Innholdsfortegnelse for 22-Dec-17 i Landbouweekblad

TWEE MANNE MET ’N TOEKOMSBLIK Adj.pres. Cyril Ramaphosa sien in sy toekomsblik dat daar ’n miljoen werksgeleenthede in die landbou geskep word. Dié toekomsblik grond hy op sy inkubasiesentrum vir klein en mediumgroot ondernemings waarin 1 237 ondernemings geskep is wat werk vir 10 527 mense geskep het onder die vaandel van die Cyril Ramaphosa-stigting. As hy die werksaamhede van sy stigting kan uitbrei en 1 miljoen werksgeleenthede in die landbou kan skep, sal hy ’n nasionale held wees en sal Suid-Afrika so ver van rommelstatus wegbeweeg dat dit nooit weer ’n faktor sal wees nie. Mnr. Ramaphosa, laat dit asseblief nie net by praatjies bly nie. Skep asseblief die werk sodat die hele land daarby kan baat vind. Ek weet nie of Ramaphosa bewus is van ’n ander man…

Die feestyd is ’n geleentheid vir misdaad, en geen plaasbewoner kan bekostig om te laat slaplê met gewone veiligheidsmaatreëls nie, waarsku mnr. Kobus Breytenbach, voorsitter van Agri SA se komitee vir landelike veiligheid. “In die feestyd kry plaasmense familie en vriende wat kom kuier vir Kersfees en dan is almal in ’n gemaksone. ’n Mens is nie oplettend vir vreemde voertuie wat op plaaspaaie ry nie.” sê hy. Hy maan ook boere om bure en die plaaslike polisiekantoor in kennis te stel van hul afwesigheid sodat polisie en lede van die plaaswag die omgewing kan patrolleer. Breytenbach herinner boere ook daaraan om veiligheidsmaatreëls, soos diefwering en veiligheidshekke, te tref, en nie kontant onverantwoordelik op plase te hanteer nie. Hy benadruk ook weer die wenk dat boere ’n gelaaide selfoon in…

DIE Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV) se voorstel dat die wolbedryf ondersoek instel na maniere om te verseker dat broodnodige dienste aan wolboere volhoubaar gefinansier word, is by die jongste vergadering van die Wolforum uitgestem. Dié dienste sluit in skeeropleiding, navorsing oor roofdierbekamping en roofdier-monitering, wat uit die Woltrust gefinansier word, asook verspreiding van die organisasie se amptelike publikasie, Die Wolboer, aan almal wat by wol ’n belang het. Die ondersoek sou net kon voortgaan indien daar konsensus op die forum was, maar Wol Suid-Afrika se twee verteenwoordigers het teen die voorstel gestem. Bewerings het ná die vergadering op sosiale media die rondte gedoen dat die NWKV met dié versoek “verskuilde motiewe” gehad het. Mnr. Danie Schoeman, voorsitter van Wol Suid-Afrika, wou nie op dié beweringe kommentaar lewer nie, maar het er-ken…

OMNIA , ’n verskaffer van chemiese produkte aan onder meer die landbou, vra in ’n dringende hofaansoek in die Hooggeregshof in Pretoria dat Foskor, die enigste verskaffer van fosforsuur in die land, en sy direkteure aan minagting van die hof skuldig bevind word. Omnia sê in ’n verklaring dit volg nadat Foskor ’n bevel van die Mededingingstribunaal oor die prys van fosforsuur verontagsaam het. Die tribunaal het in 2010 bevind dat Foskor, teenstrydig met die Mededingingswet, buitensporige pryse gevra het. Die tribunaal het beveel dat Foskor nie meer as die vry-aanboord-Richardsbaai-prys vir fosforsuur mag vra nie. Omnia sê Foskor het egter sedert middel 2014 ’n hoër prys begin vra – hoër as die internasionale prys. Omnia het die Hooggeregshof toe gevra om die tribunaal se bevel af te dwing en…

 ONDER die talle wilde en onrealistiese uitsprake oor grond uit regeringsoorde was planne vir onteiening sonder vergoeding, grondplafonne en restitusie sonder afsnypunte. ‘Syfers wat dikwels deur politici uit die lug gegryp word om populistiese stellings maak, is nou as onwaar bewys.’ Reeds in die Staatsrede het pres. Jacob Zuma gesê die Regering wil grond sonder vergoeding onteien. In aansluiting daarby het mnr. Gugile Nkwinti, Minister van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, gesê restitusie moet in ’n proses sonder speratums verander word om mense se grondregte te herstel. Dit duur in elk geval al langer as 20 jaar. Intussen het daar nie veel gekom van die Kommissie vir die Herstel van Grondregte se mikpunt in Maart 2016 om die 7 419 eise wat toe onafgehandel was, teen 31 Maart vanjaar af te…

TEENSTANDERS van mineraalontginning in landbougebiede het vanjaar baie sukses behaal. In Oktober het die Hooggeregshof in Grahamstad die Regering se regulasies vir hidrobreking tersyde gestel. Die Wes-Kaapse Hooggeregshof het vroeër beslis teen Rhino Oil and Gas se eksplorasie-aansoek op meer as 800 000 ha landbougrond in die noorde van KwaZulu-Natal. Intussen staan Agri SA omgewingsmagtigings aan Rhino vir olie-en-gaseksplorasie op altesaam 2,4 miljoen hektaar in die Vrystaat, Noordwes, KwaZulu-Natal en die Oos-Kaap teen. Peninsula, wat uraan by Beaufort-Wes en Aberdeen wou myn, het aangekondig hy gaan hom aan die Karoo onttrek.…

MNR. BRIAN CORBISHLEY (79) Mnr. Brian Corbishley, ’n boorling van KwaZulu-Natal en stigter van Pioneer Saad wat later Pannar geword het, is op 7 Januarie op Greytown oorlede. Volgens mense wat hom goed geken het, was hy ’n uitsonderlike sakeman wat deur sy maatskappye vir tienduisende mense werk geskep het. Hy het in 1957 die meerderheid aandele in ’n jong onderneming vir 300 pond gekoop met geld wat hy by sy pa geleen het en Pioneer op 27 Mei 1958 geregistreer. Pioneer Saad het later Pannar geword en is in 2013 aan die multinasionale maatskappy DuPont verkoop. Van sy ander maatskappye is Starke Ayres (tans die grootste groentesaadmaatskappy in private besit in Afrika), Pidelta (’n boerdery op ongeveer 8 000 ha) en Kombat (’n vervaardiger van landbouchemikalieë). MNR. MANNY DA…

JY WAS DIE JONGSTE RAADSLID NÓG VAN MERINO SA. Ja, ek het vir nege jaar in die bestuur gedien as Oos-Kaapse verteenwoordiger. Daarna het ek by die Nasionale Wolkwekersvereniging aangesluit waar ek tot Oos-Kaapse ondervoorsitter verkies is. GAAN JY WEER BOER IN AUSTRALIË? Nee, dit is nie deel van my toekomsplanne daar nie. Ek sal egter graag in die Merinobedryf betrokke wil bly en het reeds voelers in dié verband uitgesteek. IS JY VAN PLAN OM AF EN TOE IN SUID-AFRIKA TE KOM KUIER? Beslis. Ek verkoop nie die gedeelte van die plaas waarop die woonhuis staan waarin my ouers gewoon het nie. Ek het ook ’n broer en suster wat gereeld hierheen sal kom.…

Wanneer Charles Back uitgevra word oor opvolgbeplanning, kom sy antwoord sonder aarseling: “Ek wil graag hê dat Fairview eendag ’n besigheid word vir die mense wat hier werk, die mense wat die besigheid saam met my gebou het. Altesaam 10% behoort reeds aan my bestuur — baie van hulle is mense van kleur — en ek praat nie eintlik daaroor of gebruik dit as ’n bemarkingsding nie, maar dis die werklikheid en die mense het daar gekom deur toewyding. Hulle verdien dit.” Charles bedink nou planne om die werkers ook by grondbesit te betrek. Hy’s glad nie ’n voorstander daarvan dat mense deel gemaak word van sukkelende plase in ’n poging om die besigheid om te keer nie. “Dis laf. Ek kan baie meer doen met die 600 mense wat…

DROOGTE Ceres-boere staan bont met planne In die Ceres-omgewing moes vrugte- en groenteboere woes planne maak om kop bo water te hou in die droogte, wat nou al sowat drie jaar voortduur en allerweë beskou word as die ergste in meer as ’n honderd jaar. Mnr. Robert Zulch van Wakkerstroom in die Witzenbergvallei se damme was in Januarie 2016 al byna leeg – met nog 75% van die oes wat aan die bome gehang het. Vanjaar het hy hom só doeltreffend voorberei op minder water dat hy sy vorige rekordoes met 5% kon verbeter. Die belangrikste is om betyds te reageer en vroegvroeg al jou planne te maak, soos om lank voor vrugset seker te maak daar sit nie ’n oormaat blomme aan die bome nie, sê hy. Ander oplossings…

1 Senior kampioenram (wol). Eienaar en hanteerder: Mnr. Joe Wilkinson (sel 072 146 0467), Enkeldoorn-stoetery, Vereeniging. 2 Junior kampioenram (wol). Eienaar: Mnr. Manie Lombard (links, sel 083 232 4324), Stelenastoetery, Oranjeville. Hanteerder: Mnr. John Khanye. 3 Kampioen-ramlam (wol). Eienaar: Mnr. Nico von Wielligh (links, sel 079 671 1 1 93) Vonrinostoetery, Standerton. Hanteerder: Mnr. Lucas Thuwala. 4 Kampioen-superlam. Eienaar: Mnr. Manie Lombard (links), Stelena-stoetery, Oranjeville. Hanteerder: Mnr. Michel Makhubu. 5 Kampioen-ramlam (lig). Eienaar: Mnr. Francois Wessels (links, sel 082 352 5101), Fransonet-stoetery, Standerton. Hanteerder: Mnr. Toto Mdake. 6 Kampioen-ramlam (swaar). Eienaar: Mnr. Joe Wilkinson (links), Enkeldoorn-stoetery, Vereeniging. Hanteerder: Mnr. Michel Ramaro. 7 Junior kampioenram (regs) en die reserwe junior kampioenram. Eienaar: Mnr. Joe Wilkinson (naasregs), Enkeldoorn-stoetery, Vereeniging. Ook op die foto is, van links, me. Elmari Wilkinson, mnr. Johan Conradie,…

20 TON SYBOKHAAR ’N MYLPAAL! Angorabokboere laat hulle nie deur die droogte onderkry nie. Mnr. Wentzel Lombard, wat in die distrikte Somerset-Oos en Cradock boer, het bykans 20 ton sybokhaar in Port Elizabeth afgelaai by CMW, die vesel-afdeling van die OVK-groep. Dit is die grootste sybokhaarskeersel wat in 20 jaar by ’n veilingsmakelaar afgelewer is. Mnr. Pierre van der Vyver, sybokhaarbestuurder van die OVK/CMW-groep, sê Wentzel lewer al die afgelope twee jaar die grootste skeersel by ’n veilingsmakelaar. Om egter ’n skeersel van dié omvang te midde van ’n erge droogte te lewer, sit nie in enigeen se broek nie. STOETTELER VAN DIE JAAR Dr. Joggie Briedenhann van die Bonsmarastoetery Hartebeestloop by Stampriet, Namibië, is as Stoetteler van die Jaar bekroon. Dié eerbewys is tydens die Aldamveeskool in die Vrystaat…

Plaaskombuis word Woensdae om 18:30 op Via (kanaal 147 op DStv) uitgesaai. Die reeks word aangebied met die samewerking van Landbouweekblad. Elmarie en Christoffel Spies is die sesde geslag wat op die familieplaas Arbeidslus boer. “My man en skoonpa boer met skape, tabak, uiesaad, koolsaad en preiesaad. En ek en my skoonma boer met die gastehuis.” Haar skoonma, Annelie Spies, het in 1989 die heel eerste gastehuis in die omgewing begin. Ná Elmarie en Christoffel se troue het hulle saam nóg een van die ou opstalle op die plaas gerestoureer en in ’n gastehuis omskep. Die restaurant op die plaas, waar gaste hul etes geniet, dateer van 1857. So tussendeur ma-wees vir hul vier kinders en al die gastehuisbedrywighede, bedryf Elmarie ook ’n gewilde koffiewinkel en deli. Op dié manier…

Kersfees bring tog lig en hoop. Dit laat ons weer met sagte oë na mekaar kyk. Kersfees – die fees van ons Heiland se menswording! Hoe moet ons dit beskou? Is dit verdigsel? Dalk ’n mooi sprokie, soos Rooikappie of enige ander mooi verhaal waarmee oud en jonk hulle kan identifiseer? Dit bevat soveel elemente wat vir kleinerige kinders vreugde kan bring – ’n babatjie in ’n krip, skaapwagters wat presentjies aandra, engele wat sing en ’n ster wat deur die lug beweeg na Betlehem, die geboortedorp van die Wonderkind. Maar ook vir volwassenes wat vuisvoos is in ’n wêreld wat pap is van ellende. ’n Groot deel van die mensdom smag na iets moois, iets wat hulle uit die ellende kan lig. Kersfees bring tog lig en hoop. Dit…

MNR . Pierre Wahl, hoofwynmaker by Rijk’s-kelder naby Tulbagh, is vanjaar op die vereniging vir oudstudente in keldertegnologie aan Elsenburg (EKOV) se 35ste jaarvergadering met die EKOVwisseltrofee bekroon. Talle oudstudente het die geleentheid by die Aan de Doornskelder by Worcester bygewoon. Die EKOV-prestasie neem verskeie eerbewyse in wynkompetisies en vooruitstrewende wynbedrywighede oor ’n lang tyd in ag. Die afgelope jare het Wahl en sy span vele prestasies behaal. Hulle het veral naam gemaak met Suid-Afrika se inheems gekweekte rooiwynkultivar Pinotage. Deurlopende en toenemende erkenning vir produkte van topgehalte speel ’n groot rol met die oorhandiging van die eerbewys. Sedert die eerste Absa Top10-Pinotagekompetisie in 1997 is Rijk’s een van Suid-Afrika se toppresteerders. Rijk’s het ook vyf sterre van Platter vir Cabernet Sauvignon, Shiraz en Pinotage ontvang. Wahl is in 2010…

’n Onderneming wat kleinboere help om markte vir hul produkte te vind, ondersteun ’n groep Gautengse kleinboere wat jalapeño-rissies op drie hektaar aanplant. Me. Leeko Makoene, stigter van Made with Rural, sê jalapeño’s floreer in warm weer en word tans net in die somer geplant. “Ons wil ons netwerk uitbrei om boere in Limpopo en Noordwes in te sluit sodat ons deurlopend, deur die hele jaar, ons kliënte kan voorsien.” Made with Rural se sakemodel is vraaggedrewe en die meeste gewasse word op kontrak geplant. “Ons plant hoofsaaklik wat kliënte versoek.” Pryse word vooraf beding en vasgemaak. “Ons het ’n stewige model geskep wat groepsaankope en -verkope by klein en mediumgrootte boerderye aanmoedig.” Maatskappye wat by sulke boere wil koop, nader Made with Rural dus. Die onderneming gebruik ’n deel…

GAUTENG CARLETONVILLE DOORNPOORT (347) 43 ha, aan die nasionale Regering van die RSA, van E. en P.W. Moller, R1 700 000. ZUURBEKOM(297)74ha,aan African Brick Centre, van Addo Bricks (Edms.) Bpk., R424 359. ZUURBEKOM(297)74ha,aan Urban Partners Prop Zuurbekom (Edms.) Bpk., van African Brick Centre, R1 026 000. KWAZULU-NATAL UNDERBERG FS (2177) 20 ha, aan D.S. Carter, van G.D. Carter, R2 800 000. UTRECHT WITKLIP (98) 177 ha en ROODEKOP (7) 225 ha, aan J.J. Kubheka, van Bushbell 150 en Bushbell 150, R3 000 000. LIMPOPO DENDRON BROEDERSDRIFT (958) 209 ha, aan Manorvlei Farm, van Hillside Plantations, R20 000 000. KAREEBOSCH (618) 24 ha, aan S.B. Swart, van B.S. van Schalkwyk, R3 000 000. LEPHALALE TROMPETTERSFONTEIN (422) 240 ha, aan Klarinet Eiendomme, van Quagga Adventures And Safaris, R6 000 000. MARKEN GOOD…

BOEREDAE 17 JANUARIE: Balfourhooidag. Balfour, Mpumalanga. Nuutste toerusting en demonstrasies. Gert, sel 083 455 1587; Carel, sel 083 627 1354; Wouter, sel 083 390 2346. 17 MAART: Onderstepoort-boeredag. Lizemari de Klerk, e-pos: lizemari.ter@gmail.com; sel 072 380 0846. 4 JULIE: Val-boeredag, toerusting en demonstrasies, aangebied deur Waterval-boerevereniging. Buite Standerton. Hardus, sel 083 230 2721; Frederik, sel 072 160 4824; Elizna, sel 082 455 5636. EKSPO’S EN ANDER 18 JANUARIE: VinPro-inligtingsdag. KIKS, Kaapstad. Web: sales.vinpro.co.za; e-pos: info@vinpro.co.za; tel. 021 276 0429. 22 JANUARIE: Die internasionale Wagyu- bedryf en vooruitskouing vir Namibië; praatjie: die genomika-era. Windhoek. E-pos: admin@wagyu-sa.co.za; web: www.wagyu.org.za 13 FEBRUARIE: Nasionale Wolkwekersvereniging se jaarlikse algemene vergadering. Victoria-Wes-gholfklub. Lillian Maree, sel 082 572 1961 ; Gawie van Wyk, sel 083 270 3161. 13 FEBRUARIE: Wagyu SA se raadsvergadering. Bloemfontein.E-pos: admin@wagyu-sa.co.za; Web: www.wagyu.org.za…

46 °C ’n Bloedige warm week in die Wes-Kaapse sitrusproduksiegebied, waar temperature van tot 46 °C in die Citrusdal-omgewing gemeet is, het vrese laat ontstaan vir erge vrugteval. Dit het in die Gamtoosvallei gebeur ná soortgelyke hitte daar sowat vyf weke gelede. In albei gebiede is daar kommer dat volgende jaar se oes selfs meer skade kan ly omdat daar nou nog minder water vir besproeiing beskikbaar is as aan die begin van die seisoen. — Fresh Plaza R9,3 miljard In die derde kwartaal is meer as R3 miljard se primêre landbou- en bosbouprodukte in Suid-Afrika vervoer, en R6,2 miljard se verwerkte kos-, drank- en tabakprodukte. Die waarde van eersgenoemde was 12,5% meer as in die ooreenstemmende tydperk verlede jaar, en van laasgenoemde 26,5% meer. Dié styging was die grootste…

‘As jy iets vreemds buite hoor, moet liefs nie uitgaan nie. Aktiveer liewer die veiligheidstelsel.’ MNR. KOBUS BREYTENBACH, Agri SA se veiligheidshoof, oor plaasveiligheid tydens die feestyd. Bl. 15 ‘Dis nie goed vir ’n ou se senuwees dié tyd van die jaar nie.’ MNR. GYS OLIVIER, ’n saaiboer van Hertzogville, oor die gebrekkige reën op sy plaas. Bl. 18 ‘Indien die voorstel aanvaar word, sal die heffing slegs sowat 0,3% van die SA skeersel-waarde beloop vergeleke met die 2,7% wat Australiese boere vrywillig betaal.’ MNR. GUILLAU DU TOIT, voorsitter van die Nasionale Wolkwekersvereniging, oor ’n finansieringsplan vir steundienste wat Wol SA verlede week afgekeur het. Bl. 16 ‘Dit is redelik buitengewoon dat Foskor weier om dié noodsaaklike produk in die hoofgroeitydperk vir die landbou aan plaaslike kunsmisprodusente en dierevoerverskaffers te…

MNR. TINK STRYDOM, skaapboer van die plaas Hartebeesfontein naby Barkly-Oos het besluit om alles in Suid-Afrika op te pak en na Australië te verhuis. Hy hang sy boerderyskoene op, maar wil steeds by die Merinobedryf betrokke wees. Lees die artikel op bl. 34. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek is met Leanie (néé Muller) getroud en ons het drie kinders, Carla (4), Tink (3) en Janu (2 maande). WAAR HET JY GESTUDEER? Ek het op Barkly-Oos en Tweespruit skoolgegaan en my landboudiploma aan die Landboukollege Grootfontein verwerf. Ek is daarna weermag toe en het 1992 saam met my pa kom boer. WATTER RUGBYSPAN ONDERSTEUN JY? Ek was ’n Blou Bul gewees. WAT DOEN JY VIR ONTSPANNING? Ek skiet teiken met my Swedish-Mauser 6.5 x 55. Ek laai my eie patrone.…

DIE nuwe swart ekonomiese bemagtigingskodes vir die landbou (AgriSEB-kodes) bring ’n oorspoeleffek wat kan meebring dat selfs kleiner boerdery wat produkte aan kettingwinkels lewer, onder druk geplaas word om aan die kodes te voldoen. Dit is omdat daardie winkels se bemagtiging-telkaart ook deur die boer se bemagtigingstatus beïnvloed word. Só waarsku mnr. Christo van der Rheede, adjunk-uitvoerende direkteur van AgriSA. Die wysigings aan die Agri-SEB-kodes is ná ’n lang gewag op 8 Desember in die Staatskoerant afgekondig en vervang die ou kodes wat in Desember 2012 afgekondig is. Van der Rheede sê hoewel die kodes sekerheid bring oor wat die landbousektor te doen staan om te transformeer, het dit ook die potensiaal om produsente en verwerkers ’n erge knou toe te dien. Hy sê die groot probleem is dat betreklik…

DA AR was vanjaar ’n toename in onwettige jag met honde op Suid-Afrikaanse plase, en dié neiging kan in die feestyd toeneem, waarsku Agri SA. “Dit lyk of dit ’n meer algemene sport raak, en met die feestyd op hande is dit ’n maklike manier om geld te maak, asook om goedkoop vleis in die hande te kry,” sê mnr. Kobus Breytenbach, voorsitter van Agri SA se sentrum vir uitnemendheid vir veiligheid. Hy sê in sekere gevalle word die honde ook gebruik om vee te beseer sodat die honde se eienaars die vee makliker kan steel. Boere word gemaan om tydens die feestyd ook paraat te wees wat veediefstal betref. Luidens ’n inligtingsdokument van Agri SA word ’n grondeienaar aangeraai om sy plaaslike plaaswagstelsel in kennis te stel wanneer verdagtes…

TEEN die huidige vlakke waarteen wol verhandel, kan ’n mate van weerstand in die tekstielbedryf te wagte wees as pryse verder sou styg. Die feit dat die vesel hom egter in ’n nismark bevind en wêreldwye produksie nie skerp toegeneem het nie, behoort die mark oor die mediumtermyn te ondersteun, sê mnr. Peter Ackroyd, voorsitter van die Internasionale Woltekstielorganisasie (IWTO) Ackroyd het vroeg Desember die halfjaarlikse byeenkoms van die IWTO in Port Elizabeth gelei. Hy sê ondanks die feit dat wol slegs 1,2% van wêreldveselverbruik verteenwoordig, dit ’n dominante plek in die luukse end van die mark beklee. “Dit is egter ook dié verbruikers wat baie bedag op die omgewing, volhoubaarheid en dieresorg is. Groenes het die afgelope paar jaar uit hul pad gegaan om wol af te kraak omdat…

SOMERGESAAIDES | Die uurglas loop leeg “Dis nie goed vir ’n ou se senuwees dié tyd van die jaar nie,” sê mnr. Gys Olivier, ’n saaiboer van Hertzogville in die Wes-Vrystaat, oor die wisselvallige weer wat al die hele planttyd heers. By Viljoenskroon het sommige boere se reënmeters al oorgeloop, terwyl ander boere tussen Parys en Potchefstroom sê hul beeste trek swaar weens besonder nat toestande. Olivier sê hy het nog nie voldoende reën gehad om te kan plant nie. In die eerste week van Desember het hy maar 7 mm gehad, maar elders in sy distrik het daar al 30 mm geval en was die trekkers aan die gang. Olivier sê hulle hou wel moed. Die situasie beïnvloed nie net boere se vermoë om binne die optimale planttyd te…

Hy meen wit boere se praktiese ervaring moenie geringgeskat word nie. ’n Mens kan al die kennis uit ’n handboek hê, maar sonder ervare boere se hulp gaan ’n nuweling dit nie maak nie. Daarom het die landbou almal – wit en swart boere – nodig. Mnr. Senzeni Zokwana, Minister van Landbou, Bosbou en Visserye, het mentorskap aangemoedig aan die hand van mnr. Bobby Godsell, voormalige uitvoerende hoof van AngloGold, wat ’n mentor was vir mnr. Patrice Motsepe, mynmagnaat en een van die rykste mense in Afrika. Me. Lindiwe Zulu, Minister van Kleinsake-Ontwikkeling, meen die landbou moet beskerm word, maar gevestigde boere moet ter wille van hul eie volhoubaarheid en oorlewing kyk hoe hulle ander kan help.…

VEEBOERDERY kan net winsgewend, volhoubaar en internasionaal mededingend wees as boere die regte opleiding, inligting en voorligtingsdienste ontvang. Die Regering voorsien nie meer dié dienste aan kommersiële rooivleisprodusente nie. Dit het ook in die private sektor grootliks tot ’n stilstand gekom. Boere verwag dus van die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) om dié dienste aan hulle te lewer, sê mnr. Gerhard Schutte, hoofbestuurder van die RPO. “As boere die regte inligting ontvang, bydraes oor beleidsake lewer en aan ontwikkelingsprojekte deelneem, kan dit Suid-Afrika meer selfvoorsienend ten opsigte van rooivleisproduksie maak. “Dit sal onder meer die voordeel inhou dat die betalingsbalans verbeter, ekonomiese groei verseker en ’n groter bydrae tot voedselsekerheid gelewer word.” Met vee word op meer as 70% van die landbougrond in die land geboer. ’n Stabiele rooivleisbedryf wat doeltreffend bestuur word,…

Die afgelope jaar sal sekerlik om ’n klomp redes onthou word as ’n moeilike jaar in die landbou-ekonomie, wat vir baie boerderye ook groot probleme ingehou het. Dit wil voorkom of wisselvalligheid aan ’n breë front aan die orde van die dag is – van die politiek deur die ekonomie tot selfs die weersomstandighede. Wat ’n sekerheid geword het, is die ou gesegde: “Al wat seker is, is onsekerheid.” Die dilemma is dat onsekerheid en wisselvalligheid al hoe meer word en dit verg toenemend aanpasbaarheid in die landboubesigheid. Dit vereis nuwe maniere van doen en dink sonder om jou besigheid se voortbestaan met een besluit op die spel te plaas. Dit gaan oor aanpassinge wat voortdurend gedoen moet word, maar binne die werklikheid van die natuur en die boerdery se…

Dis asof mnr. Charles Back van Fairview- en Spice Routefaam half terugdeins wanneer hy gelukgewens word met die nuutste veertjie in sy hoed, dié van Landbouskrywers SA se Boer van die Jaar. “Ek het dit regtig nie verwag nie,” sê hy, met opregtheid wat vlak in sy blou oë lê. “Die ander outjies is ordentlike boere, ek is sommer net ’n winkelier!” Die geluksengel was seker maar aan sy kant, reken hy. “Dit het baie te doen met my oupa en pa wat voor my was. Ek is die een wat die eerbewyse kry, maar hulle het al die harde werk gedoen.” In Januarie vanjaar het ’n groot eer in die wynbedryf hom ook te beurt geval toe hy met die gesogte 1659-erepenning bekroon is vir sy lewenslange bydrae tot…

BESTE GRAANPRODUSENT Mnr. AC van Wyk van Bultfontein in die Vrystaat is die sewendegeslag boer in sy familie. Hy plant al van sy kinderjare af mielies. Ná sy studie en ’n leerervaring in Amerika het hy teruggekeer na die familieplaas Warmhoek. AC plant slegs mielies omdat dit vir hom die winsgewendste is. Hy sê dit is gepas vir sy plaas wat uit 6 000 ha bewerkbare grond bestaan. Dit is hoofsaaklik watertafelgrond. Hy pas verminderde bewerking toe. Die opbou en instandhouding van die grond op lang termyn weeg vir hom swaar, terwyl hy op kort termyn finansieel volhoubaar boer. Hy bestee die meeste van sy tyd aan entrepreneurskap en die bestuur van sy plaas, en beplan deurlopend aan die winsgewendheid van die boerdery. NUWE ERA KOMMERSIËLE BOER VAN DIE JAAR…

KERSSPYSKAART Met aankoms Suurlemoen-en-gemmerlimonade met vars kruisement Yvonne se tamatietertjies Aan tafel Kerskransbrood met roosmaryn en plaasbotter Knoffel-en-kruieskaapboud met bros neutegratin Geroosterde paprikahoenderdye met olywe en kappertjies Gebarste baba-aartappels met olyfolie Geroosterde botterskorsie met lemoenkaramel Gortslaai met groen groente in en suurlemoen-vinaigrette Meringue-laagkoek met perskeblaar-bakkersvla, amaretti en geroosterde nektariens Suurlemoen-engemmerlimonade met vars kruisement Dié suurlemoen-gemmerstroop bevat geen preserveermiddels nie en moet dus in die yskas gebêre word. Maak dit aan met sodawater en sit dit voor met skyfies vars suurlemoen en ’n takkie kruisement. 2heelsuurlemoene Ongeveer 200 ml vars suurlemoensap Duimgrootte stuk vars gemmer, in skyfies gesny 625 ml witsuiker 750 ml water Dun gesnyde, vars suurlemoen en  vars kruisement, om te bedien Sny die geel deel van die skil dun van die suurlemoene af met ’n baie skerp…

WANNEER dit by navorsing oor klimaatsverandering kom, is Suid-Afrika een van die wêreldleiers. Só het prof. Bob Scholes, ereprofessor in ekologiestelsels aan die Universiteit van die Witwatersrand, op die nasionale wetenskap-en-tegnologieforum se debat oor klimaatsverandering gesê. Dit is by Emperor’s Palace in Boksburg gehou. “Suid-Afrika hou elke twee jaar ’n byeenkoms om te bepaal of ons nog op koers is met navorsing. Wat navorsing oor klimaatsverandering betref, blaf ons saam met die groot honde. Trouens, Suid-Afrika lewer sowat ’n derde van die wêreld se navorsing oor klimaatsverandering. “Wat egter kommerwekkend is, is dat die land verder stroomaf baie minder aktief is. “Dit beteken eenvoudig dat ons wél die struikelblokke kan identifiseer en planne kan beraam om hierdie uitdagings die hoof te bied. “As dit egter by die daadwerklike implementering van…

INTERNASIONAAL: Die mielieprys het met 0,4%, of $0,57/t (R7,74/t), tot $133,95/t (R1 819/t) teenoor die vorige week gestyg. Op ’n jaargrondslag is dit 1,9%, of $2,63/t (R35,71/t), laer. Verwagte pryse: Jan. – $133,85/t (R1 817/t), Mrt. – $138,73/t (R1 883/t), Mei – $141,88/t (R1 926/t), Jul. – $145,03/t (R1 969/t). PLAASLIK: Die Safexprys van wit mielies het met 1,1%, of R21/t, tot R1 901/t teenoor die vorige week gestyg. Die prys van geel mielies het met 0,4%, of R8/t, tot R1 996/t teenoor die vorige week gestyg. Op ’n jaargrondslag is wit mielies 52,6%, of R2 109/t, laer, terwyl geel mielies 37,7%, of R1 209/t, laer is. Verwagte witmieliepryse: Jan. – R1 907/t, Mrt. – R1 950/t, Mei – R1 986/t, Jul. – R2 045/t. Verwagte geelmieliepryse: Jan. – R2…

Hoewel die verkoopsyfers vir November nog nie finaal beskikbaar is nie, wil dit lyk asof landbouwerktuie nie so fluks verkoop het as in Oktober nie. Trekkerverkope van 704 eenhede in Oktober was 24% meer as die 567 eenhede wat verlede Oktober verkoop is. Die voorlopige verkoopsyfers vir trekkers vir November staan op 566 eenhede en daar is 11 stropers verkoop teenoor Oktober se 20. Sonder November se bygewerkte statistiek is trekkerverkope vir die jaar tot dusver 8% meer as die ooreenstemmende tydperk verlede jaar. Stroperverkope van 20 eenhede in Oktober is twee eenhede meer as die 18 eenhede wat Oktober verlede jaar verkoop is. Vir die jaar tot dusver is stroperverkope nou 8% meer as vir die vorige ooreenstemmende tydperk. Ongeag die uitstekende someroes, het die lae oespryse beteken dat…

In die nadraai van S&P Global se afgradering van Suid-Afrika se kredietstatus en die moontlikheid van ’n soortgelyke afgradering deur Moody’s het vrese ontstaan oor verdere afgraderings tot sub-beleggingsgraad vroeg volgende jaar. Die vraag na plaaslike effekte bly groot, want beleggers meen die potensiële opbrengste weeg swaarder as die risiko’s. Vergeleke met ander rommelstatus-ekonomieë, soos Brasilië en Turkye, is Suid-Afrika se soewereine risiko-premie laer, en soos verwag was daar weinig verandering in die opbrengs van Suid-Afrikaanse staatseffekte ná die afgradering. Dié neiging sal waarskynlik voortduur in 2018, tensy die mark bykomende afgraderings gaan begin verwag, in welke geval ’n verandering in die relatiewe risikopremies gesien sal word. Dit is belangrik om te onthou dat Suid-Afrika se opbrengste laer as Turkye en Brasilië s’n is omdat die internasionale mark ’n laer…

BOER AS WINKELIER Vir een van die slimste mense in die geskiedenis was dit ’n verrassend reguit opmerking. “As jy dit nie eenvoudig kan verduidelik nie, verstaan jy dit nog nie goed genoeg nie,” het die teoretiese fisikus Albert Einstein gesê. Om die kerngedagte agter die sukses van sy boerdery eenvoudig te verwoord, is presies wat Charles Back, vanjaar se Suid-Afrikaanse Boer van die Jaar, so goed regkry (bl. 36 van dié uitgawe). “Ek word aangespoor daardeur dat my produkte mense gelukkig maak. As ek sien mense het ’n brood met my olyfolie en ’n lekker glasie wyn of bier en hulle is gesellig en gemaklik, en ek weet die mense in die waardeketting is ook gelukkig, bring ek twee moeilike dinge bymekaar. Dan voel jy of jou bestaan op…

SWART BOERE MET EIE KOEIE GEHELP Famous Brands Cheese Company en Coega Dairy gaan swart melkboere help om meer as 300 koeie te koop. Die boere is op vyf plase wat deur swart gemeenskappe besit word. Die plase word deur Amandlelo Agri, ’n swartbemagtingsorderneming, bestuur. Hier is van die kommentaar wat op LBW se Facebook-blad geplaas is. ANDREW BURGER skryf: Dink net hoe ’n groot suksesstorie sal dit wees as hulle dit self koop en self ’n sukses kan maak, soos al die ander boere in Suid-Afrika. JOHAN SLOET DE VILLIERS skryf: Hulle het nie ’n plaas geërf, soos jy, nie. Of soos jy gaan erf nie. Gun ander mense ook kanse. Jou voorouers het kanse onder apartheid gehad wat dié mense se voorouers en hulself nie gehad het nie.…

DIE meeste van die landbouwaardeketting sal aan die nuwe bemagtigingskodes moet voldoen. Ondernemings met ’n jaarlikse omset van minder as R10 miljoen word kwytgeskeld. Ondernemings sonder winsbejag kan ook aansoek doen om kwytskelding. ’n Onderneming met ’n omset van R10 miljoen tot R50 miljoen word as ’n kwalifiserende klein onderneming beskou en dié met ’n jaarlikse omset van meer as R50 miljoen as ’n groot onderneming. Voldoening aan die kodes is afdwingbaar vir enige onderneming wat die meeste van sy omset uit die volgende kry: ■ Primêre landbouproduksie; ■ Die voorsiening van insette en dienste aan ondernemings wat landbouprodukte produseer; ■ Waardetoevoeging tot landbouprodukte, primêr en/of gedeeltelike waardetoevoeging; ■ Die opberging, verspreiding en/of die handel en verwante bedrywighede verbonde aan produkte waartoe nie waarde gevoeg word nie. Ondernemings se SEB-status…

OFSKOON die Kabinet al die Regering se grondoudit breedvoerig bespreek het, is die oudit nog nie voltooi nie. Me. Mmamoloko Kubayi-Ngubane, Minister van Kommunikasie, sê daar word gehoop dat die oudit weer op die eerste kabinetsvergadering in die nuwe jaar bespreek sal word. Mnr. Gugile Nkwinti, Minister van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, het in September gesê die oudit sou teen einde Oktober bekend gemaak word. Dié oudit moet amptelik aandui hoeveel grond wit en swart mense in Suid-Afrika besit, maar het verskeie haakplekke beleef omdat die aktekantoor sedert 1994 nie meer grondbesit op ’n rasgrondslag aandui nie. Na verneem word sê die staat se oudit wit mense besit 70%, swart mense 5%, bruin mense 15%, Indiërs 6% en “ander” 4% van die land se grond. Dit bring die grond wat…

VOLGENS ’n opname deur die Suid-Afrikaanse Wynbedryfinligting en -stelsels (Sawis) gaan Suid-Afrika se druiwe-oes volgende jaar heelwat kleiner wees as vanjaar. “Dit kan selfs die kleinste oes sedert 2005 wees,” lui ’n verklaring van dié organisasie. Sawis wou nie bekend maak hoeveel ligter hy die oes skat nie. In 2005 het die oes 1 157 631 ton beloop. Danksy ’n groter vraag en ’n kleiner internasionale oes kan wêreldwye tekorte in sekere kategorieë ontstaan, sê mnr. Rico Basson, VinPro se besturende direkteur. Mnr. Stephen Rannekleiv, ’n strateeg by die internasionale landboubank Rabobank, sê daar gaan volgende jaar wêreldwyd minstens 20 miljoen hektoliter wyn minder beskikbaar wees as in die begin van die jaar. Dit kom neer op sowat 8% van die wêreldwye wynverbruik. DRIEJAAR-DROOGTE Dit is die derde jaar agtereenvolgens…

Terwyl die ANC vroeg in die jaar sy 105de verjaarsdag gevier het, kon die TLU SA op 19 September daarmee spog dat hy vanjaar 120 jaar oud geword het. In ’n spesiale publikasie ter herdenking van dié mylpaal het die TLU SA gesê min organisasies kan sê hulle het die kerf van 120 bestaansjare verbygesteek. As ’n mens gaan kyk na die monumente op die TLU SA se pad tot in 2017, besef ’n mens opnuut dat landbouleiers ’n besonderse bydrae gelewer het tot voordeel van die Suid-Afrikaanse landbouer. Die organisasie sê sy leiers was altyd daarop toegespits om die saak van die boer voorop te stel en te beding vir wat vir die boer die beste is. Die beginsels van private besitreg en ’n vryemarkstelsel is ononderhandelbaar. Die wyse…

TIENDUISENDE hektaar weiveld is uitgewis in etlike brande in die Vrystaat en Oos-Kaap, en onverwagse koue weer laat in die lente het duisende skape laat vrek. Oos-Kaapse boere wat al tot vier jaar lank voer vir hul diere moes koop, het verdere verliese weens veldbrande gely. In die distrik Barkly-Oos het tot 40 000 ha in September afgebrand en tussen Jamestown en Aliwal-Noord tot 15 000 ha. ’n Wegholveldbrand in die omgewing van Lady Grey het byna 40 000 ha vernietig. Minstens 24 plase het skade gely, en op 12 plase is alle weiveld vernietig. Vroeër in September het spanne van die organisasie Werk met Vuur binne 24 uur byna 44 bran-de in Suid-Afrika se winterbrandrisikogebiede bestry. Mnr. Linton Rensburg, woordvoerder, het gesê daar was 12 brande in die Vrystaat,…

DIE Vleisbedryfstrust (VBT) slaag daarin om een van die belangrikste van sy doelwitte – om ’n bydrae tot die verbetering van die rooivleisbedryf te lewer – te bereik. Só sê dr. Vuyelwa Penxa, voorsitter van die SA Kwalifikasie-owerheid (SAQA), wat namens die trust onderhoude gevoer het met ontvangers van VBT-beurse vanaf 2014 tot 2017. Penxa wou bepaal of die beursskema ’n opbouende bydrae tot die rooivleisbedryf lewer. Die meeste ontvangers van die beurse werk tans in die navorsings- en ontwikkelingsektor van die vleisbedryf. Alle burgers van die Republiek van Suid-Afrika wat vir toelating tot ’n meesters- of doktorsgraad aan ’n erkende tersiêre instelling in aanmerking kom, kan aansoek doen om ’n beurs. Die seleksiekriteria van beurshouers vind op die grondslag van die student se uitnemendheid plaas. Die VBT maak seker…

Aftreebeplanning is ’n integrale deel van die finansiële beplanning in ’n boerdery. Die beplanning rondom die aftreebehoefte van ’n boer se gade word egter dikwels afgeskeep. Behoorlike aftreebeplanning vir die boer se gade het die voordeel dat dit die boer se gade met ’n neseier vir aftrede laat. Dit kan ook die onderhoudsbehoefte verlig wat rus op die boerdery of die boedel van die boer ná sy afsterwe. Dit is egter ook, indien dit reg aangewend word, ’n nuttige meganisme vir belastingbeplanning en -besparing. Uit die oogpunt van inkomste- en boedelbelasting is dit om die volgende redes voordelig om in ’n uittree-annuïteitsfonds te belê: ■ Premies betaalbaar deur die lid van die uittree-annuïteitsfonds is aftrekbaar vir inkomstebelastingdoeleindes tot die volgende mate: 27,5% van die hoogste van die lid se belasbare…

WATTER GOEIE RAAD HET JY AL ONTVANG? Ek het nog nooit raad gevolg nie. Ek weet nie hoekom nie, dalk domastrant? My pa het altyd vir my gesê: “You don’t want to be the richest man in the graveyard.” Hy het gedink ek wil net geld maak, maar hy’t nie verstaan ek word aangedryf deur ander dinge nie. Hy’t ook gesê daar is net een ding wat jy saam met jou kan vat, dis jou naam. Ek dink nogal baie daaraan. Dit was goeie raad. WAT DINK JY GAAN DIE TOEKOMS VORM? Droogtebestande kultivars wat meer in pas is met ons omgewingsbehoeftes. Biodinamiese boerdery sal moontlik algemener raak. Daar sal groter deursigtigheid wees met produksie- en verwerkingsprosesse. Misleidende bemarking gaan moet plek maak vir outentieke produkte en regte waardes, namate…

TOERUSTING PASGEMAAKTE BAADJIE BIED BESKERMING Action Safety Wear vervaardig bekostigbare koeëlvaste baadjies van ’n hoë gehalte. Die koper kan sy eie ontwerp kies na gelang van die soort toerusting en wapens wat saamgedra word. Die koper kan ook logo’s laat aanbring. Vir boere is daar ’n verdere voordeel: ’n Outomatiese afslag van R250 per baadjie omdat die verskaffer, mnr. Jochen Chislett, uit ’n familie van boere kom. Hy sê die baadjies is bestand teen die koeëls van ’n .38-, 9 mm- en 357 Magnum-vuurwapen en ’n 12 boor-haelgeweer. Die plate wat ingevoeg kan word, kan ’n pantserdeurdringbare AK-47-koeël keer. Om ’n baadjie te bestel, is eenvoudig. Die besteller meet sy middellyf en borsmaat, besluit wat hy wil hê en kontak die maatskappy (by die e-posadres of nommer hieronder) vir ’n…

Senwes, ’n toonaangewende landboubesigheid in Suid-Afrika, het sy kwantitatiewe risiko in die verlede deur ’n sigbladgegronde stelsel bereken. Dié stelsel het probleme veroorsaak omdat dit nie intydse inligting kon verskaf nie. Mnr. Chris Koch, groep-risikobestuurder van Senwes, sê die Isometrix-risikobestuursoplossing verskaf intydse risiko-evalueringsinligting. Dit is gegrond op ’n reeks risiko-aanwysers. “Ons het ’n kwantitatiewe benadering tot risikobestuur aanvaar. Alle risiko’s het ’n onderliggende risikowaarde wat soms bygewerk word, gegrond op ’n aantal faktore en kernrisiko-aanwysers. Intydse kwantitatiewe risiko-evalueringsinligting is nou beskikbaar, wat risiko’s van oor die hele onderneming weerspieël,” sê Chris. “Met toegang tot hierdie inligting kan die maatskappy beter, meer ingeligte besluite neem. Die vlak van volwassenheid en kultuur van die maatskappy se risikobestuursfunksie het verbeter en departementele doeltreffendheid het verhoog.” RISIKOBESTUUR Mnr. Francois Strydom, groephoof- uitvoerende beampte, is…

DIE SKOTSE NEEF Suid-Afrika se vier gunsteling-nefies het nou ’n Skotse neef in hul midde. Die Four Cousins-handelsmerk het onlangs Scottish Cousin, ’n reeks Skotse whisky, bekend gestel. Die vyf, agt en twaalf jaar oue whiskies word in Skotland gemaak en gebottel en is volgens eeue oue resepte gedistilleer en in Amerikaanse eikehout verouder. Die agt jaar oue whisky is ’n ligte tot medium-whisky met heuning-, kaneel- en bessievrug-aromas en ’n sagte, effens soet, neuterige heuningsmaak. Prys: R279 (agt jaar oud) SONDER SKULDGEVOEL Met minder as 0,5% alkohol per volume is Lautus Savvy White Suid-Afrika se eerste bykans alkoholvrye wyn. Die wyn word volgens die tradisionele metodes gemaak, maar net voor bottelering word die alkohol met ’n vinnige draaitegniek verwyder. Die wyn is laag in kilojoules (net 52 kJ/100 ml).…

ABRIE Beeslaar, wynmaker by die Stellenbosse landgoed Kanonkop, is die derde keer as die wêreld se beste wynmaker aangewys. “Die Amerikaners noem dit ‘grit’. Jy moet jare lank iets insit voor jy iets uitkry,” het Beeslaar telefonies uit Londen aan Landbouweekblad gesê. Dit is waar hy as wenner van die Internasionale Wyn- en Spiritualieë-kompetisie (IWSK) se wynmaker van die jaar aangewys is. Hy het dit ook in 2008 en 2015 reggekry. Kanonkop het boonop weggestap met ’n eerbewys as die Suid-Afrikaanse wynprodusent van die jaar, die Pinotage-trofee vir die Black Label Pinotage 2013 en verskeie goue medaljes vir onder meer Cabernet Sauvignon. Meer as 5 500 produkte uit 50 lande is vir die kompetisie ingeskryf. BATE VIR BEDRYF Die eerbewys gaan nie net oor hom of net oor Kanonkop nie.…

’n Gesonde aanbod ten spyt is die vraag na tamaties maar pap. Tamaties verkoop volgens statistiek van die Johannesburgse varsproduktemark teen R8/kg tot R11/kg na gelang van gehalte. Teen die huidige beskikbare volume behoort agente en boere ten minste R10 tot R15 per kassie meer te kry, sê ’n verteenwoordiger van die RSA-groep. Agente op die markvloer sê die ekonomie het die verbruiker teen die toue. “Mense is ongelooflik gevoelig vir die prys. As ons net ’n bietjie aan die prys druk, hou hulle op koop,” het een agent aan Landbouweekblad gesê. Dit is ook nog nie duidelik wat nuwe bemarkingsneigings, soos Swart Vrydag, se impak op verbruikersbesteding in Desember is nie. “Een ding is seker, dit is buitengewoon dat die vraag na tamaties so flou is net voor ’n…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond wat groter is as 10 ha in Mpumalanga, die Noord-Kaap en Noordwes vanaf Oktober verlede jaar tot September vanjaar. In Mpumalanga was daar ’n dalende neiging in drie van die ses distrikte. Altesame 422 transaksies het 93 418 ha teen R2,305 miljard behels. Daarvan was 81 (19%) ooreenkomste van kleur, wat 20 094 ha (21,5%) teen R541 miljoen behels het. Die meeste transaksies (31%) was vir grond kleiner as 50 ha. In die Noord-Kaap is 287 transaksies in 21 distrikte beklink. Dit het 771 926 ha teen R2,390 miljard behels. Daarvan was 32 transaksies van kleur (11%), wat 158 318 ha (20,5%) teen R449 miljoen (18,7% van die algehele waarde) verteenwoordig. Altesame 69% van die transaksies was vir…

Die plaaslike vleisbokbedryf (Boerbokke en Kalahari Reds) is besig om soveel belangstelling onder voornemende bokboere te ontwikkel dat Boerbokklubs nie kan voorbly om teelmateriaal te verskaf nie. Ná verlede jaar se droogte oor die grootste deel van die land wat boere ook gedwing het om meer diere te koop aan te bied, hou boere veral ooie terug om weer hul kuddes op te bou. Die vraag na ramme styg deurgaans. Dit het tot die sukses van verskeie telers op vanjaar se veilings bygedra, sê mnr. Joubert Fourie, voorsitter van die Bosveldse Boerbokklub. “Die klub se grootste veiling vanjaar was op Polokwane waartydens mnr. Douw van der Merwe die hoogste prys van R38 000 vir ‘n Boerbokram behaal het. Die gemiddelde prys vir ramme op die veiling was sowat R10 000…