Innholdsfortegnelse for 16-Sep-16 i Landbouweekblad

Inwoners van Limpopo sal dalk in die feestyd sonder hoendervleis moet klaarkom omdat die provinsie se voorraad verwerkte hoendervleis besig is om op te raak. Só waarsku die Limpopo-pluimveeboerevereniging (Lipfa), wat die provinsiale regering daarvan beskuldig dat hy nie die Lebowakgomo-abattoir beskikbaar stel vir opkomende plaaslike boere nie. Die abattoir, met ’n kapasiteit om 20 000 hoenders per skof te slag, is met R70 miljoen belastinggeld gebou. Dit het egter in onbruik verval. Meer as 500 plaaslike boere en werkers sit reeds sedert 2005 sonder werk omdat hulle nie die abattoir kan gebruik nie. Die tekort aan verwerkte hoendervleis word vererger deur die sluiting van ’n abattoir in private besit elders in die provinsie. Mnr. Lawrance Mabusela, woordvoerder van Lipfa, sê die organisasie is woedend omdat die provinsiale regering meer…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Graanboer-finalis se vooruitgang gegrond op beproefde beginsels ■ Megaboerdery in Botswana verg raakvatbestuur ■ Onkruide gedy met minder bewerking ■ Boereplan: Slimfoon-toepassing help vrugteboer oral wees GESIN ■ Boerekos: Die geur van gemmer SPESIAAL ■ KwaZulu-Natal GROOTVEE Dietweedegeslagboermnr.RudiLemckehetmetbynaniksop’n kleinstukkiegrondbeginboer.Vandag,40jaarlater,praathymetdie grootstegemakoorsyreuseboerderyop65000hagrondmet800 Brahmane,300Simmentalers,100Charolaisen4000kommersiële koeie.…

BESPROEIINGSBOERE in die Gamtoosvallei behoort binne twee weke te hoor of waterbeperkings ingestel sal word, sê mnr. Pierre Joubert, hoofbestuurder van die Gamtoos-besproeiingsraad (GBR). Die vlak van die Kougadam was teen druktyd 66,3%. Joubert sê die GBR en Departement van Waterwese sal op 20 September besluit of beperkings ingestel gaan word. “Wat my bekommer, is dat ons die afgelope vyf jaar bogemiddelde neerslae in die opvanggebied van die Kougadam gehad het, maar die vier laaste maande was die reënval ondergemiddeld. As dit die begin van ’n droogte is, is ons in groot moeilikheid. Waterwese wou op die vorige vergade- bokhaarafdering in Junie al ’n beperking van 30% ingestel het.” Joubert het besproeiingsboere aangeraai om goed na te dink oor watter gewasse hulle gaan plant en om verkieslik mielies…

DIE manier waarop boere, sakelui, taxi-operateurs en ander inwoners van die Oos-Kaapse dorp Elliot misdaad saam met AfriForum bestry, is ’n model wat ook in ander gemeenskappe in Suid-Afrika gebruik kan word. Só sê dr. Frans Cronjé, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV). Hy het by ’n gesamentlike nuuskonferensie van dié instituut en AfriForum gesê dit wat in Elliot gebeur het, wys “misdaad het nie ’n kleur nie. Dit het die hele idee van misdaadbestryding verander.” Cronjé het ’n verslag, Hoe om die oorlog teen misdaad in Suid-Afrika te wen, bekend gestel, waarin ’n nuwe benadering tot gemeenskapspolisiëring voorgestaan word. Dié verslag, deur SAIRV-ontleders, is deur AfriForum gefinansier. Cronjé het gesê hoewel Suid-Afrika se moordsyfer die afgelope 20 jaar met meer as 50% gedaal het, die land…

GELD en hulpbronne wat vir die instel van nuwe grondeise bedoel was, gaan nou gebruik word vir die navorsing en afhandeling van grondeise wat teen einde Desember 1998 ingedien is. Die Kommissie vir die Herstel van Grondregte wil nou boonop álle eise wat teen einde 1998 ingedien is, teen 31 Maart 2017, die einde van die huidige boekjaar, afhandel. Die Grondwethof het onlangs die gewysigde Wet op die Herstel van Grondregte (Wet 15 van 2014) – wat sonder voldoende openbare deelname net voor die 2014-verkiesing deurgedruk is – ongeldig verklaar en die parlement 24 maande gegee om prosedurele foute reg te stel. Hoewel die hofbeslissing beteken dat die nuwe grondeiseproses nie kan voortgaan nie, is die nuwe eise wat die kommissie van 1 Julie 2014 tot die ongeldigverklaring van die…

KLEINBOERE | Môre se kommersiële boere verdien beskerming Die bedryf vir landbouversekering moet ook vir kleinboere voorsiening begin maak, “want vandag se kleinboer is môre se kommersiële boer”. Dit was mnr. Phillip du Preez, landbouhoof van die versekeringsmaatskappy Mutual & Federal, se boodskap by ’n onlangse konferensie oor die stand van die landbouversekeringsbedryf. Du Preez het gesê die mark vir bateversekering in die landbou is goed ontwikkel en kommersiële boere het maklik toegang daartoe. Vir kleinboere is toegang egter moeilik en bestaande produkte is nie vir hulle pasgemaak nie. Volgens Du Preez gaan produkontwikkeling in die toekoms sukses bepaal. Die getal kommersiële boere is sedert 1994 meer as die helfte minder, maar daar kan soveel as 200 000 kleinboere wees. “Is ons gerat hiervoor? Het ons die produkte? Ek twyfel.”…

DIE huidige droogte neem stadig die wyk, maar reënval kan wel tot en met November minder wees as waarop gehoop is. Meer vroeë reën is nodig om die ondergrondse vog genoeg aan te vul voor planttyd. Desember gaan glo ’n puik produksiemaand wees. Boere kan vanjaar meer mielies plant danksy relatief hoë pryse. As die ondergrondse vog voor die plantseisoen kan herstel, gaan produsente hul produksie kan uitbrei en weens ’n verwagte goeie reënseisoen ’n beter gemiddelde opbrengste kan behaal. Produksie kan met meer as vier miljoen ton (of 60%) teenoor die vorige jaar herstel. Die gemiddelde mielieprys kan met 23% daal teenoor die vorige produksiejaar se gemiddelde prys. Met ’n oes van 11,7 miljoen ton sal mielies egter steeds ingevoer moet word. Die huidige pryse van net meer…

Die rand se wisselkoers teenoor die dollar het sedert Mei vanjaar met meer as 18% versterk. Hoewel ’n langtermynvooruitskatting moeilik is, is dit belangrik om die rigting van dié neiging te verstaan. Daarvoor moet mens ’n tree terug gee om die fundamentele aspekte van wisselkoerse in oënskou te neem. Die onlangse beweging in die wisselkoers ( GRAFIEK 1 ) is belangrik vir uitvoergerigte boere, maar vanjaar kan ’n verdere of volgehoue versterking ook ’n groot impak op die komende graanseisoen hê. Die prys van ingevoerde produkte reageer betreklik stadig op wisselkoersbewegings, gevolglik koop die meeste boere tans hul insette teen betreklik hoë dollarwaardes aan. Indien die rand verder versterk of bloot die huidige vlakke handhaaf, gaan boere hul graan teen die lae dollarprys verkoop. Verder maak die Amerikaners reg vir…

Suid-Afrikaanse wetgewing behoort strenger te wees oor die residue van middels wat groei bevorder wat in vleis teenwoordig mag wees. Prof. Eddie Webb, waarnemende adjunk-dekaan van die fakulteit natuur- en landbouwetenskappe aan die Universiteit van Pretoria, sê die toegelate maksimum residuperk behoort terselfdertyd ook beter gemonitor te word. Eddie was een van die sprekers op ’n werksessie wat die Devon-slagplaas saam met die Rooivleis-abattoirvereniging in Kempton Park aangebied het. Hy beskou die huidige wetlike perke as te hoog vir party groeiregulerende molekules, terwyl daar middels is waarvoor geen spesifieke vlakke aangedui word nie. In ander lande het residue in voedselprodukte al tot groot hofsake gelei. Eddie sê verbruikers gaan na verwagting toenemend bewus word van veiligheidskwessies rondom vleis en ook ál meer druk daaroor uitoefen. Verbruikers verwag egter ook ál…

Eerste Nasionale Bank (FNB) is betrokke by die finansiering van ’n groot verskeidenheid boerderye oor die hele Suid-Afrika – met ’n groot markaandeel in die graanbedryf. In dié veld werk FNB saam met die Rand-aksepbank (RMB) om waarde vir die graanboere te ontsluit as dit by bemarking kom. Buiten gewone oortrokke rekeninge, waar grond as sekuriteit aan die bank gebied word, is FNB se voorplantkontrak (verwys na as PPC) sy pasgemaakte finansieringsproduk aan graanboere. Die beginsels wat dié produk ondersteun, is dat graanboere nie noodwendig hul plaasgrond op risiko plaas om graan te verbou nie. Volgens mnr. Dawie Maree, hoof van inligting en bemarking van FNB Landbou, wil hulle met dié finansieringsproduk boere geld leen vir graanproduksie, terwyl dit die produksie- en prysrisiko daaraan verbonde hanteer. Hierdie PPC-produk is…

DIEREVOEDING ULRICH MÜLLER HOOI EN LEKBLOKKE VIR WILD Ons bly op ’n plek waar wild vrylik rondloop. Dit is baie droog en almal help met aanvullings. Ek kan nou die volgende hooi kry: oulandsgras, tef en hawer. Watter een is die geskikste? Blouwildebeeste, koedoes, rooibokke, bosbokke, sebras, duikers en steenbokke kom hier voor. Kan ek melasse saam met die hooi gebruik? Enige van die drie hooisoorte is geskik. My voorstel is dat Voermol Wildblokke (reg.no. V13408, Wet 36 van 1947)) ook voorsien word. Om vermorsing van die hooi te verminder, kan diemelassestroopoordiehooigespuitofgegiet word. Verdun die melassestroop met gelyke dele water en giet een liter van die verdunde oplossing oor sowat 10 kg hooi. Mnr. Ulrich Müller is tegniese bestuurder by Voermol. DIEREGESONDHEID BALTUS ERASMUS BEHEER BLOUTONG BY SKAPE DEUR…

EPISODE 1 MONSANTO is die trotse borg van die televisieprogram Plaaskombuis op VIA (DStv-kanaal 147), Woensdae om 18:30. Dit word aangebied met die samewerking van Landbouweekblad. Soms kan hulle self nie glo die reuseklip waar die kransduiwe so graag nesskop, staan reg voor hul huis op die plaas Albina nie, se Aletta Engelbrecht. Mense ry kilometers ver om te kom aansit by Bosduifklip, die Engelbrechts se plaasrestaurant buite Lambertsbaai, wat hulle onder dié unieke klip staangemaak het. Oor die jare heen het dit ’n geliefde kuier-, eet- en trouplek geraak en in die blommetyd besoek busvragte toeriste Bosduifklip om te kom proe wat Kobus en Aletta aanbied. Gebraaide snoek, skaapboud op die spit, soetpatats, plaasbrood, souskluitjies, en hul spesiale mosselsosaties is maar net ’n paar van die lekkernye wat…

DWARS 1. Aankondiger (6) 4. Geneeskragtige plant (6) 8. Lawement (5) 9. Bokse (4) 10. Gipskruid (8) 13. Los draad (5) 15. Tennisster Ivan . . . (5) 18. Onvolwasse (8) 19. Blompot (4) 22. Amerikaanse leeu (5) 23. Gewoonlik (6) 24. Herfs (6) AF 1. Soort pluimvee (7) 2. Vakansie (5) 3. Melkorgaan (4) 5. Muurtapyt (7) 6. Watergeswel (5) 7. Grond (5) 11. Magnesiumsilikaat (4) 12. Vurige ywer (4) 14. Bonesiekte (7) 16. Donkie (7) 17. Plek van vestiging (5) 18. Koning van Jerusalem (5) 20. Bitter medisyne (5) 21. Priester van Tibet (4) OPLOSSING AF: 1. Hoender; 2. Reses; 3. Uier; 5. Gobelin; 6. Edeem; 7. Terra; 11. Talk; 12. Elan; 14, Favisme; 16. Lasdier; 17. Setel; 18. Jotam; 20. Amara; 21. Lama DWARS: 1. Herout; 4.…

FOTO: JOHAN VAN DER MERWE “Boere wat voorheen slegs op kontrak van verwerkers wortels aangeplant het, het nou hul eie aanlegte opgerig. Die goeie pryse, in ’n mate danksy die droogte, het ook baie boere oorreed om wortels as ’n kontantgewas aan te plant. Daar is dus ’n redelike toename in die beskikbare volume wortels deur die hele jaar in Suid-Afrika. “Daarbenewens het die uitvoermark redelik stoom verloor, veral na Angola, wat in ’n stadium baie van Suid-Afrika se wortels gekoop het. Die daling in die olieprys het veroorsaak dat daar eenvoudig nie meer geld beskikbaar is in Angola nie. Verder sukkel diegene wat steeds uitvoer na Angola om hul geld uit die land te kry. “As daar goeie reën kom, voorspel ek dat die volgende drie maande ’n moeilike…

NUWE SONKRAGTEGNOLOGIE SKAKEL BATTERYE UIT Nuwe programmatuur wat dit moontlik maak om selfs sonder die teenwoordigheid van ’n batterybank spilpunte aan te dryf, raak ál gewilder, sê mnr. Terry Moss, eienaar van All Power in Port Elizabeth, wat die tegnologie plaaslik ontwikkel het. Volgens Moss was die doeltreffende aanwending van die paar uur sonskyn per dag en die afskaal op die gebruik van batterye waar besproeiing gedoen word, ’n groot struikelblok. “Om die waterpomp en die meganika wat die spilpunt aandryf sonder’n duur batterystelsel ‘lewendig’ te hou in die paar uur wat die son skyn, het ons aanpassings aan die hardeware én die programmatuur gedoen. Die enkele boere op wie se plase die ‘batterylose’ stelsels reeds geïnstalleer is, is gaande oor die doeltreffendheid daarvan.” Moss sê egter batterye is…

0,8% Die landbousektor is steeds in ’n resessie, en het in die tweede kwartaal vanjaar die sesde opeenvolgende keer ingekrimp, met 0,8%. Dit is minder as die inkrimping van 6,5% in die eerste kwartaal. Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) het in die tweede kwartaal onverwags met 3,3% gegroei. Met normale weer in die nuwe seisoen kan die sektor effens herstel. ‒ Agbiz 2,5 miljoen Nagenoeg 2,5 miljoen bye het onlangs gevrek nadat in die Amerikaanse deelstaat Suid-Carolina vir muskiete – draers van die gevreesde Zika-virus – gespuit is. ’n Dodelike neurotoksien, Naled, is blykbaar die sondaar en boere vrees nou dat hul oeste uitgewis sal word. Die vrees vir moontlike uitbrekings van die siekte het amptenare oortuig om die gifstof te gebruik. – The Guardian 688 151 Suid-Afrika het…

‘Ek kort die regte mense, anders sal ek mos misluk!’ MNR. MIKE MLENGANA, DG van Landbou, Bosbou en Visserye, oor die onopgeleide amptenare in sy departement. Bl. 15 ‘Grootfontein het dr. Van Rooyen nodig in sy onderrigpos aangesien sy afwesigheid die studente benadeel, asook die plaasgemeenskap wat sukkel sonder sy veeartsenykundige kennis.’ MNR. DOUG STERN, voorsitter van Agri Oos-Kaap, oor die skorsing van dr. Johan van Rooyen, ’n senior dosent by die Grootfontein-landboukollege en gerespekteerde staatsveearts. Bl. 14 ‘Ons boer in geloof. Daarsonder kan ons maar ophou.’ MNR. BAREND VORSTER, sitrusboer van Tshipise, oor waternood in sy gebied. Bl. 26 ‘Is ons gerat hiervoor? Het ons die produkte? Ek twyfel.’ MNR. PHILLIP DU PREEZ van die versekeraar Mutual & Federal oor hul gereedheid vir kleinboere. Bl. 23…

GROOTFONTEIN STEIER OOR GESKORSTE VEEARTS ’n Gerespekteerde staatsveearts en senior personeellid van die Landbou-ontwikkelingsinstituut Grootfontein is al langer as ses weke geskors ná bewerings van wanbestuur by dié kollege se bekroonde kuddes. OUD-GROTIE skryf: As ’n oud-Grotie wonder ek of my kinders eendag dieselfde voorreg van gehalte-opleiding by Grootfontein sal kan geniet as ek. Die trane rol as ek dink dat dit waarvoor ons hard baklei het en steeds voor baklei, moontlik geen vrugte in die toekoms sal afwerp nie omdat elke liewe goeie instelling geteiken word deur politieke gevegte. Uiteindelik word geen kind (van enige ras of geslag) se reg tot onderrig gerespekteer nie en ontaard onderrig in politieke opsweping, wanorde en lagwekkende situasies. Dr. Johan van Rooyen se kennis is van onskatbare waarde. Die kinders word ingesleep by…

DIE Departement van Landbou, Bosbou en Visserye het verlede week geweier om enige vrae te beantwoord oor die skorsing van dr. Johan van Rooyen, senior lektor en staatsveearts by die landbou-ontwikkelingsinstituut Grootfontein. Landbouweekblad het verlede week berig Van Rooyen is op 22 Julie beveel om die kollege te verlaat en ’n skorsingsbrief van die Departement Landbou, Bosbou en Visserye is op hom beteken. Daar word verneem dat dié skorsing nie dissiplinêr is nie, maar weens redes van “ordelike administrasie”. Volgens wet moet die werknemer regdeur die proses ingelig word oor stappe teen hom, maar Van Rooyen het ná twee maande nog niks gehoor nie. Ná Landbouweekblad se navrae aan Grootfontein is ’n SMS op 1 September aan alle studente gestuur. “Julle word gewaarsku dat enige student wat verklarings aan…

VERWERKING | Invenfin vat hap in Oos-Kaap Invenfin, waagkapitaal-afdeling van Remgro Bpk., het ’n aandeel van 30% bekom in Dynamic Commodities, ’n maatskappy in Coega buite Port-Elizabeth wat onder meer bevrore vrugteprodukte vir die uitvoermark produseer. Dynamic Commodities koop jaarliks meer as 10 000 ton (10 miljoen kg) vrugte per jaar by meer as 60 boere en pakhuise in die Oos-Kaap en verskaf werk aan tussen 900 en 1 200 mense. Mnr. Adrian Vardy, uitvoerende hoof, sê hulle verwag om infrastruktuur uit te brei, nuwe produkte te ontwikkel en nuwe markkategorieë te betree met die kapitaalinspuiting. Die maatskappy voer al vir bykans twee dekades lank bevrore vrugteprodukte, soos vrugtesorbet, gesnyde bevrore vrugte en baba-pikantrissies, na Amerika, Kanada, Suid-Korea, Europa, Japan en Australië uit. ’n Bekende in hul stal is die…

MATHEWS PHOSA Los die politiek en boer saam “ONS is almal hier gebore en gewortel. Dit is tyd om hande te vat en ons kennis aan mekaar oor te dra.” Só het dr. Mathews Phosa, voormalige premier van Mpumalanga, in Afrikaans aan afgevaardigdes by Agri Limpopo se kongres gesê. Phosa boer met Bonsmaras langs die Glen Alpine-dam in Limpopo. Hy het op Agri Limpopo se kongres by Weesgerus in Modimolle gesê dit breek sy hart om te sien hoe baie grond wat in die restitusieproses aan swart boere terugbesorg is, nou niks meer oplewer nie. “Ons grondhervormingsproses is besig om voedselsekerheid te ondermyn,” het hy gesê, en ’n beroep op boere gedoen om te help met grondhervorming en die bemagtiging van swart boere. “Dit kan nie weggewens word nie. Ons…

1 ZIMBABWE | Uitvoerverbod groei dalk Die Zimbabwiese regering beoog om sy grense vir nóg ingevoerde produkte te sluit, volgens die Financial Gazette. Dit is nadat die verbod op 42 produkte, wat in Junie aangekondig is, tot betogings by die Beitbrug-grenspos gelei het. Me. Chiratidzo Mabuwa, Zimbabwe se adjunkminister van handel en nywerheid, sê dié maatreëls is om plaaslike vervaardigers teen goedkoop ingevoerde produkte te beskerm. Zimbabwe voer jaarliks ongeveer R100 miljard ($7 miljard) se goedere in, en voer slegs R43,18 miljard ($3 miljard) se goedere uit. Na raming het ongeveer 4 500 firmas van 2011 tot 2013 gesluit, wat 55 000 mense sonder werk gelaat het. — AllAfrica 2 TOGO & GHANA | Voëlgriep maai onder hoenders Ses nuwe uitbrekings van die hoogs patogeniese voëlgriep H5N1 is in Togo…

DAAR is mooi beloftes in die bloeisels van Limpopo en Mpumalanga se sitrusbome, maar boere is bekommerd oor hul waterreserwes wat opdroog. “As ons nie teen November reën kry nie, het ons moeilikheid,” sê mnr. Piet Smit van Bosveld Sitrus by Letsitele in Limpopo. Mnr. Pieter Vorster van die Mahela-boerdery, ook by Letsitele, sê hulle is in dieselfde bootjie. “Die bloeisels in ons boorde lyk fantasties – nie net op ons sitrusbome nie, maar ook op mango’s by Hoedspruit. As ons daardie vrugte kan laat vorm en dit hou tot pluktyd, kan ons vanjaar ’n baie goeie jaar hê, maar dan moet dit binnekort reën.” Die Tzaneendam, waaruit Letsitele en Tzaneen se sitrusboere besproei, is tans net 28% vol, en die vlak daal met omtrent 0,5% per week. Smit…

Die omgewing waarin Suid-Afrikaanse besighede en veral die landbou besluite moet neem, raak al hoe wisselvalliger. Dit maak dit moeilik om besluite te neem. Natuurlik het die risiko’s internasionaal in die jongste paar jaar vergroot. Die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) het so onlangs as in Junie gewaarsku dat markrisiko’s wêreldwyd skerp verhoog het en dat die kans op skerp markregstellings en ’n moontlike resessie aansienlik toegeneem het. Die IMF verwys na die debat in die Westerse wêreld oor rentekoerse wat “genormaliseer” moet word vanaf zero-vlakke na positiewe rentekoerse. Die grootskaalse geldskepping en skuld ná die finansiële krisis en resessie in 2008 het Westerse reserwebanke rentekoerse laat verminder tot feitlik nul. Dit het veroorsaak dat beleggers toenemend hul geld in meer riskante beleggings geplaas het om positiewe opbrengste (bo 0%) op…

LIGGING Koue-Bokkeveld, Wes-Kaap Net nadat mnr. Wimpie Paulse as provinsiale Landbouwerker van die Jaar bekroon is, moes hy bontstaan om die gewelddadige onluste op vrugteplase in die Ceres-omgewing te stabiliseer. Deur dié kompetisie het hy die selfvertroue, ’n netwerk van kundige mense en die nodige blootstelling gekry om dit soos ’n ou hand te hanteer. Hy was in 2012 die wenner in die afdeling vir senior bestuurders én algehele wenner. Paulse het onder meer op die plaas De Keur gewerk en is deesdae menslike hulpbronbestuurder by Graaff Fruit. Hy is ook besig om ’n MBA-graad in besigheidsbestuur aanlyn deur ’n Nederlandse universiteit te verwerf. As een van die beoordelaars by die streek Witzenberg se Prestige-landboukompetisie, het hy die sowat 136 streekdeelnemers geloof, maar gesê hy moedig eintlik alle plaaswerkers aan…

VOLHOUBARE AARTAPPELBOERDERY Groenteboerdery en die oordra van kennis aan kontrakwerkers het sleutelrolle in McCain se wêreldwye sukses gespeel. Deesdae word ongeveer 80% van hul onverwerkte produk deur kontrakboere verskaf. Die maatskappy se rol is om navorsing, kennis en kundigheid aan sy boerderyvennote oor te dra. Dit is om te verseker dat hul bedrywighede die kleinste moontlike impak op die omgewing het en ’n gehalteproduk en winsgewende opbrengs lewer. Hierdie oordra van kennis en kundigheid het gehelp om plaaslike ekonomieë wêreldwyd te ontwikkel. McCain se kultivar- en veldproewe help boere om van jaar tot jaar te verbeter en daar is belowende kultivars tussen die kultivars wat boere elke jaar toets. Die satellietstelsel (Smart sampling) wat McCain gebruik, is deurslaggewend vir sy voorspellings- en gewasinligtingsmodel. “Ons het begin om proewe met twee…

Gebakte aartappels met tunavulsel Dié romerige tunavulsel bevat min vet, dis gesond en blitsvinnig om te maak. Dit is ook lekker oor pasta. ■ 4 middelslag-aartappels ■ Olyfolie en seesout Tunavulsel ■ 1 blikkie (170 g) tuna, goed gedreineer ■ Halwe houer (ongeveer 125 g) gladde maaskaas ■ 30 ml natuurlike volroomjogurt OF suurroom ■ Fyngerasperde skil en sap van ’n halwe suurlemoen ■ 3 agurkies, baie fyn gesnipper ■ Sout en vars gemaalde swartpeper na smaak ■ Gesnipperde ui, tamatie en agurkie om mee voor te sit Voorverhit die oond tot 190 °C en voer ’n bakplaat met foelie uit. Was die aartappels en droog baie goed af. Prik elke aartappel ’n paar keer met ’n vurk en vryf dan goed in met olyfolie. Sprinkel seesout oor elke aartappel…

Clarens is bekend vir sy kunsgalerye, restaurante, roei op die Asrivier se rowwe waters en die besige bierbrouery, maar die Blanket Shop, waar die nimlike tantes Minnie di Mezza (84) en Gertie de Jager (80) aan die stuur van sake is, is een van die grootste trekpleisters in dié mooi dorpie. Sowat 500 m voor jy die afdraai na Clarens kry (van Bethlehem se kant), sien jy die eenvoudige geboutjie in Naauwpoortstraat, met die uithangbord: Blanket Shop General Dealer. Die tantes se pa, Carel de Jager, het die winkel (toe bekend as die CP de Jager Algemene Handelaar) in 1946 begin en jy kon enigiets van ’n tiekie se suiker tot ’n rol doringdraad daar koop. Die susters, wat in die huis langs die winkel gebore is, het daar begin…

LIGGING Parys…

Die volgende ontleding van grondverkope (groter as 20 ha) in Suid-Afrika is van Gauteng, Mpumalanga en die Noord-Kaap vanaf Julie 2015 tot Junie 2016. In Gauteng was daar 458 transaksies. In dié proses is 81 110 ha teen R5,135 miljard verhandel. Daarvan was 75 (16%) transaksies van kleur. Transaksies van kleur is dié tussen mense wat nie wit is nie, regeringsaankope en grond wat vir munisipale gebiede bekom is. Dit het 8 530 ha (10,5%) van R648 miljoen behels. Altesame 260 (57%) van die transaksies was vir grond kleiner as 50 ha, met 856 (19%) vir grond van 51 ha tot 150 ha. Daar was 415 transaksies in Mpumalanga. In dié proses is 140 008 ha teen R2,540 miljard verhandel. Daarvan was 95 (23%) ooreenkomste van kleur vir 27 933…

BOKKE FEESTE BIED GOEIE HUPSTOOT DIEVOORKOMSvanfeesgeleenthede in hoofsaaklik KwaZulu-Natal en die metropolitaanse gebied van Durban het die vraag na Boerbokke ’n hupstoot gegee. Die prys van lewende slagdiere het dus goed gestyg. Mnr. Willie Meyer, uitvoerende bestuurder van GWK se veilingsafdeling, sêopdieonlangseBoerbokveiling in Kimberley het die ligter bokke tot R44/kg behaal. Na verwagting kan die vraag en die prysvlakke effens afplat ná die feestyd waarvoor lewende bokke nodig is, maar andersins bly die vraag na dié kleinvee betreklik hoog. Volgens Meyer wissel die prys vir slaglammers van R64/kg tot R67/kg weens ’n beperkte aanbod wat vir betreklik baie beweging in die mark sorg. Die prys vir stoorlammers wissel van R30/kg tot R31/kg. Die beperkte aanbod knou ook die slagplase se slagvermoë wat tans nog betreklik goed deur die beskikbaarheid van…

SEPTEMBER STEYTLERVILLE 22-23, Kleinveeskou. Steytlerville-skouterrein. Ross Henderson, sel 079 897 8995. E-pos: rosskaroo@gmail.com. TULBAGH 28 September-1 Oktober, Fries- en Saalperd-streekskou; Walliese Ponie Africa Golden Cup. Elsa Rix, sel 023 230 0189. E-pos: tulbagh skou@telkomsa.net. UNIONDALE 30 September-1 Oktober, Uniondale (OP-Saalperd), Boerperd-klubskou, provinsiale budjieskou. P. Stemmet (voorsitter), tel. 044 752 1047. OKTOBER ROBERTSON 4-8, Hackney-ponie (SA kampioenskap), Saalperd (Wes-Kaapse kampioenskap), Hackney-perde, SA ryperde. Perde: Schalk Burger, sel 082 380 2525; Pluimvee: Hetty Knapp, sel 082 695 9535; Veteraantrekkers en -motors: Dieter Wagner, sel 082 564 5682. Verdere navrae: Chresna Schoonwinkel, tel. 023 626 2512. E-pos: robertsonskou@myisp. co.za. KOMGA 6-8, Komga-skou. Beeste: Pat Bailey, sel 082 327 2486; Perde: Helen Compton, sel 082 778 6294; Skape: Robbie Blaine, sel 082 424 5166; Vroue en jeugskou: Charli Fourie, sel 082 733 2106.…

BOEKE BRAND “Waar hulle boeke brand, sal hulle eendag mense brand,” het die Duitse digter Heinrich Heine in die vroeë 1800’s gewaarsku. En of dit nou Julius Caesar se leër is wat die befaamde Alexandrië-biblioteek in antieke Egipte in 48 v.C. afgebrand het of fanatiese Nazi’s wat byna 2000 jaar later stapels ongewenste boeke in Berlyn aan die brand sou steek, die vernietiging van kennis is altyd as ’n laagtepunt in ’n beskawing beskou. Een wat gewoonlik ’n gewelddadige nasleep gehad het. Wat maak ’n mens dan van die onlangse afbrand van die regsbiblioteek by die Universiteit van KwaZulu-Natal se Howard-kollege, een van die omvattendste regsbiblioteke in die land? Dit is afgebrand deur ’n groepie studente wat meen dit is hul reg om erge amok te maak, kwansuis oor buitensporige…

MNR. NEELS GROBBELAAR van Lovedale Dorpers op De Aar het verlede jaar die GWK Icons-prys ingepalm vir die produsent wat deur die jaar die skape van die hoogste gehalte gelewer het. Dié boer het boonop in 1992 laas nodig gehad om sy vee te voer. Lees die artikel op bl. 42. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek is met Ria getroud en ons het twee dogters, Miekie en Alta. Hulle is onderskeidelik met Cecil en Ian getroud. Ons het ses kleinkinders. HET JY ’N STOKPERDJIE? Ek is dol oor jag en het van die Vyf Grotes al almal geskiet, met die uitsondering van die leeu. Ek is te lief vir honde en ’n leeu laat my te veel aan ’n hond dink! Ek en Trevor Musgrave was groot vriende. Die…

’N PAAR besluite van die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye maak glad nie vir hom sin nie, sê mnr. Mike Mlengana, die nuutaangestelde direkteurgeneraal van dié departement. Hy het ook reeds swaarde gekruis met sy kollegas in die Departement van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, want die aandag van die mense in hierdie twee departemente was te lank op die staat en hoe hul werksaamhede hulself en hul kollegas kon bevoordeel. “Dit moet nou end kry,” het hy aan boere by die onlangse Agri Limpopo-kongres gesê. “Die Departement van Landbou kan nie aanhou om te funksioneer met mense wat geen kennis van die landbou of begrip vir boere en hul behoeftes het nie.” Mlengana, die voormalige voorsitter van die African Farmers’ Association of South Africa (Afasa), is in Junie deur…

BOERE wat nalaat om leë plaagdoderhouers drie keer uit te spoel en op te sny, kan swaar strawwe verwag en selfs hul uitvoerstatus of plaaslike markaandeel verloor indien owerhede dit uitvind. Sertifiseringsliggame en die Regering se ouditeure besoek tans plase waar leë plastiek-plaagdoderhouers gebruik, opgeberg en verwerk word. Dit volg nadat verskeie plastiekverwerkers by die Plantbeskermings -en Dieregesondheidsvereniging (Avcasa) gaan kla het omdat houers nie ordentlik gespoel word nie. Die organisasie maan dat houers wat nie reg op die plaas gehanteer word nie, nie vir herwinning verwyder sal word nie. “Goedgekeurde plastiekverwerkers word nie verplig om ’n diens aan boere te lewer as hulle nie leë houers drie keer uitspoel nie,” sê die organisasie in ’n verklaring. “Sulke houers bly die boere se aanspreeklikheid en sal nie versamel of…

Hierdie resolusies is by die Agri Limpopo-kongres aanvaar: ■ Die Karaanplan moet so gou moontlik geïmplementeer word. ■ Agri SA moet sy lede in Afrika se belange beskerm. Dr. Theo de Jager, voorsitter van die Konfederasie van Suider-Afrikaanse Landbouunies (Sacau), sê Agri SA is huiwerig om landbouaktiwiteite buite die grense van Suid-Afrika te bevorder. Agri Limpopo voorsien egter dat al hoe meer van sy lede ook buitelandse belange gaan bykry en dat die ontwikkeling van landboukapasiteit in die res van Afrika nie ’n slegte ding is nie. Groter samewerking met die TLU SA Noord en die African Farmers’ Association of South Africa (Afasa) word bevestig. Daar is ook ’n gewilligheid om met alle organisasies, ook buite die landbou, saam te werk wat eiendomsreg en markwaardevergoeding wil verseker. Hoewel…

Vandeesweek wil ek stilstaan by ’n artikel in die Boedelbelastingwet waarvan baie mense weet, maar waaraan min mense aandag skenk. Dié artikels maak dit vir Jan Taks moontlik om bates wat nie joune is nie, vir boedelbelasting in te trek asof dit wel joune is. Dit is veral van toepassing op familietrusts omdat – en ek sê dit onomwonde en onverskrokke – die meeste sulke trusts juis probeer om boedelbelasting te vermy. Ons kan na Artikel 3(3)(d) van die Boedelbelastingwet (Wet 45 van 1955) as ’n doringdraadartikel verwys. Boedelbelasting word gehef op alle eiendom wat jy besit, maak nie saak waar in die wêreld dit is nie. Dit kan vaste eiendom wees, of nie; dit kan tasbaar wees, of nie. Daar is wel enkele uitsonderings, maar dit is ’n skrale…

Misoeste is nie ongewoon vir Suid-Afrikaanse boere nie, en as dit gebeur, lê moeilike tye op mediumtermyn voor wat ’n boer kan dwing om drastiese besluite te neem. Verhoogde druk en spanning in die boerdery kan maklik tot die verkeerde besluite lei. As ’n gestruktureerde werkwyse egter gevolg word om oplossings te soek, kan die boerdery se voortbestaan verseker en jou welvaart beskerm word. Een manier om onnodige spanning hok te slaan, is om probleme vroegtydig te identifiseer en daarop te reageer. Dit is baie beter om die probleem te bestuur as om deur die probleem bestuur te word. Ruim tyd in om die boerdery ordentlik te ontleed of te laat ontleed. Kyk veral na solvabiliteit, likiditeit en rentabiliteit. Hierdie ontledings kan gedoen word net as daar ’n bygewerkte boerdery-balansstaat,…

MNR. NEELS GROBBELAAR HET JY ’N MENTOR? Ek het as boerseun grootgeword en later by Vleissentraal gewerk om my vleiskennis uit te brei, maar ek het ook die voorreg gehad om agt jaar lank in die Karoo onder die boere te werk. Dit was my grondlegging in die boerdery. DIE BESTE RAAD WAT JY GEKRY HET? Jy moet vertroue in jouself hê, gedissiplineerd wees, goed beplan en daardie beplanning goed uitvoer. In alle sukses wat jy behaal, moet jy jou Opperwese ken. WAT IS JOU GROOTSTE UITDAGING? Om suksesvol te wees en ’n nalatenskap te los waarop ander kan voortbou. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY BEGAAN HET? ’n Mens moet nooit ’n besluit neem as jy onder in die put is nie. Dis dan gewoonlik die verkeerde besluit.…

‘NIE MAKLIK, MAAR DIE BESTE’ Die opkomende boer mnr. Elias Monhla van Soekmekaar werk saam met McCain. Soekmekaar is ’n klein dorpie naby Molemole (Dendron) in Limpopo. Vandag ondersteun sy plaas 90% van die Soekmekaar-gemeenskap en is dit ’n model vir toekomstige plaasprojekte. Elias sê die oogmerk is om volhoubare, kommersiële swart boere te vestig. “McCain is betrokke by ons deur die nodige vaardighede oor te dra. Ek het op my eie probeer boer, maar ek het nie die mas opgekom nie. In die vyf jaar van die mentorskapprogram leer hulle jou alles van kommersiële boerdery. Dit sluit finansiële bestuur in – van die koste van moere tot produksiekoste. Teen die vyfde jaar moet ek op my eie bene kan staan. “Hulle help ons ook om produkte in groot…

BOOR VEILIG AKKURATE OPSPORING VAN SUBSTRUKTURE Die nuwe Bosch PMD 10 is ’n nuttige opsporingsapparaatjie om te bepaal waar waterpype of kabels in ’n muur lê voordat daar geboor word. Boonop kan die apparaat tussen verskillende materiale onderskei, soos lewendige kabels, hout, en yster of nieystermetale. Die Bosch PMD 10 kan dadelik die presiese uitleg van verskillende substrukture aandui en so skade voorkom. Die nuwe model kan ook verskillende materiale dieper uitwys: Ysterhoudende metale van 10 cm diep, nieystermetale van 8 cm diep, kragkabels van 5 cm diep en hout van tot 2,5 cm diep. Die apparaat is toegerus met vyf beheerknoppies. ’n Geïntegreerde handvatsel in die apparaat maak dit ook maklik om die toestel te gebruik. ’n Kleurskema word onder meer gebruik om die gebruiker te waarsku oor onderliggende…

Frans Swanepoel van Aqua Optima boer al 35 jaar lank met kurpers (tilapia) op sy kleinhoewe buite Brits. Hy sê Suid-Afrika het die potensiaal om sommer nog baie van dié varswatervis te lewer. LIGGING Brits, Noordwes Met watter tipe kurper boer jy? Ons werk met die Nyl-kurper, wat ’n uitheemse soort is. Die bloukurper kom wel plaaslik voor en is ’n baie geharde vis, maar dit is ’n stadige groeier. Hoe werk die boerderyproses? Ons boer met die vis in tonnels waarin water hersirkuleer word. Dis ’n geslote sisteem waarin ons hoë digthede vis kan teel. Die vis word op die ouderdom van sowat ses maande verwerk, want ons mark soek ’n vis wat sowat 350 g weeg. Die biosekerheidsmaatreëls vir visboerdery is streng, maar ons gee nie om nie,…

LEEF VIR VANDAG ANGUS BUCHAN Die Here het vir die Israeliete deur Moses gesê dat hulle soggens vars manna moet optel, maar nie vir die volgende dag mag versamel nie. Die dag voor die Sabbat mag hulle genoeg manna vir die volgende dag ook optel, want geen werk mag op die Sabbat gedoen word nie. Natuurlik was die Israeliete ongehoorsaam en het hulle probeer om méér manna op te tel as wat hulle nodig gehad het, net om die volgende oggend agter te kom dit stink en krioel van die wurms. Ons leef in ’n tyd waar daar nét genoeg is. Mense kla oor die droogte, die verswakking van die rand en korrupsie. God het my egter verseker dat Hy in my behoeftes sal voorsien, maar nie in my begeertes…

ZAMBIË Onlangse oesberamings in Zambië dui op ’n totale MIELIE-OES van 2,87 miljoen ton nadat die oes aan die einde van Julie voltooi is. Dit is ’n toename van sowat 10% teenoor die vorige seisoen. Hierdie toename is danksy verhogings in oesopbrengs ten spyte van ’n kleiner grondgebied waarop gesaai is. Die groter oeste volg op gunstige weer van Januarie tot Maart vanjaar nadat droë weer in die laat somer van verlede jaar ’n bedreiging vir graanproduksie ingehou het. Die reën in die eerste drie maande van vanjaar was gunstig vir gewasproduksie, veral vir die gewasse wat laat geplant is. In die suidelike provinsie was die reën egter te laat vir gewasse en ’n daling in produksie word daar verwag. Die groter oes en genoeg surplusvoorraad beteken daar sal genoeg…

DIE akwakultuurbedryf is tans gewikkel in ’n situasie van uiterstes. Perlemoenboere glimlag weens ’n gunstige wisselkoers en uitstekende produkte, terwyl kabeljouboere veg om oorlewing. Volgens mnr. Neil Stallard, ’n kabeljouboer van die visplaas Mtunzini aan die KwaZulu-Natalse Noordkus, was die afgelope 12 maande ’n moeilike tyd vir kabeljouboere. “Daar is ’n verskil tussen wat kabeljouboerdery kan produseer en wat beleggers verwag. Beleggers verwag goeie resultate binne twee jaar, terwyl dit moeilik is om in ’n boerdery daaraan te voldoen,” sê Stallard. Volgens mnr. Etienne Hinrichsen, besturende direkteur van AquaEco, is die produksiekoste van kabeljou teenoor die verdienste daarvan baie hoog. “Om hierdie syfers te laat klop, moet die insetkoste verlaag word en dit verg die verhandeling van groot volumes vis. Dit is dus kommerwekkend om te sien hoe ywerig sommige…

GAUTENG DERDEPOORT RONDEBOSCH (953) 105 ha, aan A Verster Prop BK, van Rondebosch Game Ranch BK, R600 000. RONDEBOSCH (953) 295 ha, aan P.H. Smit, van Rondebosch Game Ranch BK, R1 600 000. NIGEL ELANDSFONTEIN (90) 11 ha, aan Imperial Group Ltd, van S&J Land Inv (Edms.) Bpk., R46 216 214. PANFONTEIN (437) 876 ha, aan die Nasionale Regering van die Republiek van Suid-Afrika, van Milmec Inv 7 (Edms.) Bpk., R10 630 046. PANFONTEIN (437) 891 ha, aan die Nasionale Regering van die Republiek van Suid-Afrika, van Milmec Inv 7 (Edms.) Bpk., R10 809 954. TWEEFONTEIN (19) 59 ha, aan Chalmar Beef (Edms.) Bpk., van T.Z. Labuschagne, R1 600 000. KWAZULU-NATAL BALLITO WATER BOSCH (1276) 16 ha, aan Radlee-familietrust, van G. Pillay, R1 200 000. LADYSMITH BUFFELS KRAAL (2182) 788…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in Landboukalender. Die besonderhede moet gestuur word aan lbw@landbou.com. ALGEMEEN 13-15 OKTOBER: Agri-Expo Livestock 2016. Sandringham, Stellenbosch. Tel. 021 975 4440. E-pos: admin@agriexpo.co.za. Web: www.livestock.org.za. 22-25 SEPTEMBER: Nasionale skaaphondkampioenskap. Uitvlugt-plaas, Dullstroom. Irene, sel. 082 412 9969. E-pos: tailsup@mweb.co.za. Elsie, sel 082 441 9646. Claire, sel 082 754 7988. BOEREDAE 7 OKTOBER: Bosrumoer-boeremiddag. Doornrivier, Zeerust, Noordwes. Praatjies oor boedelkoste-wetgewing (FNB), Opti-wildsvoer en elektriese heinings (Nemtek). Mariese, sel 083 276 5081. Epos: bosrumoer@gmail.com. Web: www.bosrumoer.wix.com. 14 OKTOBER: Witzenberg-agridag. Tema: Brandpunte op die landboufront. Sprekers sluit Lennox Plaatjies, Raymond Koopman en Chris Burgess in. Neels Boshoff, Old Mutual, tel. 023 316 8483. E-pos: cboshoff@oldmutual.com. KURSUSSE 19 SEPTEMBER: Ooi/lam. Stellenbosch. Peter Milton, sel 083 630 8868.…