Innholdsfortegnelse for 5/7/2020 i Finweek - Afrikaans

hoewel Suid-Afrika amptelik in week ses van inperking is, is dit byna ses maande sedert die koronavirus die eerste keer in die nuus was. Terwyl die wêreld die werklikheid van hierdie virus konfronteer, het ’n nuwe woordeskat ontstaan. Veral as ons probeer sin maak van hierdie pandemie en die wêreld wat dit sal agterlaat. Ongekende tye: Dikwels gekoppel aan verwysings na die Spaanse griep van 1918 en die Groot Depressie van die vroeë 1930’s. Onsekerheid: ’n Wêreld wat ingeperk is, met geen duidelike tekens van wanneer dit gaan eindig nie. “Te midde van ’n krisis is daar geleenthede”: ’n Aanhaling wat dikwels losweg toegeskryf word aan Albert Einstein, en wat ons hopelik sal lei na ’n nuwe normaal (nog ’n uitdrukking wat nou oral voorkom). En natuurlik die term wat…

REDAKSIONEEL & VERKOPE Waarnemende Redakteur Jana Jacobs Adjunkredakteur Jaco Visser Medewerkers Simon Brown, Lucas de Lange, Johan Fourie, Moxima Gama, Mariam Isa, Glenneis Kriel, Schalk Louw, David McKay, Maarten Mittner, Andile Ntingi, Brendan Peacock, Timothy Rangongo, Peet Serfontein, Melusi Tshabalala, Amanda Visser, Glenda Williams Subredakteur Maarten Roos Redaksionele assistent Thato Marolen Uitleg David Kyslinger, Beku Mbotoli, Nadine Smith Advertensieverkope Paul Goddard 082 650 9231/paul@fivetwelve.co.za Clive Kotze 082 335 4957/clive@mediamatic.co.za Tanya Finch 082 961 9429/tanya@fivetwelve.co.za Uitgewer Sandra Ladas sandra.ladas@newmedia.co.za Hoofbestuurder Dev Naidoo Produksie Angela Silver angela.silver@newmedia.co.za Besoek ons by: @finweek finweek finweekmagazine…

nadat sy keelvol geword het oordie swaktoestand van die Swartrivier wat deurObservatory en dele van die Kaapse Vlakte in die Kaapse Skiereiland vloei, het Georgia McTaggart in 2018 Help Up gestig – ’n inisiatief wat ten doel het om rivierlope op te ruim terwyl dit terselfdertyd werkvir werkloses skep. McTaggart, ’n konsultant in doeltreffendheid, het begin deur die inisiatief self te finansier en maak tans op skarefinansiering staat om opruimingsbedrywighede in die Skiereiland te finansier. “Mense onderneem om R150 of meer op die BackaBuddy-platform te skenk, en ons gebruik dan dié geld om die werkloses, wat met die opruimingswerk help, te betaal,” sê sy. “Mense onderneem om R150 of meer op die BackaBuddy--platform te skenk, en ons gebruik dan dié geld om die werkloses wat met die opruimingswerk help, te…

suid-Afrika se ekonomiese vooruitsigte het versleg te midde van planne om beperkings op sakebedrywighede in die volgende paar maande baie geleidelik te verslap, wat die voordele demp van buitengewone maatreëls wat die tesourie en die Reserwebank ingestel het om die skokvan die inperking van vyf weke te versag. ’n Ernstige resessie word verwag, met sommige ontleders wat voorspel dat die ekonomie vanjaar met sowat 10% sal krimp. Verskillende mate van beperkings kan tot en met September geld wanneerdie verspreiding van die koronavirus in die land na verwagting ’n hoogtepunt sal bereik. “Ongelukkig gaan die omvang van die uitwerking en die onsekerheid wat daarmee gepaardgaan veel groter wees as wat ons aanvanklik verwag het,” sê Lullu Krugel, hoofekonoom by PwC in SA. “Die probleem is dat baie SA ondernemings – én…

woolworths het die mark aan die begin van April op die hoogte gebring van die uitwerking van die koronavirus-pandemie en van die inperking in Suid-Afrika. Die groep het gesê sySA afdeling het verhoogde verkope beleef. “Verkope vir die vier weke tot die einde van Maart het met 27,6% gestyg vergeleke met die groei van 7,5% in die voorafgaande nege weke van die tweede helfte,” het ’n handelsverklaring gelui. Sy mode-, skoonheids-en tuisafdeling het egter die ergste van die gevolge van die inperking beleef omdat dié afdelings nie toegelaat is om handel te dryf nie. “Verkope in die vier weke tot aan die einde van Maart het met 27,8% gedaal vergeleke met die ooreenstemmende tydperk in die vorige jaar, teenoor ’n toename van 1,9% in die eerste nege weke van die…

wat ’n jaar was dit nie sover nie. Nadat die FTSE-JSE-indeks van alle aandele verlede jaar met groei van 12% en MSCI se wêreldindeks van alle lande met yslike groei van 27% in dollarterme afgesluit het, was die konsensusvoorspellings vir vanjaar optimisties. Die gebeure wat gevolg het, was ontnugterend met dié dat die plaaslike indeks teen middel Maart (19 Maart 2020) reeds met 33% gedaal het weens die Covid-19-pandemie, wat nou die hele wêreld in wanorde het. Optimisme het skielik in algehele paniek verander. Die twee hoofemosies in die finansiële wêreld – gierigheid en vrees – stry voortdurend en toenemend teen mekaar. Hoe laat ek dié twee emosies in vrede saambestaan? Die goeie nuus is dat ek wel die antwoord op dié vraag het: Besit eenvoudig beleggings wat die laagste…

een van die kenmerke van die uitreiking van finansiële resultate in Amerika wat gelukkig nie na Suid-Afrika gekom het nie, is leiding. Amerikaanse maatskappye gee met elke stel resultate leiding vir die volgende kwartaal, jaar en soms langer. Dit kom in verskeie vorme. Sommiges gee ’n speling van wat in terme van omset en verdienste per aandeel verwag word. Ander gee weer verkope per afdeling en meer. Die idee is dat dit beleggers ’n dieper insig bied oor die maatskappy se toekoms. Ek het gesê dis gelukkig dat ons dit nie in SA het nie, want ek voel beleggers raak heeltemal te behep met dié inligting. Dikwels gee maatskappye syfers wat hulle weet te laag is omdat ’n uitvoerende hoof nie laer as sy eie verklaarde leiding wil presteer nie.…

Chris Steward van Ninety One sê hy is partydig vir goeie balansstate. “Kapitaaltoereikendheid sal my in die algemeen na FirstRand en Capitec laat neig. Tussen dié twee sal ek meer diversifikasie verkies en gevolglik op FirstRand besluit. Bankdienste is ’n moeilike plek om te wees en hoewel waardasies aantreklik lyk, sal ek nie nou al inspring nie. Absa en Nedbank verhandel op baie lae p/v’s, maar dis op grond van historiese inkomste. Op ’n toekomstige verdienstegrondslag sal die prentjie anders lyk.” Zaid Paruk van Aeon Investment Management sê ondanks lae waardasies is hy ook versigtig om ’n keerpunt te verklaar, want die grondliggende ekonomiese vooruitsigte bly swak. “Ons meen verdienstediversifikasie is allerbelangrik en Standard Bank is ons voorkeuraandeel in die sektor. Ons sal ons huidige posisie, tans ondergewig, aanvul wanneer…

Sardine Bread @SardineBread Wat is die verskil tussen die koronavirus en COVID-19? Weet iemand? Your problems @igben54 Koronavirus is die gebruikernaam. COVID-19 is die wagwoord. Natalie Gregerson @nattygeeee My drie geliefkoosde tydverdrywe is: 1) Restaurante2) Kroeë3) Nie-noodsaaklike ondernemings Johann Biermann @JohannBiermann1 Basies is die verskil tussen vlak 5 en vlak 4, sigarette. Mxolisi Dlams @mxola_dlams Soldate vat nie geld vir koeldrank nie, ek herhaal, “Soldate vat nie geld vir koeldrank nie” #21daysLockdown. Dan Corder On Your Radio @DanCorderOnAir Hou op gim toe gaan. Jy probeer om die verkeerde kurwe af te plat. The Dad @thedad Gesin se kwarantyndagboek: Dag 41 Gooi dit toe onder tamatiesous. Maak nie saak wat dit is nie, die kinders sal dit eet. VeryBritishProblems @SoVeryBritish Wonder of ’n epos nog geldig is as dit nie “hierdie…

keynes se beroemde gesegde dat “op die lange duur sal ons almal dood wees”, is vir lank verkeerd verstaan. Baie mense dink hy het min belanggestel in die toekoms. Maar dis verkeerd. Hy verduidelik met hierdie gesegde eerder hoe die kwantiteitsteorie van geld onderhewig is aan wat ons vandag die Lucas-kritiek noem: om meer geld te druk sal die vraag na geld beïnvloed. Dus sal wat ons vandag met monetêre beleid doen – soos om die geldvoorraad te vermeerder – dalk nie die gewenste gevolge hê nie. Dis dieselfde met die ekonomiese reaksie op die huidige pandemie. Druk meer geld, en banke sal minder lenings toestaan uit vrees vir inflasie. Leen meer om fiskale aansporing te dek, en die rykes kan uitgawes verminder om vir toekomstige belasting te spaar. ’n…

“EN DAN SIEN EK DIE ONTSMET-MIDDEL WAT DIT BINNE ’N MINUUT KAN UITKLOP. NET ’N MINUUT. EN IS DAAR ’N MANIER WAAROP ONS SO IETS KAN DOEN, DEUR ’N INSPUITING BINNE-KANT OF BYNA ’N REINIGING?” – President Donald Trump van Amerika is deur die mediese gemeenskap gekritiseer ná sy voorstel dat navorsing gedoen moet word oorof mense teen die koronavirus behandel kan word deur hulle met ontsmetmiddel in te spuit. Dr. Vin Gupta, pulmonoloog, het aan NBC News gesê “die gedagte om enige soort skoonmaakmiddel in te spuit of in te neem is onverantwoordeliken gevaarlik” en “dis ’n algemene metode wat mense gebruik wanneer hulle selfdood wil pleeg”. Die Amerikaanse Centers for DiseaseControl and Prevention se weeklikse verslag oor siekte-en sterftesyfers meld “oproepe na vergiftigingsentrums weens blootstelling aan skoonmaakmiddels sowel…

dit gebeur nie gereeld dat kleinbeleggers hul mening lug by die aanbiedings van maatskappye waarin hulle aandeelhouers is nie. Dit het egter in April gebeur by Gemfields, ’n mynbou-enbemarkingmaatskappy van gekleurde edelstene wat in Johannesburg en Londen genoteer is. “Sien julle na ons om en ons sal na die aandeelprys omsien,” het ’n belegger in vraetyd aan die bestuur gesê ná die teleurstellende nuus dat Gemfields se 2019-boekjaar nie met ’n dividend afgesluit word nie. Sean Gilbertson, uitvoerende hoof van Gemfields, en David Lovett, finansiële hoof en sy staatmakerbestuurder, het vroeër in die aanbieding verbaas oor die aandeelprys se swak vertoning die afgelope 12 maande gepeins. Dit was beter as by die maatskappy se mededingers in die diamantbedryf en ander edelsteenmynmaatskappye, maar veel slegter as verwag. (Die aandeelprys was in…

klerehandelaars sal waarskynlik ruweg 10% van hul jaarlikse omset inboet weens die ekonomiese inperking waaraan die staat hulle onderwerp. Hulle sal aansienlik moet snoei aan hul koste – veral huuruitgawes – om die invloed op hul wins te versag. “Die staat van inperking het oor die Paastydperk geval, gewoonlik een van die beste tye van die jaar vir verkope,” sê Rella Suskin, navorsingshoof by Benguela Fund Managers, aan finweek. “Ons glo Covid-19 sal ’n langduriger invloed hê wat verder as die inperking strek.” Met aandeelpryse reeds onder druk, word die genoteerde klerasiesektor se lot verder vererger deur vyf weke sonder verkope. Reeds voor die inperking het dié maatskappye se klante onder toenemende werkloosheid, ’n ekonomiese resessie en taamlike hoë reële rentekoerse gebuk gegaan. “Vyf weke se inperking sal ’n drastiese…

Een van die min sektore wat nog in bedryf is, is voedselkleinhandel – en wanneer die nuwe inperkingsreëls na vlak 4 beweeg, kan winkels wat tans oop is hul volle reeks produkte verkoop. Dit sal help om hul omset nader aan normale vlakke te bring. Die hoër maatskaplike toelaes sal ook meesal aan voedsel gaan, ofskoon ’n groot deel van dié ekstra geld bloot ’n deel van die inkomste wat weens die inperking verlore is, sal uitkanselleer. Pick n Pay en Shoprite* se winkels wat op die laer LSM-segment van die kruideniersmark konsentreer, sal beslis bevoordeel word. Die groot vraag is nou: Wat is die risiko’s? Ek dink dit is hoër koste. Dit verwys nie net na die aanbring van skerms en saniteerders by kasregisterpunte nie, maar ook die afdwing…

RCL FOODS Minderheid besluit oor aandeelplan In waarskynlik ’n toegewing aan minderheidsaandeelhouers sê Remgro, wat 71% van RCL Foods besit, hy sal nie stem in ’n besluit oor dié maatskappy, wat Rainbow Chicken en Selati-suiker besit, om aandele van sy uitvoerende direkteure terug te koop nie. Die direkteure het aandele in plaas van bonusbetalings ontvang. Weens ’n gebrek aan likiditeit in die verhandeling van RCL se aandele, het die direksie besluit om die aandele van die uitvoerende direkteure te koop eerder as dat hulle dit op die ope mark verkoop. Dit was vir ongeveer 14 miljoen aandele wat die direksie vir 1 029c, of bykans R150 miljoen, sou koop. Aandeelhouers sou kon stem, maar as Remgro ook stem, sal hy die meeste stemme hê. Maar nadat beleggers gekla het, sal…

die terugkeer na normaliteit op wêreldmarkte kan veel langer as verwag neem. Die styging van gemiddeld 20% op wêreldmarkte einde April ná die ineenstorting in Maart kan ’n aanduiding wees dat ’n vinnige herstel voorlê, soortgelyk aan hoe markte in 2009 gereageer het. Maar as die koronavirus-pandemie nie ’n eenmalige gebeurtenis is nie – wat waarskynlik lyk – kan enige herstel voortydig wees. Groter wisselvalligheid lyk onvermydelik. En verwag onreëlmatighede, soos oliepryse wat na negatiewe terrein daal, sommige tegnologiemaatskappye wat skerp styg, en markte wat soms verbeter ondanks ’n voortgesette toename in koronavirusinfeksies. Die reaksie op die huidige ekonomiese probleme is in veel moeiliker omstandighede as in 2008. Destyds het regerings die fiskale opsie vermy wat die voorkeurreaksie tydens die Groot Depressie van die 1930’s was. Daarteenoor is daar in…

Die rand se depresiasie vanjaar teenoor die dollar ondersteun plaaslike geldeenheid gedaal. Die rand se swakheid kan te ver gedryf wees. “Ons meen dat die rand oorverkoop is, al weet niemand wanneer ’n mens valutasterkte kan verwag nie,” sê James Klempster, direkteur van beleggingsbestuur by Momentum Global Investment Management. Die Suid-Afrikaanse Reserwebank se verlaging van die terugkoopkoers met 2.25 persentasiepunte vanjaar is welkom om plaaslike ekonomiese toestande aantreklik, sê hy. Die rand is volgens hom geneig om baie afhanklik van wêreldgroei te wees, want dis een van die likiedste ontluikendemark-geldeenhede. Sangeeth Sewnath, adjunk-besturende direkteur van Ninety One (vroeër “Volgens omtrent enige maatstaf is die rand inderdaad baie swak,” sê Investec Asset Management). “Uiteindelik hang die vlak daarvan op korter termyn egter af van likiditeit, nie waardasie nie.” Hy sê selfs…

Kleinhandelaars, telekomsoperateurs, nuwe fintegondernemings en ten volle digitale banke ding almal mee om ’n snytjie van die bankdienstekoek, hetsy deur mobiele betalings, lenings, deposito’s of batebestuur. Tradisionele banke kom toenemend onder druk om meer aanpasbare digitale kanale en bankrekenings met meer waarde te voorsien om markaandeel te beskerm. Discovery en TymeBank het in 2019 volledig digitale bankdiensteprodukte bekendgestel en TymeBank spog reeds met meer as ’n miljoen rekeninghouers, ofskoon minder as die helfte gereeld transaksies uitvoer. Noudat die wêreld danksy die inperking weens Covid-19 ontdek dis moontlik om vanaf ’n afstand te werk, hoe lank nog voordat ’n halsoorkop oorskakeling na digitale bankdienste volg? “Die goeie ding vir Discovery en TymeBank is dat nie een nog ’n groot leningsboek aan die gang sal hê nie,” sê Chris Steward van Ninety…

“Die feit dat daar steeds behoefte aan ’n bekostigbare sedan in ons mark is, was een van die hooffaktore wat aanleiding gegee het tot die ontwikkeling van die nuwe Corolla Quest,” aldus Glenn Crompton, visepresident vir bemarking by Toyota Suid-Afrika Motors (TSAM). Die Corolla Quest het ’n omvattende ontwikkelingsprogram ondergaan wat daarop gemik was om gehalte, betroubaarheid en duursaamheid te behou terwyl koste verlaag word, tot die uiteindelike voordeel van die koper. ’n Meer doeltreffende produksielyn, die veralgemening van komponente tussen modelreekse, bykomende lokalisering en fyn verstellings aan die spesifikasies van die voertuig het alles bygedra tot kostebesparings. Die montering van ’n groter enjin impliseer noodgedwonge hoër koste, maar TSAM sê dat die 1,8-liter oor meer Toyota-modelle oor die wêreld heen gestandaardiseer is vergeleke met die vorige model se 1,6-liter.…

suid-Afrika se debat oor grondhervorming is so chaoties dat selfs kenners verward is oor die gekke situasie. Die koronavirus-pandemie bied ’n kort uitstel, maar die rondomtalie sal binnekort voortgaan. Ervare beleggers beskryf chaos wat markstabiliteit bedreig as “onsekerheid”. In hierdie geval kan grootskaalse, kapitaalintensiewe landbou in die moeilikheid beland as ’n uitgerekte gronddebat lei tot aanhoudende onsekerheid en beleggers nie die toekoms verstaan nie. Onsekerheid is gevaarlik omdat dit beleggersvertroue en die ekonomie verniel. Gedurende chaotiese tye is dit verstandig om uit die geskiedenis te leer. Nadat hy sedert 1994 sy vertroue in die grondhervormingsbeleid van “gewillige koper, gewillige verkoper” (GKGV) geplaas het, het die SA regering die beleid laat vaar nadat hy teen 2014 nie die doelwit bereik het om 30% van die grond aan swart mense oor te…

Pan African Resources is ’n middelslag goudmaatskappy wat uit Suid-Afrika werk. Sy produksievermoë is meer as 170 000 onse per jaar. Sy produksie is uit ondergrondse skagte en oppervlakuitskot (tailings) en hy is een van die laagstekoste-goudprodusente in Suider-Afrika. In Februarie het Pan African gesê dat sy verdienste peraandeel virdie ses maande geëindig 31 Desember meer as verdubbel het tot 1,14 Amerikaanse sent per aandeel en dat sy totale goudverkope met byna 14% tot net meeras 90 600 onse gestyg het – danksy die skerp styging in die goudprys. Pan African, wat in Johannesburg én Londen genoteer is, verwag om in sy boekjaartot einde Junie185 000 onse goud te produseer, wat ’n toename van sowat 7,5% op die vorige vergelykbare tydperk sal verteenwoordig. Die maatskappy het beleggers egtergewaarsku dat ofskoon…

capitec* se resultate vir die jaar geëindig 29 Februarie leer ons twee belangrike lesse. Eerstens, al was sy resultate uitstekend, is resultate tot 29 Februarie nou onbeduidend. Enige resultate voor die uitbreking van die koronavirus, is interessant, maar vertel ons niks oor die volgende paar jaar nie. Dis belangriker om te kyk na die dividende wat opdroog. Wesensverdienste per aandeel het met 19% gestyg, maar die dividend is geskrap. Indien ons na 2019 se einddividend van 1 120c per aandeel kyk en dit met 19% verhoog, sou die syfer 1 332c gewees het. Maar dividende verdwyn tans baie vinnig. Vroeër het die Voorsorgowerheid van die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB) versoek dat plaaslike banke nie “dividende op gewone aandele en geen kontantbonusse aan uitvoerende amptenare en wesenlike risikonemers…in 2020 betaal nie”. Dit…

daar is een duidelike draad wat deur die kommentaar loop wat tans verskyn oor die JSE, asook die Suid-Afrikaanse ekonomie. Dis feitlik deurgaans negatief en word dalk die beste opgesom deur ekonoom Mike Schüssler: ‘’Ons gaan les opsê. Kwaai les opsê.” Schüssler is ook nie die enigste een wat voorspel dat dit vyf jaar of langer kan duur voordat die bruto binnelandse produk dieselfde vlak bereik as wat voor die ineenstorting gegeld het nie. Trouens, daar is pessimistiese voorspellings dat dit tot tien jaar kan duur. Deurgaans word benadrukdat die ekonomie reeds diep in die moeilikheid was vóór die koronavirus die land getref het. Die ekonomie gaan nie net krimp nie, maar ook kan die land in skuld verdrink. Beursbeleggers beleef dus ‘n moeilike tyd. Daar was ‘n opkikkering na…

ofskoon 19 plaaslikgeregistreerde banke in Suid-Afrika sake doen, oorheers vyf rolspelers steeds die bankdienstesektor. Saam besit hulle die grootste deel van alle bates in die sektor. ’n Kleinbelegger wat ’n uitblinker onder die plaaslike banke wil uitsoek, sal byna verseker sy opsies tussen die groot vyf banke moet oorweeg. Die bankdienstesektor verkeer jare reeds onder druk en verwagtinge dat die ekonomie sal herstel, word telkens teleurgestel. In die tweede helfte van 2019 het PwC in sy verslag Major Banks Analysis gesê banke is gevoelig vir spanningsdruk in die plaaslike en breër internasionale ekonomie. Luidens die verslag het lustelose groei kredietrisiko’s verhoog en ekonomiese bedrywighede in alle kliëntsegmente gedemp, wat tot die druk op banke se verdienste bygedra het. Dit was boonop voordat Covid-19 en die staat van inperking verwoesting gesaai…

die regering se plan lyk logies op papier: Kry die mynbousektor weer aan die gang en heelwat van die sekondêre en tersiêre sektor wat hom voorsien, sal ook begin. Dit maak sin in die lig van die belangrikheid van die hulpbronsektor as werkgewer, belastingbetaler en valutaverdiener. Volgens data van Henk Langenhoven, hoofekonoom by die Mineraleraad van Suid-Afrika, het die SA mynbedryf R22,6 miljard in 2018 bestee vir die aankoop van goedere en dienste, insluitende R1,8 miljard vir groot- en kleinhandelsgoedere, spyseniering en akkommodasie. In die praktyk lyk die regering se plan om geleidelik uit die inperking van vyf weke te beweeg, egter moeilik. Ondoeltreffende kommunikasie, swak geformuleerde wysigings aan die inperkingsregulasies en die gesukkel om ongeveer die helfte van die 450 000 mense in diens van die myne weer by…

die meeste Suid-Afrikaanse ondernemings – klein én groot – word geraak deur die wêreldwye uitbreking van die koronavirus en die daaropvolgende streng maatreëls om die verspreiding van die siekte te bekamp. Talle lees nou hul versekeringspolisse aandagtig om antwoorde op hul finansiële nood te vind. Baie min van hulle sal egter die antwoorde waarna hulle soek, kry. Donald Dinnie, direkteur by die regsfirma Norton Rose Fulbright, sê talle besighede sal kyk of hul polisse klousules oor sake-onderbreking, aanspreeklikheid en die kansellasie van byeenkomste insluit. ’n Sake-onderbrekingspolis, ’n soort gebeurlikheidspolis, ondersteun ’n onderliggende versekeringspolis teen eiendomskade of die onklaarraking van masjinerie of ’n bootromppolis. Pamela Ramagaga, waarnemende hoofbestuurdervirversekeringsrisiko’s by dieSA Versekeringsvereniging (SAIA), sê sake-onderbrekingsversekering word nie as ’n afsonderlike polis verkoop nie, maar is bykomstig tot ’n bestaande polis. “Dit beteken…