ‘Die vraag na slagbeeste en -skape wat reeds afgerond is, behoort betreklik hoog te bly, maar die prys kan met sowat 25% daal weens verbruikers se onsekerheid.’ DR. COBUS OBERHOLSTER, hoofbestuurder van veilings by BKB, oor vooruitsigte vir die rooivleismark. Bl. 17 ‘Eskom is beslis besig om boere te help wat hul eie krag wil opwek.’ MNR. CHRIS SCHUTTE, direkteur van die sonkragmaatskappy…

Dr. Philip Theunissen, forensiese rekenmeester van Bethlehem wat ook deeltyds boer: “Dit is lamtyd en die ooie lam verwoed. Die ramme was ses maande gelede beslis nie bewus van die koronavirus se koms nie. “Ons het eintlik nie tyd om verveeld te raak nie. Hoewel ons as ‘boere’ mag rondbeweeg, beperk ons dit maar tot die minimum.” Theunissen het ook ’n ruiltransaksie met die bure gemaak. “Ons los vir hulle turksvye by hul hek en die volgende dag het hulle weer groenmielies by ons hek gelos.” Mnr. Freddie Besselaar, Nguniboer van Douglas in die Noord-Kaap: “Sover c o p e ons nog. Ons het vooraf voorraad gekoop om drie weke te kan boer sonder om dorp toe hoef te gaan. Die probleem gaan kom wanneer die inperking moontlik verleng gaan…

BOERE het die reg om van werkers te vereis om op die plaas te bly wanneer hulle nie werk nie, om seker te maak daar word aan die inperkingsregulasies voldoen. Agri SA het talle klagtes van boere ontvang oor werkers wat veral oor naweke die plaas wil verlaat. Me. Jahni de Villiers, hoof van arbeid en ontwikkeling by Agri SA, sê baie navrae word hieroor van boere ontvang. Sy het ook by regskenners gaan kers opsteek. “Eerstens is dit belangrik om in ag te neem almal se vryheid word ingeperk. Daarom mag die boer van sy werkers verwag om ingeperk te bly. As ’n werker weier, mag die produsent hom of haar by die relevante wetstoepassingsowerhede aanmeld.” VERGOEDING De Villiers sê as werkers ten spyte van die reëls wel die…

SUID -AFRIK A se nasionale inperking van 21 dae lei tot ’n vertraging in die verskaffing van ramphulp in streke wat steeds deur droogtetoestande geraak word. “Die landboubedryf is uitgelewer aan die staat wat die beloofde droogtehulp betref wat tot ’n stilstand gekom het,” sê mnr. Nicol Jansen, voorsitter van Agri Noord-Kaap. “In die lig van die heersende ramptoestand om die verspreiding van die koronavirus te be-perk, mag droogtehulp nie in die slag bly nie.” Jansen sê die een ramptoestand behoort nie bo die ander voorrang te geniet nie. Staatsgeld wat vir noodlenigingswerk in droogtegebiede geoormerk is, kan nie net hertoegewys word nie. “Die probleem is dat die rampdroogteproses vertraag word weens amptenary wat ingeperk is en nie hul normale kantoorpligte van die huis af kan voortsit nie. Weens die…

1 KENIA| Nasa-satelliete help teen sprinkane TE midde van vrese dat die aanvang van die reënseisoen die verwoestende sprinkaanplaag in Oos-Afrika kan vererger, gaan die Amerikaanse ruimte-agentskap Nasa satelliettegnologie inspan om die sprinkane se broeiplekke te identifiseer sodat hulle uitgeroei kan word voor hulle ’n probleem raak. Nagenoeg 70 000 ha is aan die begin van die jaar in Kenia verwoes deur sprinkane. Indien nóg swerms vorm en buite beheer raak, kan dit miljoene mense in voedselonsekerheid en hongersnood dompel. Nasa gaan sy satelliete wat die aarde monitor, gebruik om plantegroei en grondvog te monitor. Sprinkane broei uit in warm, klam grond en het plantegroei nodig om te oorleef. – International Business Times 2 ZAMBIË | Geskiedkundige vloed bly ongesiens DIE Zambezi-vloedvlakte was kort voor druktyd in sy…

TO E die nasionale inperking aangekondig is, het verbruikers nie gehaas om goud, grond, motors of die jongste slimfone aan te skaf nie. Nee, die winkelrakke was leeg omdat hulle rys, witmieliemeel, pasta (wat van koring gemaak word), melk, groente en vrugte gaan koop het – alles landbouprodukte. Suid-Afrika kan, nes China, daarin slaag om die aantal nuwe koronagevalle suksesvol die hoof te bied. China het dadelik opgetree en teen middel Februarie het die getal gevalle wat daagliks aangemeld is, begin daal. In daardie stadium het die verlengde nuwejaarsvakansie in China tot ’n einde gekom. Werkers wat vir die vakansie na die platteland uitgewyk het, het egter teruggekeer na die stede en fabrieke toe. ’n Nuwe vlaag besmettings het voorgekom en daar was ’n toename in nuwe gevalle. Sedertdien het…

SWAK TOESTANDE IN NOORDE BRING HOË WORTELPRYS Puik wortels het op 2 April teen meer as R10/kg op die Johannesburgse varsproduktemark verhandel. Volgens mnr. Rossouw Cillié, ’n wortelboer van Ceres, is dit omdat daar dalk heelwat skade aan wortelproduksie in die noorde van die land was. “Daar is tans ’n hoër as normale vraag na wortels en die prys is goed – ’n teken van ’n tekort. Die relatief matige somer wat die Wes-Kaap agter die rug het, beteken ook dat die gehalte en volume in die Kaap tans baie goed is.” Die tekort aan genoeg goeie wortels begin April is egter nie ongewoon nie. Volgens mnr. Freddie Bredenhann, ’n onafhanklike konsultant van Brits, is die planttoestande in November en Desember in die noorde moeilik. “Wortels wat tans geoes word,…

Die lewendehawe-en-wildafslaer mnr. Brandon Leer het pas sy eie veilingtoepassing bekend gestel. “Verskeie kliënte het my die afgelope jaar of wat genader vir nuwe idees oor veilings en hoe dit vir groter volhoubaarheid aangepas kan word. “Dit het my aangespoor om ’n manier te vind hoe ek in die nuwe digitale wêreld betrokke kan wees namens my kliënte.” Die resultaat is ’n spesiale Brandon Leer-toepassing wat deur die Johannesburgse ontwikkelaar Altum Systems ontwikkel is. Leer, wat al meer as dertig jaar as afslaer werk, sê hy gebruik sy ervaring om sy teenwoordigheid in die digitale wêreld noemenswaardig uit te brei. Sy toepassing kan direkte veilings, virtuele direkte veilings en aftel-veilings met gemak behartig. “Garth Saville, ’n onafhanklike veilingskenner, help met my algemene en finansiële administrasie. Saam met Altum Systems vorm…

Serala Estate is nie die eerste landbouprojek wat mnr. Faan Kruger bestuur nie, maar die eerste waar die gemeenskap nie ook die direkte bure is nie. Die Mamahlola-gemeenskap bly op Ofcolaco, sowat 70 km van hul plase af. Een van die probleme van so ’n ooreenkoms is dat daar ’n verwagting is dat lede van die eienaargemeenskap eerste oorweeg sal word vir nuwe aanstellings. “Daar bestaan egter ook die verwagting by die plaaslike gemeenskappe dat jy jou arbeid daar sal werf. ’n Mens moet dit verstaan, want werk in hierdie omgewing is skaars,” sê Kruger. Hy sê die vallei is ’n spesiale plek met sy eie struikelblokke. “Mense jaag beeste in jou grond in of iemand sal sommer inry en begin atjarmango’s pluk. Ons het al ouens gevang wild stroop…

Die omgewingsbewuste wynboer en eienaar van Villiera, mnr. Simon Grier, voel sterk oor bewaring en die benutting van groen energie. Hy is ook die dryfveer van ’n mentorskapprogram met die Rangaka-familie van ’n buurplaas. M’hudi Wines word heeltemal deur die Rangakas besit, en Villiera help met produksie en bemarking. Nóg projekte waarby die Griers betrokke is, is ’n dagsorgsentrum vir meer as 30 kinders, ’n naskoolklub en ’n kliniek. Wat is die een eienskap wat ’n goeie vennootskap moet hê? Vertroue. Watter oomblik het die bemagtigingslig vir jou opgegaan? Dit is niks nuuts nie. Dit het nog altyd sin gemaak om vaardighede te ontwikkel en uitsonderlikheid te beloon. Wat laat jou aanhou hoop? Jong mense wat bereid is om te leer en hul moue op te rol om ’n onderneming…

M ynvervoerbande kry in die Suid-Vrystaat ’n twee-de asem as onvernietigbare waterkrippe. Mnr. Kobus Viviers van die distrik Smithfield se watertrôe vir klein- en grootvee is goedkoper as staalkrippe én roesvry, aangesien die krippe se waterinhoud nie met staal in aanraking kom nie. Die rubberkrippe is duursaam. Die enigste deel wat mettertyd kan verweer, is die staalvoetstukke. “In teenstelling met waterkrippe van beton wat baie swaar is, kan my krippe maklik verskuif word.” Die geheim van sy ontwerp is dat die lae van die swaar rubbermateriaal verdeel word om dit hanteerbaarder te maak, asook die eiesoortige manier waarop dit aan die raamwerk geheg word. Viviers woon en werk op die plaas Mancazana waar hy onder meer twee weergawes van die skaapkrippe maak. Hy maak die beeskrippe in een lengte van…

SA RYPERD 1 Kampioen (jagperd), Model. Eienaar: Me. Manon Volschenk (082 496 1216), Samjak-stoetery, Robertson. Vertoner: Me. Wilke Strydom. 2 Kampioen (driegang), Liky Liam. Eienaar: Me. Mariske Marais (082 468 1260), Pony Pells-stalle, Bredasdorp. Vertoner: Mnr. Hilde Reeders. OPE RYPERD 3 Kampioen (driegangkinderryperd, onder 18 jaar), Opkyk Rocket. Eienaar: Me. Bereta Kloppers (082 220 6613), Kyk My-stalle, Bredasdorp. Vertoner: Me. Lana Jamneck. 4 Kampioen (driegang), Jense. Eienaar: Me. Erika Wernich (082 873 3536), Ikahan-stalle, Glentana. Vertoner: Mnr. Amos Charles. SA BOERPERD 5 Grootkampioen: universeel (driegang), Model. Eienaar: Me. Manon Volschenk, Samjak-stoetery, Robertson. Vertoner: Me. Wilke Strydom. 6 Grootkampioen: tradisioneel (vyfgang), Captain. Eienaar: Mnr. Mathys Streicher, Voorslag-stoetery, Swellendam. Vertoner: Mnr. Willem Qwashu. WALLIESE PONIE 7 Kampioen (siertuig), Hunter. Eienaar: Mnr. Aziz Jacobs (078 259 6109), J-Force-stalle, Kaapstad. Vertoner: Mnr. Abdullah Davids.…

Hoekom boer jy met appels in ’n gebied waar tradisioneel wingerd geplant word? Ek het in 1991 die eerste appels geplant. Ons het die plaas in 1975 gekoop en destyds het die KWV se kwotastelsel nog gegeld. Ons kwota om wingerd te plant was vol en ons moes nog kwotas uitneem. Toe ek in 1989 plaas toe gekom het, was hier ook perskes en appelkose vir die droogmark. Ek het daardie vrugte in boksies begin pak vir die varsmark, en só het ek met vrugte begin. Appels is baie winsgewender as wingerd. Hoe verskil die klimaat op die plaas van die res van die omgewing? Die plaas, tussen die berge, het ’n besondere klimaat. Rawsonville is net 15 km hiervandaan, maar jy klim sowat 100 m tot by ons. Ons…

OUPA ZOMBIE deur Jaco Jacobs. Uitgewer: Pan Macmillan. Prys: R225 Teen dié tyd weet almal Jaco Jacobs is skreeusnaaks én slim, wat waarskynlik verklaar waarom hy die suksesvolste Afrikaanse kinderboekskrywer is. Of jy self ’n ywerige lesertjie is of vir jou kind voorlees – julle albei sal sy boeke ewe veel geniet. Oupa Zombie is baie gepas vir die tyd waarin ons leef. In Alexander Frederikus Kritzinger se wêreld is dit egter nie die koronavirus wat almal vrees nie, maar ’n zombievirus waarvoor ’n teenmiddel nog gesoek word. Al hoe meer zombies verskyn op straat en probeer mense en diere byt. Nie lank nie of Alex besef sy oupa het dit onder lede, en dit hang van hóm af om sy oupa te beskerm en boonop vir genoeg…

TALLE vrektes kom by skape in die somerreëngebied voor vanweë haarwurms. Erge besmetting is in al nege provinsies van Suid-Afrika by die Herkouerveterinêre Vereniging van Suid-Afrika (Ruvasa) aangemeld, sê dr. Faffa Malan, bestuurder van die vereniging. Hy raai boere aan om waaksaam te wees en hul diere te ondersoek om seker te maak hulle het nie erge besmetting van hierdie inwendige parasiete nie. Die kleur van die oogslymvlies verklap dadelik as ’n skaap erg besmet is. ’n Ligte pienk tot wit kleur dui op besmetting vanweë bloedverlies omdat die parasiete van die skaap se bloed leef. ’n Rooi kleur is ’n teken van ’n gesonde skaap. Diere wat geslag is of gevrek het, moet ook ondersoek word om te kyk of dit met knoppieswurm besmet was. Knoppieswurm word deur witterige…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Gauteng, KwaZulu-Natal en Limpopo van Maart 2019 tot Februarie vanjaar. Grondpryse by Devon (Gauteng) het heelwat gedaal (19,6%), terwyl pryse by Soekmekaar (Limpopo) gestyg het (13,2%). In Gauteng was daar 440 transaksies, wat 53 718 ha teen R4,583 miljard behels het. Transaksies vir grond van 450-600 ha het met 10,5% teenoor die vorige jaar gedaal. In amper 84% (teenoor 61% die vorige jaar) van die distrikte in KwaZulu-Natal het pryse gestyg. By Jozini het pryse met meer as 17% gestyg en by Kokstad met 12,6%. Altesaam 349 transaksies in 13 distrikte in dié provinsie het grond van 94 161 ha teen R2,805 miljard behels. Transaksies vir grond van 150 ha tot 300…

Kos was heilig toe ek ’n kind was. Daarvan het my Duitse ouma seker gemaak. Om sewe kinders groot te maak in die nadraai van die Tweede Wêreldoorlog toe daar ’n ernstige tekort aan kos was, het haar vir ewig verander. Vir haar was ’n skilferige ou aartappel iets om ’n kind se maag mee vol te kry. Sitrus in ’n geskenkpakkie van die Sweedse Rooikruis was die enigste kuur vir ’n kind met longontsteking. Die beheptheid met kos leef oor geslagte heen voort. Vandag, as ’n toegewing in die meer verdraagsame tye waarin ons leef, mag my seuns net een ding kies wat hulle nie hoef te eet nie. Dit het alles 76 jaar gelede op ’n snerpend koue wintersaand in die ooste van Silesië begin toe my ouma…

KORONA: DIE PLAAS BLYEENVANDIE VEILIGSTE PLEKKE Boere moet ekstra versigtig wees om hulself en hul werkers veilig te probeer hou teen die koronavirus, veral aangesien die landboubedryf se werksaamhede kan voortgaan tydens die staat van inperking. “Boere, wees ekstra versigtig. Julle is blootgestel as julle beweeg. Die plaas bly een van die veiligste plekke.” Só sê dr. Dirk Strydom, bestuurder van graanekonomie en -bemarking by Graan SA. Mnr. Francois Wilken, voorsitter van Vrystaat Landbou, het ook ’n versoek aan sy lede gerig om verantwoordelik op te tree. ALET VAN ZYL skryf: Ons woon op die dorp, maar ons móét voer en water gaan gee op die plaas. Hoe perk ons ons bewegings in? Ons het ’n hele pyplyn wat vervang en drade wat reggemaak moet word. Dit is net ek,…

ARBEIDSINSPEKTEURS , wat moet seker maak werkgewers en werknemers voldoen aan die vereiste afstandhouding en dra beskermende toerusting om die verspreiding van Covid-19 te voorkom, is oorweldig deur veral klagtes uit die landbou- en sekuriteitsbedryf. Dit is volgens mnr. Thulas Nxesi, minister van arbeid, wat op ’n mediakonferensie terugvoer gegee het oor bedrywighede van die maatskaplike ministeriële groep in die nasionale bevelraad vir die hantering van Covid-19. In antwoord op ’n vraag van Landbouweekblad het Nxesi gesê die departement het ernstige klagtes van kwesbare werkers, veral plaaswerkers en die sekuriteitsbedryf ontvang. Weens die klagtes het hul inspekteurs se werklading nou te veel geword, omdat hulle nie net die kwessies van maatskappye in die stedelike gebiede moet behartig nie, maar ook dié op plase in verafgeleë gebiede. Hy het versoek dat…

EEN van die grootste brandstofprysdalings nóg kom op ’n baie welkome tyd in die lig van die oestyd van somergrane en oliesade, die begin van die winterseisoen en die begin van die sitrusoes. Die prys van petrol van 95 oktaan het begin April met R1,88/ liter in Gauteng en R1,94/liter aan die kus gedaal, terwyl die prys van petrol van 93 oktaan met R1,76/liter en R1,82/liter onderskeidelik in Gauteng en aan die kus gedaal. het Die prys van diesel met 0,05% swael het met R1,34/liter in Gauteng en met R1,40/liter aan die kus gedaal. Die prys van diesel met ’n swaelinhoud van 0,005% het onderskeidelik met R1,35/liter en R1,41/liter gedaal. “As ’n mens in gedagte hou dat die meeste landbouprodukte padlangs versprei word, sal die brandstofprysverlagings boere se winsgrens verhoog.…

KORTOM ■ Die aantal boerdery-eenhede in Suid-Afrika word op net meer as 40 000 geraam, maar dit kan meer as 60 000 wees as deeltydse, opkomende en bestaansboere bygetel word. ■ In die afgelope dekade het die persentasie graanboerderye afgeneem, terwyl gemengde boerderye toegeneem het. Dit dui op die diversifikasie van graanboerderye. ■ Bykans ’n derde van Suid-Afrika se boere is jonger as 45 jaar. V erskeie verrassings is vervat in die resultate van die 2017-landbousensus wat pas bekend gemaak is. Die feite verskil in heelwat opsigte van die indrukke wat bestaan het. Die aantal boerdery-eenhede het toegeneem van 40 079 in 2007 tot 40 122 in 2017. Die grootste ouderdomsgroep van boere of plaasbestuurders is dié van 45-55 jaar. Sowat 10% van alle boere is vroue. Die dokument is…

KERSIE-OES LYK BEMOEDIGEND IN DIE OOS-VRYSTAAT Die vooruitsigte vir ’n goeie kersieoes in die Oos-Vrystaat lyk bemoedigend, veral vanweë die reënneerslae wat die afgelope kwartaal in die sentrale binneland voorgekom het. Produsente hou duim vas vir ’n koue winter, wat ’n behoorlike rustyd vir die boorde sal beteken. Ryptoestande het nog nie in die gebied begin voorkom nie. Dit gebeur gewoonlik teen einde April. Mnr. Tommie Wille van die plaas Aletta, Ficksburg, een van die gebied se kersieprodusente die afgelope vier dekades, sê die somerproduksie hang eintlik van die toestand in September af, wanneer ’n goeie oes “gemaak” of “gebreek” word. “Augustus en September is bekend om sterk westewinde, maar ons vertrou dat die stormwind sal wegbly,” sê hy. Baie van die Oos-Vrystaatse produsente moes die afgelope jaar of twee…

Kampioen-veldboere is vindingryk, het weidingstelsels wat genoegsame rus toelaat, is aanpasbaar, optimisties en doen deurlopend veldrehabilitasie. Dié eienskappe van kampioen-veldboere vorm deel van die voorlopige resultate van landwye opnames deur wetenskaplikes van die Landbounavorsingsraad (LNR) en die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling. Mnr. Clement Cupido, weidingsekoloog by die LNR in Kaapstad, het op Landbouweekblad en GWK se onlangse droogtehersteldag op Prieska gesê kampioenveldboere se welslae is dikwels te danke aan die voortsetting van bewarings- en bestuurspraktyke van die vorige geslag. “Hulle kan ook die veld ‘lees’ deur na sekere indikatorplante te kyk en hou ’n fyn ogie oor hul vee se toestand en gedrag.” Cupido sê hul opnames by groot en klein, kommersiële en kommunale boere in die sukkulente Karoo, Nama-Karoo en ruigteveld toon kampioen-veldboere is opgelei en…

V andat die boer ’n mieliepit in die grond plant, is dit aan patogene organismes blootgestel wat gereed is om die plant aan te val. Daarom moet hy alles tot sy beskikking gebruik om siektes en plae doeltreffend te bekamp. As die boer nie aandag aan siektes en plae gee nie, sal sy oeste kleiner wees. Weens hoë insetkoste sal dit nie wys wees nie. Mnr. Gerhard Engebrecht, landboukundige van Pannar, het op dié saadmaatskappy se jaarlikse extravaganza op Delmas gesê saadbehandeling is ’n doeltreffende manier om veral swamsiektes en skadelike insekte te bekamp. Die middels bestaan uit swamdoders, insekdoders, biologiese produkte, aalwurmmiddels en bymiddels. Swamdoders is beskikbaar vir verdwynsiekte, Fusarium-kompleks en kop- en pluimbrand. Hierdie middels speel ’n belangrike rol in siektebekamping. Proewe het bewys hoeveel méér mielies die…

A s die boere van Suid-Namakwaland om ’n tafel sit, ryg hulle die grappe uit. En hulle bly glo dat volgende jaar beter sal wees. In twee dae ry ek en die Namakwalandse boer mnr. Theunis van Eeden van die plaas Klipfontein nedersettings langs . . . Landplaas, Nuwerus, Bitterfontein, Kliprand en Trappiesberg verklap dat inwoners lank reeds verbonde is aan die grond. Niks word hier op ’n skinkbord vir jou aangedra nie. “As jy ’n man jaag, staan jy self nie stil nie,” spot mnr. Jansie Steenkamp van die plaas Kamaboes naby Kliprand toe ons by mnr. Jan Klappie se plaas, Vredelust, aankom. Hy val homself sommer in die rede toe hy die legendariese minister van landbou Hendrik Schoeman aanhaal: “Julle Namakawalanders is goeie mense, julle het net een…

Mense sê gereeld dit is tog vreemd dat een ouer ’n hele span kinders kan versorg, maar ’n span kinders kan nie een ouer versorg nie. ’n Mens hoor gewoonlik hierdie opmerking in ’n ietwat verwytende toon en, laat ek dit maar reguit sê, van diegene wat besef hulle het nie genoeg finansiële voorsiening gemaak vir hul oudag nie. Die sleutel tot die voorkoming van só ’n situasie lê egter nie in verwyt nie, maar in deeglike finansiële beplanning. Die munt het ook ’n ander kant. Daar is ouers, gewoonlik mense wat dit reeds nie breed het nie, wat hul enigste geld aan hul kinders leen en dan uiteindelik self in ’n finansiële verknorsing beland. Hier volg kortliks ’n (tipiese?) storie van ’n vrou wie se man oorlede is, waarna…

Blitsige kaneelrolletjies met appel ■ 1 rol (300 g) koue blaardeeg ■ 1 eier, geklits ■ 125 ml kaneelsuiker ■ Ongeveer 4 rooi appels, ontkern en gehalveer ■ Versiersuiker, om oor te sif Voorverhit die oond tot 200 °C en smeer die holtes van ’n standaardgrootte muffinpan met olie of bespuit goed met kleefwerende kossproei. Rol die deeg oop op ’n werkoppervlak wat liggies met meel besprinkel is. Rol die deeg effens dunner uit en sny dit in die lengte in die helfte deur. Sny nou elke helfte van die deeg in die breedte in repe van 8 cm dik. Verf ’n dun lagie geklitste eier oor elke reep deeg en besprinkel met kaneelsuiker. Sny die halwe appels papierdun (gebruik ’n mandoliensnyer as jy een het, andersins ’n baie skerp…

Die tweede keer dat ek met die moringa (Moringa oleifera) te doen gekry het, was toe ek en twee Suid-Afrikaners onlangs op ’n plaas in die suidweste van Zambië ’n koue bier gaan soek het. Daar het ’n lappie moringabome gestaan en hulle het die blare en peule geoes en tot allerhande poeiers verwerk. Moringapoeier en -tablette is op die rakke van die meeste supermarkte en apteke in Suid-Afrika beskikbaar. ’n Koeldrank wat van moringa gemaak word, is ook in groentewinkels beskikbaar. Dié immergroen boom groei vinnig en kan maklik binne ’n jaar ná die saad geplant is, 3 m hoog word. Dit groei oral in Afrika – van die Kaap tot Kaïro. Dit vaar goed in marginale toestande en is ’n betroubare bron van blare en peule (selfs in…

Oor die rede vir Christus se koms na die aarde is daar al baie gepraat, gepreek en geskryf. Dit verstaan ’n mens as jy veral uit die mond van Christusvolgelinge hoor dat dit, ná die Skepping, stellig die grootste toekomsbepalende gebeurtenis van alle tye was. Jy sou dus verwag dat almal vir wie dit raak, goed ingelig behoort te wees met betrekking tot die redes vir Christus se koms na die aarde. En tog staan jy dikwels verbaas oor die onvermoë om te getuig oor wat eintlik voor die hand liggend behoort te wees. Dit is teen dié agtergrond dat ek myself gevra het: “Nou waarom sê jy nie in eenvoudige taal wat jóú eie belydenis daaroor is nie?” Nou goed, hier is my antwoord. Ek het, om dit eenvoudig…

GAUTENG CARLETONVILLE BRAKFONTEIN (476), 71 ha, aan N.F. Pelser, van D.L. Supra, R1 975 500. HOLFONTEIN (556), 109 ha, aan Hertfordshire-trust, van A.C. Mason, R2 025 000. NIGEL WATERVAL(150),102ha,aan Dankospace (Edms.) Bpk., van F.J.N. en J.F.S. de Abreu, A.C.G. en A.A. Goncalves, R20 000 000. KWAZULU-NATAL NEWCASTLE HOPE (3300), 40 ha, aan M. en N. Noorbhai, van MOT Inv. (Edms.) Bpk., R260 000. LIMPOPO SOEKMEKAAR BEJA (39), 466 ha, aan Eastern Produce Estates SA (Edms.) Bpk., van Molozi-trust, R23 000 000. DEER PARK (459), 66 ha, aan Molewa-familietrust, van T.I. Rakgoale, R1 150 000. LEVUBU (15), 53 ha, aan Alvier-boerdery BK, van R.W.Topham, R7200000. THABAZIMBI SPITSKOP (346), 21 ha, aan W. Coetzee, C.H. du Plessis en L. du Plessis, van A. Cilliers, R2 200 000. VAALWATER(507),823ha,aan Benru Development (Edms.) Bpk.,…

Ingevoerde poenskopteelmateriaal bly ’n gewilde kenmerk vir Suid-Afrikaanse South Devontelers. Volgens mnr. John Miller, die voorsitter van die Suid-Afrikaanse South Devon-beestelersvereniging, beïndruk die nageslag van ingevoerde poenskopteelmateriaal steeds plaaslike boere en bly poenskopdiere steeds gewild by die ras. Hy voeg by dat die ras al hoe gewilder word by kommersiële boere reg oor Suid-Afrika. “Ons het alle bulle wat in 2019 aangebied is, verkoop. ’n Hoë persentasie van kopers koop wéér diere – ’n aanduiding dat die bulle goed aanpas en presteer.” ’n Suid-Afrikaanse rekordprys vir ’n South Devonbul is in 2019 betaal. Mnr. Dan Kriek van die Bellarystoetery naby Tweeling in die Vrystaat het R78 000 vir die bul Winston Harly JM 17 2284 van Miller se South Devonstoetery Winston naby Cathcart in die Oos-Kaap, betaal. Volgens Miller is…