Innholdsfortegnelse for 9/10/2021 i Finweek - Afrikaans

daar was die afgelope paar weke groot teenstand teen die regering se publikasie van ’n groenskrif (basies ’n voorbeleidsdokument om die openbare mening te toets) waarin verpligte maatskaplikesekerheidsaftrekkings van alle belastingbetalers gevra word. Dié dokument van 89 bladsye, wat op 18 Augustus uitgereik is, het die instelling van ’n nasionale maatskaplikesekerheidsfonds voorgestel met werkgewer- en werknemerbydraes van tussen 8% en 12% van die verdienste tot ’n verdiensteplafon van R276 000 per jaar. Die publiek het tot 10 Desember gehad om hul menings hieroor te lug. Maar daar was so ’n groot reaksie en soveel ontevredenheid dat die minister van maatskaplike ontwikkeling, Lindiwe Zulu, dit aan die einde van die maand teruggetrek het. Maar is ’n universele “belasting” of bydrae vir maatskaplike sekerheid iets nuuts? In Namibië dra werknemers en werkgewers…

– Roy Bagattini, uitvoerende hoof van Woolworths Group, wys algemene voorstelle deur fondsbestuurders en ontleders af dat die kleinhandelaar sy voedselafdeling afsonderlik noteer. Die ontleders Rod Salmon en Chris Gilmour van Salmour Research het in Julie in ’n navorsingsverslag aanbeveel dat die entiteit afgeskei en afsonderlik genoteer word, wat sou lei tot ’n hoër bedryfsmarge en unieke posisie wat deur hoë toegangsversperrings beskerm word. Bagattini het aan Business Times gesê die groep sal voortgaan om die voedselonderneming konsekwent voor die mark uit te bou.…

shoprite is Afrika se grootste kruideniersware-kleinhandelaar met 2 840 winkels in 15 lande in Afrika en eilande in die Indiese Oseaan. Sy handelsmerke sluit in Checkers, Checkers Hyper, Usave, Hungry Lion, OK Furniture, OK Power Express, OK Furniture Dreams en House & Home. Die groep het sekondêre noterings op die Namibiese en die Zambiese aandelebeurse. Aandeelprysgeskiedenis Nadat Shoprite se aandeelprys vir drie jaar tussen 2013 en 2016 reggestel het, het hy sy langtermynbultendens voortgesit totdat dit in Maart 2018 ’n absolute hoogtepunt van R281,90 per aandeel bereik het, ondanks die bedanking van die voormalige uitvoerende hoof, Whitey Basson, in Desember 2017. Nadat die groep sy eerste afname in verdienste sedert 1998 in 2018 aangekondig het – toe Shoprite OK Bazaars vir R1 van SA Brouerye gekoop het – het die…

terwyl die Covid-19-pandemie aggressief en vinnig oor die hele wêreld versprei het, het die samelewing ook die verspreiding van ander “virale” verskynsels sien ontvou. Dit is die verspreiding van vals nuus, inligting, samesweringsteorieë en algemene massa-vermoedens oor wat werklik aan die gang is. Ons almal is daarvan bewus dat die wêreld nie meer dieselfde is as ‘n paar jaar gelede nie. Dinge het verander en dit gaan moontlik so bly. Die verspreiding van sulke valse en of misleidende inligting is nie nuut nie. Dit gebeur al eeue lank. Die informasie-ekosisteem van vandag het egter die manier waarop vals nuus en misleidende inligting versprei en geïnterpreteer word, drasties verander. Sosiale-media-platforms en digitale tegnologieë het die deel van nuus en inligting tussen mekaar aansienlik vergemaklik. Binne hierdie aanlyn omgewings is valse nuus…

die aankope-bestuurdersindeks (PMI) is ’n leidende ekonomiese aanwyser en van groot waarde om marktoestande te identifiseer volgens maandelikse peilings onder senior produksiebestuurders. PMI’s is waardevol omdat die data regstreeks kom van belangrike bestuurslui wat die dinamiek van ’n maatskappy se bedrywighede verstaan. Kortom: dis inligting uit die perd se bek. Veranderlikes wat die peilings meet, is byvoorbeeld maatskappy-uitset, nuwe bestellings, prysveranderings, indiensneming, toekomstige uitset, leweringstye, toekomstige bedrywighede en so meer. Die fokus hier is op die hele ekonomie se PMI om wêreldgroeitendense in die algemeen beter te verstaan, maar die ontleding kan spesifiek in konstruksie, dienste en vervaardiging onderverdeel word. PMI-data is eenvoudig om te vertolk, want dit word op ’n skaal van nul tot 100 aangedui. ’n Waarde groter as 50 dui op uitbreiding, terwyl ’n syfer onderkant 50…

die aantal maatskappye wat op die JSE genoteer is, het oor die afgelope 30 jaar gekrimp van 776 tot 331, met gemiddeld meer as 14 maatskappye wat elke jaar denoteer. Dit het tot ’n bespreking deur markkenners gelei van die JSE se “stadige dood” teen die agtergrond van ’n sukkelende ekonomie. Baie voer aan dat beleggers hul geld moet onttrek. Is dit so eenvoudig en behoort beleggers bekommerd te wees? “Dis kommerwekkend wanneer ’n tendens van netto denoterings met verloop van tyd te voorskyn kom. Dit kan ’n teken van ’n wankelende ekonomie en aanhoudende negatiewe sakesentiment wees, maar verskeie ander faktore is ook ter sprake,” sê Nadia van der Merwe, senior bestuurder by Allan Gray. Kyk na die geskiedenis om tendense te verstaan Die verswakking oor die afgelope 20…

as ’n belegger kan jy vergewe word as die oorvloed beleggingsmoontlikhede jou óf vreesbevange óf opgewonde maak. Keuse en verskeidenheid is mos goed, of hoe? Die probleem is egter dat keuses nie langer kan berus op oudmodiese ontledings wat onder meer op waardasies en ekonomiese data gegrond is nie. Inteendeel, uitdagings in die huidige omgewing is volgehoue staatsinmenging, regulasies wat voortdurend verander, die transformasie van tegnologiese vernuwing, pandemies wat muteer, en so meer. Hiermee dan verskeie wenke vir ’n voordelige benadering in die samestelling en bestuur van ’n portefeulje in deesdae se beproewende omstandighede. Meer as om net op beleggingsopbrengste te fokus Voorheen het batebestuur miskien hoofsaaklik oor opbrengste gegaan, veral oormatige opbrengste. Vandag se toonaangewende batebestuursmodelle neig egter om meer op goeie welvaartbestuursmetodes te konsentreer. ’n Holistiese benadering maak…

die dae toe ’n man in ’n oorgroot, somber, grys pak by sy lessenaar in ’n rookgevulde kantoor gesit en standaardversekeringspolisse verkoop het, is lankal verby. As jy nog nie weet nie: Versekering is nou die aantreklikste bedryf. Vra maar vir Naspers* Foundry se leierspan, wat vroeg Augustus nog ’n belegging op die terrein van versekeringstegnologie aangekondig het: ’n belegging van R120 miljoen in Naked, ’n versekeringsmaatskappy wat met kunsmatige intelligensie aangedryf word. Dit volg op nuus die vorige maand van ’n belegging van R34 miljoen in Ctrl, ’n digitale adviesplatform vir korttermyn-versekering. Die opgewondenheid maak sin. Versekering is gewoonlik een van die snels groeiende sektore wanneer mense in ontwikkelende lande bates soos huise en motors begin versamel. Die oorgang na digitale dienste, gesteun deur die inperkingmaatreëls, en nuwe tegnologie,…

– President Joe Biden van Amerika, sê die gebeure in Afganistan is bewys dat geen hoeveelheid militêre mag ’n stabiele, verenigde en veilige land sou opgelewer het nie. Die Withuis is blykbaar onkant gevang deur die Taliban se vinnige opmars en oorname van Kaboel, die Afgaanse hoofstad. Biden het op ’n televisieperskonferensie in reaksie op kritiek dat Amerika vroeër met ontruimings moes begin het, gesê sommige Afgane wou nie die stad vroeër verlaat nie in die hoop dat dit nie nodig sou wees nie en dat die Afgaanse regering ’n massa-uittog ontmoedig het.…

nick Holland, voormalige uitvoerende hoof van Gold Fields, is voor die aankondiging van sy aftrede in Augustus verlede jaar toegejuig omdat hy in nuwe goudproduksie belê het, veral toe die goudprys relatief laag was. Die vestiging van ’n grondslag van sowat 2 miljoen onse goud per jaar vir tien jaar was ontwikkelings in die goudbedryf voor, veral omdat die sektor belegging in nuwe goudhulpbronne teruggehou het, het ontleders gesê. Gold Fields se aandeelprys het dit in ’n mate weerspieël; dit het met 43% gestyg, teenoor sy mededinger AngloGold Ashanti se styging van net 3,5% verlede jaar. Vandag is dit egter nie genoeg nie. Chris Griffith, uitvoerende hoof van Gold Fields, is gretig om te keer dat die maatskappy se produksie van ’n hoogtepunt van 2,7 miljoen onse in 2024 afneem.…

Merafe het ’n wilde notering gehad en in 2008 ’n hoogtepunt van meer as 400c behaal. Toe volg beurtkrag, die vraag stort in duie en die aandeel daal tot onder 100c, waar dit die afgelope paar jaar voortsukkel en dan en wan na 200c beweeg. Die enigste bate wat Merafe besit, is ’n minderheidsaandeel – saam met Glencore – in die Glencore-Merafe-onderneming. Dit is die grootste ontginner van ferrochroom ter wêreld. Onlangse resultate was sterk, maar wat my oog gevang het, was ’n 66%-toename in produksie terwyl pryse die hoogte inskiet. Voorraad was ook op R1,4 miljard en kontant byna R800 miljoen. Dit is R2,2 miljard in totaal, met die markkapitalisasie tans, teen ’n aandeelprys van 97c, op R2,4 miljard. Die mark het nooit van die minderheidsaandeel gehou nie, want…

tydens ’n aanlyn byeenkoms van die JSE wat ek onlangs bygewoon het, het verskeie beleggingskundiges aandele uitgekies toe die onderwerp van netto batewaarde (NBW) ter sprake gekom het met betrekking tot hoe al die aandele wat gekies is, bokant hul NBW verhandel. Aangesien ek dikwels in my artikels na NBW verwys, het ek gedink dit sou raadsaam wees om meer aandag daaraan te bestee. Eerstens, wat is NBW? Dit is ’n maatstaf wat sy oorsprong in die balansstaat het en wat in wese die aftrek van alle aanspreeklikhede van al die bates is. Dit is ook die ekwiteitswaarde wat ons in verhoudinge gebruik soos opbrengs op ekwiteit (OOE). Dus is dit die realisasiewaarde van die maatskappy. NBW is ook ’n funksie van ’n beheermaatskappy waarvolgens dit die waarde van al…

die afgelope kwartaal in Suid-Afrika was vir party mense na aan ’n nagmerrie – en dis nog nie verby nie. Die regering het tydelik daarin geslaag om die politieke situasie te stabiliseer, maar van die ekonomiese en fiskale gevolge lê nog voor. In dié uitgawe sê die vooraanstaande finansiële kommentator Dawie Roodt dat ons dalk op pad is na ’n “mislukte staat”, wat dringend aandag moet kry. Die nasionale tesourie verwag dat regeringskuld in die volgende twee jaar tot R4 380 miljard, of meer as 80% van die bruto binnelandse produk, sal toeneem weens (onbeheerste) staatsbesteding en stadige ekonomiese groei. Vyf jaar gelede was dit slegs 53% van die ekonomiese uitset. Die hoofgevaar hiervan – soos lankal in Latyns-Amerika en elders ondervind word – is uiteindelik die druk van geld,…

plaaslike beleggers dink dalk dat die gras groener aan die ander kant is weens die talle uitdagings wat ons land trotseer. Die afgelope maande het ons egter gesien dat van die land se grootste en mees gerespekteerde beleggingsbestuurders meer van plaaslike bates begin hou en dikwels sê dat swak sentiment ’n geleentheid geskep het, wat te aantreklik is om te ignoreer. Hoe besluit ’n mens dan hoeveel van jou geld om in die buiteland te belê en hoeveel om plaaslik te belê? Om besluite slegs op grond van die verlede te neem, kan jou duur te staan kom. Ons navorsing toon dat die Amerikaanse aandelemark in die volgende tien jaar waarskynlik heelwat swakker as in die vorige tien jaar gaan vaar. Daarteenoor lyk die vooruitsigte vir SA beleggings veel beter…

suid-Afrika is die afgelope jare deur verskeie politieke, ekonomiese, sosiaal-maatskaplike en internasionale faktore op ’n afwaartse glybaan gedwing. Dit laat ’n mens wonder: Waarheen is als op pad? Ons gesels met Dawie Roodt, ’n stigterslid, die hoofekonoom en direkteur van Efficient Group, ’n gediversifiseerde finansiëledienstemaatskappy. Beskik die nuwe kabinet en uitvoerende gesag oor die vaardighede, insig en politieke wil om SA se veelvuldige krisisse te oorkom? Die antwoord is ’n groot nee. Dis belangrik om te verstaan die ANC het ’n enorme stelsel van patronaatskap gevestig, wat beteken hy bestaan primêr om op die staat te teer. Tweedens is die ANC, ideologies gesproke, ’n sosialistiese beweging wat êrens in die 1920’s se Leninisme gewortel is. Die ANC is eenvoudig nie ideologies geplaas om ’n moderne ekonomie te bestuur nie. Daarby…

Nie alle primêre voedselprodusente is ewe veel deur hoër pryse bevoordeel nie. Uit Statistieke SA se indekse (om verbruikersvoedselprysinflasie te bereken) blyk dit dat die prysstygings die afgelope vier en ’n half jaar verskil (kyk na die grafiek). Vleisprodusente het ’n saamgestelde prysstyging van 34% tussen Desember 2016 en Julie vanjaar behaal. Produsente van olies en vette (wat sonneblomme, sojabone en kanola insluit) het in dié tydperk prysstygings van 31,8% behaal, terwyl vispryse met 26,6% gestyg het. Aan die ander kant van die spektrum het vrugtepryse in die tydperk met 0,4% gestyg, wat verklaar hoekom sommige groot voedselprodusente hulle dalk wil onttrek. Ander faktore het egter ook dié beïnvloed wat in die vrugtebedryf bedrywig is. Rella Suskin, navorsingshoof van Benguela Global Fund Managers, vergelyk Tiger Brands se sagtevrugteonderneming, wat verkoop…

stel jou voor die volgende woorde verskyn op ’n werksoekwebwerf: “Mense hoef nie aansoek te doen nie.” Slimtegnologie het ons bekend gemaak met rekenaarstelsels wat geprogrammeer is om take te verrig wat menslike werkers daagliks doen. Rekenaars kan sien (rekenaarvisie), praat en hoor (natuurliketaalverwerking), take uitvoer (robotprosesoutomatisering) en dink en leer (masjienleer). Wat, wonder jy dalk, bly oor vir mense om te doen in ’n tyd waar robotte alles wat ons kan doen, vinniger, akkurater en sonder die inmenging van vakbonde en nywerheidsaksie, kan doen, en ook sonder om ooit te slaap of siekteverlof te neem. In sy boek, Humans Need Not Apply: A Guide to Wealth & Work in the Age of Artificial Intelligence, sê die toekomskundige en tegnologie-entrepreneur Jerry Kaplan dat die waarskuwingstekens van tegnologiese werkloosheid vir ons…

Brand Pretorius (73) het in 2011 afgetree as die uitvoerende hoof van McCarthy Motor Holdings en as uitvoerende direkteur van die Bidvest-groep. Pretorius het egter aanhou werk gedurende sy sogenaamde “aftrede”. Gevolglik strek sy loopbaan nou oor ’n periode van 48 jaar: 22 jaar by Toyota SA, 16 jaar by McCarthy en 10 jaar in sy eie konsultasie-onderneming. Tans dien hy op die direksie van Italtile. Pretorius se beleggingsportefeulje is gediversifiseerd ten opsigte van sektore en geografie; dit word deur ’n bekwame onafhanklike kundige bestuur. “My benadering is konserwatief. Tot dusver kon ek my maandelikse lewende annuïteiteuitbetaling tot die minimum van 2,5% beperk omdat ek my inkomste met my direkteursfooie, leierskapsafrigting en konsultasiewerk aanvul. Ek het elke jaar sedert 2011 in nog aftree-annuïteite belê – hoofsaaklik om die inkomstebelastingvoordele te…

– Unathi Kamlana, kommisaris van die Gedragsowerheid vir die Finansiële Sektor (FSCA), regverdig die FSCA se opskorting van ZAR X se beurslisensie as noodsaaklik om die groter beleggingspubliek se beskerm. ZAR X is Suid-Afrika se eerste alternatiewe beurs, wat sedert Februarie 2017 bedryf word. Die owerheid het gesê redes vir die opskorting is nievoldoening aan die wet op finansiële markte en regulasies wat met ’n beurs se likiditeit- en kapitaaltoereikendheidsvereistes verband hou. Die beurslisensie sal gekanselleer word as die nievoldoening nie binne drie maande reggestel word nie. ZAR X het daarteen geappelleer.…

terwyl die impak van die Covid-19-pandemie verlede jaar die openbare markte ontwrig het, kan dieselfde nie gesê word van private markte nie, veral die waagkapitaal- en private-ekwiteitsubbateklasse. Privatemarkbateklasse het wêreldwyd goed gevaar, selfs beter as die meeste maatstawwe vir vergelykbare prestasies op die openbare mark. Die krag en spoed van die herstel dui op veerkrag en volgehoue momentum, terwyl beleggers toenemend na private markte kyk vir hoër potensiële opbrengs in ’n voortdurende lae-opbrengsomgewing. In 2019 het die Suid-Afrikaanse vereniging vir waagkapitaal en private ekwiteit (Savca) gesê 69 vroeëstadiumfondsbestuurders het R1,23 miljard in Suid-Afrikaanse nuwe en beginondernemings belê. ’n Mens sou verwag het dat dié syfer verlede jaar sou gedaal het namate transaksies opgedroog het weens die pandemiedruk. In plaas daarvan was daar nog ’n rekordjaar. Savca se waagkapitaalopname vir verlede…

Sibanye-Stillwater is die wêreld se grootste primêre produsent van platinum, die tweede grootste primêre produsent van palladium en ’n eersterangse goudprodusent, asook ’n belangrike produsent van rodium en ander platinumgroepmetale (PGM’e) en geassosieerde minerale soos chroom. Die groep het onlangs ’n tussentydse dividend van R8,54 miljard verklaar vir die ses maande tot einde Junie, ná nog ’n ongeëwenaarde finansiële prestasie. Danksy beter bedryfsprestasie en sterk edelmetaalpryse, het die groep se wins meer as verdubbel tot R24,32 miljard teenoor R9,73 miljard in dieselfde tydperk ’n jaar tevore. Dit het ook die vorige hoogtepunt van R20,89 miljard in die tweede helfte van 2020 verbygesteek. Wesensverdienste per aandeel het met 141% op ’n jaargrondslag tot 835c gespring. Dit alles het Sibanye in staat gestel om ’n tussentydse dividend van 292c per aandeel te…

relatiwiteit is in die beleggingswêreld net so belangrik as wat dit in die regte wêreld is. Kom ons gebruik die Covid-19-pandemie as ’n voorbeeld: Suid-Afrika en Italië het albei ’n bevolking van sowat 60 miljoen mense. Ons weet Italië was een van die lande wat aan die begin van die pandemie die swaarste getref is en tot aan die einde van 2020 gemiddeld 185 mense per dag weens Covid-19 aan die dood afgestaan het. Suid-Afrika is ewe hard getref, maar het relatief minder mense weens Covid-19 verloor, met gemiddeld 100 sterftes per dag tot einde 2020. Italië was vanjaar egter suksesvoller met sy inentingsprogram en tot en met 16 Augustus 2021 (luidens die WGO) was 31,4 miljoen van sy mense volledig ingeënt. SA was relatief stadiger met die uitrol van…

MASSMART Verkoop en koop Massmart het aangekondig dat hy besig is met onderhandelinge om ’n beherende belang in OneCart te koop en sodoende aanduidings gegee van sy langtermynstrategie. Die moedermaatskappy Walmart ding regstreeks mee teen Amazon in Amerika, en hulle het ’n meerderheidsbelang in die Indiese Flipkart, waarvan Walmart in 2018 beheer gekry het. Dis duidelik dat Massmart op plaaslike kleinhandel konsentreer, en Walmart sal goeie tegnologiese ondersteuning en insigte bied wat, tesame met OneCart, kan beteken dat die maatskappy ’n belangrike deelnemer aan die steeds jong aanlyn kleinhandelsbedryf in Suid-Afrika word. Massmart laat vaar beheer oor etlike ondernemings met laer marges omdat hy Cambridge Food, Rhino en Massfresh aan Shoprite* verkoop. Die transaksie is R1,4 miljard werd wat Shoprite maklik kan bekostig en wat Massmart sal toelaat om skuld…

e k het in my beleggingsloopbaan van twee dekades verskeie lesse geleer. Hier is ’n paar. 1. Volg ’n duidelike beleggingsfilosofie en -proses Jy kan nie oor ’n tydperk suksesvol belê sonder ’n goed gedefinieerde filosofie en proses nie. Die geheim is om ’n proses te kry wat werk en sonder uitsondering daarby te bly. Selfbeheersing is noodsaaklik. 2. Bring jou temperament, intellek en ervaring in ooreenstemming Suksesvolle belegging gaan nie net oor die benutting van intellek en ervaring nie. Temperament is ongelooflik belangrik in fondsbestuur, want dit bepaal hoe jy in moeilike omstandighede optree. Wanneer jy oor enige beleggingsbesluit dink, is die eerste vraag wat jy moet vra: “Watter voordeel het ek?” Tweedens moet jy dink of jy buitengewone insig het op grond van die werk wat jy gedoen…

Die Verenigde Nasies se Voedsel- en Landbou-organisasie (VLO) publiseer sy Voedselvooruitsigte twee keer per jaar. Die jongste, met data tot einde Mei wat in Junie vanjaar gepubliseer is, wys interessante feite oor voedselverbruik in die wêreld. In die bygaande tabel wys ons die VLO se berekeninge vir die verbruik van verskillende voedselsoorte per persoon per jaar in kilogram. Ons vergelyk die verbruik in 2010-’11 met dié in 2021-’22. Die tabel toon ’n duidelike verskuiwing weg van graanprodukte (veral rys) en suiker na vleis- en visprodukte oor die afgelope dekade.…

Mark se merk Dié uitgawe se isiZulu-woord is igama. Igama beteken “naam”. Ek vermoed die meeste mense wat dié rubriek lees, weet nie ek werk my ganse volwasse lewe nog in reklame nie. As ek aan my meer as twee dekades in die bedryf dink, verstom dit my hoe dinge verander het. En die meeste veranderings kan aan ’n enkele igama toegeskryf word: Mark Zuckerberg. Toe ek begin werk het, was ’n reklameveldtog ’n TV-advertensie, ’n bietjie radio, ’n bietjie drukmedia en buitelugreklame. Digitaal was ’n nagedagte, as dit gebruik is. Maar nou… Goeie genugtig. Sosiale media het regtig alles verander. Elke keer as ons aan ’n veldtog werk wat sosialemedia vereis, betrap ek my dat ek wonder waarvoor Mark die verkorting is. Ek weier om te glo Mark is…