Innholdsfortegnelse for Huisgenoot Rugby i Huisgenoot

EK WENS ek kan daai gevoel bottel. Die pure lekkerkry wanneer die Springbokke hul teenstanders laat les opsê – en nog soveel te beter as niemand hulle vooraf ’n kans gegee het om te wen nie! Suid-Afrika se drie Wêreldbeker-oorwinnings tot dusver hou elkeen vir my baie spesifieke herinneringe in, van heel verskillende fases in my lewe. In 1995 was ek op laerskool en het ek op die mat in my ouers se sitkamer in Gqeberha gekyk hoe Francois Pienaar se span die beker verower. Twaalf jaar later was ek een van ’n skare vrolike studente wat die 2007-eindstryd op ’n grootskerm in ’n manskoshuis se vierkant gekyk het – en behoorlik feesgevier het toe John Smit-hulle wen. Teen 2019 het ek en my man in ons eerste huis gekyk…

GASHERE: AUSTRALIË EN NIEU-SEELAND 1987 In ’n groot skok klop Frankryk die gunsteling, Australië, in die halfeindstryd. Met die tyd amper verby is die telling 24 elk toe Frankryk ’n drie gaan druk en 30-24 wen. Nieu-Seeland se losskakel Grant Fox teken 126 punte in die toernooi aan, tot vandag die meeste in een toernooi. EINDSTRYD: NIEU-SEELAND KLOP FRANKRYK 29-9 GASHERE: ENGELAND, IERLAND, SKOTLAND, WALLIS EN FRANKRYK 1991 Die debutante Wes-Samoa skok Wallis in die groepfase deur hulle 16-13 op hul tuisveld te klop en die eerste ongekeurde span te word wat teen ’n gekeurde span wen. Wallis word die eerste gasheerland wat in die groepfase uitgeskakel word. EINDSTRYD: AUSTRALIË KLOP ENGELAND 12-6 GASHEER: SUID-AFRIKA 1995 Suid-Afrika neem die eerste keer deel ná ’n jarelange internasionale sportboikot weens apartheid. In…

PRIMÊRE TEKENS STRAFSKOP Vir ’n opsetlike oortreding. Die skeidsregter wys sy arm in die rigting van die span wat die strafskop kry. Hulle kan pale toe skop vir punte as hulle wil. VRYSKOP Vir ’n minder ernstige oortreding as ’n strafskop-oortreding. Die span kan nie pale toe skop vir punte nie. SKRUM Vir ’n minder ernstige oortreding as ’n strafskop-of vryskop-oortreding. VOORDEEL Die skeidsregter laat spel toe om voort te gaan ten spyte van ’n oortreding ingeval die nieoortredende span dalk meer voordeel hieruit kan trek. As hulle egter nie genoeg voordeel kry nie, blaas die skeidsregter die fluitjie en roep die strafskop, vryskop of skrum op die plek waar die oortreding gemaak is. SEKONDÊRE TEKENS STRAFSKOP HOOGVAT Spelers word verbied om mekaar bo die skouer dood te vat. STEL…

MYVROU, Catharien, terg my soms en sê my hart is van marmer gemaak. Ek ervaar sterk emosies, maar dit gebeur bitter selde dat ek ’n traan stort. Selfs al probeer ek my bes. Maar ek onthou ’n middag voor die TV in 1989, by my ouerhuis op Uitenhage, toe die trane vrylik gevloei het. Ek was nege jaar oud en besig om ’n dokumentêre program genaamd Springbok-sage te kyk. Die program het die geskiedenis van Springbokrugby vertel, met die fokus op die isolasiejare, toe Suid-Afrika nie internasionaal kon meeding nie. Die Bokke het in die 1980’s slegs 27 toetse gespeel, wat vier teen die Nieu-Seeland-Kavaliers (die nieamptelike All Blacks) in 1986 ingesluit het. Springbok-sage het my bekendgestel aan onvergeetlike rugbyoomblikke, wat ek net te jonk was om self te beleef:…

FRANKRYK was al twee keer tevore saam met ander lande die gasheer, maar vanjaar word al die wedstryde die eerste keer in dié land gespeel. En die Franse ondersteuners sal hoop dat Les Bleus of die Hane, soos hul nasionale span bekendstaan, iets kan regkry wat hy nog nie kon nie: om die Webb Ellis-beker te wen. Dis presies 200 jaar sedert einste William Webb Ellis, na wie die trofee vernoem is, kamstig besluit het om ’n sokkerbal op te tel en daarmee te hardloop – en só die sport begin het. Daar was al heelwat trane vir die Franse manne in blou by die Wêreldbeker. Die span kon al drie keer die eindstryd haal, maar het elke keer by die laaste hekkie gestruikel en verloor: teen Nieu-Seeland in 1987…

DAAR is ’n foto wat ’n mens steeds sien in al wat ’n kroeg of kuierplek is. Dit wys die oomblik toe Joel Stransky se skepskop op Ellispark tussen die pale deur seil om ’n stukkie rugbygeskiedenis te skep. Dit laat baie Bok-ondersteuners steeds glimlag. Die Bokke se Wêreldbekereindstryd teen Nieu-Seeland was die laaste hoofstuk in ’n storie wat klink asof dit uit ’n fliek kan kom. Suid-Afrika, enkele jare tevore nog die muishond van internasionale sport weens apartheid, het in sy eerste Wêreldbekertoernooi sedert die koms van ons demokrasie gespeel, en ons was die gasheerland. Vanuit die staanspoor – toe die Bokke die heersende kampioen, Australië, in die eerste wedstryd klop – het die opwinding opgebou. Sal ons dalk kan wen? En ses wek later, op 24 Junie 1995,…

EEN van die onderskatte plesiere van die lewe is om skolerugby te gaan kyk net vir die opmerkings en raad wat van die kantlyn af geskree word. ’n Mens hoor dit elke Saterdag waar daar ook al skolerugby gespeel word. Die pa’s langs die veld skreeu gewoonlik dieselfde vae wekroep twee keer. “Die bal! Die bal!” hoor jy by elke rugbywedstryd, gewoonlik gevolg deur “Maak seker! Maak seker!” en dan “Help hom! Help hom!” en “Maak reg! Maak reg!” So klink die dubbeldoor-opdragte onlangs weer by ’n rugbydag op. “Gaan laag! Gaan laag!”, “Regroup! Regroup!” en “Lyne! Lyne!” wanneer jou span ’n hoë bal jaag. Ek hoor ’n nuwe frase toe die heelagter ’n hoë skop vang en die teenaanval begin: “Kyk wyd! Kyk wyd!” Wanneer die skrum sak, is…

11 Die getal spanne wat al in elke Wêreldbekertoernooi sedert 1987 gespeel het: Nieu-Seeland, Engeland, Frankryk, Kanada, Skotland, Ierland, Wallis, Japan, Italië, Australië en Argentinië. Uit al die spanne is Italië die enigste een wat nog nooit in ’n kwart-eindronde gespeel het nie en Kanada al span wat nie aan die 2023-toernooi gaan deelneem nie. 26 Dis hoeveel verskillende lande al tot dusver aan die Wêreldbekertoer-nooi deelgeneemhet. 3 Die getal spanne wat al die eindstryd kon haal nadat hulle ’n groepwedstryd verloor het. Engeland het dit twee keer reggekry (1991 en 2007) en Frankryk in 2011. Suid-Afrika (2019) is die enigste span tot dusver wat die beker kon wen nadat hulle ’n groepwedstryd verloor het. 22 Jason Leonard van Engeland en Richie McCaw van Nieu-Seeland het die meeste Wêreldbekerwedstryde gespeel,…

WAAR oorwinning in 1995 ’n Dawid-en-Goliat-verhaal was – die storie van die Springbokke se triomfantelike terugkeer tot die wêreldsportverhoog – was die 2007-Wêreldbeker iets heel anders. Die eindstrydoorwinning teen Engeland in Frankryk was die toppunt van vier jaar se beplanning – sedert Jake White in 2004 as afrigter aangestel is. In 2005 het hy ná ’n loesing teen Frankryk op die Stade de France vir die Bokke gesê het: Ons gaan oor twee jaar Wêreldkampioene wees. Die Bokke van 2007 was verder ’n ervare klomp, met heelwat van die span wat boaan die lyste vir beste spelers ter wêreld vir hul posisies sou pryk. Dit was asof die kaarte in die toer-nooi reg geval het vir Suid-Afrika, met wat baie beskryf het as ’n makliker pad na die eindstryd, omdat…

SIYA KOLISI Die Bok-kaptein en sy vrou, RACHEL, is sedert 2016 getroud, en sy is sy grootste ondersteuner. “Jy bring vreugde oral waar jy gaan. Jy is die lig en liefde en al die goeie dinge. Kan nie glo dat ek saam met jou die lewe kan doen nie,” het Rachel al op Instagram geskryf. Hulle doen baie liefdadigheidswerk deur middel van hul Kolisi-stigting. Die egpaar en hul kroos, Nic (8) en Keziah (5), asook Siya se jonger sibbes, Liyema (21) en Liphelo (16), verhuis ná die Rugbywêreldbeker na Frankryk waar hy vir die Racing 92 gaan speel. DUANE VERMEULEN Die Springbok-agsteman en sy vrou, EZEL, is vanjaar al 11 jaar getroud. Die twee het mekaar vroeg in Duane se rugbyloopbaan ontmoet toe hy vir die Pumas uitgedraf het en…

DIE EERSTE WEDSTRYDE ’n Vroeë vorm van “rugbyvoetbal” is al in 1862 hier gespeel, toe George Ogilvie, hoof van die skool Diocesan College (vandag Bishops) in Kaapstad, volgens oorlewering die eerste amptelike wedstryd in die land gereël het. In daardie wedstryd het 17 leëroffisiere en 15 staatsamptenare, onder andere John X. Merriman, wat later die Kaap se premier sou word, in Groenpunt in die Moederstad kragte gemeet. Daar was min reëls – en dit het blykbaar ook nie regtig saak gemaak presies hoeveel spelers aan ’n kant was nie. ’n Doel is aangeteken deur die bal tussen twee regop pale deur te skop; daar was geen dwarslat nie. Ons eerste spelers wat die land moes verteenwoordig, is in 1891 gekies om hier op eie bodem teen ’n toergroep van Brittanje…

EEN aspek van Suid-Afrikaanse rugby bly wêreldklas: die gehalte van ons spelers se byname. Ek twyfel of enige sportsoort ter wêreld – rofstoei inkluis – al sulke pragtige byname opgelewer het. Luister net na die name wat opduik: Doppies la Grange, Fudge Mabeta, Bakkies Botha, Beast Mtawarira… Die groot vraag is hoe sou ’n Springbokspan lyk wat net op grond van die gehalte van die spelers se byname gekies word? Daar is so baie talent, die keurders sal waarskynlik ’n proefwedstryd moet hou, soos die Moontlikes teen die Waarskynlikes destyds. Een span kan bestaan uit spelers met dierebyname, soos Adoons van Heerden, Koei Brink, Vlooi van Rooyen, Otter Nieuwoudt, Ponie van der Westhuizen, Apie Gericke, Varkhond Grobler, Sharkey Theron, Jaguar de Jager, Jakkals Keevy, Kriek Erasmus, Duif Meiring, Houtperd van…

BRYAN WIE? 2007, FRANKRYK Dis nie sommer enigeen wat vir Bryan Habana kan weghardloop nie; hy is immers saam met Jonah Lomu die voorste driedrukker in die Wêreldbekergeskiedenis. Maar een ou kon dit regkry om hom behoorlik hakskene te wys: Die Zimbabwe-boorling Takudzwa Ngwenya het in die 2007-toernooi vir die VSA gespeel en Habana soos ’n stadige voorspeler laat lyk toe hy verby hom versnel het vir een van die drieë van die toernooi. DIE SLAG VAN BOET ERASMUS 1995, SUID-AFRIKA Suid-Afrika se laaste groepwedstryd van die toernooi was teen Kanada in die Boet Erasmus-stadion in Port Elizabeth (Gqeberha) – en sou een word wat die Springbokke eerder sal wil vergeet. Eers het ’n kragonderbreking kort voor die wedstryd die afskop met 45 minute vertraag. Toe hulle eindelik aan die…

ONS sal daardie oomblik nooit vergeet nie: Siya Kolisi, ons eerste swart Springbokkaptein, lig die blink trofee omhoog met sy spanmaats wat om hom jubel. Suid-Afrika se oorwinning in die 2019-eindstryd was selfs nóg groter as sy eie span se triomftog in 1995, sou die oudkaptein Francois Pienaar later opmerk toe hy die twee onvergeetlike wen-wedstryde vergelyk. Hy het verduidelik Siya en sy Bokke was ’n getransformeerde span wat al hul landgenote agter hulle kon verenig, iets “wat nie in my tyd sou gebeur het nie” – ’n deurbraak vir ons demokrasie. Ná dié toernooi pronk Suid-Afrika toe vir die eerste keer in 10 jaar boaan die rugbywêreldranglys – ’n verstommende ommeswaai vir die span wat minder as twee jaar tevore nog agtste gekeur was. Met die span se terugkeer…

ELKE keer wat hy vandag aan die Springbokke van 2007 se Wêreldbeker-oorwinning terugdink, is dit nie ’n wedstryd by die toernooi wat hom in die eerste plek bybly nie, vertel die voormalige Bok JP Pietersen (36). Nee, dit was ’n toets teen Engeland op Twickenham in November die vorige jaar. Die Bokke het verloor en die breier, Jake White, het agterna nie doekies omgedraai in die kleedkamer nie. “Hy het hárd met ons gepraat,” onthou JP. “Maar hy het ons ook gemotiveer deur te sê ons sou ’n jaar later die Wêreldkampioene wees.” Toe die toernooi aanbreek, het die Bokke in hul tweede wedstryd vir einste Engeland ’n loesing van 36-0 gegee – ook danksy twee drieë deur JP. En ’n paar weke later klop hulle die Rose weer, dié…

NO. 1 SPRINGBOKKE MET DIE MEESTE TOETSE Soek die vetgedrukte vanne van die Springbokke wat teen 2023 in die meeste toetswedstryde gespeel het. Bryan Habana (124) Eben Etzebeth (meer as 110) Jean de Villiers (109) John Smit (111) Joost van der Westhuizen (89) Percy Montgomery (102) Ruan Pienaar (88) Schalk Burger (86) Tendai Mtawarira (117) Victor Matfield (127) NO. 2 GROOTSTE SPRINGBOKPUNTEMAKERS Soek die vetgedrukte naam van die Bokke wat teen 2023 die meeste punte in toetswedstryde aangeteken het. Braam van Straaten Bryan Habana Elton Jantjies Handré Pollard Jannie de Beer Joel Stransky Joost van der Westhuizen Morné Steyn Naas Botha Percy Montgomery NO. 3 RUGBY-GASHEERLANDE Vul die ontbrekende Rugbywêreldbeker-gasheerlande se name in en soek net dié name in die soekblok. NO. 4 RUGBYSPANNE Soek net die vetgedrukte byname vir…