Innholdsfortegnelse for 23-Aug-19 i Landbouweekblad

LANDBOUMAN ONTVANG PROTEAKLEURE Dr. Michael Bradfield, hoof van Breedplan Suider-Afrika, het Proteakleure in fietsry en tennis ontvang en gaan Suid-Afrika vandeesmaand verteenwoordig op die wêreldspele vir atlete wat orgaanoorplantings ondergaan het. Hy het in 2014 ’n nier van sy suster, me. Tinks Long van Adelaide in die Oos-Kaap, ontvang nadat hy ’n geruime tyd aan nierversaking gely het. Die spele word vanaf middel Augustus in Newcastle, Brittanje, gehou. Hier is Bradfield en sy vrou, Elmarie. STAATSGROND GEREED VIR OORDRAG Die departement van openbare werke het 100 stukke grond geïdentifiseer vir restitusiedoeleindes en meer as 20 stukke vir behuising, het me. Patricia de Lille, minister van openbare werke en infrastruktuur, in antwoord op ’n parlementêre vraag gesê. In ’n poging om grondhervorming te versnel, het die staat vroeër aangedui dat hy…

Die verbouing van dagga gaan binnekort ’n baie vooruitstrewende bedryf wêreldwyd word, voorspel prof. Mzukisi Qobo van die Witssakeskool en mnr. Wandile Sihlobo, hoofekonoom van die landbousakekamer Agbiz. Hulle wys in ’n meningstuk daarop dat dagga reeds in meer as 50 lande gewettig is, met ander lande wat ook dié voorbeeld gaan volg. Die organisasie Green Fund raam dat die wêreldmark sowat $150 miljard werd is en Barclays voorspel die waarde van die sektor op $272 miljard teen 2028. Qobo en Sihlobo wys daarop dat Lesotho die eerste land in Afrika is wat dagga gewettig het, met ander lande, soos Botswana, Swaziland, Zimbabwe en Uganda, wat ook in die proses is om ’n lisensiestelsel te begin ten einde beleggings te lok. Hulle kritiseer Suid-Afrika se owerhede wat nog voete sleep…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Boere help om belangrike rivier te herstel ■ Familieboerdery benut elke hulpbron ten beste ■ Verbeter wins met voertegnologie en presisievoeding ■ Meet so moeiteloos moontlik ■ Planmaker se idees ken geen einde SPESIAAL ■ Suiwel GESIN ■ Wat eet ons vanaand? DIEREVOEDING Beeste se groeivermoë verhoog jaarliks danksy genetiese en tegnologiese vooruitgang. Dr. Hinner Köster, een van die voorlopers op die terrein van winsgewendheid, lig die sluier oor ’n revolusionêre simulasiemodel wat die verskille in diereprestasie danksy voedingsfaktore vasstel.…

MNR. FRANCOIS CONRADIE van Saaiplaas in die Klein-Roggeveld op die grens tussen Laingsburg en Sutherland is een van die laaste skaapboere in die omgewing wat steeds met sy vee tussen sy plase trek agter beter weiding aan. Afgesien van wolskape het hy verskeie ander boerderyvertakkings om sy risiko te verminder, waarvan die belangrikste uiesaadproduksie is. Lees die artikel op bl. 56. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Erna, het vier kinders: Christelle, ’n fisioterapeut in die Paarl, Pieter, ’n ingenieur by Mercedes-Benz in Oos-Londen, en ’n tweeling — Lindie, wat in Australië woon, en Emsie, ’n finalejaaronderwysstudent. WAAR HOU JULLE GRAAG VAKANSIE? Ons hou van woonwavakansies op Hartenbos. WATTER SPORTSPANNE ONDERSTEUN JY> Ek ondersteun die Springbokke en die Stormers, en het self in my jonger dae rugby…

DIE georganiseerde landbou sal aanhou om enige wetgewing “aan te vat en om te dop” wat die landbou skade aanrig. Agri SA sal derhalwe voortgaan om die Melmoth-boere in hul hofstryd teen die onderwaardering van hul grond by te staan. Só het mnr. Dan Kriek, voorsitter van Agri SA, op Vrystaat Landbou (VL) se kongres in Bloemfontein gesê. Die grondeisehof het vroeër beslis dat die minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling ’n groter vergoedingsbedrag mag toestaan as wat die waardeerder-generaal aanbeveel het, en dat die hof by magte is om oor die vergoeding te beslis. Die saak, wat finansieel deur Agri SA ondersteun is, gaan volgens Kriek nou deur me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, op appèl geneem word. “Ons het gehoop Didiza gaan dit…

DIE konflik binne die ANC word vinniger “uitbaklei” as wat besef word. “Tans begin sake ietwat beter lyk vir pres. Cyril Ramaphosa. Hoewel die konflik binne die party diep loop, is ek nie te bekommerd dat hy sommer uit die kussings gelig sal word nie.” Só het mnr. Roland Henwood, politieke wetenskaplike aan die Universiteit van Pretoria, tydens ’n paneelbespreking op die jaarkongres van Agri Wes-Kaap gesê. Henwood het saam met mnr. Dave Möhr, ekonoom van Old Mutual Multi-Managers, me. Doris Viljoen, ’n toekomskundige van die Instituut vir Toekomsnavorsing, en me. Shelly Fuller, programbestuurder by die WWF (wêreldnatuurlewefonds) gepraat oor hoe die landbou in die toekoms daar gaan uitsien. Henwood het gesê hy is “versigtig optimisties”, want harde lesse is die afgelope 25 jaar geleer. “Ons moet leer om met…

DIE parlement se portefeuljekomitee vir water, sanitasie en menslike nedersettings sal hom nie meer deur ’n minister laat voorsê oor watter projekte om te besoek nie. Die nuwe portefeuljekomitee het hierdie versekering gegee nadat parlementslede gekla het me. Nomvula Mokonyane, die vorige minister, het hulle glo verskeie kere verhinder om na Lesotho te reis om die Lesotho-hooglandwaterprojek te besoek. Dit het vroeër aan die lig gekom die oorsaak van vertragings met dié projek van R26 miljard is na bewering politieke inmenging om ’n sekere maatskappy te bevoordeel. Mnr. Leon Basson, die DA se skaduminister vir water en sanitasie, het op ’n komiteevergadering gesê Mokonyane het die komitee verskeie kere belet om Lesotho te besoek. Hy het gesê hy is moeg vir verskonings en het gevra dat die komitee onmiddellik die…

Hy was geskok om tydens ’n vlug na Mbombela (voorheen Nelspruit) te sien hoe mynbedrywighede die ekologieskwesbare opvangsgebiede op die Hoëveld van Mpumalanga skade aangedoen het, sê die waterhulpbronbestuurskenner prof. Anthony Turton. “Dit is ’n skande,” het Turton op die onlangse Mpumalanga-landboukongres gesê. Mnr. Angus Burns van die wêreldnatuurlewefonds (WWF) waarsku in sy verslag Coal and water futures in South Africa dat steenkoolmynbedrywighede op die hooggeleë grasvelde van die land taboe behoort te wees. “Dit is in hierdie gebiede waar riviere wat van nasionale belang is, ontspring. Altesaam 50% van Suid-Afrika se riviervloei word op 12% van die land se oppervlak gegenereer,” sê Burns in sy verslag. Tog lyk dit of die een ná die ander steenkoolmynprojek in dié omgewing opskiet, dikwels sonder water- of mynlisensies. Die sentrum vir omgewingsreg…

Die warm, goeie weer het tot goeie kropslaai-oeste landwyd gelei. Die lewering landwyd is só goed dat pryse op varsprodukmarkte onder druk is. Volgens mnr. Len du Toit van die saailingkwekery Multiplant op Brits, Noordwes, gaan die volumes in die nabye toekoms nie wesenlik verander nie. “Talle boere in die noorde van die land het haelskade gekry en dit sal die aanbod vir ’n kort ruk laat daal en die prys laat styg, maar die prys sal vinnig weer normaliseer wanneer die volume normaliseer.” Volgens mnr. Callie Wolfaardt, verteenwoordiger by Inteligrow in die Kaapse Skiereiland, is die aanbod in die Kaap ook hoog. “Die prys is tans laag, maar dit is vanweë die groot voorraad. Ons sien ook al hoe meer motte in die slaailande. Dit beteken die bolwurm is…

■ Grond is waardevol. Eiendomsreg van produktiewe grond kan gebruik word om finansiering te bekom om sodoende produksie en welvaart te bevorder. ■ ’n Groot knelpunt in Suid-Afrika is dat ’n groot persentasie van die bevolking nie sulke eiendomsreg of gebruiksreg van grond het nie. Dit is waarom mense uit desperaatheid grond beset. ■ Uit landbougeledere is daar genoeg praktiese voorstelle oor hoe nuwe boere gevestig kan word, maar dit word grootliks in die grondverslag en deur die staat geïgnoreer.…

Mnr. Andries Botha het ’n werktuig waarmee onkruid bestry kan word sonder om die stoppels te versteur, in Amerikaanse katalogusse van die 1930’s opgemerk en dekades gelede besluit om daarop te verbeter. “Dié werktuie was, wat ons betref, baie primitief. Dit is ook nie soos ons verbeterde ontwerp deur die trekker se kragaftakker aangedryf nie, maar deur ’n grondaangedrewe wiel en staafomwentelinge wat te stadig was,” sê hy. “Daarby is dit vir kleigrond ontwerp.” Kleigrond het baie minder slytasie tot gevolg as sy plaas se sanderige grondstruktuur. Volgens Botha het die Amerikaanse ontwerp te swaar in sy grond getrek. Die ontwerp wat tans steeds uiters doeltreffend vir hom werk, het ’n reeks verbeteringe oor die afgelope paar dekades ondergaan. Die rolstaaf wat antikloksgewys in beskermde rollaers draai, is agter ’n…

■ Plant in klam grond en jy kan jou silo vul. Plant in droë grond en die pap val soms op die grond. Egalige plantdiepte, spasiëring en kontak met klam grond verseker egalige opkoms. Plant wanneer temperature in ’n stygende fase is. ■ Verminder spoed. ’n Eweredige tussenplantspasiëring verseker dat elke plant bydra tot graanproduksie. ■ Net omdat jy kán, beteken nie jy moet nie. Vermy om in té nat grond te plant omdat ’n smeeraksie en sywalverdigting kan plaasvind, wat wortelontwikkeling belemmer. ■ Klim uit en kyk. Die beste ding wat jy op jou lande kan sien, is jou voetspore. Kontroleer die saadspasiëring, -diepte en grondkontak. Let op die fynste besonderhede en maak tydig regstellings. ■ Dit is beter om ’n week later te plant as ’n dag te…

■ Die trekstelsel wat lank in die Klein-Roggeveld gevolg is om met skape van een plaas na ’n ander (winter- en somerplase) te trek agter goeie, groen weiding aan, is skynbaar aan die uitsterf omdat baie van die boere oor die jare hul een plaas verkoop het. Net ses of sewe boere in die omgewing doen dit steeds. ■ Mnr. Francois Conradie, een van dié oorblywende trekboere, plant ook uiesaad en lusern aan. In droë jare is die inkomste uit saadproduksie dikwels hoër as gewoonlik. ■ Hy diversifiseer verder deur Angusbeeste en landboutoerisme.…

Net mooi ’n eeu gelede het Landbouweekblad se eerste redakteur, die 29-jarige dr. Frans Geldenhuys, ’n beroep op Suid-Afrikaanse boere gedoen. Sal die leser nie – “al is hy ook hoe dom of slim” – aan ander lesers van die landboutoestande in sy distrik vertel nie? Geldenhuys was in daardie stadium die tydskrif se enigste redaksielid, met net ’n bode om hom te help. Hy het gerekende landboukundiges as medewerkers gewerf, maar wou ook die boere aanmoedig om hul kennis aan ander oor te dra. Uit Bethal het ’n brief gekom: “Met die vingers styf van die dik sweepstok, is die pen nou te dun en onhandig.” En uit Elliot: “Ek kan beter ploegstert hou as in koerante skryf.” “Skiet maar,” het Geldenhuys geantwoord. “Met oefening is dit naderhand ’n…

Praktiese aanwending van Molatek-melasse en -melassemeel om ’n gedeelte van die graankomponent te vervang: ■ Dit is ’n algemene reël in Amerika om mieliemeel met melasse te vervang tot ’n maksimum inname van 2 kg vir 300 kg+ beeste en 2,5 kg vir 400 kg+ beeste. ■ 15-18% Molatek-melasse of 20-24% Molatekmelassemeel kan in voerkraalrantsoene vir beeste ingesluit word en 11% Molatek-melasse of 15% Molatek-melassemeel in voerkraalrantsoene vir skape. ■ 11% Molatek-melasse of 15% Molatek-melassemeel kan in melkrantsoene ingesluit word. ■ 2-3 kg Molatek-melassemeel vir vleisbeeste en 350 g Molatek-melassemeel vir skape dien as uitstekende aanvullende energiebron op weidings en is ook minder verplasend op weidingsinname as grane.…

Die doeltreffendheid van ’n besproeiingstelsel word bepaal deur sy vermoë om water eenvormig oor ’n bepaalde gebied toe te dien, asook die gewasse se reaksie op die besproeiing. Baie boere is vertroud met impakspuite wat water in ’n gekonsentreerde stroom deur die lug spuit. Sulke hoëdrukspuite spuit groter en fyner druppels. Die wind waai dié fyn druppels weg en dit verdamp ook vinnig. Dit veroorsaak die vermorsing van etlike liters water. Laedrukspuite beperk waterverlies en boonop kan die spuite vir korter tydperke loop. Dit lei tot ’n besparing in water en energie. Energiebesparing wissel na gelang van die spesifieke besproeiingstelsel, maar kwekers kan ’n 50%-besparing verwag deur na laedrukspuite oor te skakel. Die boer kan R2 900 per hektaar per jaar bespaar deur ’n gemiddelde impakspuitstelsel met vloei van 40…

Twee maatskappye wat diep spore in die landbou in Suid-Afrika getrap het, was Bayer en Monsanto. Hulle het in 2018 bymekaargekom om ’n nuwe era van diens aan boere en verbruikers in Suid-Afrika te betree. Deur al die jare was Landbouweekblad ’n vennoot wat gehelp het om die maatskappye se boodskap en inligting aan boere oor te dra. GESKIEDENIS Op 14 Februarie 1968 is Monsanto in Suid-Afrika geregistreer as ’n verskaffer van landbouprodukte. In 2018 het die maatskappy dus sy 50-jaar-mylpaal in die land gevier. Bayer se geskiedenis gaan verder terug na die vroeë 1920’s toe Taeuber & Corssen (Edms.) Bpk. aangestel is as plaaslike agent van dié Duitse chemiese maatskappy. Ná ’n ontwikkelingstydperk het Bayer in 1993 formeel die mark betree toe hy sy bedrywighede in die industriële, chemiese,…

Die VKB Groep is baie bevoorreg om sy 100ste bestaansjaar met dié van Landbouweekblad te deel, sê mnr. Jan van der Walt, uitvoerende hoof van bemarking. Hy sê dié mylpaal is merkwaardig in ag genome ’n markomgewing waarin verandering die enigste gegewe blyk te wees. Om ná ’n eeu in die bedryf steeds tersaaklik te wees, dui op ’n gefokusde strategie waarin die maatskappy die vinger op die pols het van klante se behoeftes. VKB het ontstaan toe ’n handjie vol landbouprodusente in ’n klein geografiese gebied ’n behoefte gehad het om ’n koöperasie te stig wat hulle kon bystaan om noodsaaklike goedere en dienste te bekom. Dit het gegroei tot ’n onderneming met ’n reikwydte wat strek oor ’n groot deel van Suid-Afrika. Van der Walt sê ’n volhoubare…

Hans Martin Leers is op 12 Januarie 1887 in Bremen, Duitsland, gebore. Hy en sy vrou, Flora, het in 1913 na Kaapstad verhuis. In November 1927 het H.M. Leers Ko. ontstaan. Die maatskappy het hom toegespits op die invoer en verkoop van ploeë, grondwerktuie, Stock Motor-trekkers, Sweedse Norahamma-stowe en Rego-verdelers. Leers is in 1927 oorlede en sy swaer, dr. E. Reuning, het die maatskappy oorgeneem. Daarna het Carl Heinrich Rickens die bestuur in Maart 1967 oorgeneem met behulp van ene Smit, Sanders en Charles Rickens jr. Deesdae het Rovic Leers drie takke (Johannesburg, Pietermaritzburg en Kaapstad) en 150 werknemers.…

Grobank het drie aandeelhouers: ’n Kanadese groep genaamd Fairfax (35%), die Openbare Beleggingskorporasie (35%) en AFGRI (30%). Mnr. Bennie van Rooy, voormalige finansiële hoof en waarnemende uitvoerende hoof van die Land Bank, is vanaf 1 Julie as uitvoerende hoof van Grobank aangestel. Benewens sy posisie by die Land Bank was hy ook hoof van bestuur van kapitaal en balansstate by Absa se groeptesourie en groep- finansiële direkteur en uitvoerende hoof van verbruikersfinansiering by die JD Groep.…

Suidwes Beleggings (Edms.) Bpk. bestaan uit Suidwes Landbou (Edms.) Bpk. en Africum Bpk. Lede en klante is verseker van uitnemende groei, diens en die lewering van uitstaande produkte teen die beste waarde. Suidwes Landbou bied kennis en ondersteuning aan boere met behulp van die maatskappy se gespesialiseerde bedrywe. ■ Suidwes Graan, met 16 graansilo’s, 4 graanbunkers en 3 silosakdepots, werk in ’n dinamiese omgewing op die nasionale graanmarkte. ■ Africum Mills is geleë op Wolmaransstad en maal omruilmaalmeel en ’n volledige reeks produkte vir die Maatla-handelsmerk. ■ Africum Commodities is betrokke by die verhandeling van graan en oliesade. ■ Suidwes Makelary doen prysrisikobestuur vir sy kliënte deur die verhandeling van termynmark-instrumente op die JSE. ■ Suidwes Handel, met 19 handelstakke, is gerieflik en strategies versprei deur Suidwes se bedieningsgebied. ■…

Die installering van ’n sonkragstelsel wat onafhanklik is van die nasionale kragnetwerk, is ’n gespesialiseerde taak en moet deur iemand uitgevoer word met voldoende ondervinding in die bedryf. Só sê dr. Philip Olivier, uitvoerende direkteur van die maatskappy Olivia Energy Solutions wat in 2009 in Bloemfontein gestig is. Neem dié faktore in ag: ELEKTRONIESE TOERUSTING Gebruik omsetters, laaiers en ander elektroniese toerusting van goeie gehalte. ’n Belegging in sonkrag is ’n langtermynprojek en produkte moet dus nie net op prys beoordeel word nie. Goedkoper produkte het dikwels nie dieselfde ingeboude funksionaliteit en beveiliging nie, en kan lei tot ’n verkorte batterylewe. BATTERYE Die wêreldwye uitbreiding in produksie van litiumbatterye en ander vorme van energie-opberging, soos super-kapasitors, het gelei tot drastiese dalings in die prys van energie-opberging. Dus is dit nou…

Erektiele disfunksie is ’n ereksieprobleem wat gekenmerk word deur die onvermoë om ’n ereksie voldoende vir seksuele gemeenskap te verkry en te behou. Dit het gewoonlik ’n fisieke oorsaak, soos diabetes, prostaatkanker, kardiovaskulêre siektes of die newe-effekte van medikasie. Die Vacurect, ’n vakuumereksieapparaat,bied’noplossing vir dié probleem. Prostaatkanker is die algemeenste kanker onder mans en ’n radikale prostatektomie is gewoonlik die eerste behandelingsopsie. Daarna kan daar skade aan die senuwees en ’n verswakte bloedvloei na die penis wees. Dit kan sowat 6 tot 18 maande vir die beskadigde senuwees neem om te herstel, wat tot ereksieprobleme kan lei. Sowat 35% tot 75% van mans met diabetes ondervind ereksieprobleme 10 tot 15 jaar vóór gesonde mans weens verswakte bloedvloei na die penis. Medikasie is nie altyd geskik vir diabete met hartprobleme nie.…

368 In Julie vanjaar is daar 368 trekkers in Suid-Afrika verkoop, wat 30% minder is as die 525 wat in Julie 2018 verkoop is. In die eerste sewe maande van vanjaar was die verkope 22% laer as in die ooreenstemmende tyd verlede jaar. Stroperverkope van 8 eenhede in Julie was 4 minder as die 12 wat in Julie verlede jaar verkoop is. Die afname in verkope word toegeskryf aan onsekerheid op die mark weens politiek, die wisselkoers, finale oesvooruitsigte en kontantvloeiprobleme. — SA Landboumasjinerievereniging R1,7 miljard Die burgerregte-organisasie AfriForum sê hy neem met groot kommer kennis van R1,7 miljard wat aan 37 920 mense oorbetaal is as finansiële vergoeding vir grondeise nadat die meeste nie in grond belang gestel het nie. Die verslag is deur minister Thoko Didiza in die…

‘Die jongste bedreiging van ooskuskoors moet in ’n ernstige lig beskou word. Suid-Afrika het die siekte reeds meer as 65 jaar gelede binne sy grense uitgeroei, en ons is bekommerd oor die risiko wat bewegingsbeheer van buurlande kan inhou.’ MNR. GERHARD SCHUTTE, hoofbestuurder van die Rooivleisprodusente-organisasie, oor die nuwe bedreiging. Bl. 14 ‘Die regering gaan die moontlikheid ondersoek om gesubsidieerde landbouversekering te ontwikkel vir klein- en kommersiële boere.’ ME. THOKO DIDIZA, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, in antwoord op ’n parlementere vraag van me. Thandeka Mbabama, die DA se adjunk-skaduminister vir landbou. Bl. 15 ‘Die ekonomie het die potensiaal om die landbou te onteien vóór die populiste dit kan doen.’ MNR. FRANCOIS WILKEN, voorsitter van Vrystaat Landbou (VL), op dié organisasie se kongres in Bloemfontein. Bl. 17 ‘Dit…

“Ek is bevrees dis nie net Cyril Ramaposa wat droom nie, daardie siekte is kenmerkend van die hele ANC-topstruktuur. Hulle jaag hul droom na, maar intussen gee die grond onder hulle pad, en is hulle besig om te sink in die dryfsand van totale onbekwaamheid. “Om by die mooi, groot drome uit te kom, moet hulle eers die kleiner, maar fatale hindernisse uit die weg ruim. Natuurlik het die groter probleme ook hul dringende aandag nodig. “Munisipaliteite is die basis van werkverskaffing in dié sin dat hulle die nodige infrastruktuur op plaaslike vlak moet verskaf sodat klein besighede gestig kan word en doeltreffend kan funksioneer. Nuus van reg oor Suid-Afrika en die betreurenswaardig swak finansiële bestuur deur die kaders, soos uit die OG-verslae blyk, dui op ’n snelle verval in…

In die berig “Magnaat in vleis- en speserybedryf” (LBW, 19 Julie 2019, bl. 79) is geskryf mnr. Freddie Hirsch het tydens die Tweede Wêreldoorlog saam met sy ouers uit Duitsland gevlug en in 1937 in Suid-Afrika aangekom. Die Tweede Wêreldoorlog het in 1939 uitgebreek. Landbouweekblad korrigeer graag onjuisthede in artikels en nuusberigte. Stuur inligting oor regstellings so gou moontlik ná die publikasiedatum en verkieslik skriftelik aan Jan Bosman, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000; e-pos: jan.bosman@landbou. com; tel. 021 406 3183. Verskaf ook u telefoon- of selnommer.…

DIE ekonomie het die potensiaal om boere te onteien vóór die populiste dit kan doen. Elke boer moet dus dink hoe hy hom gaan posisioneer om suksesvol te wees. Dié verantwoordelikheid berus nie by ’n organisasie nie, maar by individue, het mnr. Francois Wilken, voorsitter van Vrystaat Landbou (VL), op dié organisasie se kongres in Bloemfontein gesê. “Gaan ons terugsit en hoop iemand gaan dit namens ons aanpak, of gaan ons konstruktief deelneem om ons toekoms te bepaal?” het hy gevra. Hy het sy besorgdheid uitgespreek dat die ekonomie wankel, terwyl die regering in ’n krisis gedompel is. “Weens die toestand van die ekonomie is daar mense wat die voedsel wat ons produseer nie kan koop nie. Dis vir ons ’n bron van kommer.” Oor onteiening sonder vergoeding het Wilken…

1 ZIMBABWE| Helfte gaan honger ly Ernstige droogte het gelei tot ’n voedselgebrek by ’n derde van Zimbabwiese huishoudings. Volgens die Verenigde Nasies se Wêreldvoedselprogram (WVP) ly 3,5 miljoen mense reeds honger en word verwag dat die situasie verder sal versleg en meer as 4,7 miljoen teen Desember honger sal ly. Van Januarie tot Maart gaan 5,5 miljoen mense nie genoeg kos hê nie en die WVP beraam dat hy oor die volgende nege maande sowat $173 miljoen (R2,5 miljard) gaan nodig hê om mense te help. Zimbabwe se regering sal ook sowat $218 miljoen (R3,2 miljard) aan voedselhulp moet bestee tot April 2020, wanneer die graanoeste verwag word. – AllAfrica 2 NAMIBIË| Donker toekoms vir landbou Gesoute Namibiese boere voorsien nie groter belangstelling in die landbou onder…

DIE jag en teel van wild is vir wildboere winsgewender as ekotoerisme, gemengde boerdery of die produksie van wildprodukte soos vleis en huide. Dit is die slotsom van me. Woudi von Solms van die Noordwes-Universiteit (NWU) in haar doktorale navorsing oor die vyf grondgebruik-opsies van wildboere. Von Solms, wat saam met prof. Peet van der Merwe van die fakulteit toerisme aan die NWU gewerk het, het spesifiek gekyk watter van dié vyf grondgebruik-opsies, of kombinasies daarvan, die hoogste kapitaalkoste vereis en watter die meeste wins lewer. Van der Merwe sê hulle het bevind dat jag en teel die hoogste produksie-uitset het. Hoewel dit die grootste kapitaaluitleg verg, lewer dit die meeste wins. Ekotoerisme is gewilder onder boere in KwaZulu-Natal, terwyl boere in Limpopo, Noordwes en die Noord-Kaap meer op die…

Dit is al baie gesê: “As mense weet wat ’n kundige finansiële beplanner vir hulle kan doen, sal hulle in rye voor sy of haar deur gaan staan.” Die probleem is egter dat die finansiële beplanningsomgewing so besoedel is met ongebreidelde produksmousery, pleks van omvattende finansiële beplanning, dat ek mense nie kan verkwalik dat hulle verward is en gevolglik verkeerde besluite maak nie. Dit is natuurlik tot nadeel van hulself en hul geliefdes. Gepaardgaande hiermee is die titels wat finansiële raadgewers, makelaars en agente vir hulself toeëien. Elkeen kan hom- of haarself ’n finansiële beplanner noem en dit skep uiteraard verdere verwarring. Die finansiële beplanningsinstituut (FPI) het ’n alleenreg op die sertifisering van die CFP® - en RFP™-betitelings in Suid-Afrika. Dit word erken deur die wêreldwye Financial Planning Standards Board…

Draakvrug is definitief besig om vastrap plek te kry op die mark – nie net plaaslik nie, maar ook internasionaal, sê mnr. CT van der Merwe van die Al 3-boerdery. Die enigste rem op die bemarking van die vrug is van die ouer, smaaklose kultivars wat nog van tyd tot tyd op die winkelrakke beland. Dit maak dat sommige verbruikers die vrug eenkeer probeer en dan nie weer koop nie, sê hy. Van der Merwe sê die vorige seisoen het sy aanplantings van draakvrug in Limpopo se Waterpoort-omgewing besonder goeie opbrengste vir sulke jong boorde gelewer. Boere van Limpopo se warmer dele het pryse van omtrent R50 per kilogram verdien tot daar smaaklose vrugte uit ander dele van die land op die winkelrakke beland het. Die prys het toe tot…

SKOKFLITSLIG ’N FLITSLIG VIR SELFVERDEDIGING ’n Meerdoelige LED-flitslig, wat ook gebruik kan word om iemand ’n skok toe te dien, is die ideale wapen vir selfverdediging tydens ’n aanval. Die flitslig van hoëgehalte-aluminium-allooi verskaf lig teen 230 lumen, maar die verrassingselement is ’n skoktoestel wat kragtige 10 000 Velektrisiteitsvonke luid uitstraal en ’n aanvaller tydelik onskadelik kan stel of verjaag. Daar is ’n veiligheidskakelaar wat aan moet wees en ’n sneller om die skoktoestel te laat werk. Die flits, bekend as die Striker Stunt 1203, is ontwerp om aan die vereistes van die polisie, militêre en sekuriteitspersoneel te voldoen, maar is ook beskikbaar aan burgerlikes wat ernstig oor hul veiligheid en selfverdediging is. Die handvatsel is stewig en gemaklik om vas te hou. Nog ’n verrassing is ’n uitstaande skerp…

Al hoe meer alkoholvrye drankies of drankies met ’n lae alkoholvlak raak beskikbaar namate verbruikers om gesondheids- of ander redes na nie-alkoholiese plaasvervangers vir gewilde drankies soek wat soos die ware Jakob proe. Van Loveren het onlangs sy Almost Zero-reeks uitgebrei met die toevoeging van twee nuwe, feitlik alkoholvrye wyne, naamlik Ravishing Rosé en Radiant Red. Dié wyne sluit aan by Wonderful White, wat van Sauvignon blanc-druiwe gemaak word. Almost Zero is wyn waarvan die alkohol verwyder is. Die wyn word in die rondte gedraai, terwyl dit dun oor staalkegels versprei word, sodat die alkohol kan verdamp, maar die kleur en geur behoue bly. Die eindproduk bevat minder as 0,4% alkohol. ’n Mens sal dus sowat 38 glase Almost Zero moet drink voor jy dieselfde hoeveelheid alkohol inneem as van…

Mnr. Carel Koch, ’n veteraan-grondkundige wat al sedert die 1950’s by gewasverbouing in die Noord-Vrystaat en Noordwes betrokke is, beaam die waarde van die rolstaafskoffel vir die behoud van ’n stoppeldeklaag om winderosie hok te slaan. Koch is een van die voorlopers wat die boerepatentkompetisie dekades gelede in die destydse Fedmis-saal op die Nampoterrein begin het. Fedmis was die eerste borg van dié kompetisie, waarvan die rolstaafskoffel een van die eerste wenners was. Die watertafel-sandgrond van die Noord-Vrystaat en Noordwes is volgens hom egter ’n sonderlinge saaigebied met probleme wat bewaringsboere laat kopkrap. Die gebied se saaiboere word dikwels daarvan beskuldig dat hulle “agter” is omdat geenbewerking nog nie, soos in die res van die land, in hierdie winsgewende, maar hoërisikogebied posgevat het nie. Hy verskil heftig van ander oor…

In die vroeë 1800’s was ’n oeroupagrootjie van mnr. Francois Conradie, vyf geslagte terug, die kerksraadlid vir hierdie deel van die Karoo. Worcester was die naaste dorp. “My pa vertel dat die oupagrootjie saam met die predikant huisbesoek gedoen het in die Karoo, en die Klein-Roggeveld het hom geval. Die eerste plase is in 1838 aan boere verkoop, en in 1840 het die oupagrootjie Saaiplaas gekoop.” In die 1800’s en vroeë 1900’s is perde op Saaiplaas geteel vir die Kaapse en Bolandse mark. Vervoer en ploegwerk in die wingerde en saailande is met perde, donkies en osse gedoen. Skaaptroppe is deur veewagters opgepas, maar grootvee het los geloop. Op Saaiplaas is 100 ha lande waarvan ’n deel jaarliks met esels geploeg en met koring besaai is. Hierdie lande is met…

Ek het ganse wat bly wegloop en in die skape se krip en drinkwater gaan swem en bad. Kan dit wurms of siektes by die skape veroorsaak? Kan die beeste en skape dieselfde drinkbakke gebruik en is daar iets wat ’n mens in die water moet gooi om dit kiem- of virusvry te hou? Hierdie is ’n baie interessante vraag. Dr. Mick Versfeld vertel my dat hy in die Wes-Kaap, waar hy gepraktiseer het, die volgende gevalle gehad het: Damme op plase het baie waterslakkies in gehad en as die watervlakke weens besproeiing of tydens droogtetye sak, het die slakkies gevrek. Lamsiektekieme (Clostridium botulinum) het in die dooie slakkies gegroei waartydens die lamsiektegifstof (toksien) geproduseer is. Ganse het die slakkies met die toksien gevreet en aan lamsiekte gevrek. As die…

“Ag liewerste vadertjie toggie, wat het my nou getref?” was me. Susan Carstens (néé Slabber), redakteur van Landbouweekblad se vroue-afdeling, se eerste gedagte toe sy hoor die tydskrif gaan van swart-en-wit na kleurblaaie oorskakel, skryf sy in die tydskrif se halfeeufeesuitgawe van 1969. “Kon dit my tog nie gespaar gebly het nie, was my reaksie op die eintlike wonderlike nuus. Al wat ek omtrent kleur-toe-gaan van ons susterstydskrifte Sarie en Die Huisgenoot geërf het, was: Mens, dis hel, daardie eerste ses weke. “Tipies moes ons kopie twee weke voor elke bepaalde uitgawe voltooi. Kleurdrukwerk sou die kopie en foto’s ses weke vooruit vereis. Dit beteken dat jy vir ’n tyd lank elke week twéé uitgawes moet voltooi. “Ai, daardie eerste geleentheid tot kleurfoto’s! Modes moes dit wees, en ek moes…

Senwes se groep van maatskappye rus op drie pilare – finansiëleen tegniese dienste, insetverskaffing en marktoegang. Die maatskappy se hoofsake-eenhede is bekend as Senwes Credit, Senwes Equipment en Senwes Grainlink. Senwes Credit bied ’n reeks eiesoortige en doeltreffende finansiële produkte aan produsente, soos produksielenings, maandrekeninge, langtermynkredietreëlings en huurkooptransaksies. Senwes Credit tref ook finansiële reëlings met afnemers van graan om oorbruggingsfinansiering te verskaf vir die bedryfskoste van hul ondernemings. Senwes Credit verskaf verder gespesialiseerde landbou-ekonomiese dienste soos uitvoerbaarheid- en lewensvatbaarheidstudies, finansiële plaasbestuursprogramme, prestasie- en tegniese ontledings en vergelykings. Senwes Equipment is ’n landboutoerusting- en dienstevennoot wat meganisasie- en instandhoudingsoplossings bied. Hy is ook die eksklusiewe John Deere-agent in die sentrale deel van Suid-Afrika. Senwes Equipment staan produsente by met oplossingsgedrewe dienste om hul wins te verhoog en hul produksiekoste so laag…

Die RPO verteenwoordig, beskerm en bevorder die belange van primêre rooivleisprodusente binne die waardeketting en is ’n kollektiewe bedingingsorganisasie wat die ekonomiese welvaart van sy lede bevorder. Die RPO en die opkomende rooivleisprodusente-organisasie (Nerpo) vorm saam die Federasie van Rooivleisprodusente van Suid-Afrika. Die primêre produsent het slegs 40% beheer oor die beleidsomgewing binne sy plaasgrens – 60% van winsgewendheid word buite die plaashek binne die makroekonomiese omgewing bepaal. Die vraag na rooivleis het mettertyd verander van ekonomies gedrewe faktore na nie-ekonomies gedrewe faktore, naamlik kwaliteit, voedselveiligheid, dierewelsyn en bewaring. Een van die RPO se doelwitte lê klem op produksie-ontwikkeling en die ontwikkeling van die opkomende sektor deur geakkrediteerde Seta-opleiding. Produksie-ontwikkeling beteken beter tegnologie en bestuur, intensiewer produksiestelsels, die kommersialisering van die opkomende sektor, die lewering van landbou-advies- en voorligtingsdienste en…

Moontlike oplossings vir die landbou word druk bespreek om die braaivure, op landboukonferensies se teepouses en op WhatsApp-groepe. Hoekom? Want ons mense kry swaar, skuldvlakke is hoog, die ekonomie sukkel en die droogte is vir baie nog ver van verby. In hierdie konteks word vanmelewe se koöperasies al hoe meer genoem. Aan die begin van die 1900’s, in die nadraai van die Anglo-Boereoorlog se ekonomiese verwoesting en strawwe droogtes, het boere só noustrop getrek dat hulle wou saamwerk. Almal was in dieselfde bootjie, en koöperasies was een manier om vir boere se belange in die bresse te tree. Pres. John F. Kennedy van Amerika het in die 1960’s die landbou se dilemma, soos nou, heel akkuraat opgesom. Hy het gesê: “Boere is die enigste mense in die ekonomie wat alles…

AARTAPPELS KRY METRIEKE SAKKIE Die aartappelbedryf het geskiedenis gemaak deurdat aartappels die eerste landbouproduk in Suid-Afrika is wat na die metrieke maat oorgeskakel het. Tafelaartappels word sedert 1 Augustus 1969 volgens die stelsel van metrieke mate verkoop, luidens ’n verklaring deur die metriseringsafdeling van die Suid-Afrikaanse buro van standaarde. Die minimum- netto inhoud van ’n sakkie tafelaartappels is op 15 kilogram vasgestel. Die nuwe metrieke aartappelsakkie bevat sowat 2 kg minder aartappels en is 127 mm korter as die ou sakkie. Dr. S.J. du Toit, bestuurder van die metriseringsafdeling, het daarop gewys dat boere by die aankoop van nuwe meet- en weeginstrumente, soos skale, meetbande en termometers, op metrieke toerusting moet aandring. Volgens hom sal enige niemetrieke instrument wat nou gekoop word, in die toekoms van weinig waarde wees.…

Die landbou kan die lig aan die einde van Suid-Afrika se werkloosheidstonnel wees, sê me. Jahni de Villiers, hoof van arbeid en ontwikkeling by Agri SA. Sy het in reaksie op Statistieke Suid-Afrika se kwartaalsyfers, wat toon dat werkloosheid nou tot ’n rekordvlak van 29% gestyg het, gesê die landbou kan ’n groot hou teen werkloosheid slaan, maar boere en landboubesighede kort dringend die beleidsekerheid en ondersteuning om dit te doen. “Beleidsonsekerheid, soos onteiening sonder vergoeding, en swak ekonomiese groei staan in die pad van ware werkskepping in die landbousektor. ’n Georganiseerde en toegespitste strategie deur alle Suid-Afrikaners is nou nodig. Die landbou se arbeidsvlakke het betreklik stabiel gebly vergeleke met ander sektore deurdat net 1 000 werksgeleenthede sedert die eerste kwartaal in die slag gebly het.” De Villiers sê…

DIE regering gaan die moontlikheid ondersoek om gesubsidieerde landbouversekering te ontwikkel vir klein- en kommersiële boere, sê me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, in antwoord op ’n parlementêre vraag. Me. Thandeka Mbabama, die DA se adjunkskaduminister vir landbou, wou by haar weet of die departement ’n oesversekeringskema oorweeg wat deur die staat gesubsidieer word, gegewe die risiko’s en hoë koste om gewasse te verseker. Didiza sê die departement het die behoefte aan sulke versekering geïdentifiseer en sal met die tesourie en die Land Bank samesprekings voer oor hoe so ’n versekeringskema ontwikkel kan word, asook hoe risiko’s wat met só ’n stelsel gepaardgaan, gefinansier kan word. Die landbou vra reeds lank om meer hulp vir volgehoue voedselsekerheid. Mnr. Omri van Zyl, uitvoerende hoof van Agri SA,…

“ ’N KOMPETISIE vir die swaargewigte” is hoe die kompetisie vir die swaarste os beskryf kan word wat tydens die BKB Afrika Lewendehaweekspo (ALE) op Parys gehou gaan word. Die swaarste os gaan R10 000 vir sy teler in die sak bring. Dié nuwe skou wek ál meer belangstelling. Sowat 20 vleisbees- en dubbeldoelrasse het reeds hul deelname bevestig, hetsy om te skou of uit te stal. Die hoofborg is BKB, met Landbouweekblad as die mediaborg. Beeste van enige ras kan vir die kompetisie vir die swaarste os ingeskryf word. Die verwagting is dat die wenner die skaal tot ver verby 1 000 kg sal trap. Me. Carla de Kock (082 447 1650), sekretaris van die ekspokomitee, is die kontakpersoon. Osse moet vooraf ingeskryf word teen R253 per inskrywing, en…

DIE doel van hul minderheidsverslag oor grondhervorming is om duidelik uit te wys watter voorstelle en aanbevelings van die adviespaneel oor grondhervorming en landbou deur hulle gesteun word en watter verwerp word, sê mnre. Dan Kriek, voorsitter van Agri SA, en Nick Serfontein, stigter van die Sernick-groep, oor hul eie verslag wat ook onlangs bekend gemaak is. Hoewel daar in kommentaar oor die verslag hoofsaaklik klem gelê word op die twee se besware oor onteiening sonder vergoeding en beoogde veranderinge aan die Grondwet, is daar verskeie ander voorstelle waarmee hulle ook nie saamstem nie en ’n hele rits wat hulle wel steun. Hulle het ook ernstige kritiek gehad oor spertye wat nie nagekom is nie, te min klem op die Nasionale Ontwikkelingsplan, regsmenings en internasionale ervaring, asook belangrike kwessies wat…

Grond is ’n komplekse en emosionele kwessie; soveel te meer in die lig van Suid-Afrika se geskiedenis. Daaroor word nie geargumenteer nie. Die groot geskilpunt is die benadering. Die sosialistiese ANC-gesindes staan onteiening en die verwatering van eiendomsreg voor in teenstelling met ’n markgerigte, kapitalistiese stelsel, wat met die regte beleid ondersteun behoort te word. Die verslag van die presidensiële adviespaneel lê baie klem op maatskaplike of politieke aspekte soos rasgegronde grondbesitpatrone, maatskaplike verhoudings en onregte van die verlede, en nie genoeg op die toegang tot en die produktiewe aanwending van ’n skaars hulpbron nie. Grond moet benut word om voldoende en bekostigbare voedsel te produseer vir ’n toenemende persentasie van die bevolking (sowat 70%) wat verstedelik is en afhanklik is van voedselvoorsiening. Grond is ’n bateklas wat met produktiewe…

Mnr. Carel Koch vertel hoe hy in Oktober 1954 as jong voorligtingsbeampte uit Kaapland hom op die pad tussen Bothaville en Wesselsbron verwonder het aan die plat wêreld waar hy nou moes werk. “Digby Landskroon sien ek in die verte iets soos ’n massiewe trein wat oor die pad beweeg. Dit was die berugte westewind-sandstorm wat daardie tyd van die jaar gereeld dag in nag verander het. “My grondbewaringsopleiding kon my nie daarop voorberei nie. Ek het besef waarom die boere in daardie geweste winderosie so vrees en waarom die departement van landbou die gebied se geskiktheid vir gewasverbouing bevraagteken het.” Dié sandwêreld is nooit hoog geag nie. Daar is nie Khoi-San-rotstekeninge of oorblyfsels van swart boere se krale nie, en ook die eerste Voortrekkers was nie permanent daar gevestig…

WAT IS JOU BOERDERYBENADERING? Ek pas my boerdery aan by die omgewing waarin ek boer. Hier in die Karoo maak ons permanent voorsiening vir droogte. Ek is taamlik konserwatief en waag nie veel kanse nie, en dit werk goed vir my. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL ONTVANG HET? Beplan vroegtydig vir wat kan voorlê. Niemand weet presies wat die toekoms inhou nie, maar met inligting, kennis en ondervinding tot my beskikking, maak ek vooruitskattings en beplan so goed ek kan. Ek doen kort- en langtermynbeplanning, en skryf dit neer. WAT WAS JOU GROOTSTE FOUT? Ek moes meer grond gekoop het toe dit nog bekostigbaar was. WIE WAS JOU GROOTSTE MENTOR? In die eerste deel van my boerderyloopbaan het ek en my pa, Piet, op dieselfde plaas gebly,…

Senninger het in 1978 ’n belangrike mylpaal behaal met die bekendstelling van Wobbler® -tegnologie. Dit kombineer die rotasie van ’n gegroefde deflektor met ’n wieg-aksie. Dié vernuwende ontwerp bied ’n nuwe geslag besproeiers wat gekenmerk word deur laer aanwendingsintensiteit, puik eenvormigheid met verspreiding en ’n groot dekkingsgebied teen lae druk. Gevolglik is die mini-Wobblers en die Xcel-Wobblers van die doeltreffendste wateraanwenders vir nie-verskuifbare stelsels. MINI-WOBBLERS Die mini-Wobbler is geskik vir nie-verskuifbare stelsels en kwekery- en kweekhuisbesproeiing. Dit bied eenvormige dekking oor ’n groot oppervlakte. Dit is ontwerp om teen ’n lae druk te werk en lewer druppels van eenvormige grootte wat teen wind en verdamping bestand is. Eie aan die Senninger Wobbler® -tegnologie help dié klein maksimaliseerders se doeltreffende besproeiingspraktyke met energiebesparing. Die regop mini-Wobbler word dikwels gebruik vir veldbesproeiing…

National and Overseas Modular Construction (NOMC) spesialiseer in enige soort modulêre gebou – van klaskamers, ablusiegeriewe, kantore en woonhuise tot enige ander ontwerp vir sy kliënte. Die maatskappy doen sake vanaf Kerkstraat 236 in Hamilton, Bloemfontein. ’n Bekende baken in die Rosestad, die Eiffeltoring van die Vrystaat, is deur NOMC opgerig en staan voor sy fabriek van 7 000 m2 . Al NOMC se geboue word daar vervaardig en deur ’n spesiale vloot voertuie na die res van Afrika versprei. NOMC-geboue word in die kortste tyd teen ’n mededingende prys opgerig. Deurwinterde bouers en onafhanklike inspekteurs maak seker die bouwerk word binne ’n gegewe tyd en teen die beste standaarde afgehandel. Danksy die modulêre konsep kan NOMC ’n gebou van enige ontwerp oprig. HUISE EN KLASKAMERS Die modulêre huise word…

Met ’n geskiedenis wat oor meer as 50 jaar strek, is Bonnox se sukses grootliks te danke aan sy gehalteprodukte, getroue personeel en die visie van sy stigter, mnr. Volker Schadewaldt. Vandag bedryf mev. Anita Gent dié familie-onderneming nadat sy ’n paar jaar gelede die leisels as besturende direkteur van Bonnox by haar pa oorgeneem het. HOE GEMAAK Sy sê as boere heinings by Bonnox aankoop, kan hulle van gehalte seker wees. “Dan weet jy jy kry ’n ware Bonnox-heining. Ons sal jou help om die regte pale, binddraad en gereedskap te koop om die werk vinnig gedoen te kry.” Om die heinings op te rig, moet die pale 98 meter uit mekaar geplant word om voorsiening te maak vir die vasmaak van die heining aan die paal. Gebruik ’n…

Die radiostasie OFM het op 2 Mei regstreeks vanaf NWK se kantoor uitgesaai. Boonop is NWK se werknemers getrakteer met onder meer worsbroodjies, koek en roomys. Hulle het op daardie dag hul moue opgerol en die maatskappy se Betrokka-strategie prakties uitgeleef deur Lichtenburg se strate skoon te maak. Dié strategie word gebruik om NWK se hersiene visie – “Jou dinamiese vennoot in ’n veranderende sakeomgewing” – bekend te stel. Dit behels onder meer dat NWK die gebiede waarbinne hy sake doen, sal help ophef. Die skoonmaakaksie op 2 Mei was ’n doeltreffende manier om personeel te betrek en die strategie aan klante te demonstreer. DIE X-FAKTOR Die maatskappy is in 1909 deur 112 stigterslede, onder andere die geskiedkundige genl. J.H. de la Rey, in die lewe geroep. Mnr. Theo Rabe,…