Innholdsfortegnelse for 9-Sep-16 i Landbouweekblad

Die nasionale minimum loon kan waarskynlik armoede verlig, maar daar is ook ’n goeie kans dat dit werkskepping en inderdaad die volhoubaarheid van klein ondernemings in swart besit kan ondermyn. Dit maak die vlak waarop dié loon bepaal word belangrik – en uitdagend. Ofskoon ’n nul-persent-groeikoers en stygende werkloosheid kwalik die toepaslike omstandighede is om só ’n minimum loon ’n voorrangsaak te maak, is die beginselbesluit daaroor reeds amper twee jaar gelede geneem. Nou sal dit doenlik wees om die beleidsonsekerheid uit die weg te ruim en te besluit wat dié loon in die praktyk sal beteken. Daar was al sprake dat huiswerkers uitgesluit moet word. Dit is ook moontlik dat ’n nasionale minimum loon nie soveel werkers sal raak wat nie reeds deur een of ander bestaande minimum loon…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Geldraad vir raadop boere ■ Beter gewig, gehalte laat Dorperboer sonder skuld ■ Markte hou sleutel vir pap wynbedryf ■ Groeigeleenthede vir aartappelreus ■ Boereplan: Skep deurgang in wildheinings GESIN ■ Boerekos: Vis in ’n kits SPESIAAL ■ Wiele, Veebedryf, Groente en vrugte KLEINVEE Mnr.NeelsGrobbelaarvanLovedaleDorpersnabyDeAarglo onwrikbaarinsyseleksie-entelingsbenadering,enhyhetin1992laas nodiggehadomsyveetevoer.HyleertanssykleindogterEmmaWiley (23,opdiefoto)elkekleinbesonderheidvansysuksesvolleboerdery.…

KANS OP LA NIÑA VERSKRAAL – WEERMAN Boere in die somersaaigebiede moet hulself staal vir die kans dat die welkome La Niña wat verwag is, swak kan wees of dalk glad nie ontwikkel nie. Dr. Asmerom Beraki, seisoenvoorspeller by die Suid-Afrikaanse Weerdiens, sê die meeste modelle wat die klimaat voorspel, dui wel op ’n waarskynlikheid dat La Niña-toestande in die lente en somer kan ontwikkel, maar die aanduidings is dat dit ’n gematigde tot swak La Niña kan wees. La Niña word gewoonlik met baie reën verbind. Lees die volledige berig op bl. 14 in hierdie uitgawe. – Red. Sekelbos skryf: Dit was wat ek gevrees het. Dié soort nuus is vir ons belangrik, want dit vat direk aan ons sakke. So, Landbouweekblad, spits julle daarop toe om nuus oor…

’N PLAN vir ’n nasionale veesensus gaan deur die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) by die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye ingedien word om akkurater data oor huidige veegetalle oor die land heen in te vorder. Die RPO het op sy onlangse nasionale konferensie die dagbestuur afgevaardig om só ’n sensus te ondersoek en aan die Regering voor te lê. Die laaste formele veesensus is in die 1990’s uitgevoer. Tans word slegs skattings deur Statis- tieke Suid-Afrika gebruik om die huidige veegetalle te bereken. Hierdie sensus sal uitgevoer word volgens metodes wat deur die Universiteit van die Vrystaat (UV) ontwikkel is. ‘As daar nou bek-en-klouseer uitbreek, is daar geen betroubare data wat vir die staatsveeartse ’n aanduiding kan gee van hoeveel medisyne vervaardig moet word nie.’ BYSTAND Mnr. Walter van Niekerk, ’n…

1 TANZANIË | Koffie-katastrofe oor klimaat Klimaatsverandering is besig om wêreldwyd ’n verwoestende impak op koffie-oeste te hê. In Tanzanië, waar 2,4 miljoen mense met koffieboerdery ’n bestaan maak, het produksie met nagenoeg 137 kg per hektaar geval vir elke een graad Celsius wat die minimum temperatuur op plase gestyg het. Sedert die 1960’s het koffieproduksie met die helfte geval, volgens navorsing wat in opdrag van Fairtrade Australia & New Zealand deur die Australiese instituut vir klimaat gedoen is. Daar word geraam dat koffie teen 2060 feitlik kan uitsterf. Al wat koffieboere tans kan doen, is om te trek na hoërliggende gebiede of verder weg van die ewenaar. Dit sal hulle egter nie sonder hulp van buite kan doen nie, sê navorsers. – The Guardian 2 BOTSWANA | Bokke uit…

WIT MIELIES Suid-Afrika het 470 000 ton wit mielies na sy buurlande uitgevoer. Suid-Afrika het 51 000 ton wit mielies van Mexiko ingevoer, 30 611 ton van Amerika en 21 000 ton van Zambië. Die Vrystaat het die meeste wit mielies gelewer: 2 miljoen ton. SOJABONE 121 000 ton sojabone is ingevoer, grootliks vanaf Suid-Amerika en Ethiopië Gauteng is die grootste verwerker van sojabone tot veevoer en oliekoek (586 000 ton). 80% is van elders ingevoer. KORING SA het 1, 9 miljoen ton koring ingevoer en 270 000 ton uitgevoer. Rusland was die grootste verskaffer (788 000 ton). Kanada, Duitsland en Argentinië het ook aan SA verskaf. Die Wes-Kaap was die grootste koringprodusent (900 000 ton) en Gauteng die grootste verwerker (1,26 miljoen ton). SORGHUM Die SA sorghumbedryf is besig…

Daar is ’n produkverskaffer wat tans ’n advertensie het waarin hy vra wanneer is genoeg nou genoeg. Dit is ’n baie filosofiese vraag en kan die grondslag wees van ’n lang debat. Trouens, daar is diegene wat sal argumenteer die grondslag van kapitalisme is gegrond op die beginsel dat genoeg nooit genoeg is nie. Ongelukkig voeg hierdie debatte geen waarde by tot die gesprek oor wat goed kos en hoeveel iemand sal moet spaar om genoeg daarvoor te hê nie. Helaas is dit nie ’n maklike vraag om te beantwoord nie. Sekere dinge, soos vakansies, verg spaar op kort termyn. Jy moet maar net eenvoudig soveel spaar as wat jy kan en dan gaan vakansie hou met wat jy het. Nadat ek onlangs van ’n vakansie af teruggekom het, weet…

Tegniese doeltreffendheid gaan nie alleen ’n kernvrugboer help om die wa deur die drif te trek nie. Strategiese beplanning en vernuwende bestuur is belangrik om al die veranderinge in die vrugtebedryf die hoof te bied. Die volhoubaarheid van kernvrugboerderye sal afhang van rasionele ekonomiese besluitneming, asook die vermoë om by ’n veranderende omgewing aan te pas, lui die BFAP-verslag. Hier is ’n lysie faktore wat oor die volgende dekade verandering in die kernvrugbedryf gaan meebring: ■ BESPROEIING. Daar bestaan ’n risiko dat die hoeveelheid besproeiing wat aan die landbou beskikbaar is, in die toekoms minder gaan wees. Klimaatsverandering sal boonop ’n invloed op die reënval en temperatuur hê, daarom moet besproeiing so doeltreffend as moontlik wees. Wanneer boorde vervang word, moet boere goed nadink oor die vermoë van die kultivars…

VEE JOHAN VAN ROOYEN Watter faktore veroorsaak dat lammers verlam raak of dat hul gewrigte swel? Watter faktore veroorsaak dat lammers verlam raak of dat hul gewrigte swel? Ek dink aan drie moontlike oor- sake vir hierdie toestand. Lammers doen dikwels naelstring-infeksie op in lande en lamhokkies. Die bakterium dring dienaelstringbinneenveroorsaak dan absesse, gewoonlik in die lewer en gewrigte. Daar is min wat ’n mens kan doen om die gewrigabsesse te behandel. Dit is wél goed as jy ’n lam wat nie met antibiotika ingespuit is nie, kan inbringsodatmonstersvirontleding geneem kan word. Die tweede oorsaak is kieme, soos Chlamydia (soortgelyk aan ensoötiese aborsie), wat soms gewrigsontsteking, longontsteking, breininfeksie en derm- en nierletsels veroorsaak. Die lammers reageer goed op langwerkende tetrasikliene, maar kan uitsaklammers word. Derdens sien ek soms geswelde gewrigte…

Tuna-pastaslaai met botterbone en olywe Vir dié slaai het jy basiese, sakpas-spenskasbestanddele nodig, maar dit proe allesbehalwe na ’n einde-van-die-maand-resep. ■ 300 g pasta van jou keuse ■ 5 repe spekvleis, gesnipper ■ 2 blikke (170 g elk) tuna, gedreineer ■ 100 ml mayonnaise ■ Sout en vars gemaalde swartpeper na smaak ■ 1 blik (410 g) botterbone, gedreineer en goed afgespoel ■ 1 pakkie (100 g) ontpitte groen olywe, gedreineer en gehalveer ■ Groot hand vol geblansjeerde groenbone ■ 45 ml olyfolie ■ 45 ml vars suurlemoensap Kook die pasta in vinnig kokende soutwater tot gaar, maar steeds ferm. Terwyl die pasta kook, braai die spekvleisstukkies in ’n droë pan tot bros. Dreineer op kombuispapier en hou eenkant. Meng die tuna en mayonnaise, geur met sout en peper en…

Die droë kameeldoring in die sandsloot was ’n donker spookding met groteske arms en na meer as drie uur se sit in die windpomp het ek my verbeel dat hy elke nou en dan beweeg. Toe ’n jakkals skielik naby in die ylboomvlakte kla, het sy melankoliese roep my nekhare onwillekeurig laat rys. In die helder maanlig kon ek die vlakte sien, maar selfs met my verkyker het die skadu’s geheimsinnige donker poele gebly en die jakkals onsigbaar. ’n Sagte geluid skuins agter my het my aandag getrek en toe ek my kop draai, snork die “ding” reg onder die windpomp. Die half vraende snork het bekend geklink, maar in my verbeelding het ek die luiperdmannetjie (wat skynbaar daar naby die windpomp gehou het) skuins agter my sien hurk, sy…

STAAN OP TEEN INTIMIDASIE ANGUS BUCHAN Vroeg vanoggend, terwyl ek stiltetyd met die Here gehou het, het ek uit 2 Kronieke 32 in die Ou Testament gelees. Dit het alles met intimidasie te doen. Die Assiriërs het die Israeliete aangeval en hul koning het Hiskia geïntimideer. Ek het in die woordeboek gekyk wat “intimidasie” beteken. Dit beteken om bang te maak of skrik aan te jaag. Ek meen in hierdie kritieke tyd in Suid-Afrika moet ons versigtig wees om nie deur die leuens van die duiwel geïntimideer te word nie. Daardie koning van Sirië is uiteindelik verslaan en verwoes omdat hy die vermetelheid gehad het om die God van Israel uit te daag. En enigiemand wat die Here God uitdaag, verloor altyd en sal altyd verslaan word. Die beste manier…

ONGEVEER 50 landbou-onderwysers in die Noord-Kaap het ’n deel van hul Julievakansie opgeoffer vir opleiding in landbouwetenskap. Die opleiding is deur die Landbounavorsingsraad (LNR) aangebied en het veral oor die nuwe kurrikulum en asseseringbeleidsverklaring (CAPS) gehandel. Dit is deel van die Noord-Kaapse departement van onderwys (NKOD) se plan om onderrig in die provinsie te verbeter. “Die doel van die opleiding is om die kwalifikasie en professionele bevoegdhede van landbou-onderwysers te verbeter en om die kennis en vaardighede vir CAPS te voorsien,” sê me. Mpho Makhanya van die LNR. “Die op- leiding sal help om moeilike vakinhoud per graad te verduidelik en om die agterstand van sommige onderwysers en vakraadgewers uit die weg te ruim.” Volgens Makhanya was die opleiding ’n samestelling van teorie en praktiese opleiding. Dit is gegrond op…

DIE plaaslike mark vir grondboonbotter het verlede jaar beduidend gegroei. Die 27 641 ton wat verlede jaar verbruik is, is 15% meer as in 2005, sê mnr. Wandile Sihlobo, hoof van ekonomiese en landbousake-inligting van die landbousakekamer Agbiz. Oor ‘n langer tydperk het die mark vir grondboonbotter relatief stabiel op 24 000 ton per jaar gebly, terwyl die mark vir die neute self weens verbruikers se pryssensitiwiteit kleiner geword het. Sihlobo het in ‘n inligtingstuk gesê die mark vir neute het van 2005 tot 2011 redelik dieselfde gebly, maar vanaf 2012 tot 2015 met 46% gekrimp weens stygende pryse. Die prys van Suid-Afrikaanse keurgraadgrondbone het van 2000 tot 2010 met 57% gestyg. Internasionale pryse het in dieselfde tyd met sowat 45% gestyg, sê Sihlobo. Van 2010 tot vroeg 2016 het…

‘Dit sal die speelveld gelyk maak.’ MNR. ROBERT FIELD, finansiële direkteur van RCL Foods, oor die pekelperk in bevrore hoender. Bl. 24 ‘Ons gaan nie lank goedkoper as ons mededingers kan wees nie.’ MNR. JASON BOSCH, direkteur van Origin Direct China, oor uitvoer na die Ooste. Bl. 22 ‘Daar moet ‘n regstreekse verband wees tussen die lae prys en die skade wat dit die Suid-Afrikaanse bedryf berokken.’ ME. BARBARA BIELDT, bestuurder van markbeskerming van die Melkprodusenteorganisasie, oor hoe storting bepaal word. Bl. 15 ‘Volume- en gebiedpremies sal moet val, anders sal geen opkomende melkboer in hierdie land gevestig kan word nie.’ MNR. GIELIE DE KOCK, Wes-Kaapse melkboer, oor produsentepryse. Bl. 15 ‘Die verliese wat boere weens dié diefstal ly, beloop duisende rande, veral as die heersende produkpryse van grane…

Die bydrae “Boer maak eie skoene” in “Van toeka se tyd” (LBW, 22 Julie) het betrekking. Wat ’n ongelooflike verrassing was dit om die herhaling van die artikel te sien! My gedagtes het met nostalgie teruggegaan na die rooi sand van my geboorteplaas, Katbosdam, in die Noord-Kaap. Ja, dit was my pa, Pieter Cronjé, wat so sorgsaam daardie velskoene gemaak het. As dogtertjie het ek ure lank by hom gesit en sy behendigheid dopgehou as hy daardie sole vaswerk. Die looiproses was dan agter die rug en hy het die produk van weke se werk tot sy gerieflike stappers verwerk. Ja, dit was my pa, Pieter Cronjé, wat so sorgsaam daardie velskoene gemaak het. As dogtertjie het ek ure lank by hom gesit en sy behendigheid dopgehou as hy daardie…

MEI se wenner in Landbouweekblad se kompetisie vir boereplanne wat werk, is MNR. MICHAEL MULLER van die plaas De Cypher by Carnarvon wat ’n reeks werktuie ontwerp het waarmee hy water en elektrisiteit bespaar. Dit bestaan onder meer uit ’n waterpomp wat self aan- en afskakel, ’n stelsel om mielies met wind-, son- en swaartekrag te besproei en ’n hyser waarmee hy take hoog in die lug kan uitvoer. Hy wen R1 000. NAVRAE: Sel 082 954 6873; e-pos: mjmuller@vodamail.co.za. JUNIE se wenner is MNR. KOOS GELDENHUYS van die plaas Uitkyk by Riversdal wat ’n super-dipstelsel ontwerp het waarmee hy tot duisend skape per uur kan dip – twee keer meer as ’n tradisionele dipstelsel waarmee net sowat 500 skape per dag moontlik is. Dit bestaan uit houkrale, ’n drukgang en…

“MINDER lotte en net die beste teelmateriaal,” was volgens mnr. Piet Warren, ’n lid van die Benchmark-wildtelersgroep, die resep wat gesorg het vir ’n omset van net meer as R45,6 miljoen op hul onlangse wildveiling op Modimolle. “Ons gaan deur een van die moeilikste droogtes in die geskiedenis, daar is politieke onsekerheid rondom landbougrond en ons ekonomie lyk of hy stilstaan,” het Warren by die groep se dinee op die vooraand van die veiling gesê. “Maar ons het nou net baie suksesvolle munisipale verkiesings in ons land gehad met uitslae wat wys dat ons ons demokrasie nog kan vertrou en die weerkundiges voorspel daagliks die groot reën is op pad.” Warren het boere aangemoedig om dié “goeie nuus” in gedagte te hou tydens die bieëry. HOË PRYSE Op die veiling…

SUID-AFRIKA is ’n uitsondering op die Afrika-kontinent. Die uitdagings buite die land se grense is dikwels iets wat plaaslike besighede miskyk as hulle in die res van Afrika sake wil doen. Só het mnr. Ram Ottapathu, uitvoerende hoof van die Choppies-kleinhandelgroep, op die onlangse Produkbemarkingsvereniging (P MA) se Fresh Connections-konferensie in Pretoria gesê. “Die beskikbaarheid van vars produkte is ’n enorme probleem in Afrika, en boonop is die logistieke infrastruktuur totaal onderontwikkel. In die ganse Botswana is die grootste koelkamergerief ’n aanleg van 6 000 m2 in Gaborone. By Choppies sien ons hierdie uitdagings as ons grootste geleentheid. “Vyf jaar gelede het ons produkte by ’n kleinboer in Zambië gekoop en dit was duidelik dat dié boer op gehalte toegespits was. Hy het oorgenoeg grond tot sy beskikking gehad, maar…

SUID-AFRIKAANSE uitvoer na Suid- en Suidoos-Asië – die tuiste van ’n derde van die wêreldbevolking – kan binne die volgende drie tot vyf jaar irrelevant raak weens kompetisie van mededingende produsentelande in die Suidelike Halfrond, meen ’n veteraan in die varsproduktebedryf. Mnr. Jason Bosch, direkteur van die uitvoermaatskappy Origin Direct Asia in China, doen al bykans tien jaar sake in China en het sewe jaar daar gewoon. Hy het op die onlangse konferensie van die Produce Marketing Association (PMA) in Pretoria gesê Suid-Afrika sal nie met Australië en baie van die Suid-Amerikaanse lande kan meeding nie. “Strawwe kompetisie van Australië en lande in Suid-Amerika, wat gunstige handelsooreenkomste met Oosterse lande het, kan ons geleenthede in die Ooste in die wiele ry,” sê hy. Boonop is die kans skraal vir ’n…

DIE krisis waarin die Suid-Afrikaanse pluimveebedryf hom bevind, is duidelik sigbaar in RCL Foods se resultate vir die jaar tot 30 Junie. Met sy hoender- en suikerafdeling ingesluit, het sy inkomste met 6,8% gestyg, maar daarsonder met 13,1%. Albei dié afdelings is deur die droogte geknou. Die hoenderafdeling is benewens duurder voer ook deur rekordvlakke van invoer benadeel. Mnr. Robert Field, finansiële direkteur, sê die maatskappy, wie se portefeulje die handelsmerke Rainbow en Farmer Brown insluit, evalueer alle moontlikhede in sy hoendersakemodel. Hy beweeg reeds al hoe meer weg uit die mark vir “kommoditeitshoender”, oftewel die mark vir kitsbevrore hoenderstukke (IQF), waar daar weens invoer ’n ooraanbod is en waar plaaslike produsente se koste geen rol in die prys speel nie. Ingevoerde hoender uit veral die Europese Unie land teen…

TEEN 2050 gaan die wêreldbevolking nege miljard tot tien miljard mense beloop. Die druk op hulpbronne om genoeg kos te produseer in die vorm wat ons dit vandag ken, gaan toeneem. Vergeleke met huidige vlakke sal vleisproduksie tot 2050 met 70% moet toeneem om in die toekomstige vraag daarna te voorsien. Grasveldweiding om speenkalfproduksie te kan verhoog, is egter beperk. Kuddegroottes neem ook nie toe nie. Verder heers kommer wêreldwyd oor beeskuddes se bydrae tot aardverwarming deur die vrystelling van metaangas. Dit kan tot soveel as 15% wees. Die verdere ontbossing van woude om byvoorbeeld die produksie van sojabone vir veevoerdoeleindes uit te brei en vleisproduksie te verhoog, kan dus nie volhoubaar wees nie. Verbruikers sal moet aanpas om ander proteïenbronne, soos insekproteïen, in voedselsoorte te oorweeg en te aanvaar.…

Produkte en diens van topgehalte val nie uit die lug nie. Dit verg toewyding, geesdrif en kundiges. Met Augustus se viering van vrouwees agter die rug bring Pannar Saad vir oulaas vanjaar hulde aan uitblinkervroue in sy diens wat die maatskappy se kernwaardes uitleef. Pannar se kernwaardes is toegespits op veiligheid en gesondheid, rentmeesterskap van die omgewing, respek vir mense en voldoening aan die hoogste etiese optrede. SLIMFOONTOEPASSING Me. Christin Hunter is Pannar se kommunikasiebeampte en werk vanuit Greytown in Kwa-Zulu-Natal. Sy wys met trots na haar slimfoon en beduie hoe die Pannar Sprout-toepassing werk. Christin was regstreeks betrokke by die ontwikkeling van dié slimfoontoepassing. Dit is een van die maniere hoe die maatskappy boere help om vinnig en maklik toegang te kry tot die enorme databank wat die maatskappy…

MNR. GERT MALHERBE WAT IS DIE BESTE BOERDERYBESLUIT WAT JY AL GENEEM HET? Om saam met my twee seuns, RC en André, in ’n vennootskap te boer, want hulle voeg baie energie tot die boerdery toe. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Ek het met die jare geleer om my met goeie mense te omring en by kundiges en my medemens te leer. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY IN JOU BOERDERY GEMAAK HET? Ons moes meer grond gekoop het, want huurgrond is op lang termyn duur. WIE WAS JOU MENTOR? My ouers, Loffie en Grieta Malherbe. WAT IS JOU GROOTSTE BOERDERYPROBLEEM? Om ondanks onsekerhede oor grondhervorming die boerdery uit te brei en volhoubaar te boer. EN DIE GROOTSTE GELEENTHEDE? Daar sal altyd ’n…

Net ’n deel van kanola se opbrengspotensiaal lê in die saad. Om die volle potensiaal te ontsluit, kan ’n stelselbenadering en die regte planten oespraktyke help. Dr. John Kirkegaard, hooflandbounavorser by Australië se wetenskaplike en nywerheidsnavorsingsorganisasie (CSIRO), in Canberra, Australië, het op die kanolasimposium van die Proteïennavorsingstigting op Bredasdorp gesê boere moet besef hoe waardevol kanola as wisselbougewas is. “Australiese boere is by uitstek koringboere. Daarom word kanola se voordele gewoonlik aan hoër koringopbrengste gemeet. Die koringopbrengs ná kanola kan 20% hoër wees.” John sê die bruto marge oor die twee jaar van ’n kanolakoringrotasie kan 30% meer wees as die bruto marge van twee jaar koring, en 70% van die toename is as gevolg van ’n hoër koringopbrengs ná kanola. “Die opbrengsvoordeel van koring ná kanola vergeleke met koring…

Op die plaas Vaalkop word daar nie net geskiet nie. In die Van Wyks se gemengde boerdery het hulle ook gereeld beeste in die voerkraal. Stephan, ’n derdegenerasieboer, bepaal na gelang van die bees- en mielieprys hoeveel van sy mielies hy gaan omsit in vleis (met sy voerkraal) en hoeveel hy aan graankopers gaan bemark. Gelukkig is hy naby ’n meule en het hy die opsie om eerder regstreeks aan hulle as koöperasies te bemark. In party gevalle verdien hy ’n premie op sy graan omdat hy direk by die meule aflaai en geen opbergings-en ander koste hoef te betaal nie. Stephan handhaaf ’n konserwatiewe benadering tot sy potensiële mielie-opbrengs. Hy plant van 10 000 tot 12 000 plantjies per hektaar. Die res van die omgewing se boere plant van…

PLAASINLIGTING LIGGING: Cradock,Oos-Kaap KORTOM ■ ’n Hooihark is met skroot omskep in ’n vernuftige hulpmiddel om werktuie van tot ’n ton tot 2,5 m hoog op te lig. ■ Met net een werker in ’n tweedehandsonderneming is die op- en aflaaiwerk van werktuie nou aansienlik makliker gemaak. ■ Die aankoop en ombouing van die hooihark het minder as R600 beloop. Jy sal ver moet soek om ’n kostedoeltreffender werktuig te kry as ’n hooihark wat teen R300 ’n tweede lewe gekry het as ’n skuiftoestel wat mans genoeg is vir 1 ton. Mnr. JJ van der Watt (foto) is ’n bekende afslaer by BKB-afslaers in die Merino-hartland van die Oos-Kaap. Benewens sy beroep as afslaer het JJ 20 jaar gelede met sy eie tweedehandsonderneming begin wat ou werktuie aankoop, herstel…

SKAAPVLEIS IN OPWAARTSE TRAJEK OP ’n jaargrondslag was die prys van skaapvleis teen einde Augustus sowat 10,7%hoër as die ooreenstemmende maand verlede jaar. Klas A2/A3 het R62,46/kg behaal, terwyl klas C2/C3 gemiddeld R48,63/kg behaal het. Mnr. Gerhard Schutte, hoofbestuurder van die Rooivleisprodusenteorganisasie, meen die opwaartse neiging in pryse sal voortduur. “Die goeie vraag en hoë pryse wat Australiese lamsen skaapvleis op die internasionale mark behaal, ondersteun binnelandse pryse. Die swakker rand (ná die jongste debakel ten opsigte van mnr. Pravin Gordhan, die Minister van Finansies, en die Valke) maak dit nie net duurder om vleis in te voer nie, maar skep ook uitvoergeleenthede vir skaapvleis soortgelyk aan wat reeds met beesvleis die geval is.” ’n Opname deur die Universiteit van die Vrystaat het getoon dat sowat 15%vroulike diere van die…

VOEDSELPRODUKSIE in die toekoms sal waarskynlik – ingevolge huidige neigings – toenemend verstedelik. Mnr. Wessel Lemmer, senior landbouekonoom by Absa Agribesigheid, maan boere dat hulle deeglik sal moet kennis neem van die “vertikale produksie” van landbouprodukte in pakhuise wat met behulp van tegnologiese ontwikkeling en hoër produktiwiteit van die landelike gebiede nader na die markte in die metropolitaanse gebiede verskuif. Hy het in sy aanbieding op die kongres van Agri Noord-Kaap gesê die oorsese neiging van produksiedoeltreffendheid wat in uiters beheerde toestande in stedelike pakhuise plaasvind, sal toenemend na Suid-Afrika oorwaai. “Die Suid-Afrikaanse produsent sal daarvan moet kennis neem, aangesien hy plaaslik en internasionaal moet meeding,” se hy. “Die proses is aan die kom. Dit kan die horisontale uitbreiding in Afrika strem, want ontwikkelaars gaan byvoorbeeld fabrieke in Johannesburg oprig…

NGUNI PRYSE BLY STABIEL, ONDANKS DROOGTE DIE Nguni-beesras se gewildheid is besig om toe te neem. Me. Marli Stegman, voorsitter van die Nguni-beestelersgenootskap, sê verskeie Ngunitelers het vanjaar hoër gemiddelde bulpryse gekry as op hul veilings verlede jaar. Vroulike diere het ook vanjaar beter op veilings presteer as verlede jaar Die Nguni-telersgroep Amathole het byvoorbeeld gemiddeld R7 711 stuk vir dragtige koeie, R8 450 vir koeie (3-in-1) en R8 889 vir dragtige verse op hul produksieveiling in Mei behaal. Bulle is teen gemiddeld R40 000 stuk verkoop. Dié groep het verlede jaar gemiddeld R17 125 stuk vir bulle, R8 417 stuk vir dragtige koeie en R7 864 stuk vir dragtige verse behaal. “Ons sien veral dat belangstelling in die Nguni besig is om toe te neem uit kommersiële boerderye wat…

63 625 Altesame 63 625 artikels is in Augustus op die Vra vir Faffaafdeling op Landbou.com gelees – die meeste nóg in ’n maand. Dit bevat meer as 4 300 artikels deur veeartse en ander kundiges, en is een van Landbou.com se gewildste seksies. Die artikels daarop is al meer as 8,8 miljoen keer gelees en handel oor wild, alle vee, dierevoeding, finansies, regsake en meer. 49 kW Die toename in die gemiddelde krag van trekker-enjins op die tweedehandse mark in Suid-Afrika die afgelope 20 jaar is 49 kW. In die eerste kwartaal van 1996 was die gemiddelde kragopwekking 71 kW en in die eerste kwartaal vanjaar 120 kW. In die eerste kwartaal van 2006 was dit nagenoeg 89 kW. Die gemiddelde ouderdom van tweedehandse trekkers daal ook bestendig. –…

ANDERKANT DIE GRENSDRAAD Dit was oubaas Anton Rupert wat op ’n kol opgemerk het dat jy in Suid-Afrika nooit rustig sal slaap as jou buurman honger ly nie. Eilande van welvarendheid in ’n see van armoede was nog altyd Afrika se probleem. Dít geld vir lande én individue. In ’n see van armoede en erge politieke onstuimigheid is Suid-Afrika ’n baken van vooruitstrewendheid in Afrika. Ja, dit gaan dalk tans nie te waffers by ons nie, maar kyk net oorkant die grensdraad. Swaziland se spandabelrige koning steur hom min aan sy mense se erge kostekorte, in Lesotho is politieke sluipmoorde niks ongewoons nie, Zimbabwe bly ’n tragiese, uitmergelende gemors en Mosambiek word moontlik deur ’n volskaalse burgeroorlog in die gesig gestaar. Vergeleke met dié lande is Suid-Afrika ’n paradys. Geen…

MNR. NORMAN KROON van Graaff-Reinet was een van die eerste veeboere in Suid-Afrika wat hoëdrukbeweidingsbeginsels begin aanhang het. Vandag getuig sy veld en vee as bewys daarvan. Lees meer op bl. 38 VERTEL ONS VAN JOU GESIN. My vrou van die afgelope 54 jaar, Jenni, is ’n Australiër wat ek destyds in ’n jeughostel in Italië ontmoet het. Ons het tweelingseuns wat albei in Sydney woon. Een werk in finansies en die ander is ’n elektriese ingenieur. Ons dogter bly in Amerika. Haar suster is ongelukkig aan malaria oorlede toe sy 37 was. Ons het altesaam tien kleinkinders. DIE REISGOGGA HET JULLE BEHOORLIK GEBYT. WATTER PLEKKE HET JULLE AL BESOEK? Dit het veral my vrou in sy greep, ja! Sy kan nie genoeg daarvan kry nie. Die hele familie was…

SUID-AFRIKA se verwagte koringoes kan vanjaar aansienlik groter as verlede jaar se skrale 1,44 miljoen ton wees. Die Nasionale Oesskattingskomitee sê in sy eerste skatting van vanjaar se nasionale oes 1,683 miljoen ton koring word verwag, wat byna 17% meer as verlede jaar s’n sal wees. Dit is grootliks danksy uitgebreide aanplantings in die Wes-Kaap en die Vrystaat. Die Wes-Kaap se geskatte koringaanplantings is 323 000 ha, wat 13 000 ha meer is as verlede jaar, en die Vrystaat se aanplantings beloop 100 000 ha, wat 20 000 ha meer is. Die Wes-Kaap se verwagte oes staan op 904 400 ton (54% van die nasionale oes), en die Vrystaat se beraamde produksie is 290 000 ton (17% van die totaal). Vanjaar se verwagte nasionale oes is nogtans heelwat onder die…

DIE Departement van Waterwese en Sanitasie se projek om historiese watergebruiksregte in pas met die Nasionale Waterwet te bring, kan boere wat hul gemagtigde waterverbruik oorskry, blootstel aan vervolging. Tog benadruk konsultante wat die projek namens Waterwese behartig, dat dit uiters belangrik is dat boere hulle vergewis van hul watergebruik-status. Hulle word aangeraai om inligtingsdae by te woon wat Waterwese op nabygeleë dorpe aanbied. Dié proses, waarna die departement verwys as die “validasie en verifikasieproses”, is van toepassing op alle waterverbruikers wat waterregte gehad het onder die ou Waterwet (Wet 54 van 1956). Hulle moes, toe die nuwe Nasionale Waterwet (Wet 36 van 1998) in werking getree het, hul waterverbruik by die departement registreer. REGISTRASIES Die projek is tans onderweg in die waterbestuursgebiede van die Berg-en-Olifantsrivier in die Wes-Kaap, Mzimvubu-Tsitsikamma…

OESVERSEKERING | Geleentheid vir samewerking ’n Vennootskap tussen die staat en die private sektor is nodig om multi-risiko-oesversekering volhoubaar te kan bedryf, sê mnr. Muzi Dladla, uitvoerende bestuurder van bedrywighede by Land Bank Insurance. Die openbare sektor het die finansiële middele en die private sektor die ervaring om byvoorbeeld skade te bepaal. Hy het op ’n konferensie in Johannesburg oor oesversekering gesê só ’n vennootskap sal die volhoubaarheid van boere, versekeraars en herversekeraars bevorder, korrupsie in swak regeringsinstellings teëwerk en ’n geïntegreerde risikobestuursbenadering aanmoedig. Omdat die twee partye mekaar nie vertrou nie, sal dit beter wees as so ’n vennootskap in ’n afsonderlike entiteit gevestig word. Prof. André Louw, voorsitter van agribesigheidsbestuur in die departement landbou-ekonomie aan die Universiteit van Pretoria, het gesê benewens versekering en risikostrategieë vir boerderye behoort…

DIE beskikbaarheid van mielies en logistiek is groter bekommernisse as hawekapasiteit, sê mnr. Nico Hawkins, bedryfshoof van die Suid-Afrikaanse Graaninligtingsdiens, oor die meer as 2 miljoen ton mielies wat na verwagting die komende seisoen ingevoer moet word. Hy het onlangs by die landbousakekamer Agbiz se graansimposium in Centurion gesê Kaapstad, Durban, Port Elizabeth en Richardsbaai het almal genoegsame aflaaiplek vir groot hoeveelhede graan. “Wat egter ’n bron van kommer is, is die logistieke probleme wat ontstaan wanneer dié kommoditeit van die hawe na die verwerkers versprei moet word.” Veral die laai van vragmotors is ’n probleem, en hy het al gesien hoe trokke vir kilometers toustaan by die Durbanse hawe om ingevoerde graan weg te ry. VOEDSELTEKORT Hy sê Richardsbaai het hierdie seisoen tot dusver goed gevaar, en glo dié…

DIE georganiseerde diefstal van vragte koring en mielies is aan die toeneem in veral die noordelike dele van die Vrystaat. Die afsetgebied vir dié graan is vermoedelik in Gauteng. Daarmee saam loop die provinsie reeds ’n geruime tyd onder veediewe deur. Skrootdiefstal is ook vir boere ’n probleem. Volgens Vrystaat Landbou en VKB se veiligheidskantoor is meer as 10 sake van vragte gesteelde graan (mielies en koring) die afgelope twee maande by hom aangemeld. “Dorpe in die Vrystaat waar sulke voorvalle plaasgevind het, sluit in Reitz, Heilbron, Bothaville, Deneysville en Harrismith. Die verliese wat boere weens dié diefstal ly, beloop duisende rande, veral as die heersende kommoditeitspryse van grane in ag geneem word,” sê me. Alani Janeke, woordvoerder van Vrystaat Landbou. Die veiligheidskantoor vermoed diewe koop plaaswerkers om, veral in…

Die beginsel om ’n nasionale minimum loon in te stel, is skynbaar reeds ’n jaar of twee gelede deur die Nasionale Ekonomiese, Ontwikkelingsen Arbeidsraad (Nedlac) geneem. Daar kon egter tot nou toe nie konsensus bereik word oor die pad vorentoe nie. Adjunk-president Cyril Ramaphosa het in Augustus ’n paneel van hoofsaaklik akademici en nie-regeringsorganisasies aangestel om te besluit oor die vlak van ’n nasionale minimum loon. Dié proses geskied teen die agtergrond van stagnerende ekonomiese groei en ’n stadig maar sekere toename in werkloosheid. Die Nasionale Ontwikkelingsplan se doelwit is om oor die volgende sowat 20 jaar nagenoeg 11 miljoen werksgeleenthede in die ekonomie te skep. Daarteenoor staan werkloosheid wat sowat een uit drie mense raak. Daar is basies twee kante van die argument ten gunste van ’n nasionale minimum…

In Wes-Australië is ’n projek aan die gang om peulgewasse weer hul regmatige plek te laat inneem in boerderystelsels en sodoende risiko te help verlaag. Die goeie nuus is dat boere in die Swartland mettertyd daarby baat sal vind. Behalwe dat nuwe peulplantsoorte gevind en ontwikkel moet word, moet die ontwikkeling van peulgewasse op die wetenskap van rhizobium (die wortelknopbakterieë wat in simbiose met peulplante stikstof uit die atmosfeer in die grond kan bind) gebou word, sê prof. John Howieson van die sentrum vir rhizobium-studies aan die Universiteit van Murdoch in Wes-Australië. Volgens John het peulgewasse hul aantreklikheid vir boere in Wes-Australië verloor weens die versuring van grond, onkruiddoders, meer intensiewe gewasstelsels en die verkleining van die veefaktor vanweë laer winsgewendheid. Boere in Wes-Australië se koringstreek het jare lank lupiene…

Die “amptelike” drakrag van die plaas Watervlei, sowat 25 km buite Graaff-Reinet in die rigting van Aberdeen, is 16 ha per grootvee-eenheid (GVE), maar mnr. Norman Kroon (77) kon dit met goeie veldbestuur en hoëdruk-beweidingsbeginsels tot 9 ha/GVE verhoog. Die drakrag van sy ander plaas, Kariegasfontein, wat in ’n gebied lê wat minder reën kry (net sowat 180 mm per jaar), is van 24 ha/GVE tot 16 ha/GVE verhoog. “Ek het ook ’n kleiner plaas in die (Camdeboo-) berge, Vrijnsfontein. Toe ek dit gekoop het, het die verkoper aan my gesê jy kan sowat 2 000 stuks kleinvee daar aanhou, mits dit reën. Net ’n jaar later het ek reeds 3 000 stuks kleinvee daar laat loop, sonder probleme,” vertel Norman. Voor hom is albums met honderde foto’s wat oor…

’n Oorlêstelsel vir saailande is onontbeerlik in die droë dele van Suid-Afrika. Die Malherbefamilie plant net elke twee jaar ’n oes op ’n land sodat die grond vog kan bewaar terwyl dit braak lê. Sodoende verminder hulle boerderyrisiko’s. Hertzogville, waar ál hul grond is, lê die verste wes in die tradisionele droëland-mieliegebiede van Suid-Afrika. Verder wes is nie tradisioneel mieliegebied nie, behalwe langs die riviere waar die gewasse besproei kan word. “Dit is wat saaiery hier so moeilik maak. Ons kry min reën. Met ’n oorlêstelsel waarvolgens ’n land elke tweede jaar rus, vaar ons normaalweg goed. Die laaste drie jaar het ons egter baie min reën gekry,” sê Gert, wat in 2009 ’n finalis in Graan Suid-Afrika se Graanprodusent van die Jaar-kompetisie was. Moderne saad- en werktuigtegnologie en bewerkingsmetodes…

Die behoud van ’n deklaag is een van die beginsels van bewaringsboerdery. Boere sê egter hulle durf nie te veel koringstoppels laat op kampe waar kanola die opvolggewas is nie. Kanola kom dikwels swak op in koringstoppels, toon gebrekkige groeikragtigheid en opbrengste kan tot 25% laer wees. Navorsing deur dr. John Kirkegaard, hooflandbounavorser by Australië se wetenskaplike en nywerheidsnavorsingsorganisasie (CSIRO) in Canberra, Australië, toon dat die probleem wat koringstoppels by kanolavestiging veroorsaak, fisiek is en nie vanweë chemiese stowwe wat die stoppels afskei, of ’n stikstoftekort nie. “Kanola se groei word beperk omdat daar te min lig onder die oesreste is. Die stoppels gooi ’n skaduwee oor die kanolasaailinge en laat hulle etioleer (maak ’n plant bleek vanweë ’n gebrek aan lig). Soos in die geval van kanola wat te…

VOER CHRIS DANNHAUSER Ek werk al ’n paar jaar lank in die Demokratiese Republiek van die Kongo, in Lubumbashi in die suide. Ek het nog niemand gesien wat hier lusern plant nie. Ek glo lusern sal hier goed vaar, want ons het ’n droë, warm winter en ’n baie nat somer. Die reënval is ongeveer 1 300 mm oor ses maande. Die grond is baie vrugbaar as ek kyk na hoe my groentetuin lyk en die Kongoboere se pragtige groente. Moet ek lusern probeer aanplant, of is die reënval te hoog? Dit is heeltemal korrek dat die reënval en klimaatindiealgemeen baie geskik is vir lusern. Dit is egter diehoëreënvalwatproblemeskep met die hooimaakproses. In dié dele van Afrika ondervind boere probleme om die hooi te droog en te baal. Die oplossing…

Ek dink die groot verskil tussen plaaskos en stadskos is die tyd wat daaraan afgestaan word. Waar ’n mens in die stad vinnig ’n vleisie op die gasbraaier braai, kook plaasmense ’n bredie ure lank om dit heerlik en geurig saam met ’n varsgebakte brood voor te sit en sit dalk ’n bietjie vet en kaiings en tuisgemaakte konfyt óp hierdie brood.” So vertel Elma Postma, die aanbieder van Plaaskombuis, Landbouweekblad en die DStv-kanaal VIA se splinternuwe kosprogram waar sy plase besoek om lekker in die kombuis en om die etenstafel te kuier. Die program begin op Woensdag 14 September om 18:30 op VIA. Daar is iets spesiaals aan ’n plaaskuier, wat al met die rit plaas toe begin. “Dis asof jy rustiger raak met elke kilometer dieper die natuur…

Hierdie is nie ’n hoorsê-storie nie, ek was daar die dag toe die misverstand geblom het. Sien, die saak staan so. Piet was jare lank, nes sy pa voor hom, die man waarheen ’n boer enige stukkende ding – van ’n strykyster tot ’n trekker – kon neem om te herstel. Hy was goed ingerig in sy groot werkswinkel op die dorp oorkant die koöperasie. Benewens sy handigheid het hy suiwer Afrikaans gebesig. Nodeloos om te noem dat Ingels vir hom Grieks was. Soos dit nou maar op ons ou dorpie gaan, weet almal van almal se dinge en dit kon ook nie anders toe Herklaas, ’n boer uit die kontrei, loop vrou vat nie. Ingelse nooi, rou Ingels, vars uit die stad. Herklaas het haar ontmoet deur ’n niggie…

LIGGING 1. Port Elizabeth 2. Bloemfontein…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika die Oos-Kaap vanaf Julie 2015 tot Junie 2016. In dié tyd is 357 ooreenkomste in 38 distrikte gesluit. Altesame 277 459 ha is teen R1,8 miljard verhandel. Daarvan was 63 transaksies van kleur – 17,6% van die totaal. Transaksies van kleur is dié tussen mense wat nie wit is nie, regeringsaankope en grond wat vir munisipale gebiede bekom is. In dié proses is 26 263 ha ter sprake of 9,5% teen R346 miljoen, 19,2 % van die totale waarde. Elf van dié transaksies was vir landboudoeleindes, twee vir dorpsontwikkeling en 49 privaat. Uit die totaal was 75 (21%) transaksies vir grond kleiner as 50 ha met die oorwegende verhandeling (185, oftewel 52%) vir grond groter as 300 ha. By 18 (47%) van die…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in Landboukalender. Die besonderhede moet gestuur word aan lbw@landbou.com. ALGEMEEN 13-15 OKTOBER: Agri-Expo Livestock 2016. Sandringham, Stellenbosch. Tel. 021 975 4440. E-pos: admin@agriexpo.co.za. Web: www.livestock.org.za. BOEREDAE 14 OKTOBER: Witzenberg-agridag. Tema: Brandpunte op die landbou-front. Sprekers sluit Lennox Plaatjies, Raymond Koopman en Chris Burgess in. Neels Boshoff, Old Mutual, tel. 023 316 8483. E-pos: cboshoff@oldmutual.com. KONGRESSE 14-16 SEPTEMBER: Karoo-parlement Tema: Ons streek styg uit. Onderwerpe sluit in: Toerisme, gemeenskapsontwikkeling, volhoubare mynbou. Web: www.karooparliament.org.za. KURSUSSE 15 SEPTEMBER: Stellenbosch. Beesvoerkraal. Peter Milton, sel 083 630 8868. 19 SEPTEMBER: Ooi/lam. Stellenbosch. Peter Milton, sel 083 630 8868. 19–21 SEPTEMBER: KI, beeste. Krugersdorp. Di Rothman, sel 082 772 1208; Andy, sel 082 770 0480; Lilly, sel 078 546…

SEPTEMBER STEYTLERVILLE 22-23, Kleinveeskou. Steytlerville-skouterrein. Ross Henderson, sel 079 897 8995. E-pos: rosskaroo@gmail.com. TULBAGH 28 September-1 Oktober, Fries- en Saalperd-streekskou; Walliese Ponie Africa Golden Cup. Elsa Rix, sel 023 230 0189. E-pos: tulbaghskou@telkomsa.net. UNIONDALE 30 September-1 Oktober, Uniondale (OP-Saalperd), Boerperd-klubskou, provinsiale budjieskou. P. Stemmet (voorsitter), tel. 044 752 1047. OKTOBER ROBERTSON 4-8, Hackney-ponie (SA kampioenskap), Saalperd (Wes-Kaapse kampioenskap), Hackney-perde, SA ryperde. Perde: Schalk Burger, sel 082 380 2525; Pluimvee: Hetty Knapp, sel 082 695 9535; Veteraantrekkers en -motors: Dieter Wagner, sel 082 564 5682. Verdere navrae: Chresna Schoonwinkel, tel. 023 626 2512. E-pos: robertsonskou@myisp.co.za. KOMGA 6-8, Komga-skou. Beeste: Pat Bailey, sel 082 327 2486; Perde: Helen Compton, sel 082 778 6294; Skape: Robbie Blaine, sel 082 424 5166; Vroue en jeugskou: Charli Fourie, sel 082 733 2106. PRINS ALBERT…