Innholdsfortegnelse for 3-10-Jan-20 i Landbouweekblad

PROF. MIKE MULLER, ’n voormalige direkteur-generaal vir waterwese, meen die vestiging van ’n nasionale waterhulpbron-endienste-agentskap is ’n veel beter oplossing vir Suid-Afrika se kwessies met water-infrastruktuur as om dit in die hande van ’n sukkelende staatsdepartement te laat. Dié beoogde agentskap is deel van me. Lindiwe Sisulu, minister van menslike nedersettings, water en sanitasie, se water-meesterplan. Muller wys daarop dat dié voorstel nie vir ’n nuwe organisasie is nie, maar vir die samesmelting van ’n bestaande maatskappy in staatsbesit, die Trans-Caledontonnelowerheid, en eenhede binne die departement wat soortgelyke werk doen. Die oogmerk is ’n enkele organisasie met ’n duidelike mandaat vir die ontwikkeling en bedryf van dié infrastruktuur – en om dit van die regering se begroting te verwyder. Die tonnelowerheid het reeds byna R50 miljard van die private sektor…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Sonkrag: Fynkam die fynskrif; boer se duur lesse ■ Skaapboer van die Jaar: Vee ‘oes’ graan vir groter wins ■ Volstruise: Vere en kuikens troef voëlgriep en droogte ■ Droogte: Om te voer of nie — kenner gee raad ■ Só hou Hofmeyrboere skaapdiewe weg VIR DIE GESIN ■ Boerekos: Yskasterte ■ Wim Bosman se nalatenskap KLEINVEE ’n Veefaktor kan in harmonie met bewaringsboerderypraktyke in die graanhartland bedryf word. Mnr. Cobus en me. Magdel van Coller van Viljoenskroon wys hoe volhoubare winsgewendheid op sandgrond verkry kan word — met as bonus die kroon van Skaapboer van die Jaar.…

DIE Suid-Afrikaanse Weerdiens verwag dat droë toestande kan voortduur oor groot dele van die Oos-Kaap. Te midde van benarde veldtoestande is dit egter moontlik om die hulpbronne tot jou beskikking optimaal te gebruik ten einde jou kernkudde langer produktief te hou. Dr. Louis du Pisani, bestuurder van produksie-advies en ontwikkeling by die Nasionale Wolkwekersvereniging, se nuwe boek, Slim droogtebestuur vir veeboere, gee raad oor die gebruik van ruvoer en noodruvoer in droogtetoestande. Du Pisani beveel die volgende “reëls” aan met noodruvoerbronne: ■ Gebruik voedingspesialiste om veilige en gebalanseerde rantsoene saam te stel. ■ Pas diere stelselmatig aan. ■ Tref siektevoorkomende maatreëls, soos om diere teen bloednier en lamsiekte in te ent. KAMPIES Du Pisani beveel aan wanneer voer in die veld skraps raak, moet jy ou diere eerder in kleiner,…

Die aankondiging dat belanghebbendes in die hoendervleisbedryf ’n ooreenkoms met die minister van handel en nywerheid bereik het vir ’n meesterplan (iets soortgelyks as die motorgroeiplan) is ’n belangrike stap. Hoewel die plan al begin November 2019 bekragtig en onderteken is, het min. Ebrahim Patel nog nie – soos beloof – die reëlings oor onder meer beter beskerming teen die storting van hoendervleis in Suid-Afrika in die Staatskoerant afgekondig nie. Die regering erken hiermee dat die beleid van ’n algeheel vrye mark in landbouproduksie en -handel nie noodwendig tot voordeel van Suid-Afrika se produksieekonomie en die ekonomie as geheel is nie. Die feit dat die minister van landbou en die minister van handel en nywerheid in ’n gesamentlike verklaring erken dat die hoendervleisbedryf ’n strategies belangrike bedryf vir Suid-Afrika is…

WAT LEES JY? Ek hou van leierskapboeke. Ek lees tans Henning Gericke se Inspiring Champions oor hoe om suksesvolle spanne bymekaar te stel om ’n gesamentlike doelwit te bereik. Ek kan dit vir enige persoon aanbeveel. Good to Great deur Jim Collins en Tom Peters se Re-imagine! het ’n groot invloed op my gehad. Collins het gesê: “Kry die regte mense op die regte bus en die regte mense op die regte sitplekke, dan sal jou planne werk.” In Peters se boek sê hy jy moenie jou besigheid, prosesse of stelsels net verander nie, maar eerder van voor af begin. WAAR KRY JY NUWE IDEES? Buiten ’n lekker glas wyn, kry ek nogal lekker inspirasie as ek in die natuur is. Ek hou daarvan om bergfiets te ry. Dikwels is…

PLAASINLIGTING LIGGING: Marble Hall en Roedtan, Limpopo NAAM: Tian Kruger Boerdery (Edms.) Bpk. VERTAKKINGS: Kommersiële Bonsmaras, buffels, permanente gewasse (sitrus en tafeldruiwe), kontantgewasse (tabak, aartappels, mielies, katoen en erte), restaurant, gastehuis en besighede (uitvoer, pluismeule, kunsmis, chemiese middels en werktuie). GRONDTIPE: Van sandleem tot kleierige Hutton en gruis VELDTIPE: Soetveld GEMIDDELDE REËNVAL: Marble Hall (500-600 mm/jaar); Roedtan (450-500 mm/jaar) KORTOM ■ Streng seleksie geld regdeur die vroulike diere se lewe – van speen tot met elke kalf. ■ Deeglike rekordhouding maak seleksie makliker en bied ook gerusstelling aan kopers van teeldiere. ■ Die beeste dien ook as versekeringspolis vir permanente en kontantgewasse teen hael. Al beslaan beesboerdery net 4% van sy totale boerdery-omset, suig dit geensins aan die agterspeen as dit by nougesette bestuur kom nie. Trouens, alles op mnr.…

Hoewel sojaproduksie in Suid-Afrika effens onder druk gekom het en die rekordoes van die vorige jaar van 1,5 miljoen ton nie sommer gou herhaal sal word nie, bly dit ’n gunstige alternatief vir mielies in droogtetye. Me. Ikageng Maluleke, ekonoom by Graan SA, sê hoewel ’n sterker neiging na katoenproduksie tans ervaar word, sal die produksie van sojabone nie afgeskeep word nie, aangesien die Suid-Afrikaanse verwerkingskapasiteit van dié kommoditeit al ’n vlak van 2,2 miljoen ton bereik het. “Sojabone bly ’n gunstige alternatief vir veral mielies in droogtetye, aangesien laat reën sojabone met sy later plantdatum kan bevoordeel,” het sy gesê. Intussen veroorsaak die handelsoorlog tussen Amerika en China steeds erge rimpelings in Suid-Afrika. Weens die handelsoorlog het China ’n invoertarief van 25% op Amerikaanse sojabone gehef, wat die invoer…

Wynboere het dalk die afgelope jaar of twee prysstygings gesien, maar dit is nog nie die einde van die moeilike pad vir die bedryf nie. Meer as 85% van Suid-Afrikaanse wynboere boer op onvolhoubare netto plaasinkomstevlakke (R30 000 per hektaar). Wynboere se winsgewendheid bly dus onder druk en die bedryf het die afgelope dekade bykans duisend primêre produsente verloor. “Die totale oppervlakte onder wingerd het sedert 2006 met 9 125 ha afgeneem,” sê mnr. Christo Conradie, bestuurder van wynkelders by Vinpro. Ander bedrywe, soos sitrus, vrugte en bessies, lewer ’n baie beter opbrengs op belegging. Daarom vestig boere eerder ander gewasse as om wingerde te vervang. “Die bedryfsnorm is om sowat 5% van wingerde per jaar te vervang om die huidige vlakke te handhaaf, maar die bedryf kon dit sedert…

As alles reg loop, kan vanjaar se rooibosoes so groot wees soos die yslike 20 500 ton wat in 2019 geoes is. Mnr. Martin Bergh, uitvoerende hoof van Rooibos Beperk op Clanwilliam, sê as gevolg van die groot oes in 2019 het die plaaslike en uitvoermark matig begin groei. Die oes van 2019 was 8 000 ton groter as dié van 2018. Hoewel pryse gedaal het, is dit nog betreklik hoog. As dit vanjaar goed reën, kan die oes groter wees en kan dit pryse beïnvloed. Mnr. Déan Nigrini, uitvoerende hoof van Cape Rooibos op Eendekuil, sê die verwagte groter oes kan eerder toegeskryf word aan groter aanplantings as hoër opbrengste per hektaar. “Rooibosproduksie is besig is om suid te skuif na sandgrond in die saaigebiede in die Swartland.” Vir…

ALLERGIEË EN ANAFILAKTIESE SKOK Ek is op soek na meer inligting oor anafilaktiese skok – die oorsake en gevolge daarvan, en moontlike behandeling. Indien die dier aan ’n antigeen, soos ’n virus, kiem, proteïen, middel of entstof, blootgestel word en ’n verhoogde reaksie van die dier se weefsels daarteen ontwikkel, ontstaan ’n spesifieke immuunreaksie. In die meeste gevalle is dié reaksie verdedigend en voordelig van aard, maar soms kan dit nadelig vir die dier wees. In hierdie gevalle ontwikkel ’n toestand van hipersensitiwiteit wat klinies waargeneem kan word as ’n allergie. Indien die reaksie vinnig en klinies hewig is, word dit anafilakse genoem. As die graad van reaksie nóg erger is, ontstaan anafilaktiese skok. TIPES REAKSIES TIPE I: Die onmiddellike hipersensitiwiteitsreaksie Die antigeen of allergeen reageer met die teenliggaam…

Verskeie uitstallers staan gereed om boere met hul navrae te help op die Hooidag wat op Balfour in Mpumalanga gehou word. Maatskappye soos Radium Engineering, Orbach Agri, Gallignani, Fella, McHale, Kuhn, New Holland, Kubota en Falcon het verlede jaar demonstrasies aangebied. Unigro Financial Services en Hinterland, met Afgri Landboudienste as hoofborg van die dag, het ook bestaande en voornemende kliënte gehelp. JOHN DEERE Mnr. Kevin Lesser, bemarkingsen-kommunikasiebestuurder van John Deere, sê die Hooidag word goed gereël. “Selfs al was dit ’n droë jaar in groot dele van die primêre hooiproduksiegebiede in Suid-Afrika, was daar verlede jaar groot belangstelling. Die opkoms was baie goed. “Dit was ’n gulde geleentheid waar ons regstreeks met boere kon gesels. Ons waardeer enige geleentheid waartydens ons sterker bande met ons kopers kan bou en hul…

BENODIGDHEDE ■ Kartonhouers met deksels (verskeie groottes) ■ Akriel- of spuitverf (rooi, blou, geel) ■ Kleurlose vernis vir akrielverf ■ Gomgeweer en -stokkies ■ Melkbotteldoppies en plastiekbakkies (dié waarin jy souse saam met wegneemetes kry, werk lekker) ■ Verfkwas ■ Plastiekkoevert met ritssluiter PLAK VAS ■ Kies die regte doppies of bakkies om by die grootte van jou kartonhouer se deksel te pas. ■ As jy deurskynende bakkies gebruik, verf hulle eers aan die binnekant. ■ Plak die doppies en bakkies bo-op die deksel vas sodat dit soos ’n Lego-blokkie lyk. VERF MOOI ■ Verf die kartonhouers, deksels en doppies aan die binne- en buitekant. ■ Seël met kleurlose vernis (as jy nie spuitverf gebruik het nie). ■ Laat die verskillende lae verf en vernis elke keer eers goed droog…

10% Die Karibadam op die grens van Zimbabwe en Zambië het in Desember tot sy laagste vlak sedert 1996 gedaal, tot 10% van die bruikbare kapasiteit, volgens die webwerf van die Zambezirivierowerheid. Dit is swakker as die 11% wat in die 2016-droogte gemeet is. Omdat Zimbabwe en Zambië op die dam se hidroëlektriese aanleg staatmaak vir elektrisiteit, het hulle kragonderbrekings van tot 18 uur per dag ingestel. Die reënseisoen, wat van Oktober tot April duur, het swak begin. – Bloomberg/Business Day $120 miljoen ’n Fonds wat in nuwe energiemaatskappye in Afrika suid van die Sahara belê, is deur die Shell-stigting en die Nederlandse entrepreneurontwikkelingsbank FMO begin. Die Energy Entrepreneurs Growth Fund (EEGF) is gemik op kragopwekking van die netwerk af, en wil 25 maatskappye oor 12 jaar finansier om die…

‘Ons kan nie meer almal red nie.’ MNR. COENRAAD KOTZE, boer van Griekwastad, oor die grootskaalse veevrektes op sy plaas. Bl. 31 ‘In uiters droë gebiede, soos die grootste deel van Suider-Afrika, is dit moeiliker om ’n groot mate van voorspelbaarheid te kry.’ MNR. JOHAN VAN DEN BERG, landbouweerkundige by Santam Landbou, oor hoe moeilik weervoorspellings vir die streek is. Bl. 17 ‘As daar vier jaar van droogte is waarvan twee jaar besonder droog is, het ons ’n probleem.’ PROF. FRANCOIS ENGELBRECHT van die Global Change Institute aan die Universiteit van die Witwatersrand, oor Suid-Afrika se kwesbaarheid vir droogte. Bl. 44 ‘Lae winsgewendheid maak dit moeilik om transformasie op groot skaal in die bedryf te finansier.’ MNR. CHRISTO CONRADIE, bestuurder van wynkelders by Vinpro, oor die effek van hoër aksynsbelasting…

TYD DAT VROUE OPSTAAN OOR DROOGTE Ek het vandag ’n bee in my bonnet. Toe ek 36 jaar gelede plaas toe gekom het, was ons midde in ’n agtjaardroogte. Ons was nie op hone ymoon nie, want daar was nie geld daarvoor nie. Dit het glad nie gepla nie, en pla nou ook nie. Bossie het met sy weermag-R1 agter skape geskiet om hul bymekaar te maak, met my agter die stuur van die Isuzu wat vol voer gelaai is. Daai tyd het ons mielies in ’n lang streep agter die bakkie gegooi. Ons kon ’n voerlening by die staat aangaan. Ons moes dit terugbetaal, maar die hulp was daar en almal het oorleef. Nou is dit ’n ander storie. Daar is geen hulp van regeringskant af nie. Jy moet…

RPO: VEILINGSVERBOD VOORKOMEND, ’NIE STRAFMAATREËL’ Die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) ondersteun die “uiters drastiese” voorkomingsmaatreëls vir bek-en-klouseer. ’n Tydelike verbod op onder meer veilings en skoue van gesplete hoefdiere is op 4 Desember in die Staatskoerant afgekondig. Mnr. Koos van der Ryst, nasionale voorsitter van die RPO, beskou dit as voorkomingsmaatreëls en nie strafmaatreëls nie. Hy sê dié maatreëls het ’n drastiese impak op kommersiële en ontwikkelende boere, asook die res van die rooivleiswaardeketting. “Sowat 1,2 miljoen huishoudings in Suid-Afrika besit lewende hawe en word deur die maatreëls geraak ten opsigte van inkomste- en voedselsekerheid. Dit is noodsaaklik dat die omvang van die uitbreking spoedeisend bepaal word. Die owerheid en die bedryf moet saamwerk om dit te verseker. “Sodra die omvang van die uitbreking vasgestel is, moet die geraakte gebied onmiddellik afgesonder…

DIT is duidelik dat die vuurwapenamnestie wat tot 31 Mei geld, gebruik word om alle vuurwapeneienaars wie se lisensies verval het, onder onredelike druk te plaas om hul vuurwapens by die polisie in te handig. Só sê dr. Herman Els, uitvoerende hoof van die nasionale jag-en skietvereniging van Suid-Afrika (NHSA), in ’n verklaring na aanleiding van ’n dringende aansoek van die NHSA om dié amnestie ter syde te laat stel. Meer as 400 000 vuurwapens is tans tegnies in onwettige besit van eienaars wat nie betyds die lisensies hernu het nie. “Hoewel vuurwapeneienaars binne 14 dae ná indiening (van die vuurwapen) om ’n ‘nuwe lisensie’ aansoek kan doen, sal daardie vuurwapen in die polisie se besit bly tot die aansoek afgehandel is. Dit sal waarskynlik maande duur. Niemand weet hoe…

TONGAAT HULETT se afskrywing van R11,8 miljard ná ’n boekhouskandaal wat voormalige uitvoerende bestuurslede be-trek, is meer as dubbeld so groot as wat hy vooraf verwag het. Die verwagte verlies sou R3,5 miljard tot R4,5 miljard wees, luidens ’n verklaring. Tongaat Hulett, wat benewens sy suikerbedrywighede ook eiendom ontwikkel en mielieprodukte verwerk, moes in Junie die verhandeling van sy aandele op die JSE opskort. Die aandeelprys het destyds soos ’n klip geval ná nuus dat sy resultate herbereken word en dat ’n forensiese ondersoek ingestel is. Nou, ná die heruitreiking van die finansiële state, gaan Tongaat Hulett se direksie aansoek doen dat die JSE die opskorting ophef, lui die verklaring. ’n Datum vir die hervatting van verhandeling is nog nie bekend nie, maar Tongaat Hulett beoog om teen Maart R4…

ONTHOU jy Totius se gedig van die doringboompie wat voos getrap word in die stofpad, maar weer orent beur en, soos in Jan F.E. Celliers se gedig, “ ’n bars kan kyk” met “ ’n wil wat so vas soos ’n klipsteen staan”? Dit steek my dwars in die krop dat hardwerkende mense skaam is om te wys hulle is dapper en optimisties. Die nuwe jaar gaan weer ’n Pandora-kis vol ekonomiese vooruitsigte oplewer met profetiese verdoemings sonder geloof. Besef die swartgalliges dan nie dat dit juis optimistiese mense is wat belê en dat kreatiewe idees welvaart skep nie? ’n Boer maak mos ’n plan. Dit is nie sonder rede dat Suid-Afrika se landboubedryf ál die ander sektore in die land se ekonomie en ál die ander landbousektore in sy…

Alpakkas lyk nie sommer gou siek nie. Dit duur lank voor hulle die eerste tekens van dehidrasie of bloedarmoede wys. Juis daarom moet boere gou spring as hulle agterkom ’n dier is siek, waarsku dr. Jane Vaughan, ’n Australiese veearts wat al langer as 25 jaar met alpakkas en lamas werk. Sy sê omdat die diere aangepas is om in hoë hoogtes bo seespieël te oorleef, wys hulle eers die kliniese simptome van bloedarmoede wanneer hul rooibloedseltelling reeds gevaarlik laag is. Soos die meeste kameelsoorte is hulle ook aangepas tot woestyntoestande. Hulle toon dus die kliniese simptome van ontwatering beduidend later as ander veerasse. “Wanneer ’n alpakka siek lyk, kan jy weet: Hy is reeds báie siek,” sê Vaughan. “As ’n alpakka nie kan opstaan nie, moet hy op dieselfde…

LIGGING Stellenbosch, Wes-Kaap KORTOM ■ Veral die uitvoerbedryf gaan die druk voel soos Europese lande al hoe meer teenkanting bied teen sintetiese plaagmiddels. Biologiese middels raak belangriker, maar plaagmiddels sal waarskynlik altyd deel bly van ’n geïntegreerde benadering. ■ Die prys van plaagmiddels sal aanhou styg namate Chinese wetgewing strenger raak en produksiekoste verhoog. Daarna behoort dit weer te stabiliseer. ■ Die droogte vang nie net boere nie, maar ook die verskaffers – finansieel én emosioneel. Masimong het onlangs ’n belang van 47,6% in InteliChem bekom nadat Agri-Vie afstand gedoen het van sy belang in die maatskappy vanweë die sluiting van die fonds. Was dit vir julle ’n logiese stap om ’n bemagtigingsvennoot in sy plek te kry? Ja. In die konteks van Suid-Afrika is dit só belangrik om inklusiewe…

Op markte waar groei nou reeds vyf jaar lank afwesig is, is dit byna onmoontlik om optimisties te bly oor beleggings. Baie beleggers begin al hoe meer vra of dit nie beter is om ál hul geld in die bank te plaas of om hul skuld te delg nie. Ongelukkig is dit ook die tyd waarin beleggers die grootste foute moontlik kan maak. NOODFONDS Dit is altyd belangrik om ’n noodfonds beskikbaar te hê. Ná aftrede raak dié vereiste nog belangriker. Nie alleen het jy nie meer ’n inkomste om skuld wat in nood aangegaan moet word, uit te vee nie, maar jy het ook ’n groter waarskynlikheid om ’n mediese noodtoestand te ontwikkel. As ’n basiese reël word aanbeveel dat jy tot ses maande se inkomste eenkant hou vir…

Oplossings vir die penarie waarin suikerrietprodusente hulle bevind, is op die horison danksy ’n samewerkingsinisiatief van bedryfsliggame. Volgens me. Ronda Naidu, woordvoerder van die Suid-Afrikaanseboere-ontwikkelingsvereniging – die organisasie in die suikerrietbedryf wat klein en opkomende boere verteenwoordig – lyk die huidige seisoen skaars beter as die afgelope twee seisoene. Hoewel die opbrengste effens beter is, maak produsente weens lae pryse steeds nie wins nie. “Daar word voorspel dat die 2019-’20-seisoen ’n groot oes gaan oplewer. Oesskattings dui daarop dat 2,2 miljoen tot 2,4 miljoen ton bemarkbare suiker geproduseer sal word, wat 5% tot 10% meer as die vorige seisoen is. Dié goeie produksie en laer plaaslike aanvraag gaan die prys verder onder druk plaas. Daarby word die druk van goedkoop invoer al etlike jare gevoel. Ons soek saam met ander…

Mnr. Adriaan Groenewald van Groenewalds Prokureurs se wenslys rakende waterkwessies is: ■ ’n Funksionele departement van menslike nedersettings, water en sanitasie. ■ Die vereenvoudiging van die lisensieproses. ■ Die spoedeisende afhandeling van die verifikasie- en bekragtigingsproses van bestaande wettige watergebruike. ■ ’n Verandering in die huidige lomp hantering van waterrekeninge. Groenewald sê die onsekerheid rondom lisensie-aansoeke en verifikasie spoel oor na banke en finansiële instellings, met gepaardgaande probleme met landboufinansiering. Oor waterrekeninge sê hy die departement kan miljoene rande invorder deur bloot sy rekeninge-afdeling verbruikersvriendelik en toeganklik te maak. “Daar is reuse-watergebruikers wat bloot die hande in die lug gooi en niks verder aan betaling doen nie.”…

KORTOM ■ Die droogtesituasie in sommige vrugteverbouingsgebiede is steeds rede tot kommer. ■ Die hoop beskaam nie dat Suid-Afrika vanjaar ’n uitvoerprotokol kan beklink om pere na China uit te voer nie. Veral pruim- en kersieprodusente gaan nie aangename herinneringe oorhou van die 2019-’20-vrugteseisoen nie. Vir nektarienboere, en waarskynlik ook die kernvrugtebedryf, lyk sake gelukkig ietwat anders. Volgens Hortgro se oesskatting gaan die uitskieters appels (8% meer) en nektariens (17% meer) wees. Aan die verloorkant staan appelkose uit. Na verwagting sou die appelkoos-oes slegs 462 068 kartonhouers (4,75 kg elk) oplewer. Dit is 20% minder as verlede jaar (sien TABEL ). “Die afgelope winter se reënval was beter as die vorige seisoene, daarom is die gemoedere van die produsente beter. Daar is steeds knelpunte, maar produsente bly optimisties,” sê me.…

Daar is nog verwarring oor wat herlewingslandbou beteken en tot watter mate Amerikaanse praktyke in Suid­Afrika toegepas kan word, asook oor hoe gou resultate hier verwag kan word. Herlewingslandbou is boerderybeginsels en -praktyke wat biodiversiteit verhoog en die grond verryk, soos verminderde bewerking, grondbedekking, wisselbou, en die insluiting van vee en lewende wortels so lank moontlik. Die praktyk se doel is om klimaatsverandering te versag deur koolstof in die grond en in materiaal bo-op die grond vas te vang. Dié praktyke kan help om opbrengs te verhoog en boerderystelsels veerkragtig te maak in ’n wisselvallige klimaat.…

KOELDRANKSTROPE Hoewel hierdie drie tuisgemaakte koeldrankstrope taamlik baie suiker bevat, is daar niks kunsmatigs in nie – geen kleur- of preserveermiddels nie. Dit moet dus in die yskas gebêre word. Die kleur van die stroop sal dalk effens donkerder word hoe langer dit staan. Grenadellastroop ■ 250 ml vars grenadellapulp ■ 500 ml water ■ 250 ml suiker ■ 125 ml vars suurlemoensap Verhit ál die bestanddele oor lae hitte saam in ’n kastrol tot kookpunt, terwyl jy aanhoudend roer. Prut vir 5 minute. Laat effens afkoel en giet in ’n gesteriliseerde bottel of fles. Laat verder afkoel tot kamertemperatuur, verseël en bêre die stroop in die yskas vir tot 3 weke. Verdun met yskoue water of sodawater na smaak. Lewer ongeveer 875 ml stroop. Suurlemoen-enkruisementstroop Vir ons warm Suid-Afrikaanse…

MARKNEIGINGS GRONDPRYSE BY HOPETOWN STYG MET 14% Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Noord-Kaap, Mpumalanga en Noordwes van Oktober verlede jaar tot September verlede jaar. In die Noord-Kaap is altesame 237 transaksies in 20 distrikte beklink. Dit het 455 173 ha teen R2,149 miljard behels. In 45% van die distrikte is dalende prysneigings waargeneem, hoofsaaklik in die Karoo. Bevredigende prysverbeterings word ook in 45% van die provinsie opgemerk, teenoor die 36% van die vorige jaar. Dit is duidelik dat die provinsie steeds gebuk gaan onder uiters moeilike klimaats- en ekonomiese toestande. Daar was goeie neigings by Carnarvon (11%) en Hopetown (14,4%). In Mpumalanga het Komatipoort se grondpryse met 12,4% gedaal, terwyl Nelspruit s’n met 5,6% gestyg het.…

Die jaar se laaste kabinetsvergadering is reeds drie uur lank aan die gang en die gemoedere loop hoog. Vars koffie en bottels water is pas by die vertrek ingedra. Mnr. Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, lyk verlig oor die onderbreking. Hy praat al ’n uur lank oor planne wat nog ’n ronde van katastrofiese fase 6-beurtkrag moet afweer. Mnr. Ebrahim Patel, minister van handel en nywerheid, is veral kwaad oor die chaos by Eskom. Hy is die een wat ontstoke sakemanne se oproepe moet beantwoord. Dae lank luister hy al hoe hulle driftig en in kleurryke taal die impak van beurtkrag op ’n reeds brose ekonomie aan hom verduidelik. Patel sê hy is moeg daarvan om verskoning te moet vra. Pres. Cyril Ramahosa roer sy koffie ingedagte, neem ’n…

MNR. TIAN KRUGER van Marble Hall en Roedtan is as Voermol se Beesboer van die Jaar vir 2019 aangewys. Hy boer ook met sitrus, tafeldruiwe, tabak, aartappels, mielies, katoen en erte. Die Bonsmarakudde is aanvanklik aangehou as “versekeringspolis” vir die kontantgewasse teen haelskade. Lees die artikel op bl. 34. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en Stephanie is 33 jaar getroud en het drie kinders — Melissa, Danelle en Willem. Al drie is by ons boerdery betrokke. HET JY NÁ SKOOL GESTUDEER? Nee. Ná twee jaar se diensplig het ek dadelik die boerderyomgewing betree. HOE HOU JY KOP MET DIE BESTUUR VAN DIE TALLE VERTAKKINGS? Ek vertrou baie op my medeaandeelhouer en direkteur, mnr. Louis Lourens. Saam plaas ons weer baie vertroue op ons produksiebestuurders in die onderskeie vertakkings. HOEKOM…

OF die knellende droogte in Desember gebreek is of nie, die gevolge daarvan gaan nog lank met die Suid-Afrikaanse landbou wees. Landbouweekblad hou op 15 Januarie 2020 die eerste van ’n reeks droogtedae om boere en hul gesinne te help. Die eerste dag word in die kerksaal op Brandvlei in die Noord-Kaap aangebied. Die sprekers en onderwerpe wat hulle gaan takel, is die volgende: ■ Dr. Louis du Pisani, bestuurder van produksie-advies en ontwikkeling by die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV): Hoe berei ek op die herstelfase voor en wat kan ek doen om my boerdery veerkragtiger te maak? ■ Mnr. Jan Hoon van die Landbou-ontwikkelingsinstituut Grootfontein by Middelburg (Oos-Kaap): Alternatiewe voere en hoe laegraadse ruvoer verteerbaarder gemaak kan word. Hoe takel ek die oorskakeling na veldweiding? Wat moet ek voor die…

REËNVOORSPELLINGS wat die afgelope paar seisoene nie in die kol was nie, het talle Suid-Afrikaners met die indruk gelaat dat dit al hoe moeiliker word om die weer te voorspel. Tog het die modelle wat vir weervoorspelling gebruik word, die afgelope paar jaar drasties verbeter. Dit is meer die unieke aard van Suider-Afrika se ligging en spesifieke toestande, tesame met klimaatsverandering, wat akkurater voorspellings beduiwel, sê mnr. Johan van den Berg, landbouweerkundige by Santam Landbou. “Die afgelope paar seisoene was baie moeiliker om te voorspel, aangesien daar nie ’n sterk voorspellingsein was nie. ’n Swak El Niño-stelsel, wat op die grens van neutraal en El Niño gehuiwer het, was aanwesig. Dit is steeds die geval. As daar ’n sterk El Niño- of La Niña-stelsel bestaan, is die voorspelbaarheid beter.” KORTTERMYN…

Namate die Zondo-kommissie se ondersoek na staatskaping verdiep, gaan ’n gemengde politieke prentjie waarskynlik afspeel. Die politieke ontleder dr. Somadoda Fikeni verwag dat die skuldiges wat hof toe gesleep gaan word om gesteelde staatsgeld terug te kry, sal terugbaklei wanneer hul eiendom en besittings in die gedrang kom. Diegene wat teen die Ramaphosa-faksie gekant is, sal baie meer vurig word, soos reeds gesien is met die inhegtenisneming van adv. Bongani Bongo, voormalige minister van staatsveiligheid, op korrupsie-aanklagte. Hy voorsien ontwrigting op die ANC se hoofraadsvergadering in Junie of Julie weens leiers wat baklei vir topposisies in die party. Dié geveg sal wees tussen diegene wat by die ANC-resolusies gehou het en dié wat nie volhard het om dit toe te pas nie. FRAGMENTASIE, VERDEELDHEID Wat die ekonomiese uitkyk betref, meen…

Die InteliChem-groep bestaan uit ’n kombinasie van maatskappye wat spesialiseer in gewasbeskerming, gespesialiseerde plantvoeding, produkontwikkeling, saad en onafhanklike konsultasiedienste. Dit stel hulle in staat om ’n volledige gewasoplossingspakket aan boere te verskaf. Die groep is in 2012 gestig toe InteliChem die meerderheid aandele in Terason en Techichem, twee gevestigde maatskappye in die oesbeskermingsbedryf, verkry het. Sedertdien het hulle ook beleggings gemaak in onder meer InteliSoil en Crown Seeds (in 2015) en in Meridian Agritech (in 2016). Die groep se hoofkantoor is op Stellenbosch, met streekskantore op Wellington, Viljoenskroon, Krugersdorp en Philippi.…

Sitrus is die Kruger-boerdery se grootste bedryfsvertakking en dra 55% tot die omset by, gevolg deur die kontantgewasse met 36%, tafeldruiwe met 5% en beeste met 4%. Alle gewasse, hetsy permanent of seisoenaal, word onder besproeiing verbou. Die kontantgewasse word met spilpunte besproei en die permanente gewasse is onder mikro-besproeiing. Die water kom uit die Loskopdam. Mnr. Tian Kruger sê hulle brei tans sterk uit omdat die boerdery buitelandse inkomste met uitvoer verdien. Hy besit saam sy broer, Eben, en drie ander boere, mnre. Neels Kok, Joe Botha en Francois Gouws, almal van Marble Hall, die GoGo- en EKM-groep. Dit maak een uitvoermaatskappy uit wat saam die GoGopakhuise en -koelkamers besit. Hulle vervoer die sitrus met kontrakvervoer in verkoelde houers tot op Bela-Bela, van waar dit per trein na die…

Drie jaar van ondergemiddelde reënval die afgelope vyf jaar en graanpryse wat in dié tydperk dieselfde gebly het, het boere se marges onder groot druk geplaas. Daar is op kort termyn nie veel wat boere of die bedryf kan doen om toestande in die wintergraanbedryf te verbeter as dit nie reën nie. “Boere in die meeste kleingraangebiede het dringend ’n normale en selfs ’n bogemiddelde jaar nodig,” sê mnr. Richard Krige, bestuurslid van Graan SA en boer van Caledon. Hy sê boere behaal soms rekordoeste, maar nie rekordgeld nie. “Vir party van ons boerderygebiede raak dit nou kritiek om ’n bogemiddelde jaar te ervaar. Vir baie boere wag daar ’n proses van konsolidasie van skuld en die omswaai van korttermynskuld na mediumtermynlenings toe.” Hoewel die graanbedryf hoop op gunstiger reënval,…

Wynboere sal vanjaar waarskynlik van 1,2 miljoen tot 1,4 miljoen ton druiwe pluk. Volgens die eerste oesskatting in Desember gaan die totale oes ietwat groter wees as verlede jaar, maar dit gaan waarskynlik nie by die gemiddelde oesgrootte van die afgelope vyf jaar kom nie. Verlede jaar was die oes 1,244 miljoen ton. Die afgelope vyf jaar se gemiddelde oes was 1,360 miljoen ton. Mnr. Conrad Schutte, bestuurder van konsultasiedienste by Vinpro, het in Desember gesê daar lê nog sowat 60 tot 100 dae voor waarin die druiwe kan ontwikkel en ryp word. Enigiets kan dus nog gebeur. “In dié tyd sal die omgewingstoestande en bestuursinsette ’n groot invloed op die finale oesgrootte en -gehalte hê.” Die meeste wyndruifproduksiegebiede het tot dusver ’n goeie produksiejaar gehad. Die uitsonderings is die…

TRAP VAS WERKSKOENE VIR ELKE TERREIN Eens op ’n tyd was Jonsson Workwear hoofsaaklik vir oorpakke en veiligheidstewels bekend. Dit was omtrent dieselfde tyd toe die wêreld sonder WiFi en selfoonseine gefunksioneer het. Deesdae is hierdie spesialis in werkersklerasie egter ’n handelsnaam wat op alle terreine ewe gemaklik is – van ’n avontuur in die Drakensberge tot die raadsaal van ’n megaboerdery en die uniforms van ’n teenstropingseenheid. Die JW258-skoenreeks is net nóg ’n voorbeeld van die groot verskeidenheid gehalteprodukte wat die Jonsson-handelsnaam bied. Dit is ’n gerieflike skoen waarmee jy enige taak kan aanpak. Dit bied kussingondersteuning in die middelsool en verskaf genoeg ondersteuning om lang werksdae op jou voete deur te bring. Die rateltaai buitesool kan op enige oppervlak vastrap sonder om merke agter te laat. Daar is…

Een van Suid-Afrika se grootste boeredae, die Balfour-Hooidag, word op Donderdag 16 Januarie die negende keer aangebied. “Die boere is tevrede met die verskeidenheid toerusting wat ons ten toon stel. Besoekers hou ook daarvan dat die dag nie te lank en uitgerek raak nie, want ons het streng beheer oor die demonstrasietye. Die ete ná die tyd is natuurlik ’n groot trekpleister,” sê mnr. Gert Kriek, voorsitter van die hooidagkomitee. Tien werktuigmaatskappye het verlede jaar demonstrasies aangebied van onder meer balers, misstrooiers, snymasjiene en harke. Die telersgenootskappe van verskeie skaap- en beesrasse was van die 14 ander uitstallers. Die Hooidag bestaan hoofsaaklik uit demonstrasies van die hooimaaktoerusting van verskeie maatskappye. Konsultante van die uitstallers en deelnemers beantwoord ook boere se vrae ná die demonstrasies. Die Hooidag is nege jaar gelede…

LIGGING Clanwilliam, Wes-Kaap Rooibos kom natuurlik in jul omgewing voor, maar hoe maklik of moeilik is dit om dié tee kommersieel te verbou? Dit hang alles van die klimaatstoestande af. As jy in ’n goeie reënjaar plant, is jou kans op sukses goed. Hoe droër dit egter is, hoe moeiliker raak dit. Die grond het ook ’n belangrike invloed. Dis baie makliker in goeie grond, maar namate die grond armer raak, word dit moeiliker. Watter klimaatstoestande is geskik vir rooibosproduksie? Ons hoop op winterreënval van gemiddeld 300-350 mm per jaar. As jy genoeg reën op die regte tye kry, is dit baie welkom. Voorts groei rooibos goed in sanderige grond van sowat 1,5 m diep met ’n gruis- of rotslaag daaronder sodat die plante se wortels kan anker. Wat is…

Ek sou wat wou gee om te weet wat die nuwe jaar vir my gaan oplewer, maar ek is bevrees hierdie kennis is my nie beskore nie. Al wat ek in dié stadium weet, is dat ek nie weet nie. As ek rustig oor die saak nadink, is ek ook nie so seker dat ek regtig wíl weet nie. Om vooraf te weet, laat die verrassingselement verlore gaan. Dit kan natuurlik goed of sleg wees. Vra my of ek die slegte tyding vooraf wil kry, is my antwoord: Nee, wat. Wat sleg gaan wees, kan verkieslik so lank moontlik uitgestel word. Watter waarde het dit as jy jou hartseer agter die bult gaan haal? Maar hoe gemaak as dit goeie nuus is? Sal dit nie heerlik wees om jou by…

DAAR is tans meer as R40 miljoen in die landbouprodukte-agenteraad (Apac) se getrouheidswaarborgtrust wat gebruik kan word om boere te vergoed wanneer agente hulself skuldig maak aan wangedrag. Só het Apac verlede jaar meer as R10 miljoen aan boere betaal vanweë agente wat geld in hul trustrekeninge wanbestee het pleks daarvan om boere te betaal. Mnr. Francois Knowles, uitvoerende hoof van Apac, sê die trust se reserwes is tans voldoende om sy mandaat te vervul. Volgens Knowles, wat op die Undercover Farming-konferensie by Allée Bleue naby Franschhoek gepraat het, is die goeie stand van die trust danksy doeltreffende reëls en regulasies, asook agente wat daaraan gehoor gee. Die getrouheidswaarborgtrust is opgebou uit betalings deur markagente wat ’n persentasie van hul inkomste aan Apac oorbetaal. “Daar is heelwat reëls wat agente…

BOEREDAE 16 JANUARIE: Karoo Callingfondsinsameling vir droogtegeteisterde Karooboere, Perdeberg-wynmakery, Vryguns-plaas, Agter-Paarl. Heinrich Venter, 071 877 2232, e-pos: heinrich@ perdeberg.co.za; Chantelle Boucher, 021 869 8244, e-pos: chantelle@perdeberg.co.za 18 JANUARIE: Hooglandstudiegroep se jongbuldag (Simbra en Simmentaler), Ashtonvale, Bethlehem. E-pos: r2ksimbra@gmail.com 23 JANUARIE: Vinproinligtingsdag, Kaapstadse Internasionale Konvensiesentrum. Wanda Augustyn, 021 276 0458, e-pos: wanda@wineland.co.za, web: www.vinpro.co.za 7 MAART: Rouxvilleboeredag. Werner Lombaard, 082 829 9565, web: www.rouxvilleboeredag.co.za KONFERENSIES 20-23 JANUARIE: Gesamentlike kongres van die Gewas-, Grond-, Tuinbou- en Onkruidverenigings van Suid-Afrika. Bloemfontein. Tema: Basiese en toegepaste wetenskappe: Grondbeginsels van volhoubare landbou. Nancy Nortjé, 083 389 0543, e-pos: nancynortje@icloud.com 22 JANUARIE: Simposium oor die beginsels en praktyke van grondvrugbaarheid en gewasvoeding, Universiteit van die Vrystaat. Nancy Nortjé, 083 389 0543, e-pos: nancynortje@icloud.com 18-20 FEBRUARIE: Africa Agri Tech Suid-Afrikakonferensie, Die Maslow-hotel, Pretoria. 011 465 0099, e-pos:…