Innholdsfortegnelse for 31-May-19 i Landbouweekblad

SUID-AFRIKA gaan tans deur die langste volgehoue tydperk van proteksionisme (die toename van tariewe en ander invoerversperrings) sedert 1994, sonder enige aanduiding van die verwagte tipe absorpsie van arbeid, skryf mnr. Donald Mackay, handelsregkenner, in ’n blog. Hoekom, met al hierdie proteksionisme, doen maatskappye nie alles in hul vermoë om hul geld hier te bestee nie? Mededingendheid, of die gebrek daaraan, is ’n groot deel van die kwessie. Suid-Afrika moet die enigste land ter wêreld wees wat op so ’n groot skaal elektrisiteitsubsidies verskaf, en steeds minder elektrisiteit opwek as 10 jaar gelede, teen ’n heelwat hoër prys. Die wêreld kla (tereg) oor Chinese subsidies, maar minstens lewer daardie subsidies ekonomiese groei. Die kern van die probleem is ’n gebrek aan mededingendheid van plaaslike produsente. Hul gesubsidieerde elektrisiteit is nie…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Wol: SA móét diversifiseer ■ Wil jy bloubessies plant? Dít moet jy weet ■ Dieseltameletjie: Verwyder water, partikels só uit tenks en enjins ■ Noordwes-jongboer: Boerdery groei met 36% danksy raakvatbestuur ■ Die beste van Nampo se boereplanne ■ Veldbulle só aangepas vir ongenaakbare toestande GESIN ■ Die beste winterpoedings JONGBOER Om meer as 205 ton groente per dag te oes, te verpak en te versend, kos nugtere kophou, vindingryke boerderymetodes en raakvatbestuur. Noordwes se Jongboer van die Jaar, mnr. Dawie Rothmann van Brits, het sy omset in die afgelope drie jaar met ’n verstommende 36,52% laat groei. Hier is sy dogtertjie, Miyon, in ’n koolland. FOTO: VERSKAF…

Al hoe meer boere in die Noord-Kaap moet noodgedwonge hul plaashekke vir die laaste keer toetrek omdat hul boerderye gelikwideer word, en steeds ontbreek die politieke wil om die provinsie tot ’n rampgebied te verklaar en dié boere met die broodnodige droogtehulp by te staan. Só sê mnr. Nicol Jansen, voorsitter van Agri Noord-Kaap. Hy meen dit is nou belangriker as ooit dat amptenare hul werk doen om te voorkom dat die droogte al hoe meer slagoffers eis. ANDREAS OSTMANN skryf: Vader, ons vra met trane in ons oë en met smekende gebede: Stuur vir hierdie boere reën sodat U kinders kan juig voor ’n almagtige Here. KOBIE FOUCHÉ skryf: Ons bid. Hou moed, ons Vader is vol genade. JEROME DU PLESSIS skryf: Julle manne moet maar jul kuddes verminder…

MNR. ALBIE HORN, wat by Kuruman en De Aar met kleinvee boer, het ’n nuwe vleisbok geteel. Hy noem dié swart bok die Blackberry. Dit is op dieselfde manier as die Kalahari Red ontwikkel en het dieselfde eienskappe. Volgens hom is daar ’n groot vraag na swart vleisbokke in die buiteland. Lees die artikel op bl. 42. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Kara, het vier kinders: Kyla (22), Louwan (18), Milan (15) en Lourens (8). Kara is ’n laerskoolonderwyseres. HET JY ’N STOKPERDJIE? Ons hou van jag en die natuur. Sport is in ons bloed. Ek en my seuns versamel ook messe.…

VERSKEIE faktore gaan in die komende maande brandstofpryse beïnvloed, en Suid-Afrikaners moet hulle staal vir ’n paar moontlike verrassings, sê mnr. Dawie Maree, hoof van landbou-inligting en -bemarking by FNB. Veral drie faktore gaan vol-gens hom in die komende maande bepaal of Suid-Afrikaners meer of minder vir ’n liter diesel of petrol gaan betaal. Die eerste is die impak wat sanksies teen Iran op die wêreldmark kan hê en of die organisasie van petroleumuitvoerlande (Opul) besluit om produksie verder te verlaag. Luidens ’n be-rig op Oil.com het Iran se produksie van ruolie verlede maand met 154 000 vate per dag gedaal, terwyl Irak en Saoedi-Arabië se produksie met onderskeidelik 113 000 vate en 45 000 vate per dag gedaal het. Luidens die berig (sien bit. ly/2Jqocee ) het Opul-lidlande die…

DIS belangrik dat Suid-Afrikaanse boere aan die voorpunt van tegnologie bly om te kan meeding op ’n landboumark waar pryse hulle nie help om te oorleef nie. Die voordele en risiko’s van landboutegnologie het onder die loep gekom op ’n paneelbespreking van Nasie in Gesprek op die tweede dag van Graan SA se Nampo-oesdag buite Bothaville in die Vrystaat. Waar boere en finansiers voorheen huiwerig was om nuwe landboutegnologie te gebruik, is daar ál meer bewyse dat dit doeltreffendheid en opbrengste verhoog en word dit al hoe makliker om dit te finansier, het mnr. John Hudson, nasionale hoof van landbou van Nedbank Besigheidsbank, gesê. “Dit is een van die belangrikste hulpmiddels waarmee boere hul margedruk kan weerstaan. Banke begin nou herbesin oor finansieringsmodelle vir tegnologiese oplossings op die plaas.” GROOT…

BOERE het ongelooflike veerkragtigheid in die droogte getoon, sê mnr. Sean Walsh, uitvoerende hoof van Kaap Agri. Dié JSE-genoteerde maatskappy, wat in die landbou-, brandstof- en verwante kleinhandelsmarkte in Suider-Afrika spesialiseer, het met die bekendmaking van sy halfjaarresulte gesê sy debiteureboek is gesond, ondanks die vorige seisoen se erge droogte in die Wes-Kaap, en die voortslepende droogte in die Noord-Kaap. Volgens mnr. Graeme Sim, finansiële direkteur, het die waarde van skuld van debiteure wat nie hul betalingsvoorwaardes nakom nie, in die ses maande tot einde Maart vanjaar met 27,6% gedaal. Die slegte skuld was die afgelope vyf jaar gemiddeld slegs 0,27% van die totale debiteureboek, terwyl die tienjaargemiddelde 0,38% was. Sim sê diversiteit van produkte en geografiese gebiede verminder die maatskappy se risiko’s. KZN VOETSPOOR Kaap Agri het verlede Oktober…

ONDANKS moeilike omstandighede verwag Clover dat hy in die twaalf maande tot einde Junie vanjaar beter kan presteer as in sy vorige boekjaar. Die maatskappy het in ’n bedryfs-en-handelsverklaring op die JSE se Sens-nuusdiens gesê hy verwag dat sy wesensverdienste per aandeel in die huidige boekjaar meer as 180,5 sent beter as die vorige boekjaar se wesensverlies van 23,1 sent per aandeel kan wees. Die resultate vir die huidige boekjaar sal na verwagting teen 10 September bekend gemaak word. Die maatskappy sê algemene handelstoestande in die sektore vir kleinhandel en verbruikersgoedere met ’n vinnige omset het sedert Januarie vanjaar versleg. “Die wisselvalligheid van die rand, stygende oliepryse en gedempte ekonomiese bedrywighede in die opbou tot die verkiesing het tot swakker handelstoestande vergeleke met die vorige jaar gelei. “Clover het desnieteenstaande…

DIE beoogde hersiening van die Wet op Misstowwe, Veevoedsel, Landboumiddels en Veemiddels (Wet 36 van 1947) gaan tot strenger regulasie oor antibiotikagebruik lei. Prof. Moritz van Vuuren, emeritusprofessor in mikrobiologie verbonde aan die Universiteit van Pretoria, sê hoewel antibiotika-rentmeesterskap tans deur raad vanaf verskillende komitees, oorkoepelend die ministeriële advieskomitee oor antibiotikaweerstandigheid, ondersteun word, is daar nie werklik wetlike regulasies om die gebruik van dié middels te beheer nie. “Die situasie gaan moontlik verander wanneer Wet 36 hersien word. Die wysingswetsontwerp word binnekort vir open-bare kommentaar gepubliseer. Een van die klousules daarin is om die antibiotika wat voorheen vrylik beskikbaar was, tot die absolute minimum te beperk.” Van Vuuren sê antibiotika mag egter nie geheel aan die landbou onttrek word nie. “Boere het altyd noodmiddels nodig wanneer daar ’n noodgeval is.…

DIE vordering in gehalte van minder bekende wyndruifkultivars, soos Mourvèdre en Roussanne, het beoordelaars op die Old Mutual-trofeewynskou beïndruk, maar die versnitte vorder nog traag. Inskrywings vir dié skou het nie so goed presteer soos verlede jaar nie. Mnr. Michael Fridjhon, voorsitter van die beoordelaarspaneel, skryf dit toe aan die verskil in oesjare. “Die oesjare 2015 en 2017 was van die beste tot dusver, en inskrywings vir verlede jaar se skou het hoofsaaklik uit daardie twee oesjare gekom. Daar is dus vanjaar minder goue en silwer medaljes toegeken as verlede jaar,” sê hy. “Die bedryf is egter besig om volwassenheid te bereik. Kultivars wat ’n paar jaar gelede as eksoties beskou is en waarmee eintlik geëksperimenteer is, is nou volwaardige, goed ontwikkelde klasse. Die gehalte van dié wyne is uitstekend.”…

INTERNASIONAAL: Die Chicagoprys het met 1,5%, of $2,04/t (R29,14/t), tot $141,62/t (R2 023/t) teenoor die vorige week gestyg. Op ’n jaargrondslag is dit 8,9%, of $13,90/t (R198,55/t), laer. Verwagte pryse: Jun. – $150,62/t (R2 151/t), Jul. – $153,54/t (R2 193/t), Sept. – $156,53/t (R2 236/t), Des. – $160,47/t (R2 292/t). PLAASLIK: Die Safexprys van witmielies het met 9,3%, of R228/t, tot R2 683/t teenoor die vorige week gestyg. Die prys van geelmielies het met 8%, of R194/t, tot R2 614/t gestyg. Op ’n jaargrondslag is witmielies 26,2%, of R557/t, duurder, terwyl geelmielies 17,7%, of R394/t, duurder is. Verwagte witmieliepryse: Jun. – R2 590/t, Jul. – R2 727/t, Sept. – R2 780/t, Des. – R2 865/t. Verwagte geelmieliepryse: Jun. – R2 545/t, Jul. – R2 667/t, Sept. – R2 724/t, Des.…

Voorlopige syfers teen middel Mei het getoon dat daar begin Junie weer ’n op- en afwaartse aanpassing in brandstofpryse sal wees. Anders as in Mei sal dit waarskynlik petrolpryse wees wat daal en dieselpryse wat styg. Mnr. Dawie Maree, hoof van landbou-inligting en bemarking by FNB, sê daar was ’n oorverhaling van gemiddeld 5c/l vir petrolpryse en ’n onderverhaling van van sowat 11c/l vir diesel. Die ooreenstemmende tyd ’n maand gelede was die onderverhaling op petrol 50c/l en die oorverhaling vir diesel 5c/l. “Die internasionale produkpryse vir petrol het met ’n groter hoeveelheid gedaal as vir diesel, wat die hoofoorsaak vir die verskil is. “ Die wisselvallige vertoning van die wisselkoers vóór en ná die verkiesing speel egter die groter rol om die dieselprys verder in die wiele te ry.…

’n Ongewone verskynsel op die navorsingsplaas van die Wes-Kaapse landboudepartement dien as ’n bevestiging van die terugkeer van diversiteit in bewarings- en herlewingslandboupraktyke. Ná 300 mm reën binne 36 uur op die Tygerhoek-navorsingsplaas net buite Riviersonderend geval het, het die slymmuf, met die gepaste naam dog vomit mould of hondebraakselmuf, op grondbedekkinghooi verskyn. Me. Lisa Smorenburg, navorsingstegnikus van die direktoraat plantwetenskappe, het dié terugkeer van diversiteit op 14 April vanjaar op ’n stuk grond gesien waar sy herlewingslandboupraktyke toepas. “Die hooi is vroeg verlede September jaar op ’n dekgewaskamp gesny. Van die hooi is toe later uitgesprei op ’n klein kampie en groente is daarin geplant. Ná ’n onlangse besoek aan herlewingslandbouprodusente in Amerika saam met die Soil Health Solutions-toergroep, was ek baie begeesterd om van die praktyke wat ek…

Boere se hulp word ingeroep om lig te werp op die bloublommetjie, ’n indringerplant wat veral in weidings en bewerkte lande probleme veroorsaak. Me. Patricia Duncan, ’n student in die departement bewaringsekologie en entomologie van die fakulteit landbouwetenskappe aan die Universiteit Stellenbosch, nooi boere om aan ’n peiling deel te neem waarvan die resultate sal bydra tot ’n navorsingsprojek vir haar doktorsgraad. Haar navorsing is gerig op Echium plantagineum, algemeen bekend as Paterson’s curse, Salvation Jane, of bloublommetjie. Dié onkruid hou moontlik groot ekonomiese impak in vir Suid-Afrika. Die plant verskil merkbaar oor die verspreidingsgebied wat betref blomfenologie, oorvloed en saadstel. Dit is onseker hoe die digtheid en verspreiding van die spesie moontlik beïnvloed kan word deur huidige en vorige bekampingsmaatreëls of klimaatsverandering. Die studie wil met proefgebiede in die…

Die aanvulling van grondwater het ook in die slag gebly met die droogte. Mnr. Brand du Toit (links) van Williston sê in sy distrik het die watersituasie drasties versleg. “Ek bly op ’n plaas wat nog nooit probleme met water gehad het nie. Die ou Du Toits is al van 1938 af hier, maar die standhoudende fontein wat nog nooit droog was nie, staan nou kurkdroog. Die helfte van my grond se water is al uitgetrek. Die ou gebruik van tuintjies by die veldwater bestaan nie meer nie. Ek is só suinig, ek hou die pompe half vas, want ek is bang die water droog op.” By Van Wyksvlei is die grondwater besig om te verswak en verbrak, sê mnr. Wilhelm Biermann (regs). “Die water is só sleg, die skape…

WAT WAS JOU BESTE BESLUIT NÓG? Om vir my self te werk en te boer. WIE WAS JOU MENTOR? My pa, Awie, is my hoofmentor, asook die veekundiges Keith Ramsey, Merida Roets en Charl Hunlun. My raad vir sukses: Omring jou met mense met kennis en wat jy kan vertrou. WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Om in myself te glo en altyd op God te vertrou. Ook om die Kalahari Red as ras te registreer. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY GEMAAK HET? Deur dalk té konserwatief te wees. Gelukkig het ek nog nie groot foute gemaak nie. Die kuns is om te bly konsentreer op wat jy doen. WAT STEL DIE MEESTE EISE AAN JOU? Om gebalanseerd te bly in ’n veranderende wêreld…

Landbouweekblad het in die uitgawe van 13 April 2018 in die artikel “ZZ2: Die vele voordele van volhoubare vrugteboerdery” (http://152.111.1.45/argief/berigte/ landbouweekblad/2018/04/13/LB/38/01.html), geskryf hoe ZZ2 “natuurboerdery” ontwikkel het as teenvoeter vir die “opmerklike agteruitgang van die grond met die gebruik van kunsmatige bemesting, die ewige soeke na maniere om koste te besnoei, asook die onvolhoubare ekonomiese, maatskaplike en omgewingstoestande waarin die industriële landbou homself bevind”. Aangesien die grond op ZZ2 se plase swakker geraak het, het dit ál meer gekos om dit te onderhou. Daarom pas die boerdery nou landboupraktyke en -prosesse toe wat daarop gemik is om die beste tegnologie in harmonie met die wette van ’n lewende natuur te gebruik. In die praktyk pak hy jaarliks, gewoonlik net ná oestyd, 20 m3 kompos per hektaar op die bankies uit…

Die landbou was tot onlangs nog ’n beroep waarna mense gestreef het. Ekself het van kleuterskool af gedroom van boer. Ek en my vriend Daniel Kirstein was vasbeslote dat ons op hul familieplaas, Antjiesdal, gaan boer. Die werklikheid is dat die landbou nie ’n maklike beroep is nie. Dit het baie hindernisse wat almal nie altyd sien nie. Oom Dietz Meiring beskryf die probleme en vaardighede wat benodig word bitter goed in sy gedig “Wil jy boer my seun?”, wat 37 jaar terug geskryf is. Oom Dietz noem dat jy enigiets van ’n profeet en genie tot ’n plant- en dierkundige moet wees, om maar ’n paar te noem. Die afgelope paar jaar was daar verskeie scenario’s wat die landbou baie moeilik gemaak het. Dit het gestrek van droogtetoestande tot…

SKAAPBOERKOLWE Hierdie geweerkolwe word deur ’n Merinoboer van Kroonstad, mnr. Johan Fourie, vervaardig. Heel gepas noem hy dit Skaapboer-kolwe. Die kolwe het verskillende vorms, word van verskillende soorte gelamineerde hout gemaak en is in verskeie kleure beskikbaar. Die pryse wissel van R6 000 tot R12 000. NAVRAE: 082 410 6827. REUKLOSE JAGTER Middels waarmee die jagter sy reuk vir wild kan verbloem, is deur No Scent Technologies bekend gestel. Mnr. Pieter Keeve wys die Field Spray (R300 vir 710 ml), wat die jagter aan homself kan spuit om sy reuk se verbloem, en die Body Wash (R150 vir 473 ml), wat organiese ensieme bevat en waarmee die jagter sy klere kan was. Wild se neus is só fyn dat hulle gewone waspoeier kan ruik. Die middels word vanaf Amerika…

Gevulde hoender-ensampioenpannekoek Vulsel ■ 1 heel hoender ■ 1 ui, in kwarte gesny ■ 2 lourierblare ■ 1 hoenderaftrekselblokkie ■ Water ■ Sout en peper na smaak ■ 45 ml botter ■ 250 g bruinsampioene, gesnipper ■ 30 ml koekmeel ■ 125 ml warm melk ■ 8 groot pannekoeke ■ 500 ml klaarbereide dun witsous of kaassous Sit die hoender in ’n kastrol saam met die ui en lourierblare. Krummel die hoenderaftrekselblokkie bo-oor en bedek alles met koue water. Voeg ’n bietjie sout en peper by. Verhit tot kookpunt en prut vir 1 uur, of tot die hoender so sag is dat die vleis van die bene loskom. Laat die hoender in die aftreksel afkoel. Sodra dit louwarm is, haal die hoender uit en verwyder die vel en ál die…

Hy het aanvanklik na die land van die farao’s gekom om ondervinding op te doen, maar toe gaan hy nooit weg nie. Dít is die storie van André Burger, ’n Suid-Afrikaanse boer wat nou al agt jaar lank in Egipte se Nylrivierdelta boer en raad gee. André huur grond waarop hy groente en koring verbou. Hy doen ook konsultasiewerk vir Mazeed Produce, ’n groot maatskappy wat op ’n plaas van sowat 1 700 hektaar met tafeldruiwe, sitrus, perskes, mango’s en granate boer. Dié plaas is tussen die Middellandse See en die Egiptiese hoofstad, Kaïro, in die Nylrivierdelta se noordelike distrik Minya. André en sy twee seuns, Diaan (25) en Luan (17), woon in die hawestad Alexandrië. Diaan werk ook vir ’n landboumaatskappy in Egipte. VRUGTEBOERE Net 3% van Egipte se…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG NIGEL NOOITGEDACHT (176), 10 000 ha, aan L.M. en T.A. Daza, van Zizwe DSD (Edms.) Bpk., R800 000. STERKFONTEIN(424),242ha, aan J.C. Kruger, van E. Venter, R2 800 000. KWAZULU-NATAL PIETERMARITZBURG FAIRDALE(10676),32ha,aan Harman Holdings (Edms.) Bpk., van CTC Electrical Supplies, R3 600 000. SAXONY NEW (18520), 20 ha, aan D.W. Keppler, van Skema Holdings (Edms.) Bpk., R4 600 000. PORT SHEPSTONE EEDESWOLD (5120), 115 ha; VINEYARD (7259), 28 ha en WEST SLOPES (5828), 81 ha, aan Intercement South Africa (Edms.) Bpk., van NPC-Cimpor (Edms.) Bpk., R2 179 000. HEBRON (5876), 26 ha; LE JONCQUET (7922), 182 ha; LOT 2 ORIBI FLATS (10886), 2 ha; LOT 21 ORIBI FLATS (10885), 79 ha; LOT FN (6319), 377 ha; LOT FA3…

Op die afgelope veeveilings wat OVK aangebied het, het puik stoetvee steeds baie goeie pryse behaal, sê mnr. Wallie Weeks, hoofbestuurder van die landboumaatskappy se vesel-en-vee-afdeling in die suid-streek. “Kopers is egter kieskeuriger. Sodra die kondisie van ’n dier nie voldoende of uitstekend is nie, is die verkoper se prys geknou.” Hy sê boere is steeds onder groot druk, met veral die prys van stoorlammers en kalwers wat nog nie regtig gestyg het nie. Voerkrale stel streng voorwaardes waarbinne prysbepaling gedoen word. Volgens Weeks het die verbod op die uitvoer van wol, velle en vleis weens die uitbreking van bek-en-klouseer ’n ongunstige ekonomiese impak. “Ons hoop en vertrou dat die situasie binnekort opgelos sal word en na normaal sal terugkeer.” Die voortslepende droogte in van die produksiegebiede het tot ’n…

27,6% Die werkloosheidskoers het in die eerste kwartaal gestyg tot 27,6%, teenoor 27,1% in die laaste kwartaal van 2018. Volgens Statistieke SA se kwartaallikse werksmagopname was daar teen die einde van die eerste kwartaal 16,3 miljoen mense met werk, en 6,2 miljoen werkloses van 15 tot 64 jaar oud in Suid-Afrika. Die land se werkloosheidskoers het sedert ongeveer 2000 nog nie tot onder 20% gedaal nie. Kenners meen die BBP moet jaarliks met 3% tot 5% groei vir werkloosheid om te daal. — News24, Bloomberg 1% Werkskepping in die primêre landbousektor het in die eerste kwartaal van 2019 met sowat 1% gedaal tot 837 000. Die subsektore wat ’n merkbare vermindering gesien het, was rygewasse, lewende hawe en bosbou, deels weens verminderde aanplantings, wat veroorsaak is deur ongunstige weerstoestande. Die…

‘Radebe kondig vir almal hulp en verligting aan, behalwe vir die landbou.’ MNR. NICOL JANSEN, Agri SA se hoof van ekonomie en handel, oor die besluit om huishoudelike en nywerheidsonkraginstallasies te lisensieer, maar nie boere se sonkraginstallasies nie. Bl. 14 ‘Jy kan egter die misdadiger afskrik as jy jouself en jou omgewing ’n moeilike teiken maak.’ DR. JANE BUYS, veiligheidsrisiko-ontleder by Vrystaat Landbou, oor hoe om jou plaas teen aanvallers te beveilig. Bl. 24 ‘Ons weet nie wanneer hy ons watertoevoer gaan onderbreek nie.’ MNR. CHRIS SCHUTTE, uitvoerende hoof van die hoenderprodusent Astral, oor hoe die Lekwa-munisipaliteit hul aanleg in Standerton hanteer. Bl. 18 ‘Dit is nou nodig om per boom en per vierkante meter te boer, en nie meer per hektaar nie.’ MNR. SEAN WALSH, uitvoerende hoof van Kaap…

GELUK MET LBW SE EEUFEES Aan die redakteur en almal by Landbouweekblad, baie geluk met die tydskrif se 100 jaar-viering. Mag julle almal verder vorentoe baie seën ontvang. Ek woon hier langs die Kliprivier in ’n plekkie genaamd Rothdene, net voor Meyerton. My ouers, Petrus en Johanna van Immenes, was albei kunstenaars. Albei rus nou in vrede, maar in ons huis was Landbouweekblad altyd ’n groot genot om te lees. Vandag koop ek die tydskrif ook gereeld om al die interessante artikels te lees. Ek is al die afgelope 51 jaar met ’n Duitse man getroud, en hy lees ook Landbouweekblad. Ek skilder self en behoort al die afgelope 30 jaar aan die Vereeniging-kunsvereniging, en het vanjaar erelidmaatskap ontvang. Dit was baie jare se skilder werd. Dankie vir ’n posadres…

KOEIE WYS WATER AAN Op mnr. Retief Kasselman se plaas, Soebattersvlakte, Riversdal, het ’n “wonderwerk” gebeur wat boere en waterwysers verstom het. Oornag het Kasselman se Jerseykudde ophou werf toe kom om water te suip. Hy het die koeie begin dophou, en ontdek hulle suip in ’n klein poeletjie, “nie eens so diep soos ’n piering nie”. Vars water het deur die kalkbanke begin syfer in hierdie gruisgat, wat ongeveer nege jaar gelede deur padwerkers gegrawe is en nog altyd kurkdroog was. Dié lekseltjie water het aanhou vol borrel. Met ’n graaf het hy die nabanke begin uitbreek, en hoe dieper hy gevorder het, hoe vinniger het die water uitgeborrel. Dit is nou ’n paar maande later. Dit het nog nie gereën nie, maar Soebattersvlakte se water verseg om swakker…

NET toe die hoop begin posvat het dat die uitbreking van Afrika-varkpes in Suid-Afrika hokgeslaan is, is die siekte ook by Heilbron in die Vrystaat aangemeld. Die nuwe aanmelding in Mei volg nadat die siekte in April op ’n wildplaas naby Lichtenburg in Noordwes, ’n klein varkboerdery by Delmas in Mpumalanga en nog ’n klein boerdery by Daveyton in Gauteng voorgekom het. Al die gevalle was buite die beheerde gebied en is by die wêreldorganisasie vir dieresiektes (OIE) aangemeld. “Ons vermoed dat die uitbrekings op die vier plase verband kan hou met varke wat vroeër vanjaar op ’n veiling gekoop is,” sê dr. Peter Evans, hoof van verbruikersversekering by die SA Varkprodusente-org anis asie (Savpo). “Ons help intussen die owerhede om te kyk of daar ander plase is wat ook…

DIE verbouing van dagga in Suid-Afrika vir farmaseutiese maatskappye het sy jongste mylpaal bereik toe ’n lisensie hiervoor aan ’n Noord-Kaapse boerdery toegeken is. Leaf Botanicals (Edms.) Bpk., net buite Upington, het die lisensie van die Suid-Afrikaanse gesondheidsprodukte-reguleringsowerheid bekom om mediese dagga vir die uitvoermark te kweek. Die maatskappy het ’n afsetooreenkoms onderteken met Agrotiva Bpk., ’n ten volle gelisensieerde daggaproduseerder in Kanada, vir die produsering van dagga vir medisinale doeleindes. Mnr. Johannes (Gog) van der Colff, uitvoerende hoof van Leaf Botanicals, was in 2011 Agri SA en Toyota SA se Jongboer van die Jaar, en was in 2016 deel van die TV-program Megaboere. Van der Colff, van die Carpe Diem-landgoed net buite Upington, is ’n wêreldleier in die produsering van organiese druiwe, rosyntjies en pekanneute. “Hierdie sal een van…

DIT ís moontlik vir die private sektor om goeie navorsingsvennootskappe met die staat te hê, maar dit verg tyd en moeite om dit te vestig en te onderhou. Die vyf jaar oue vennootskap om deur navorsing aandag aan die probleme in die koringbedryf te gee, is ’n uitstekende voorbeeld van hoe goed dit kan werk, het dr. Marinda Visser, bestuurder van Graan SA se afdeling vir graannavorsing en -beleid, gesê op ’n konferensie oor navorsing wat Agri SA se bedryfs- en korporatiewe afdeling in Pretoria aangebied het. Visser het gesê Graan SA het ’n model opgestel waarvolgens hy konsortiums vir navorsing inspan. Die organisasie het met verskeie partye, insluitend beleidmakers, wetenskaplikes en verteenwoordigers van universiteite en private instellings, vergader om vas te stel watter navorsingsbehoeftes hulle gemeen het. SKOKTAKTIEK “Soms…

1 ZIMBABWE | Dokumentasie oor grond is ‘chaoties’ Die verblyfdokumente wat aan sogenoemde A1-boere toegeken is, is chaoties omdat dit alles van verskillende owerhede gekom het. “Dit maak dit onmoontlik om te verifieer wat die wetlike status van egte plaasbegunstigdes is,” lui ’n hoogs kritiese verslag wat die Zimbabwiese grondkommissie onlangs bekend gemaak het. Die kommissie is deur mnr. Emmerson Mnangagwa, Zimbabwiese president, in die lewe geroep om die land se grondbesitpatrone te ondersoek na afloop van die land se omstrede grondhervormingsprogram. Kritici meen die chaotiese manier waarop die verspreiding van grond geskied het, sowel as ’n verblyfstelsel gegrond op huurkontrakte tussen die staat en boere, kan landbou-ontwikkeling strem. – New Zimbabwe 2 KENIA | Mielieprys - daal ná ingryping Die mielieprys het begin daal nadat die regering…

Suid-Afrikaanse uitvoerders van tafeldruiwe kan goed met Nieu-Seeland en Australië meeding – al is dié lande nader aan Asië en Oosterse lande, sê mnr. Clayton Swart, woordvoerder van die SA Tafeldruifbedryf. “Die tradisionele markte vir plaaslike tafeldruiwe in Europa is goed ontwikkel. Suid-Afrika is reeds dekades lank die leier in die betrokke seisoen in Europa en Brittanje. Van ons boere is voorrangverskaffers aan van die wêreld se voorste supermarkte in Europa. Plaaslike produsente, plase en pakhuise (klein en groot) voldoen aan die hoogste voedselveiligheid, etiese en maatskaplike standaarde wat daardie klante verwag. “Ons moet egter ons handel met die res van die wêreld uitbrei om meer in ander markte verteenwoordig te word. Dit is te gevaarlik om van een of twee markte afhanklik te wees. Die internasionale politieke en ekonomiese…

NAMIBIESE rooivleisprodusente sal in die toekoms toegelaat word om skape by sekere Suid-Afrikaanse abattoirs te slag as die Suid-Afrikaanse prys van klas A2/A3 laer as die Namibiese basisprys is. Dit is omdat die prys vir skaapkarkasse wat deur Namibiese uitvoerabattoirs betaal word, heelwat laer is as die mededingende pryse wat deur die uitvoerders van skape na Suid-Afrika betaal word. ’n Kennisgewing van die Namibiese vleisraad maak dit duidelik dat ’n spesifieke permit vir die uitvoer van vee vir slagdoeleindes toegestaan sal word as die aansoeker eers sy diere aan die naaste Namibiese uitvoerabattoir aangebied het. Die vleisraad het ’n onafhanklike ouditeursfirma versoek om die slagkoste van Namibiese uitvoerabattoirs en die Suid-Afrikaanse abattoirs met mekaar te vergelyk. Die ouditeursfirma het tot die gevolgtrekking gekom dat die prys in Namibië N$4,98/kg hoër…

Die boer hoef nie langer tonne kalk op ’n land uit te strooi nie. Noudat ultrafyn kalk en gips beskikbaar is, is dit doeltreffender en die boer kan sy toediening in kilogramme pleks van tonne per hektaar toedien. “Vyf kilogram ultrafyn kalk het dieselfde kontakoppervlakte as 1 ton gewone kalk,” het mnr. At van Schalkwyk, bemarkingsdirekteur van World Focus Agri, op die jaarlikse boeredag op die Leeuwpoort-proefplaas by Delmas gesê. Die verrigtinge is gereël deur Agronomy Info Services (AIS), ’n maatskappy sonder winsmotief wat deur dr. Derick van Staden bestuur word. ’n Deel van die ultrafyn kalk en gips wat hy bemark, is kleiner of gelyk aan rookdeeltjies: net 1-15 mikron. “Die gemiddelde partikelgrootte van die grond waarin ons boer, is 40-80 mikron in deursnit. Daarom kan ultrafyn kalk makliker…

Wanneer dit by boedelbeplanning kom, word kliënte dikwels afgeraai om vruggebruike te gebruik en aangeraai om eerder alternatiewe metodes te oorweeg om hul doelstellings te bereik. Maar hoe gemaak indien u deur ’n bestaande vruggebruik beïnvloed word? VOORBEELD Koos (52) het ’n plaas geërf van sy vader, Gert, wat in 2007 oorlede is, onderhewig aan die lewenslange vruggebruik deur sy moeder, Sarie. Sy is 85 jaar oud. Die huidige waarde van die plaas beloop R15 000 000. Wanneer iemand ’n vruggebruik kry, word die twee elemente van volle eiendomsreg geskei. Koos se moeder het die vruggebruik geërf, wat beteken sy kan self op die plaas boer of dit uitverhuur en van die opbrengs lewe. Die vruggebruik is egter ’n reg wat aan haar persoon gekoppel is, en sy sal nie…

Mnr. Albie Horn het die franchise Lambco vir intensiewe bok- en skaapboerdery ontwikkel. Dit wek reeds wye belangstelling, onder meer by sakemanne en die regering wat dit as ’n moontlikheid beskou om swart boere te bemagtig. Horn sê in ’n mate volg die konsep dieselfde riglyne as intensiewe slaglamproduksie met skape, maar verskil daarvan deurdat hy ’n hele franchise verkoop (turnkey solution), wat onder meer ’n abattoir insluit. Die hele waardeketting word betrek — van die produksie van slaglammers tot die slag van die diere, die verwerking en verpakking van die vleis en afval, asook die verwerking van velle en wol. Dit skep baie werksgeleenthede. Horn beskou dit as ’n geleentheid waarmee die regering die dralende grondkwessie kan spoed gee. Twee hektaar is groot genoeg vir ’n intensiewe boerdery met…

Uiteindelik bied natuurboerdery soveel meer as net ’n manier om die bome en grond gesond te maak, sê Pohl. “Ons hele stelsel het verander. Besluitneming is nou meer inklusief as voorheen. Dit beïnvloed alle aspekte van die boerdery omdat ons anders dink oor wat ons van die natuur kan leer.” Dit het hulle gehelp om te fokus. “Ons is terug boord toe getrek, sonder om die maklike pad van programgedrewe, industriële boerdery te volg. Natuurboerdery het ons die vermoë gegee om veranderinge waar te neem en met ’n nuwe sin vir dringendheid op te tree, maar ook die geduld om die natuur ’n kans te gee om haar werk te doen.” Hy sê hulle het ook begin om verhoudinge te bou met die mense en die omgewing rondom hulle. Daarbenewens…

Die struikelblok om so ’n informele suiwelbedryf in Suid-Afrika op die been te bring, is die Eerstewêreldregulasies waaraan die plaaslike bedryf moet voldoen, sê mnr. Jeff Every, uitvoerende hoof van Amadlelo Agri. “Die groot risiko van onverwerkte melk is die oordrag van onder meer tuberkulose en ensoötiese aborsie. Daarom is dit onwettig om onverwerkte melk in Suid-Afrika te verkoop.” Die enorme kapitaaluitleg wat nodig is om aan gesondheids- en veiligheidsregulasies te voldoen en die mate waartoe dit ’n korter waardeketting onmoontlik maak, is hoofsaaklik hoekom ’n model soos dié in Dar es Salaam nie in Suid-Afrika toegepas kan word nie, sê Every. Hy is nietemin beïndruk deur die doeltreffende verspreidingsnetwerk in Dar es Salaam. Die mate waartoe dit egter staatmaak op ywerige mense met ’n sin vir entrepreneurskap, laat Every…

WIE BETAAL KOSTE OM DAM TE HERBOU? Ek het ’n dam op my plaas wat in 2000 gebreek het, en ek wil dit nou herbou. Die regte om die water uit die dam te gebruik, is tussen vyf dele grond verdeel. Met ander woorde, elke stuk grond is geregtig op 20% van die water van die dam wat te eniger tyd beskikbaar is. Daar is geen serwituut ten opsigte van die watergebruik in die titelaktes opgeneem nie, maar dit is hoe die oorspronklike eienaar van die plaas met die onderverdeling van die plaas in koopooreenkomste van die onderskeie gedeeltes met die kopers ooreengekom het. Wie is verantwoordelik vir die koste verbonde aan die herbouing van die dam? Indien daar geen spesifieke ooreenkoms met betrekking tot die instandhouding van die dam…

Die vrystelling van kweekhuisgasse sal verminder moet word om aardverwarming te beperk. Die verbranding van fossielbrandstof in energie-opwekking, vervoer en nywerheidsprosesse blaas groot hoeveelhede kweekhuisgasse die lug in. Die meeste lande, ook Suid-Afrika, is daartoe verbind om die totale uitskeiding van kweekhuisgasse oor ’n tydperk te verminder. Druk word op nywerhede geplaas om daadwerklik hul koolstofspoor te verklein. Baie lande het reeds koolstofbelasting ingestel om vinniger verandering aan te moedig. VEE SE ‘LANG SKADU’ Gelukkig vir die vervaardigings-, vervoer- en energiesektor het die Voedsel- en Landbou-organisasie van die Verenigde Nasies (VLO) in Desember 2006 ’n verslag gepubliseer wat die blaam van nywerhede na veebedrywe verskuif het. In dié verslag, Livestock’s long shadow: environmental issues and options, is daar beweer dat herkouers verantwoordelik is vir 18% van die totale kweekhuisgasse wat…

Daar word gesê dat ’n mens ’n vriend moet wees om vriende te hê. Baie boere het nie nabygeleë bure nie, anders as in stede waar mense vriende het wat naby aan hulle woon. Daarom is vriendskap so belangrik vir plattelanders. Dis ook hoekom ’n mens boere oral in die wêreld raakloop wat, as jy hulle besoek, lyk of hulle niks het om te doen nie. Hulle sal alles nét so los en jou binnenooi vir ’n koppie koffie, iets te ete, en ’n lekker, lang geselsie met jou aanknoop. Sodra jy jou reis hervat, sal die boer voortgaan met die taak waarmee hy besig was. Die gesegde lui: Meng jou met die soort mense met wie God hom assosieer. As iemand ’n vriend van God is, sal hy vir…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Wes-Kaap vanaf verlede Maart tot Februarie vanjaar. In 15 van die distrikte is stygende prysneigings waargeneem. In streke wat steeds swaarkry weens die droogte, soos die Wynland, die Suid-Kaap en die Karoo, het pryse egter grootliks gedaal. Altesame 486 ooreenkomste is in 27 distrikte gesluit, wat 264 485 ha teen R3,753 miljard behels het. Daar was 42 transaksies van kleur. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (29), staatsaankope van landbougrond (5) en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is (2). Dié proses het 12 172 ha (4,6% van die totaal) teen R307 miljoen (8,1% van die to-tale waarde) behels. Uit die totaal was 163 (33%) transaksies vir grond van…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com BOEREDAE 5 JUNIE: Die Koejawel-produsentevereniging se inligtingsdag, Le Bac-landgoed, Paarl. Wiehahn Victor, 021 872 1501, e-pos: victor@guavas.co.za 23 JUNIE: NWKV-reproduksieinligtingsdag, Bredasdorp. Tania Lusse, 028 212 3160, Jannie Fourie, 083 564 1105. 3 JULIE: Val-boeredag, toerusting en demonstrasies, aangebied deur die Waterval-boerevereniging. Buite Standerton. Hardus, 083 230 2721; Frederik, 072 160 4824, e-pos: www.valboeredag.co.za FEESTE, EKSPO’S 14-15 JUNIE: Napier-wyn-enpatatfees. E-pos: info@napier winepatatfees.co.za, web: www.napierwinepatatfees.co.za 28-30 JUNIE: Spar Kirkwoodwildsfees, River Valley, Port Elizabeth. Jennifer Honsbein, e-pos: jenni@wildsfees.co.za, web: www.wildsfees.co.za, 042 230 0066. 5-7 JULIE: Tzaneen-avofees, Afrupro-pakhuis, Politsi. 082 823 1074, e-pos: avofees@gmail.com KONFERENSIES 3-5 JUNIE: SA Grootkuddekonferensie, Oos-Kaap. Julie McLachlan, 083 740 2720, 012 843 5638, e-pos:…

Nampo-week lig altyd die gemoedere. Die inherente optimisme wat agter dié landbouskouspel steek, lok 80 000 mense en vang my elke keer. Plaaslik vervaardigde tegnologie, soos die enorme hommeltuig wat as spuit gaan dien, getuig van Suid-Afrikaanse vaardigheid. Ou vriende wat ’n mens ’n jaar laas gesien het, maak die paar dae net daardie bietjie ekstraspesiaal. Tot die weer speel vanjaar saam. Die ontydig warm herfsdae gee die laat mielies nog ’n paar dae blaaskans en maak dit aangenaam vir besoekers, ondanks die muskiete wat dit lok. Ongelukkig is daar ander werklikhede. Die lys name op die muur van herinnering aan boere en werkers wat op hul plase vermoor is, is vanjaar weer langer. Gedurende Nampoweek word nog twee boere vermoor. Daar is geen keer aan die slagting nie. Op…

’n Noodtoestand is in die hele Namibië afgekondig oor die rampdroogte wat in sekere dele reeds ses jaar lank duur en veeboere oral op hul knieë het. Die aankondiging is voor verlede week deur die president, dr. Hage Geingob, gedoen. MORNE TOSSA BLAAUW skryf: Dit moes lankal gebeur het, voor diere by die duisende begin vrek het. Maar alles moet mos eers vrek voor hulle wakker skrik! WESSELS VAN VUUREN skryf: Die Noord-Kaap sal seker net voor die volgende verkiesing aandag kry as peilings wys hulle (die ANC) kan hom dalk verloor. Die provinsie is mos op dié stadium ’n sekerheid, dus ’n afskeepkind. ADRI STADLER skryf: Wessels van Vuuren, praat jy! RETHA HAYES COMPION skryf: Die gemiddelde Noord-Kaapse plaas is kaal. Tog lyk dit regtig erg in die suide…

In die boereplan “Vele hanslammers se dors geles” (LBW, 24 Mei 2019, bl. 62) moet die raad oor eierwit by die melk nie gevolg word nie. Net ’n eiergeel word per liter melk aan die lammers gevoer. Landbouweekblad korrigeer graag onjuisthede in artikels en nuusberigte. Stuur inligting oor regstellings so gou moontlik ná die publikasiedatum en verkieslik skriftelik aan Jan Bosman, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000; e-pos: jan.bosman@landbou. com; faks 021 406 2924; tel. 021 406 3183. Verskaf ook u telefoonof selnommer.…

Te midde van aanduidings van ’n beter koringproduksieseisoen, dui die eerste plantvoorneme op ’n toename in die beoogde koringaanplantings. Plaaslike prysvooruitsigte lyk stabiel, wat aangedryf word deur internasionale markfaktore. Die wisselkoers gaan ’n deurslaggewende rol speel, aangesien ’n versterkende rand die invoertariefformule op koring en die omskakeling van die internasionale dollarprys na rand beïnvloed. Die grootskaalse uitslag van varke in China weens die uitbreking van Afrika-varkpes het die internasionale vraag na voergraan skerp laat daal. Pryse op die Chicago-graanbeurs het vanjaar reeds met bykans 30% gedaal. Suid-Afrika gaan in 2019-’20 na verwagting ’n netto invoerder van koring bly, en die plaaslike koringprys sal grootliks bepaal word deur die invoerprys. Die plantvoorneme wat middel April deur die departement van landbou, bosbou en visserye bekend gemaak is, dui op ’n toename van…

Die prys van sampioene het die afgelope jaar redelik dieselfde gebly, sê mnr. Ross Richardson, voorsitter van die assosiasie vir Suid-Afrikaanse sampioenboere (Samfa). Die vraag en die aanbod speel ’n groot rol. Verskaffers sal van tyd tot tyd afslag gee na gelang van die voorraad. Aan die verbruikerskant het hoër brandstof- en elektrisiteitspryse weer ’n ongunstige uitwerking op verbruikers se besteding. Dan word sampioene ’n luuksheid wat minder dikwels in die winkeltrollie beland, sê Richardson. Sampioenboere se vermoë om genoeg van hul produk te lewer, hang grootliks af van die gehalte van die kompos waarin hulle die produk kweek. Die bedryf gebruik heelwat koringstrooi. As dit baie droog is, verswak die gehalte van die strooi wat weer die gehalte van die kompos benadeel en selfs tot verlaagde produksie kan lei.…

Mense, nie Google nie, is steeds die kern van ’n onderneming en maak die grootste verskil in die boerdery, het mnr. George Prinsloo, sakebestuurder by Laeveld Agrochem, op Seil-Safari, die grootste boeredag op ’n skip, gesê. “Boere plaas baie klem op tegnologie en koop produkte aan waarmee hulle hul boerderye kan verbeter, maar moet nooit vergeet van diegene wat vir jou werk en jou help om van jou boerdery ’n sukses te maak nie. As jou seun of jou werkers nie reg gementor word nie, kan generasies se werk en toeweiding tot niet gaan,” het hy gemaan. “Mentorskap moet elke dag deurlopend plaasvind. Sukses kweek sukses, en mense en tegnologie moet in harmonie saam bydra tot sukses. Mense – jou werkers – moet jou voorbeeld graag wil volg, jou passie…

“Ek kan vir jou stories vertel wat jou trane in die oë sal laat kry oor wat mense bereid is om vir jou te doen,” sê mnr. Hendrik Boonzaaier. “Al hoe ons oorleef, is deur die voerskenkings en finansiële bystand deur mense wat ons goedgesind is. Mense het al twee keer my kinders se skoolgeld betaal. As dit nie daarvoor is nie, moet ’n mens seker oppak en loop.” Sy familie en ou skoolmaats van die eertydse Hoër Landbouskool Augsburg help hom, maar hy kry ook hulp van wildvreemde mense wat dikwels anoniem wil bly. Danksy die voerhulp kan hy lammers in die kraal markgereed kry. “Daar is nie ’n manier dat jy vee van die veld af kan bemark nie.”…

Dekgewasse is die nuutste stap in ZZ2 se reis na natuurboerdery. Mnr. Hendrik Pohl, bedryfsbestuurder van ZZ2-vrugteplaas by Ceres, sê die regte dekgewasse sal help om die boorde van hul afhanklikheid van sintetiese stikstofbemesting te speen en ’n deklaag oor die kompos op die bankies verskaf. Pohl het op Landbouweekblad en die Soil Health Support Centre se konferensie oor herlewingslandbou op Joostenbergvlakte gesê dis nie reg om organiese materiaal van ander gebiede te bring nie. “Die deklaag van strooi kan tot my plaas se volhoubaarheid bydra, maar dis nie volhoubaar vir die boere by wie ek die strooi koop nie. En dis waarom ons dekgewasse plant.” Die boerdery se landboukundiges beskou die dekgewasse as ’n plaasvervanger vir die deklaag van strooi of saagsels en as ’n manier om stikstof in…

Breedweg kan agro-ekologie beskryf word deur drie verskillende aspekte wat almal op die ekostelsel-denkwyse geskoei is. Dié aspekte is ’n versameling boerderypraktyke, wetenskaplike beginsels en ’n sosiale beweging wat die doeltreffendheid van die geheel as doelwit het. As ’n stel boerderypraktyke streef agro-ekologie na volhoubaarheid en die herlewing van natuurlike hulpbronne met die oog op groter, stabiele opbrengste. In die wetenskapkonteks ondersoek agro-ekologie hoe die natuurlike stelsel ingespan kan word om ’n herlewingsekostelsel op die been te kry. As sosiale beweging het dit individuele identiteit, onafhanklikheid, maatskaplike geregtigheid, en ‘n gesonde landelike ekonomie as oogmerk.…

OMGEWINGSBEWARING HERGEBRUIK STROOITJIES VAN STAAL Dit duur na raming tot 200 jaar vir plastiekstrooitjies om in die natuur af te breek. Dit is een van die tien gevaarlikste rommelprodukte vir seelewe. Plastiekstrooitjies, waarvan meer as 500 miljoen jaarliks gebruik en weggegooi word, is een van die algemeenste produkte wat opgetel word wanneer strande skoongemaak word. ’n Omgewingsvriendeliker alternatief is nou beskikbaar, naamlik strooitjies van vlekvrye staal wat hergebruik kan word. PromoPlus se Stainless Steel Eco Straws is volgens dié maatkappy vanjaar een van sy topverkopers. Die strooitjies word van 304-voedsel-graad vlekvrye staal vervaardig en is deur die SGS (’n internasionale maatskappy wat produkte toets en sertifiseer) vir higiëniese hergebruik getoets. Die staalstrooitjies is beskikbaar in kleure soos silwer, goud, blou en roosgoud. Daar is ook strooitjies in ’n reënboog van…

Gasse wat die hitte in die atmosfeer vasvang en behou, word kweekhuisgasse genoem. Daar is vier belangrike kweekhuisgasse: koolstofdioksied, metaan, stikstofoksied en fluoorgasse. Na beraming bestaan die kweekhuisgasse wat in die atmosfeer vrygestel word, uit 81% koolstofdioksied, 10% metaan, 6% stikfstofoksied en 3% fluoorgasse. Koolstofdioksied is die produk van die verbranding van fossielbrandstof en sekere vervaardigingsprosesse. Koolstofdioksied word weer deur groeiende plante vasgelê en in die grond teruggeplaas (gesekwestreer). Metaangas is die produk van enteriese fermentasie deur herkouers, maar word ook in die gas- en oliebedryf geproduseer. Die fluoorgasse is sintetiese gasse wat ’n baie groot omgewingsimpak het. Die impak van ’n kweekhuisgas hang af van die hoeveelheid in die atmosfeer, hoe lank dit in die atmosfeer bly voor dit afgebreek word, en in watter mate dit tot aardverwarming bydra.…