Innholdsfortegnelse for 22-Mar-19 i Landbouweekblad

DIE bygewerkte konsep van die geïntegreerde hulpbronprogram (GHP) vir 2019, die land se strategiese plan vir kragverbruik in die komende dekades, toon duidelike tekens van politieke beleidsinmenging en die paai van verskeie belangegroepe deur amptenare van die departement van energie. Die energiekenner mnr. Chris Yelland skryf dié konsepdokumente behoort apolitiese, tegniesekonomiese studies te wees. Beleidsbesluite behoort aan Nedlac en politici oorgelaat te word. Die dwingendste en belangrikste vraagstuk, om die kritieke ingrype aan die voorsienings- en vraagkant van elektrisiteit vir die komende vyf jaar te identifiseer, word nie in die bygewerkte 2019-konsep-GHP aangeroer nie. Soos die 2018-konsep-GHP, wat vir openbare kommentaar uitgereik is, is daar geen kosteberamings by enige van die voorspelde elektrisiteitsvoorraad-scenario’s nie. Dus kan nóg Nedlac, nóg die kabinet, of inderwaarheid enigiemand, enige van die scenario’s wat uiteengesit…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Grondplan plaas private sektor, skenkers aan die stuur ■ Veiligheid begin by ’n sinvolle aksieplan ■ Groenteboerdery: Dertigvoudige uitbreiding binne vier jaar! ■ Schoeman-boerdery bly aanpas ■ Vee: Nuwe tegnieke versnel genetiese vordering SPESIAAL ■ Jag GESIN ■ Wat eet ons vanaand? LANDELIKE INSIG 100 jaar en nie uit nie. Die Schoeman-boerdery van Delmas en Marble Hall het deur elke dekade ontwikkel, aangepas en gekonsolideer, en kyk nou na volhoubaarheid. Lees hoe ’n omkeerstrategie en die uitskakeling van te veel gewasse sy skuldlas binne vier jaar uitgewis het.…

DIE twee onlangse uitsprake oor die kantoor van die waardeerder-generaal se magte om staatsvergoeding af te dwing verteenwoordig ’n belangrike oorwinning vir grondeienaars se regte in onderhandelinge oor grond wat vir grondhervormingsdoeleindes aangekoop het. Albei uitsprake van die Grondeisehof stuit die boelie-taktiek wat die staat die afgelope paar jaar gebruik om grondeienaars te oorreed om kleiner bedrae vergoeding met grondeise te aanvaar. Die sake spruit voort uit grondeise by Melmoth in KwaZulu-Natal en Moloto, noord van Pretoria. Met die Melmoth-eis het die staat en die grondeienaars se waardeerders aanvanklik ooreengekom op ’n vergoedingsbedrag van meer as R760 miljoen. Die waardeerder-generaal (WG) se waardasie was egter baie laer op R420 miljoen gegrond op sy formule ingevolge die regulasies ingevolge die Wet op Eiendomswaardering (Wet 17 van 2014). SKEIDING VAN MAGTE Me.…

’N KLOUSULE dat geen vergoeding betaalbaar is by die onteiening van grond nie, sal nie deug nie, want daar sál eiendom wees wat vergoeding verdien, meen adv. Tembeka Ngcukaitobi, grondkenner en -aktivis. Die parlement se ad hoc-komitee wat ’n wysigingswetsontwerp moet opstel om onteiening sonder vergoeding eksplisiet in die Grondwet aan te dui, het kenners se mening ingeroep oor hoe die wysiging daar moet uitsien. Ngcukaitobi reken ’n grondwetwysiging is nie nodig om onteiening sonder vergoeding toe te pas nie. Die regskenner adv. Wim Trengove, wat ook ’n voorlegging aan die komitee gedoen het, sê omdat die parlement onderneem het om die wysiging wel deur te voer, het hy hom aan die debat onttrek. Hy meen ’n grondwetwysiging is nie nodig vir die staat om sy grondhervormingsdoelwitte te bereik nie.…

1 ZIMBABWE| Theilerose maai onder beeskuddes Tekorte aan buitelandse valuta om dipmiddels aan te koop, is besig om die Zimbabwiese beesvleis- en melkbedryf se stryd teen theileriose lam te lê. Nagenoeg 50 000 beeste het verlede jaar aan dié bosluisoordraagbare siekte gevrek, en die kommunale en kommersiële sektor is ewe kwesbaar daarvoor. Volgens dr. Unesu Ushewokunze-Obatolu, hoofdirekteur van die Zimbabwiese departement veeartsenykundige dienste, moet alle nodige enten dipstowwe ingevoer word. “Wanneer die dip van beeste doeltreffend is, verdwyn die siekte. Die situasie word egter omgedraai wanneer behandelings oorgeslaan word omdat die chemikalieë nie beskikbaar is nie, of wanneer die dipkonsentrasie nie na wens is nie,” sê sy. Daar is planne om dip- en entstowwe plaaslik te vervaardig. — The Sunday Mail 2 NIGERIË | Afrika se grootste rysprodusent Mnr. Audu…

HOEWEL huidige toestande in die Oos-Vrystaat aan die droogte van 2015 herinner, is daar steeds meer hoop vir aartappelboere as vier jaar gelede. Die Oos-Vrystaat ervaar ondergemiddelde reën, soortgelyk aan 2015-’16. Destyds het die streek slegs sowat 13 miljoen sakkies aartappels mark toe gestuur. Dit is sowat 35% minder as die 20 miljoen sakkies in 2018 en 41% minder as die 22 miljoen in 2017. Anders as in 2015-’16 het die streek vroeg in Februarie goeie reën gekry. Boere het gevolglik besluit om eerder die aartappels verder te laat groei as om dit uit te haal. Tans is die grootste gevaar vroeë ryp, en is opvolgreën dringend nodig. Die aangeplante oppervlakte in die Oos-Vrystaat is byna dieselfde as verlede jaar, en in die meeste ander streke word naastenby dieselfde volumes…

Die kommersiële landbou in Suid-Afrika kom onder toenemende druk, en ongunstige weerstoestande in dele van die somerreëngebied, én die effense styging in rentekoerse in 2018, het hierdie druk vererger. Die droogte het daartoe gelei dat die eerste oesskatting aansienlik verlaag is teenoor die vorige twee jaar se oeste, en graanpryse het begin styg. Die invoer van mielies en ander graan is reeds aan die gang. Die debat oor die onteiening van grond gaan voort, wat beleggersvertroue verder ondermyn. Dis ook duidelik dat staatsondersteuning waarskynlik skraps gaan wees, en dat ander funksies wat óók op staatsondersteuning staatmaak, soos navorsing en voorligting, op wankelrige bene staan. Dis alombekend dat die Landbounavorsingsraad (LNR) se uitgawes al vir byna drie jaar sy inkomste oorskry, en in die onlangse begrotingsrede het die minister van finansies…

Sal ’n glasie wyn op Mars dieselfde smaak en ewe veel genot verskaf as hier op aarde? Wetenskaplikes in Georgië is hard aan die werk om dié vraag te beantwoord. Navorsing deur die IX Millennium-projek in Georgië is daarop gerig om wingerdstokke te ontwikkel wat moontlik op Mars in landboukapsules verbou kan word. Dit sal natuurlik baie nuttig wees vir toekomstige inwoners van ’n kolonie op dié planeet. Wynbou is al sedert sowat 8 000 jaar gelede in Georgië toegepas en is een van die redes vir dié land se ambisie om sy wynkultuur tot in die ruimte uit te bou. Dié soeke na ’n Mars-vriendelike druif het in 2016 begin toe toe mnr. Elon Musk aangekondig het dat sy maatskappy SpaceX teen 2024 sy eerste bemande sending na Mars…

Dit is danksy sy broer Ginkel se ultramoderne melkstal en ’n gesukkel met die invordering van data by sy stoetskape dat mnr. Andrew Jordaan van Cradock begin soek het na doeltreffender metodes om sy skape se syfers vas te lê. Andrew, sy pa, Andrew sr., en sy broers, Wilhelm en Ginkel, boer saam op die plaas Spekboomberg net buite Cradock. Andrew is in beheer van die skaapafdeling, Ginkel bestuur die melkery en Wilhelm spits hom toe op die gesaaides, besproeiing en die instandhouding van die werktuie. “Ek het altyd vir my pa gesê die data-invordering by die skape is so versukkeld, want jy moet alles met die hand doen en aande omsit om die data in te voer. Dit is so frustrerend dat jy dit later maar los.” Ginkel gebruik…

WAT WAS JOU SLIMSTE BOERDERYBESLUIT? Om oor te skakel van monokultuurkoring na ’n wisselboustelsel, wat baie voordele vir die boerdery inhou. EN DIE SWAKSTE? Ek weet nie wat my swakste besluit was nie – ons maak gereeld foute, maar vir my is dit belangrik om daaruit te leer en nie dieselfde foute oor en oor te maak nie. WATTER TEGNOLOGIE OF HULPBRON IS ONONTBEERLIK IN JOU BOERDERY? Daar is baie ruimte vir nuwe tegnologie in die boerdery. Tans speel my GPS ’n groot rol om gewasbespuitings en kunsmistoedienings so noukeurig moontlik te doen. ’n Belangrike hulpbron is grondontledings en -kartering, sodat regstellings gedoen kan word. Ek glo dit is die beginpunt wat nooit afgeskeep moet word nie. WAT WIL JY GRAAG VERMY? Daar is ’n paar goed: Onvoldoende vog met…

Ernstige waterbeperkings was van toepassing op boere tydens die voortslepende droogte in die Wes-Kaap. Veral vrugteprodusente het swaar daaronder gely. Spanlede van Fruitlook, wat moderne ruimtetegnologie inspan om besproeiingswater so doeltreffend moontlik te benut, het twee kontrasterende streke ondersoek om die impak van die droogte te bepaal. Dié twee gebiede, die Groenlandgebied naby Grabouw en die Benede-Olifantsriviergebied, het die impak van die droogte heeltemal verskillend ervaar. Volgens mnr. Ruben Goudriaan van die rekenaartegnologiemaatskappy eLeaf in Wageningen, Nederland, wat satellietinligting aan die landboubedryf verskaf, was waterbeperkings vir besproeiing in die somer van 2017-’18 50% in die Breëriviervallei, 60% in die Bergrivier- en Riviersonderend-gebied, en 85% in die Benede-Olifantsriviervallei. “Dit het veroorsaak dat talle produsente van hul wingerde en vrugteboorde uitgehaal het, en gaan ’n langtermyninvloed op produksie hê, veral in die…

Momentum het statistieke bekend gemaak wat toon dat lewensgehalte ná aftrede die afgelope twee dekades drasties verander het. In die verlede het ’n mens se lewensgehalte stelselmatig afgeneem, maar dit is nie meer die geval nie. Albei my oumas was lank bedlêend voor hulle dood is. Deesdae bly mense gesonder en beweegliker tót ’n skielike siekte hulle binne drie tot ses maande wegneem. Dit dui op ’n beter lewensgehalte, maar beteken daar is nie meer tyd om alles reg te maak wanneer die einde nader kom nie. Dit gebeur só onverwags en skielik dat baie mense wat nog veranderings aan testamente wou maak, nie die kans kry nie. Gevolglik is dit baie belangriker om vooruit te beplan en alles reg te kry. Onthou ook dat omstandighede verander. Hoewel ’n afgetredene…

Rooibos-enheuningroomys Rooibos en heuning is uitstekende pasmaats. ■ 500 ml room ■ 100 ml melk ■ 3 rooibosteesakkies ■ 80 ml heuning ■ 4 eiergele, geklits ■ 45 ml strooisuiker ■ 10 ml vanieljegeursel Verhit die room, melk en rooibosteesakkies stadig oor lae hitte terwyl geroer word, tot dit nét begin prut. Verwyder van die hitte, roer die heuning by tot dit in die melk opgelos is en verwyder die teesakkies. Klits die eiergele en strooisuiker tot lig en dik en giet die warm roommengsel in ’n dun straaltjie daarby terwyl aanhoudend geklits word. Gooi alles terug in die kastrol en verhit stadig oor lae hitte tot die eiervla verdik en gaar is, maar nie kook nie. Verwyder van die hitte en roer die vanieljegeursel by. Laat afkoel en giet…

21% Trekkerverkope vir Januarie en Februarie was amper 21% laer as in die ooreenstemmende tydperk in 2018, met 914 eenhede vergeleke met 1 150 verlede jaar. In Januarie is 388 trekkers verkoop, en in Februarie 526. Vanjaar is altesaam nog net 19 stropers verkoop, teenoor 29 in die ooreenstemmende tydperk verlede jaar. Mnr. Greg Cadman, voorsitter van die SA Landboumasjinerievereniging, sê boere in die meeste gebiede is nie seker oor die onmiddellike vooruitsigte op oeste nie. — SA Landboumasjinerievereniging 33% Die sukkelende suikerprodusent Tongaat Hulett se aandeelprys het op 8 Maart met 33% gedaal ná hy aangekondig het hy sal dalk sy resultate moet herverklaar ná “sekere praktyke” aan die lig gekom het tydens ’n strategiese hersiening van sy bedrywighede. Dit was die derde keer in drie weke dat die…

‘Dit is onaanvaarbaar dat boere wat reeds die koste aangegaan het om sonkraginstallasies te bou, en dus reeds die kapitaal en rente moet delg, moet wag vir goedkeuring en terselfdertyd steeds hul volle Eskom-rekening moet betaal.’ MNR. NICOL JANSEN, Agri SA se hoof van handel en ekonomie, oor die gesloer om hernieubare kraginstallasies aan die Eskom-netwerk te koppel. Bl. 22 ‘Ek hoop hierdie is die begin van ’n konstruktiewe verhouding waardeur ons ’n voorbeeld vir ander kan stel.’ MNR. GORDON BROWN, voorsitter van die Tlakgameng-boerevereniging, oor hul samesprekings met hul buurgemeenskappe om plaasbesettings af te weer. Bl. 20 ‘Op die oog af lyk dit asof ons geen Golden Deliciousappels sal uitvoer nie.’ MNR. DANIEL ROSSOUW, voorsitter van die Kooboerevereniging, oor erge haelskade in die Koo- en Montagu-vrugteproduksiestreke. Bl. 23 ‘As…

KOOLSTOF: LANDBOU BEHOORT EERDER RABAT TE KRY Die wetgewing oor koolstofbelasting wat deur mnr. Tito Mboweni, minister van finansies, bekend gestel is, gaan eers vanaf 2023 op die bosbou en landbou van toepassing wees. Wat dit presies behels, is nog onseker, maar daar is intussen stilweg ’n bykomende heffing van 30c per liter op diesel ingebring, wat op 1 April vanjaar in werking tree. Die wetsontwerp op koolstofbelasting gaan ’n ekstra belasting meebring wat op landbouers gehef gaan word. Die wetgewing is geskoei op die beginsel dat die besoedelaar vir sy oormatige koolsuurgasvrystelling moet betaal in die vorm van ’n heffing. Die meeste mense wat ’n basiese begrip van biologie het, sal besef hoe belaglik dit is om die landbou hiermee te belas. Die koolsuurgasmolekule (CO2) word deur die proses…

In die artikel “Aangepaste balkspuit stuit bladspringer” (L BW , 8 Maart 2019) is die rooibosbladspringer verkeerdelik as Cicadulina mbila geïdentifiseer. Dr. Justin Hatting van die Landbounavorsingsraad wys daarop dat Cicadulina mbila die mieliebladspringer is. Die rooibosbladspringer op die foto is Molopopterus theae. Landbouweekblad korrigeer graag onjuisthede in artikels en nuusberigte. Stuur inligting oor regstellings so gou moontlik ná die publikasiedatum en verkieslik skriftelik aan Jan Bosman, Landbouweekblad, Posbus 1802, Kaapstad 8000; e-pos: jan.bosman@landbou.com; faks 021 406 2940; tel. 021 406 3183. Verskaf ook u telefoon- of selnommer.…

DIE aanbevelingsverslag wat prof. Matt Roberts, ’n graanmarkkenner van Amerika, oor die liggingsdifferensiaal saamstel, gaan nie al die antwoorde vir die probleme in die plaaslike graanmark bevat nie. Die verslag word teen middel April verwag. ’n Video met terugvoering van Roberts is vertoon op die werkgroepvergaderings tydens die jaarkongres van Graan SA op Nampopark buite Bothaville. Roberts het Suid-Afrika vroeër vanjaar op uitnodiging van die Johannesburgse Sekuriteitebeurs (JSE) besoek om onder meer streekvergaderings van Graan SA by te woon en inligting van graanboere in verskillende streke van die land te kry. Volgens Roberts is die fundamentele spanning rakende die JSE se graantermynmarkte die baie groot gebiede waarbinne verskillende kommoditeite van verskillende waardes gelewer word, en dat die koste by leweringspunte verskil. Hy sê een van die groot knelpunte wat aangepak…

“ALMAL is bekommerd oor grondonteiening sonder vergoeding, maar dit gebeur reeds voor ons oë,” het mnr. Egon Zunckel, ondervoorsitter van die Kwa-Zulu-Natalse geenbewerkingsklub, gesê op die herlewingslandboukonferensie op Ottosdal, wat Landbouweekblad met die samewerking van Graan SA en die Ottosdal-geenbewerkingsklub aangebied het. Zunckel het aan konferensiegangers foto’s vertoon van erge gronderosie wat hy in die distrik Viljoenskroon in die Vrystaat geneem het. “Ons grond gaan voor ons oë verlore en ons doen nie iets daaraan nie.” Zunckel pas reeds 22 jaar geenbewerkingspraktyke op sy plaas by Bergville in KwaZulu-Natal toe. Hy boer ook in die distrik Warden in die Vrystaat. Danksy die sukses wat hy reeds op sy plaas by Bergville gesien het, het hy nog nooit swaarmoedig van sy plaas by Warden weggegaan nie. “Ek het geweet ons gaan…

DREIGENDE plaasbesettings in die omgewing van die Tlakgameng-nedersetting noord van Vryburg in Noordwes is onlangs voorkom nadat die plaaslike boerevereniging en die gemeenskap besluit het om eerder saam te werk om probleme opgelos te kry. Nadat voornemens om grond van 12 Maart af te beset per brief versprei is, het die Tlakgamengboerevereniging besluit om met die gemeenskap te vergader en oor hul probleme te praat. Mnr. Gordon Brown, voorsitter van die vereniging, sê die vergadering het goed verloop. Die kommunale boere het hul frustrasie weens ’n gebrek aan weiding vir hul beeste beskryf. Die gebied was in die vorige bedeling deel van Bophuthatswana. “Soos wat ons ook met dienslewering van staatskant af sukkel, kom daar niks van die beloftes van grond aan hulle nie. Ons gaan nou saam met hulle…

DIE Gamkadam by Beaufort-Wes het die eerste keer in twee jaar water danksy goeie reënbuie wat vroeër die week oor verskeie dorpe in die Karoo uitgesak het. Mnr. Charl du Plessis van Laingsburg vertel die 20 mm tot 40 mm reën wat in die Klein-Roggeveld en Moordenaarskaroo geval het, was genoeg om die Buffelsrivier te laat afkom. Volgens hom het Merweville ook vroeg in die week goeie reënval gekry. “Niemand het teenspoed met die reën gehad nie, en daar was nog geen berigte van skade nie.” Die kurkdroë Gouritzrivieropvanggebied in die Karoo het ook goeie reën gekry, wat damvlakke laat styg het. Sowat 13 mm reën het die afgelope week in dié gebied geval. Damvlakke daar staan nou op 19,3%. Dit sluit die Gamkadam buite Beaufort-Wes in, wat ná twee…

Cannabis-verbouing kan ’n uitkoms vir die bewoners van duisende hektare onbenutte landbougrond in die Oos-Kaap wees. Mnr. Wandile Sihlobo, ekonoom van die landbou-sakekamer Agbiz, sê die Oos-Kaap, spesifiek die voormalige Transkei, is ideaal geskik om Cannabis van hoogstaande gehalte vir die uitvoermark te verbou. Hy noem dit die land se daggastreek. Dít kom nadat die Grondwethof uitspraak gelewer het dat die private gebruik van dagga nou wettig in Suid-Afrika is. Uitvoermarkte wat Sihlobo identifiseer, is ’n paar Amerikaanse state – Alaska, Colorado, Oregon en Kalifornië – wat die private gebruik van dagga gewettig het. “In die Oos-Kaapse daggastreek heers grootskaalse werkloosheid, en daar is ’n oormaat van onderbenutte landbougrond. “As ons na hoëwaardegewasse kyk, dink ek nie ons moet dagga uit die oog verloor nie. Medisinale maatskappye moet gekontak word…

Die ontwikkeling van weerstandigheid by onkruid en insekplae spruit uit die beginsel van natuurlike seleksie, min of meer soos Charles Darwin dit in 1858 beskryf het. Die titel van Darwin se groot werk, On the origin of species by means of natural selection, or the preservation of favoured races in the struggle for life, is lywig, maar dit beskryf presies wat gebeur by die ontwikkeling van weerstand teen middels vir onkruid-, insek- en selfs siektebestryding op landerye of plase. Die tweede helfte van die titel, die “bewaring van bevoordeelde rasse in die stryd om lewe”, verwys na rasse van ’n spesie, oftewel groepe individue van ’n bevolking wat ’n unieke eienskap het wat hulle onderskei van die res van die individue in die bevolking. Hierdie groep individue kom tot stand…

■ ’n Nuwe geslag verbruikers is meer gesondheidsbewus as ooit tevore. Hulle soek gesonde, gerieflike en vinnige kos wat maklik is om voor te berei, en wat hulle weet goed is vir hul gesinne. ■ Hierdie verbruikers wil weet dat hul kos volhoubaar geproduseer word en dat voedselproduksie nie ten koste van die omgewing geskied nie. Hulle wil met ’n skoon gewete koop en eet. ■ Die storie agter kos en die plek en manier waarop dit geproduseer is, word toenemend in die moderne verbruiker se identiteit ingeweef.…

Meer as 750 gebruikers, waarvan sowat driewart boere is, gebruik dié aanlyn program, ’n uitvloeisel van GrapeLook, vir beter waterbestuur en slimmer besproeiing. Mnr. Ruben Goudriaan sê hoewel die Fruitlook-beginsel tegnologies hoogs gevorderd is, kom dit neer op satellietbeelde wat saam met klimaatinligting gebruik word om kaarte te skep. As produsente data evalueer saam met boord- en wingerdinligting, soos kultivaren grondeienskappe, en bestuurspraktyke, gee dit ’n geheelbeeld van ’n produsent se besproeiing en produksie. Dit verskaf talle vlakke van inligting deur verskillende kaarte van onder meer die waterverbruik in ’n voorafgaande week, of daar watertekorte was, en die hoeveelheid biomassa geproduseer. Data vir die volledige seisoen word aangedui, en omdat meer as een jaar se inligting beskikbaar is, bied dit ook ’n terugblik op vorige seisoene. In die verlede het…

DIEP PLASING VAN KALK Kan die diep plasing (300 mm) van 800 kg kalk enige nadele inhou indien sojabone of mielies daarna geplant word? Daar is boere wat kalk in wye rye bandplaas, asook op grond met ’n laer voedingstatus, oftewel ’n lae katioonuitruilvermoë. Die ekstra kalsium het ’n gunstige uitwerking op die groei van gewasse, veral sojabone, wat ’n kalsiumvraat is. Die konsentrasie van groter volumes kalsium in die band maak egter die langtermynbestuur van voedingselemente in die grond moeilik. Hoë toedienings van kalsium druk kalium uit die grond, wat ’n duur element is om te vervang, veral in die ooste van Suid-Afrika. Winsgewendheid en die gemiddelde opbrengs op lang termyn moet in berekening gebring word in die bepaling van die koste van metodes wat gebruik kan word. Bereken…

Een van Suid-Afrika se grootste boeredae, die Balfour-hooidag, is vroeër vanjaar vir die agtste keer aangebied. Sowat 1 000 besoekers het die dag bygewoon. Mnr. Derick Kuun, voorsitter van die Balfour-boerevereniging, wat die geleentheid aanbied, sê die belangrikste aspek van dié dag is die geleentheid wat dit skep vir onderlinge steun aan boere. “Vir ons as boerevereniging is dit ’n manier om iets vir ons gemeenskap te doen. Dit help ook dat boere, wat vanjaar ’n baie moeilike seisoen beleef, saamstaan en mekaar moed inpraat. Boere maak mekaar sterk wanneer hulle oor hul probleme kan praat.” Tien werktuigmaatskappye het demonstrasies aangebied van onder meer balers, misstrooiers, snymasjiene en harke. Die telersgenootskappe van verskeie skaap- en beesrasse was onder nog veertien ander uitstallers. Die hooidag bestaan hoofsaaklik uit demonstrasies van verskeie…

Nes melktert en biltong is rooibostee ’n instelling in Suid-Afrikaanse huise. Die rooibosbedryf beleef ’n bloeitydperk soos nooit tevore nie. Mnr. Nicie Vorster, woordvoerder vir die Suid-Afrikaanse Rooibosraad, vertel dis veral gesondheidsbewuste verbruikers wat ’n koppie rooibostee skink. Die rooibosprys is tans op ’n hoogtepunt. Wat is die rede vir die styging? Die langdurige droogte in die Wes-Kaap het ’n vernietigende uitwerking op alle droëlandgewasse gehad, rooibos ingesluit. Die bedryf het verskeie stappe gedoen om die risiko’s proaktief te beperk, soos om meer rooibos aan te plant en landboupraktyke te verbeter om te keer dat tekorte ontstaan. Tog is die aanbod steeds ernstig geknou. Pryse het dus gestyg as gevolg van die verminderde aanbod, terwyl die vraag na rooibos relatief sterk gebly het. Die vraag na rooibos het tot groot…

Altesaam 4,547 miljoen skape is in die afgelope jaar plaaslik geslag, met ’n produksie van ongeveer 95,4 ton. Dié slagsyfer is ongeveer 8% laer as die vorige jaar en kan hoofsaaklik aan die droogte toegeskryf word, sê mnr. Gerhard Schutte, hoofbestuurder van die Rooivleisprodusenteorganisasie (RPO). Hy sê daar was die afgelope jaar baie druk op die produsentepryse van alle rooivleis. “Die prys van klas A2-beesvleis is 14,6% laer as ’n jaar gelede, en dit staan nou op R39,39/kg. Die prys van klas A2-lam het op ’n jaargrondslag met 4,6% gedaal en staan nou op R65,49/kg.” Hy sê die redes vir die druk op pryse is die swak koopkrag van die verbruiker, droogte in verskeie provinsies en die uitbreking van beken-klouseer. Die feit dat Suid-Afrikaanse lamsvleis die kleinste prysdaling getoon het,…

Die verskuiwing in plaasgroottes en die sikliese patroon van landboutoestande speel ’n groot rol in die manier waarop landbougrond verhandel word, sê mnr. Johann Bornman, voorsitter van Agri Development Solutions. “Al die provinsies vaar nie ewe goed of ewe swak nie. Die weste van die land word weens die droogte swaarder getref as die ooste, en dit kom oor ’n langer termyn as net die afgelope jaar,” sê hy. In 2018 was die totale aantal plaasverkope landwyd 6,7% laer as in 2017, maar vergeleke met die hoogtepunt van 2008 is dit 49,5% laer. Die aantal hektare wat in 2018 verhandel is, is 11,2% laer as in 2017, maar vergeleke met die hoogtepunt van 2002 is dit 62% laer. “Dit is veral die Vrystaat, die Noord-Kaap, Noordwes en die droër dele…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in die Wes-Kaap vanaf Januarie 2018 tot verlede Desember. In 59,2% van die distrikte is dalende prysneigings waargeneem, hoofsaaklik in die Boland, aan die Weskus, in die Karoo en in die Suid-Kaap. Dit is die streke wat die swaarste kry weens die droogte. Die grootste daling was by Prins Albert (-23,3%) en die grootste styging by Clanwilliam (21,9%). Altesame 522 ooreenkomste is in 27 distrikte gesluit, wat 282 199 ha teen R475 miljard behels het. Daar was 43 transaksies van kleur – 8% van die totaal. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (32), staatsaankope van landbougrond (5) en grond wat vir stedelike ontwikkeling verkry is. Dié proses het 12 209 ha…

Die Afrika-Droughtmaster-beesras is besig om spiere te bult wat ledetal én veilingspryse betref. Vanjaar se eerste veiling is om die draai met diere van mnr. Philip Botha se Bosch Valley-stoetery wat op 3 April op Memel onder die hamer kom, sê mnr. Gert Barnard, voorsitter van die Afrika-Droughtmaster-beestelersgenootskap. Die hoogste prys wat verlede jaar vir ’n bul behaal is, was R350 000. Die koper was mnr. Danie Visser van Namibië en die verkoper Considerata Suid-Afrika van mnre. Kobus en Johan Dannhauser, Vryburg. Die hoogste prys vir ’n vroulike dier was R340 000 wat deur mnr. Johann Pistorius van On Top Drought Masters betaal is. Die verkoper was ook Considerata SA. Die gemiddelde prys wat vir ’n vroulike dier betaal is, was R71 265, terwyl manlike diere gemiddeld R88 180 behaal…

Is dit werklik moontlik om minder insette te gebruik, sonder om opbrengs in te boet? Minder werktuie, minder kunsmis en minder chemikalieë? Dít is sekerlik die belangrikste vraag in die landbou namate kommoditeitspryse aanhou sywaarts beweeg, terwyl ál meer kapitaalintensiewe insette nodig is om opbrengste te handhaaf. Ná die twee herlewingslandboukonferensies wat Landbouweekblad verlede week saam met Graan SA en onderskeidelik die Riemland-studiegroep van Reitz en die Ottosdal-geenbewerkingsklub aangebied het, blyk dit dat dit wat oënskynlik onmoontlik is, tog moontlik is. Van Jason Carter van Suid-Carolina in Amerika tot Danie Slabbert van Reitz en George Steyn van Ottosdal hoor ’n mens wanneer grond se gesondheid herstel, is minder insette nodig om dieselfde opbrengs te kry. Dit gebeur op uiteenlopende soorte grond en met verskillende hoeveelhede reën, maar met dieselfde doel…

MNR. ANDREW JORDAAN JR. is saam met sy pa en twee broers as die Skaapboer van die Jaar aangewys. Hy gesels op bl. 32 oor hoe hy presisieteling toepas en met tegnologie skaapboerdery in die regte rigting wil stuur. Tegnologie kan egter nie goeie bestuur vervang nie, sê hy. VERTEL VAN JOU GESIN. Ek is die afgelope 16 jaar met my skoolliefde, Rykie (van Cradock), getroud. Ons het ’n dogter, Katelyn (7 jaar), en ’n seun, Andrew Zeiss (5). Ons jongste seun is vroeg vandeesmaand gebore. WAT IS JOU STOKPERDJIES? My liefde vir perde het tot ’n telery van uithouritperde gelei. Ek het al selfs ’n paar Arabierkruisings uitgevoer. Ek is ook lief vir jag en vuurwapens en besit ’n wye verskeidenheid kalibers. Ek glo aan etiese jagpraktyke wat aan…

Die onus moet op wit grondeienaars rus om te bewys aan wie behoort grond waarop ’n grondeis bestaan, meen adv. Wim Trengove, ’n regskenner. Trengove het hierdie voorstel gemaak aan die parlement se ad hoc-komitee wat gelas is om die wysigingswetsontwerp oor onteiening sonder vergoeding in die Grondwet op te stel. Die komitee het kenners genader om hom raad te gee oor hoe die grondwetwysiging daar moet uitsien. Trengove het gevra wie die las moet dra om te bewys dat ’n eiendom weens koloniale bevoorregting bekom is wanneer die geskiedenis onbekend en onduidelik is. “Ons geskiedenis maak dit duidelik dat ons as wit mense oor jare heen altyd bevoorreg is deur die rassebedeling. Ek meen ’n veronderstelling van bevoorregting is ’n realistiese en geskiedkundig geregverdigde veronderstelling totdat die teendeel bewys…

DIE Suid-Afrikaanse regering het twee terugvalscenario’s vir Brittanje se uittrede uit die Europese Unie, sê dr. Rob Davies, minister van handel en nywerheid. Die Britse parlement het ’n tweede keer die onttrekkingsooreenkoms afgekeur en moes teen druktyd stem of hy die EU vir ’n verlenging gaan vra sodat hy nie op 29 Maart sonder ’n ooreenkoms die EU verlaat nie. Die EU moet dan besluit of hy die verlenging gaan toestaan of nie. Intussen het die Britse regering aangekondig dat die meeste van sy invoer tariefvry sal wees indien die land die EU sonder ’n ooreenkoms verlaat. Onder die tydelike skema sal 87% van ingevoerde produkte (soos druiwe en sitrus) tariefvry wees. Tans is 80% van dié invoer tariefvry. Tariewe geld egter steeds om sekere bedrywe te beskerm, onder meer…

SOMMIGE boere in die sentrale en westelike dele van die Vrystaat, soos Hoopstad en Bultfontein, het op Graan SA se jaarkongres by Bothaville aangedui hulle oorweeg dit om koring te plant, mits hulle genoeg reën voor die winter kry. Mnr. Johan van den Berg, klimatoloog by Santam Landbou, meen dit kan ’n hoë risiko inhou in die lig daarvan dat talle boere weens te min grondvog nie somergraan kon aanplant nie. Hy meen produsente moet hulself versigtig afvra of koring die oplossing in ’n moeilike produksiejaar is. Hy sê genoeg grondvog moet altyd die eerste oorweging voor planttyd wees. “Die grondvog is gewoonlik nie voldoende om goeie oeste te lewer sonder reën in September en/of Oktober nie. “In die laaste twee dekades lyk dit of die reënvalpatroon geskuif het, en…

SUBTROPICO en Senwes het hul kontantaanbiedings aan aandeelhouers van die Noord-Kaapse landboumaatskappy KLK verhoog. Senwes het ook sy aanbod van ’n aandeleruiltransaksie verhoog, terwyl Subtropico sy aanvanklike alternatiewe aanbod vir Subtropico-aandele teruggetrek het. Subtropico het op 21 Februarie sy aanvanklike kontantaanbod van R17,50 per aandeel tot R19 per aandeel verhoog. Op 11 Maart het Senwes sý aanvanklike kontantaanbod van R18,50 per aandeel tot R19,50 per aandeel verhoog. Alternatiewelik en in enige kombinasie word 1,5 Senwes-aandele per KLK-aandeel aangebied, terwyl daar ook ’n aanbod van 2 Senwesbel-aandele per KLK-aandeel aangebied word. Dié aanbod is ook hoër as die vorige een van 1,4 Senwes-aandele en 1,8 Senwesbel-aandele per KLK-aandeel wat einde Desember 2018 gemaak is. Vroeër het Ernst & Young Advisory Services in ’n onafhanklike waardasie bevind ’n prys van R19 per…

’n Boer wat ’n netwerkverbinde sonkragaanleg oorweeg, nader eerstens ’n diensverskaffer vir ’n kwotasie. Jansen sê dit is belangrik om navorsing te doen en iemand te nader wat die Eskom- en Nersa-prosedure goed verstaan, en ’n produk van gehalte kan lewer. By aanvaarding van die kwotasie vra die diensverskaffer Eskom vir ’n kosteberaming. Eskom gee ’n voorlopige aanduiding van die koste om die beoogde sonplaas aan die netwerk te verbind. As die boer die kosteberaming aanvaar, vra die diensverskaffer vir Eskom om ’n begrotingskwotasie voor te berei. Dit sluit ’n indiepte-ondersoek na die tegniese aspekte van die voorgestelde sonplaas in. Wanneer die boer die begrotingskwotasie ontvang, doen hy aansoek om voorlopige registrasie by Nersa. Ná goedkeuring van Nersa verkry is, kan die diensverskaffer die sonkragaanleg bou. By voltooiing nader die…

WAARDEVOLLE navorsing het gespruit uit moeilike vrae wat tydens die drie jaar van droogte tót die 2017-’18-produksieseisoen van die sagtevrugtebedryf gevra is. Die bedryf gebruik nou die onsekerheid wat die droogte gebring het om nuwe geleenthede te ontgin. Die droogte het tot verliese van sowat 25% in die sagtevrugtebedryf gelei, maar ook tot die algehele bewustheid van oordeelkundige watergebruik en -besparing. Prof. Wiehann Steyn, assistenthoofbestuurder van Hortgro Science, sê alle produksiestreke buiten die Klein-Karoo is vanjaar beter af as verlede jaar wat die beskikbaarheid van besproeiingswater betref. Ten spyte daarvan is talle boere besig om nuwe, verbeterde praktyke en tegnologie toe te pas. Hortgro het al vóór die droogte besef meer kennis is nodig om die regte besluite tydens ’n droogtekrisis te neem. WIL NEIGINGS VASSTEL Hortgro is besig met…

Die toekoms van wêreldwye kosproduksie lê opgesluit in die doeltreffendheid waarmee boere van ’n inset-intensiewe, konvensionele produksiestelsel na ’n diverse, kennisgedrewe produksiestelsel kan omskakel. Groot druk word wêreldwyd op landbouen kosproduksiestelsels toegepas om in die huidige en toekomstige behoefte aan voedselsekerheid te voorsien. Só het dr. Caterina Batello, vooraanstaande kundige van ekostelsels, gesê met die opening van die eerste Agro-ekologiekonferensie in Kaapstad. As slegs die kosteknyptang as ’n aanwyser gebruik word en die neiging geëkstrapoleer word tot in die toekoms, is dit duidelik dat die huidige stelsel op pad is na selfvernietiging. “Die stelsel word tans geskoei op die intensiewe gebruik van insette (kunsmatig en biologies) vir die toename in produktiwiteit. Dít kan nie langer die antwoord wees nie. “Ons moet oorskakel van ’n inset-intensiewe stelsel na ’n kennis-intensiewe stelsel,”…

Twee maatskappye, Bearing International (BI) en Jonnesway, wat al vyf jaar lank in ’n vennootskap betrokke is as verskaffers aan die landbou- en nywerheidsbedryf, het saamgespan en ’n versameling gereedskap uitgekies en saamgestel wat spesiaal op boere se behoeftes gerig is. Dié stel is déúr boere vír boere gekies en bestaan onder meer uit moersleutels, skroewedraaiers, tange, ponse, vyle, ’n hamer, ’n ystersaag en ’n toetstoestel vir elektriese stroombane. Alles pas in ’n stewige gereedskapkas wat maklik agter ’n bakkie se sitplek gebêre kan word. Me. Christie Brill, handelsmerkkoördineerder van Jonnesway, sê die mikpunt is om so buigsaam en aanpasbaar moontlik te wees om aan die vereistes van enige verbruiker te voldoen. Die keuse van gereedskap is baie belangrik. Jonnesway is ’n voorste vervaardiger van gereedskap en doen sake in…

Pratley Mining, ’n maatskappy binne die Pratley-groep, vervaardig die groeimedium Grolite. Dit is op doeltreffender kunsmisopname, plantgesondheid en groei gerig. Mnr. Eldon Kruger, bemarkingsdirekteur, sê die produk bevorder ook waterdreinering, terwyl genoeg vog behoue bly om plante gesond te hou en die opbrengs te verhoog. Die mineraal perliet word in Suid-Afrika vir die groeimedium gemyn en teen temperature van meer as 950°C verwerk om te verseker dit is volkome steriel en vry van onkruid en patogene mikrobes. Volgens die maatskappy verskil dit van ander tuinbou-perliet en beskik oor ’n buitengewoon sterk oppervlakstruktuur wat voorkom dat dit verweer as dit vervoer of gemeng word. Hidroponiese boere kan die produk vir meer as een groeityd gebruik, wat die kostedoeltreffendheid verhoog. Die produk is anorganies en sal dus nie mettertyd verrot nie. Die…

Jare lank moes mnr. Henry Alexander, trekkeroperateur by die Herholdt-boerdery naby Philadelphia in die Wes-Kaap, daagliks tot 50 snylemme op die platsnyer vervang wanneer hy medics ná die winter platsny voor dit gebaal word. “Deesdae vervang ek dalk tien lemme per dag – en dan is dit as daar baie lemme op ’n dag breek.” Hierdie vordering is te danke aan die kliproller wat sy werkgewer, mnr. Dirk Herholdt, en sy seun, Albertus, gebou het na aanleiding van ’n idee uit Australië wat hulle op YouTube gesien het. Dirk soek al jare na ’n plan om van die klippe op die medicslande ontslae te raak. Die roller word gebruik ná die eerste reën in die herfs, wanneer die grond klam is en die medics net begin groei. Die klippe word…

ANGUS 1 Senior en grootkampioenbul, Elegance (RCM 15 19). Eienaar: Mnr. R.C. Malherbe (084 851 8262), Roechama-Angus, Hertzogville. Hanteerder: Mnr. Jan Mongale. Malherbe het ook die junior en reserwegrootkampioenkoei (RCM 16 53) vertoon. 2 Junior en reserwegrootkampioenbul, .50 Caliber. Eienaars: Mnre. L.E. Campher (082 255 3037) en Wilru Campher (op foto), Loumotta-stoetery, Ventersdorp. 3 Senior en grootkampioenkoei, PHD 15 28. Eienaars: Mnre. Piet en Hendrik Delport (082 550 7847), Hide-A-Way’s-stoetery, Schweizer-Reneke. Hanteerder: Mnr. Godfrey Mogajolo. DEXTER 4 Senior en grootkampioenbul, Amadeus Elvin’s Snap SZJ 11 005. Eienaar: Hendrik Strydom en Seuns (073 289 5111), Amadeus-stoetery, Petrusburg. Op die foto is mnre. Hendrik Strydom en Stone Rens (hanteerder). 5 Senior en grootkampioenkoei en uierkampioen, Hollywood Nicole Kidman JJ 09-005. Eienaars: Mnr. Piet en me. Wilma du Preez (060 337 9284). Hanteerder:…

Wes-Kaapse graanprodusente moet verskeie probleme trotseer. Weens die opeenvolgende droë produksiejare, lae opbrengste en die kosteknyptang raak dit ál moeiliker vir boere om ekonomies te oorleef. Gevolglik het die behoefte ontstaan om te soek na moontlike alternatiewe gewasse of verbeterde kultivars van die bestaande gewasse. Breëblaargewasse en gewasse wat stikstof bind, is noodsaaklik binne ’n suksesvolle wisselboustelsel met koring. Dus val die klem op sulke gewasse. Die saad dien as ’n bron van proteïene vir ’n groeiende wêreldbevolking, asook as dierevoeding. Proteïene kan ook op dekgewasse geproduseer word. Met die insluiting van dekgewasse in rotasiestelsels, kan meer diere vir korter tye gedra word. Dit lei tot ’n verhoogde vleisproduksie. Die TABEL toon ’n lys van die verskillende opsies met moontlike voor- en nadele vir Wes-Kaapse toestande. Al die gewasse word…

Neem jy mense in diens? Tans is dit net een persoon, vir wie ek vaardighede soos verpakking, tydsbestuur en meer oor tuinbou geleer het. As ek iemand moet aanstel, kyk ek altyd na hul bereidwilligheid om te leer. Ek glo as jy regtig iets wil doen, dan sal jy. Hoe het jy die kapitaal bymekaargeskraap om die onderneming te begin? Ek moes lank spaar en werk om by die bedrag uit te kom wat ek nodig gehad het om al die verpakking en kunswerke professioneel en visueel te laat ontwerp en druk. Dis nie maklik om ’n besigheid op te bou nie. Wat motiveer jou? Ek vind my krag by die Here. Ek glo dat jou ingesteldheid teenoor jou omstandighede ’n groot verskil kan maak. As iets moeilik raak, probeer…

AGBIZ EEUFEESBEURS SE ONTVANGER BEKEND Me. Lerato Ramafoko (24) is vanjaar die ontvanger van die Agbiz-eeufeesbeurs. Sy het die graad B.Sc. Landbou-ekonomie aan die Noordwes-Universiteit voltooi en werk tans aan haar meestersgraad aan die Universiteit Stellenbosch, met prof. Nick Vink as promotor. Haar voorgestelde navorsingsveld handel oor die opweging van voedselsekerheid teenoor die omgewing. Agbiz het die eeufeesbeurs begin ter viering van ’n aantal van sy lede wat hul 100ste bestaanjaar gevier het. Dié lede is BKB, NWK (110 jaar), OVK, Overberg Agri, Santam Landbou, Senwes (110 jaar), Suidwes Landbou (110 jaar) en VKB. Landbouweekblad sluit vanjaar in sy eeufeesjaar by dié groep aan. Die beurs se waarde is R35 000. VAN ORALOOR MAN VAN HORTGRO LEI INTERNASIONALE VERENIGING Mnr. Nicholas Dicey (foto), voorsitter van Hortgro, is verkies tot voorsitter…

Vanjaar se lietsjieseisoen was tot dusver een met twee kante, sê mnr. Bobby Price, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Lietsjiekwekersvereniging. Boere naby Malelane het ’n moeilike seisoenbegin beleef weens uiterste weer, hoofsaaklik met hoë temperature en lae reënval wat die gehalte van die oes benadeel het. Volgens Price was toestande in die middelste en laaste deel van die seisoen egter beter, wat beteken het die bedryf kon steeds die nodige volumes vir uitvoer produseer. Hy sê boere het gemiddelde, regverdige pryse behaal vir uitvoerlietsjies, en plaaslike pryse was ook gemiddeld. Suid-Afrika se grootste uitvoermark is steeds Europa, maar volgens Price groei die Amerikaanse mark stadigaan. Dié uitvoervolume is steeds klein weens streng fitosanitêre vereistes en omdat Amerikaners nog die Suid-Afrikaanse produk moet leer ken. Hy sê daar is tans geen nuwe…

GAUTENG CARLETONVILLE DOORNFONTEIN (118), 155 ha, aan B. van der Walt, van Cinlo Thirty Eight, R891 250. GROENPLAATS (157), 42 ha, aan Brandvlei Sands (Edms.) Bpk., van WG Wearne Bpk., R4 000 000. PRETORIA SPRINGFONTEIN (213), 124 ha, aan L.G. Doedens en G. Estman, van R.P. Pietersen, R3 000 000. ZONKOLOL (473), 22 ha, aan J.H. Steenkamp, van Y.E. du Plessis, R1 700 000. KWAZULU-NATAL PIETERMARITZBURG HARTEBEEST VLAKTE (1355), 206 ha, aan E.M. Kariuki, van Propateez 63 (Edms.) Bpk., R750000. HARTEBEEST VLAKTE (1355), 253 ha, aan Greytown Hardwares & Supplies (Edms.) Bpk., van Propateez 63, R700 000. UNDERBERG FP 194 B (8304), 306 ha, aan RG-trust, van Okwenkosi Farming (Edms.) Bpk., R3 534 000. UTRECHT FAIRPLAY(870),245ha,en ROODEKOPPE (119), 1 535 ha, aan Bonding Mode Trade, van Tijgerkrans-trust, R18 000 000.…

BOEREDAE 4 APRIL: Vryburg-skougenootskap se boeredag met Dawie Roodt, dr. Faffa Malan en Heinrich Bruwer, Vryburgskouterrein. 053 927 3945, e-pos: vryburgskouadmin@webafrica.org.za 10 APRIL: Plaasbesoek aan John Eustace, Voermol se Beesboer van die Jaar, Underberg, KwaZulu-Natal. C.T. du Plessis, 072 441 5663, e-pos: ctdup@vodamail.co.za; Mark Scott, 082 771 6659, e-pos: majscott@webafrica.org.za 11 APRIL: Marlo-kwekery se boeredag. Lena Strydom, 015 285 5004, e-pos: kwekery@marlofarms.co.za, web: www.marlofarms.co.za 17 APRIL: Ficksburg-landbouvereniging se boeredag, Hammonia. Presisieboerdery en proewe. Theunis Pretorius, 083 451 0613. FEESTE, EKSPO’S 21-27 MAART: Landbouweekblad se Eeufees-voorbladuitstalling by die KKNK, Oudtshoorn. E-pos: jacolette.kloppers@landbou.com 29 MAART: Qualité-toekenningsdinee, Suid-Afrikaanse suiwelkampioenskap, Grand West, Kaapstad. Aangebied deur Agri-Expo. 021 975 4440, web: www.cheesesa.co.za, e-pos: cheese@agriexpo.co.za 1-5 APRIL: Laeveld Agrochem Seil-Safari, MSC Musica. E-pos: bespreek@seilsafari.co.za, web: www.seilsafari.co.za 4-14 APRIL: Stars of Sandstone-veteraanmasjinerie- en erfenisfees, Ficksburg, Vrystaat.…