Innholdsfortegnelse for November - December 2020 i Baba & Kleuter

Ek moes hierdie jaar baie nuwe dinge leer, veral wat werk betref. Kyk, as jy my voorheen gevra het of ek graag en maklik nuwe dinge aanpak, sou ek sonder huiwering “ja” gesê het. Dis seker hoekom ek so geskok was dat die nuwe dinge so swaar was om te leer. Dis asof my hele brein en gemoed net nie lekker wou saamwerk buite die gemaksone nie. Ek het nie eens geweet ek is in ’n gemaksone nie, tot die pandemie die grense van die sone verskuif het. Van die grense is veel breër getrek en ander weer veel enger en sommige lyntjies is sommer net uitgevee. Ek moes aanpas en aanpas en aanpas … Soms het dit gevoel of elke dag ’n bykomende uitdaging na my kant toe gooi…

VERTEL ONS ’N BIETJIE MEER OOR LAIZA. Laiza was 10 maande oud toe die voorbladfoto geneem is, maar sy trek nou al by 20 maande. Sy is baie lief vir die natuur en diere. Sy sal die kleinste miertjie op die vloer raaksien of die voëltjie op die dak, en is baie lief vir die sterre en maan! Sy is gek oor musiek en veral lief daarvoor om Disneyvideo’s te kyk om die musiek te hoor. Dan beweeg sy op maat van die ritme, boots die karakters se bewegings na en sing natuurlik in haar eie taal saam. Sy sê “maan” met ’n vingertjie wat wys, ”ba-baai” met ’n handjie wat waai en ”eina” met ’n handjie wat simpatiek vryf. Sy maak verskeie dieregeluidjies na en sê ”hummhumm” vir enigiets…

Ons het in 2019 op my 30ste verjaardag uit Suid-Afrika gevlieg en op 14 Desember in Perth, Australië, geland. Ons is in die hitte deur bekende gesigte, ons vriende, verwelkom. Die volgende dag het ons die lang pad aangedurf na ons nuwe tuiste, Lake Grace. Die aarde was dor en baie droog en die hitte glo die ergste in jare. Dit was vir ons ’n aangename aanpassing: die openbare swembad, ’n parkie vir die kinders, vensters sonder diefwering, oop deure en die paaie wat gevee word. Ons het vinnig geleer dat die vroue net so hard soos die mans op die plase werk en dat iemand sonder ’n kwalifikasie amper net soveel verdien as iemand met ’n kwalifikasie. Die ergste vir ons was dat daar nie ’n kerk op elke…

HOU JOU OË OOP Moenie dat jou selfoon jou aandag aftrek sodat jy nie bewus is van wat om jou aangaan nie. VERMY GEVAAR Probeer wegbly van plekke waar jou kinders maklik van jou geskei sal kan word en in die massa kan verdwyn. Maak seker jou eie huis is veilig. BEL MEKAAR As jou kinders al oud genoeg is om jou te kan bel, maak seker dat jy altyd antwoord. Hulle moet ook hul eie nommers en adres ken, en jou nommer ook uit hul kop uit. PRAAT MET DIE SKOOL Maak seker jou kinders se skool het ook voldoende veiligheid in plek. PLAN B Maak seker jou kind weet presies wat om te doen as hy op ’n openbare plek wegraak, selfs al het hy nie ’n foon…

1 DRUK ALMAL IN JOU KRING Dis wetenskaplik bewys dat aanraking nie net sorg vir ’n beter band tussen jou en jou kind nie, maar jou kind ook beter oor homself laat voel. ’n Gesonder selfbeeld gaan beslis sorg vir ’n gelukkiger kind, maar onthou dat dit ook jou kind se intelligensie en taalvermoë kan verbeter, hom minder selfsugtig sal maak en beter gaan laat slaap. Gereelde drukkies verlig ook spanning, pyn en depressie, en sorg vir ’n meer positiewe uitkyk op die lewe omdat jy voel jy is kosbaar vir iemand en behoort iewers. In ’n tyd waar ons skrikkerig geword het vir aanraking en beslis alledaagse aanraking deur ander mense moet vermy, is aanraking in die gesin nóg belangriker. 2 LAAT JOU WOORDE WEK Die Australiese ouerskapsghoeroe Steven…

■ WAT IS IN DIE BOTTEL? Lees etikette goed voor jy enigiets aansmeer. Bly weg van sintetiese geure, want baie daarvan bevat gevaarlike chemikalieë. ■ IS NATUURLIK VEILIG? Produkte wat ilang-ilang, teeboomolie, kamille en sitrus bevat is veilig. Bly weg van roosmaryn, jasmyn of kaneel, wat bekend is daarvoor dat dit jou bloeddruk kan verhoog. ■ KLEIN TOETSIE. Omdat jou liggaam intense veranderinge ondergaan terwyl jy swanger is, kan jy nuwe sensitiwiteite en allergieë ontwikkel. Doen dus altyd eers ’n toets op ’n klein stukkie vel op jou arm. ■ DRINK BAIE WATER. Die beste medisyne vir jou vel is om goed gehidreer te bly. Dit verbeter elastisiteit en verminder die gejeuk.…

1 DIE BABA LÊ MET SY BOUDJIES NA ONDER EN SY VOETJIES LANGS SY ORE. ’n Vaginale geboorte is gewoonlik moontlik en daar is selfs studies wat toon die suksessyfer is byna dieselfde as vir ’n normale vaginale geboorte. 2 DIE BOUDJIES EN VOETE LÊ ALBEI NA ONDER sodat baba in ’n hurkposisie is en sy voetsooltjies in die geboortekanaal sigbaar is. ’n Vaginale geboorte is dan gevaarliker, maar steeds moontlik. 3 NET DIE VOETJIES LÊ NA ONDER. ’n Keisersnee is dan altyd nodig, maar baie min voltermyn-babas lê in dié posisie. As baba voete eerste lê, is daar ’n groter risiko vir naelstringprolaps (wanneer die naelstring onder lê) omdat baba se liggaam nie die ontsluite serviks heeltemal vul nie sodat die naelstring daar kan insak en vasgedruk word. Dit…

My sussie het ’n onbevoegde oftewel verswakte serviks gehad en ek is so bang ek kom dit ook oor. Ek is 24 weke swanger. Hoe sal ek weet as ek dieselfde het en hoe word dit behandel? DR. MARLIZE LERM ANTWOORD: Jy verwys na ’n toestand van die serviks (mond van die baarmoeder) gedurende swangerskap. Ek wil jou graag gerusstel dat jy in alle waarskynlikheid nie hierdie toestand het nie. Daar is twee redes voor. Eerstens is daar geen bewys dat dit geneties oordraagbaar is nie. Jou suster het dalk spesifieke risikofaktore gehad, waaroor ek later sal gesels. Ten tweede het jy in die eerste twee trimesters nog geen komplikasies gehad soos ’n dreigende miskraam nie. Die kans vir servikale swakheid is dus baie skraal. Ek verstaan jou kommer. Die…

Luzanne Hanekom het vier jaar lank swanger probeer raak voor sy en haar man, Jean, eindelik na ’n fertiliteitskliniek op Stellenbosch verwys is. “Dit maak ’n mens moedeloos as jy so sukkel, veral as almal om jou swanger raak,” vertel Luzanne (32), wat op Tulbagh in die Wes-Kaap woon. Maar uiteindelik het ’n kombinasie van medisyne en behandeling gewerk, en aan die begin van Oktober 2019 het Luzanne en Jean (42) uitgevind hulle verwag. “Dit was die beste nuus ná vier jaar se gesukkel,” sê Luzanne. Nie ver van hulle af nie, op Worcester, kon Luzanne se jonger sussie, Talitha de Kock (29), ook nie die ooievaar sover kry om besoek te kom aflê nie. Ná ’n jaar van probeer het sy en haar man, Bernard (35), besluit om by…

JOU BORS SE BOUPLAN Dís waaruit ’n bors alles bestaan: ■ Melkkliere wat die melk maak ■ Melkbuisies wat die melk van die melkkliere na die tepel vervoer ■ Die tepel, oftewel die punt van die bors waar die melk uitkom ■ Die areola, die pienk of bruin gepigmenteerde deel rondom die tepel ■ Bindweefsel om die kliere en buise ■ Vet en ■ Are Borsmelk bestaan weer uit vet, proteïen, laktose, vitamiene, minerale en water. Die moedersmelk wat in die eerste paar dae ná geboorte geproduseer word, word kolostrum genoem en verander ná dag drie of vier in melk met ’n groter volume en ’n ander samestelling. Wanneer hierdie melk ná die kolostrum volg, sê ons die melk het “ingekom”, al was daar klaar melk in die vorm van…

Elke baba ontwikkel teen haar eie pas. Sommige babas haal sekere mylpale gouer as ander. Moenie jou baba met ander kleingoed vergelyk nie. Die eerste ses weke vlieg verby. Sorg dat julle dit vir altyd onthou met hierdie maklike raad: ■ Skaf ’n mooi groot onthouboks aan waarin jy alles bêre wat met jou baba te doen het, soos die armbandjie van die hospitaal, selfs die naelstring, en al die mooi kaartjies wat julle ontvang het. ■ Daar is talle mooi baba-albums op die mark. ■ Neem baie foto’s en maak gebruik van ’n aanlyndiens om dit te laat druk en aflewer. ■ Skep vir jou baba ’n private Facebook-blad of ‘n Instagramb-blad waar jou vriende en familie sy vordering kan dophou. ■ Maak ’n babavoetafdruk in gips of klei,…

■ Wees realisties. Moenie moedeloos raak as dit voel jy is die enigste lewende wese wat snags nie slaap nie as gevolg van jou baba se slegte slaaproetine. ■ Baie babas se slaaproetine word omvergewerp wanneer hulle tande kry of siek is. ■ Doen wat vir júlle werk! Jy werk dalk bedags en voel baie meer gerus as jou baba tussen julle in die bed lê. Daar is geen wet of reël wat dit verbied nie – die doelwit is egter dat almal rustig en deurlopend slaap. Die ideaal is dat hy in sy eie bedjie slaap en dit regkry om hom self aan die slaap te maak, maar dis beslis nie die einde van die wêreld as hy dit nié regkry nie. Lekker slaap!…

PAP BABA Melktande begin in die baarmoeder al in jou baba se tandvleis ontwikkel. Met geboorte is die tande reeds gevorm, maar nog onder die tandvleis. In uitsonderlike gevalle – 1 uit 2000 – word ’n baba met ’n tand gebore. Raadpleeg jou tandarts as dit gebeur; ook as jou baba baie vroeg tande kry (voor drie maande). Dikwels is vroeë tande wortelloos en net aan die tandvleis vas. Jou tandarts sal waarskynlik aanbeveel dat dit verwyder word, want daar is ’n risiko dat die tand uitval en dat jou baba daaraan verstik. Die meeste babas begin hulle tussen drie en ses maande oud op tandekry voorberei, hoewel dit ’n maand of wat kan duur voor die eerste tand deur die tandvleis breek. ONDER 1 JAAR Die eerste snytand (gewoonlik…

WAT KAN BABA EET? Vrugte Stukkies ryp piesang, ingelegde vrugtestukkies, avokado, snytjies gaar appel, sagte snytjies peer, komkommerstokkies, spanspekstukkies, waatlemoenstukkies, kiwi, stukkies ryp veselperske en gekookte perske. Groente Saggekookte wortel, patat, aartappel, botterskorsie, broccoli, blomkool, aspersies en groenboontjies. Sny alles in blokkies of repies. Vleis Stukkies hoender (baie klein of in repies gesny), visvingers, snytjies koue vleis, klein frikkadelletjies. Ander Goed gekookte pasta, Fruit Loops- of Cheerios-ontbytgraan, repies sagte kaas, roosterbroodvingers, ryskoekies of tofublokkies. Moenie jou baba vol lekkergoed stop nie! Dis nou die ideale tyd om hom gesonde eetgewoontes te begin leer. SUPERWENK As jou baba aanvanklik nie van ’n sekere soort vingerkos hou nie, bied dit ’n paar weke later weer aan. Dit verg soms ’n hele paar probeerslae voor ’n baba aan ’n nuwe smaak of tekstuur…

As jou baba se rug- en nekspiere sterk genoeg is om haar regop te hou (teen omtrent ses maande oud) sal sy sonder steun leer sit. Teen agt maande behoort sy dit heeltemal self te kan doen. Aanvanklik sal sy haar self leer opstoot en haar bene so plaas dat sy ’n oomblik lank sonder steun kan sit. Daarna begin sy haar balans hou deur vooroor op haar arms te leun en so leer sy baie gou om regop te sit. As sy dit eers bemeester het, begin sy na speelgoed strek of draai wanneer sy in ’n sitposisie is. HOE JY KAN HELP ■ Magietyd is ook vir sit belangrik. Plaas haar op haar maag en moedig haar aan om op te kyk. Dit maak haar nek- en rugspiere…

ONS IS EEN Dié boek deur Refiloe Moahloli en die illustreerder Zinelda McDonald het in drie tale uitgekom. Die boek vertel ’n warm, vertroostende storie van ’n vriendskap en ubuntu wat ons ooreenkomste en verskille vier. Ondersteun gerus plaaslike talent en skaf die boek as Kersgeskenk vir jou kinders aan. R140, Pan Macmillan Children’s Books. LEES IN DIE BAD ... is een van die lewe se klein plesiertjies. (Natuurlik net nie biblioteekboeke nie.) Stel jou baba vroeg al bekend aan die groot lekker van oral lees. Badboek: Flamink en Badboek: Lieweheersbesie (R70 elk vir agt vet, gestopte, waterdigte blaaie in Engels en Afrikaans) stel kleingoed aan allerhande diere bekend en trek die aandag lekker af terwyl jy hare afspoel. Human & Rousseau. WAT MAAK DAAI KAT DAAR? Tom en sy…

ANSIE LE ROUX: “Dit klink na lawwe raad, maar gaan toilet toe voor jy by die werk ry! ’n Mens het eenvoudig nie daarvoor tyd as jy eers by die voordeur instap nie.” SUSIE PIETERSE: “Gee minstens ’n kwartier se onverdeelde aandag aan jou kinders wanneer jy by die huis kom. Begin daarna eers met al jou takies. Daardie klein belegging van tyd gaan jou tyd spaar.” SUMÉ JOUBERT: “Wys vir jou kinders jy geniet dit om hulle te gaan haal. Gesels met hulle in die motor.” LAURETTE BREDENHANN: “Kos maak is saans moeilik, veral omdat kinders so vroeg wil eet. Ons sorg dat ons altyd iets vinnigs in die huis het, soos bevrore oorskietkos. Soms vra hulle sommer net gewone ontbytpap of mieliepap, dan doen ek dit so. Ek…

■ Laat jou kind sien dat jy vir jouself kan lag en dat daar goediglik met ’n geliefde gespot kan word. ■ Maak tyd om verspot te raak met jou kleinding, al is die grappies vir jou taamlik vervelig. ■ Prys sy pogings om snaaks te wees en moet dit nie afkraak nie. As jou kind hom inspan om jou of ander te laat lag, moet jy dit aanmoedig – dis eintlik baie mooi van hom. ■ Kinders is lief vir snaakse stories, boeke, prente en rympies. Dis noodsaaklik vir hul ontwikkeling. ■ Dis moeilik vir ’n kind om in ’n spanningsituasie ’n humorsin te ontwikkel. Hou jou huis dus vrolik en vol liefde. ■ Prettye skep herinneringe. Maak grappies, bak poetse, kyk saam na snaakse flieks. ■ Moenie te…

Jy bou reeds sedert jou kind se geboorte aan die belangrike onderliggende vaardighede vir haar skoolgereedheid en nou wag dié groot mylpaal net ’n paar maande in die toekoms. Jy kan nie ’n hele ses jaar se werk in die volgende twee maande indruk nie, maar jy kan wel ’n bietjie “afrondingswerk” doen om haar te help, veral omdat 2020 wat skool betref so ’n deurmekaar jaar was. Jy hoef nie jou kind nou verwoed te dril om alles te ken nie –so skrik jy haar dalk permanent van skool af! – maar jy kan speel-speel die bestaande vaardighede waaraan die graad O-juffrou gewerk het, beter vaslê sodat sy haar eerste ware laerskooljaar met selfvertroue kan binnegaan. LEWENSVAARDIGHEDE ■ Skerp weer basiese goeie maniere by jou kind in. Dit sal…

Daar is geen spesie naas die hond wat uit ’n evolusionêre oogpunt só suksesvol by ’n lewe saam met mense aangepas het nie. Maar is Canis familiaris ook ’n kindervriend? Almal het ’n mening ... Absoluut, sê jou buurvrou. “Ons jack russell pas ons woelige driejarige goed op. My kind stuit vir niks en ons het heelwat slange in die omtrek. Die twee is ewe stout, maar ek is soveel meer gerus as hy by haar is.” As sy die een soek, hoef sy net die ander te roep. “Dis die beste (geskenk) wat ek nog aan my kind kon gee: 'n regte oppasser en maat.” Nie almal is so seker nie. Jou ander vriendin vertel haar kind is op tweejarige ouderdom deur twee jong bulterriërs aangeval. “Sy was reg…

Doen jou huiswerk oor die temperament en gedrag van honderasse, sê Gill. Raadpleeg ’n gekwalifiseerde dieregedragskenner of jou veearts. “Honde is histories geteel om sekere werkfunksies te verrrig en nie alle honde is ideaal vir kinders nie.” Honde se aard en temperament verskil en jy wil seker maak jy kry ’n hond wat goed gesosialiseer is en by jou huishouding sal inpas. Daar is nie regtig ’n “regte” of “verkeerde” honderas vir kinders nie. Die beste hond, meen Karin, is ’n hond wat van kleins af gesosialiseer is met kinders en wat gemaklik in hulle teenwoordigheid is, ongeag die ras van die hond. “Honde wat baie kleinserig is, soos miniatuur-pinchers en yorkshireterriërs is dikwels nie ’n goeie keuse vir baie klein kinders nie juis omdat hulle so maklik seerkry. Sommige…

Gaan jou kind aanstaande jaar in graad 1 wees? Dan gaan sigwoorde julle nuwe passie word! Skaf gerus Baba & Kleuter se Afrikaanse Sigwoorde vir graad 1 aan. Dis by die meeste groot supermarkte te koop teen R105 per pak. Daar is 26 flitskaarte in die pak, met ’n sigwoord aan elke kant. Lees gerus ook die artikel op bl. 86 oor hoe julle vir oulaas ‘n paar skoolvaardighede kan slyp. Met dié dat 2020 so ‘n deurmekaar jaar was, kan dit net help om seker te maak dat jou kind ’n klompie basiese vaardighede onder die knie het. Ons sien uit na al die foto’s van daardie besonderse eerste skooldag.…

Wat onthou jy van die dag waarop jou baba gebore is? My seun, Victor, is op 11 Januarie 2009 gebore. Ek onthou die oomblik toe hy gebore is en sy eerste asem geneem het, het pappa in ’n sittende posisie uitgepass. Nadine Odendaal (36), Strand, Wes-Kaap Dit was magical. My seuntjie was stuitliggend en ’n keiser moes gedoen word. Alles het toe andersom gebeur as wat ek nagevors het. Toe hulle hom uithaal, sê die narkotiseur vir my: “Kyk bo jou.” Die ligte was soos ’n spieël en ek sien toe hoe hulle hom uit my maag haal – boudjies en voetjies eerste. Lorelise Cox (31), Sasolburg, Vrystaat My seuntjie, Joshua, is op 15 Oktober 2019 met ’n keisersnee gebore. Ek het gehuil van die oomblik dat ek by die…

✪ WENK ✪ VOOR JULLE BEGIN Vir al die projekte het julle groot velle plastiek of koerantpapier nodig waarop julle kan werk. Skep ’n werkstasie buite waar daar goeie ventilasie is, maar nie direkte sonlig of wind nie. Onthou ook dat ’n gomgeweer ’n gevaarlike ding kan wees. Hou dit buite jou kind se bereik. DENNEBOLBOOMPIES BENODIGDHEDE • Dennebol(le) • Spraymate Fast Drying General Purpose-sproeiverf met ’n glansafwerking • Plakkers, sterretjies, blinkertjies, krale en fop-edelstene • Goue of silwer karton vir die ster • Kunsvlytgom of ’n gomgeweer GAAN SO TE WERK 1 Skud die verfkannetjie vir minstens ’n minuut nadat jy die rammelaar binnein gehoor het. Hou die kannetjie sowat 30 cm van die dennebol af. 2 Spuit die dennebol oraloor deur jou hand van links na regs te beweeg. Probeer vermy dat die…

KOEL AF MET KRUISEMENT Kruisementgegeurde produkte skep die illusie van ’n koel briesie. Suig aan pepermente, drink ystee met kruisementblare of beproef lyfprodukte met ’n kruisementgeur. Sit ’n bak water met ’n druppel kruisementolie in voor ’n waaier neer om ’n vertrek te laat afkoel. KATOEN VIR JOU LYF Dra klere van katoen en linne en bly weg van sintetiese stowwe wat skaaf en jou laat sweet. Veral onderklere kan ’n verskil aan jou gemak maak. As jou bra’s en broekies al knyp, belê gerus in spesiale kraam-onderklere soos dié van Carriwell – jy sal nie spyt wees nie. Dra los klere in vars kleure. ’n Rok is koeler en gemakliker as ’n broek en top of romp en top. Enigiets wat teen jou middel druk gaan jou net meer…

HEELDAG OGGENDNAARHEID Oggendnaarheid is ’n verwarrende term, want baie vroue is eintlik die hele dag lank naar. Die naam het waarskynlik sy oorsprong in die feit dat so baie vroue veral vroegoggend ’n naar kol op hul maag het en namate die dag vorder, beter begin voel. Net soos die tydstip van die dag waarop vroue naar voel verskil, verskil die intensiteit van hoe sleg hulle voel ook baie van vrou tot vrou. Die kans dat jy dit gaan vryspring is ongelukkig skraal, aangesien 50 tot 90 persent van swanger vroue ’n mate van naarheid in die eerste trimester ervaar. Sowat die helfte van dié vroue ly aan naarheid én braking, terwyl ’n veel kleiner groep net naar is. WANNEER KAN JY DIT VERWAG? Swangerskapsnaarheid begin gewoonlik teen omtrent ses…

Dis met ’n goeie rede dat die hospitaal of vroedvrou jou gewoonlik aanmoedig om jou so lank moontlik tuis besig te hou terwyl jy kraam – nie net lei dit jou aandag af nie, maar die gedurige verandering van posisie en die feit dat jy rondloop, kan help om jou pynbelewenis meer draaglik te maak, jou selfvertroue te versterk en die duur van die bevalling te verkort. In verskeie studies is bevind ’n regop, aktiewe kraamposisie maak kontraksies meer doeltreffend. Dit verkort ook die kraamproses, verminder die behoefte aan oksitosien om kontraksies te versterk, en verminder die vraag na pynmedikasie. Een studie het gewys die ontsluitingstyd van 3 tot by 10 cm was met die helfte korter wanneer vroue hul kraamposisie afgewissel het. As jy verskillende kraamposisies inneem, verander die…

HELLP-sindroom veroorsaak die vernietiging van rooibloedselle, verhoogde lewerensiemtellings en lae bloedplaatjietellings. Dit kom meestal in die derde trimester voor, maar kan ook vroeër ontstaan. Minder as 1 persent van swangerskappe word daardeur getref en 4 tot 12 persent van gevalle kom voor by vroue met preëklampsie. Simptome sluit in hoofpyn, naarheid, braking, maagpyn, moegheid en swelling, en dikwels is die enigste manier om ernstige komplikasies vir ma en baba te vermy om die swangerskap te beëindig. DIE GEBOORTES Op 19 Mei, op 32 weke van swangerskap, is Talitha met die lewensgevaarlike HELLP-sindroom gediagnoseer (lees in die kassie regs bo meer daaroor). Sy is summier opgeneem, want haar bloeddruk was hoog en Tia-Lee het gewig verloor. Dit was ’n dag voor Luzanne se geskeduleerde keisersnee. “Ek het my ouers laat weet,…

STUWING Soms word jou borste so vol, geswel en hard dat baba glad nie ’n greep kry nie. Stuwing kom voor as daar feitlik geen vloei uit die borste is nie, geen melk lek nie en die vel blink en gespan is. Daar is ook dikwels knoppe onder die vel, die oksels is besonder pynlik, die bors is seer met aanraking en jy kan warm, sweterig en bewerig voel. RAAD: Pak koolblare wat in die yskas gebêre is op die bors ná ’n voeding en hou hiermee vol tot ’n volgende voeding. Was net eers jou borste voor die volgende voeding. Jy kan ook jou borste in ’n bak warm water laat hang en dit masseer om vloei te stimuleer en die areola sag te maak sodat jou baba goed…

WAT IS DIT? Wanneer ’n baba skielik en om ’n onverklaarbare rede sterf, word dit wiegiedood genoem. ’n Ander naam is skielike-babasterftesindroom. WAARDEUR WORD DIT VEROORSAAK? Niemand weet nie, maar daar word deurlopend navorsing gedoen. Hoewel die oorsaak nie duidelik is nie, is daar al baie feite wat kan help om wiegiedood te voorkom. WAT IS DIE RISIKO? Sowat 90 per-sent van wiegiesterftes vind plaas by babas jonger as ses maande, maar dit kom selde in die eerste maand voor. Vroeggebore babas is meer kwesbaar, asook seuns, meerlinge, babas met ’n lae geboortegewig, babas wat voor en ná geboorte aan sigaretrook blootgestel is, of waar die ma dwelms of alkohol misbruik het. Dis ook ’n risikofaktor as die ma jonger as 20 is. WAT KAN JY DOEN? Daar is veral…

17:00 -17:30 Aandete sodra hy saans vaste kos begin eet. 17:30 -18:00 Rustige speeltyd saam met pappa of mamma. Wees versigtig vir oorstimulasie: Lees ’n storie of sing slaapliedjies. 18:00-18:30 Badtyd. Hou dit rustig en kalm en moet hom nie te opgewonde laat word nie. Badtyd beteken dis die einde van die dag en die begin van die nag. Gaan ná badtyd na sy slaapkamer en bly daar. As hy daarvan hou, kan jy hom saggies masseer voor jy sy slaapklere aantrek – sing ’n spesiale liedjie wat hy elke aand met sy massering kan verbind. 18:30 -19:00 Maak die ligte dowwer (donkerte is belangrik vir slaap) en gee hom sy laaste melkvoeding. As hy in jou arms aan die slaap raak, kan jy hom teen 19:00 saggies in sy…

■ Masseer die tandvleis met ’n skoon vinger of ’n silikoon- babatandeborsel. ■ Gee baba iets hards en koels om aan te kou. ■ Hou die kenvel droog met ’n borslap en trek natgekwylde klere uit. Gebruik ’n skermroom. ■ Plaas tanderinge en fopspene in die yskas. Die koue help om verligting bring. ■ As jou baba oud genoeg is daarvoor, kan jy ’n harde suikervrye beskuitjie gee, of gedroogde mango of soutlose biltong. ■ ’n Koue, skoon waslap wat in die yskas was, is ook ’n lekker kouding vir ’n sensitiewe tandvleisie.…

V My baba is amper 10 maande oud en eet al ’n verskeidenheid vaste kosse. Ek sluit ’n bietjie kaas by haar maaltye in en jogurt is reeds ’n groot gunsteling. Nou wonder ek oor koeimelk. Ek het al gelees dat koeimelk te veel minerale bevat vir ’n baba en nie goed is vir die niere nie. So baie mense is deesdae ook laktose-onverdraagsaam – moet ek op die uitkyk daarvoor wees? A MARETHA VERMAAK ANTWOORD: Die gebruik van koeimelk voor die ouderdom van ses maande word glad nie aanbeveel nie, aangesien die niere van babas jonger as ses maande nog nie gereed is om die hoë proteïenkonsentrasie van koeimelk te hanteer nie. Dit word ten sterkste aanbeveel dat eksklusiewe borsvoeding toegepas word vanaf geboorte tot ses maande. Ná ses…

As sy ogies nog maar skeel kyk en sy handjies skaars jou groot wysvinger kan vasvat, kan ’n mens jou kwalik voorstel dat jy met ’n pasgebore babatjie kan speel. Maar ja, jy kan. En boonop is dié eerste speletjies net so belangrik soos wanneer hy ’n bietjie ouer is. Selfs die eenvoudigste speletjies help jou baba om vinniger bewus te raak van jou, homself en die omgewing om hom. Aanvanklik gaan jou piepklein bondeltjie heeltemal van jou afhanklik wees vir sy daaglikse porsie speletjies, maar namate die tyd aanstap, sal jy stelselmatig besef dat hy ál meer in staat is om vir klein rukkies vir sy eie vermaak te sorg terwyl hy meer van die groot wêreld om hom leer. Ons wys jou watter speletjies en speelgoed die beste…

Loopringe is vir baie ma’s ’n uitkoms in daardie moeilike oorgangsfase wanneer jou baba nog nie kan kruip nie, maar gefrustreerd heen en weer wieg en huil omdat hy nie kan kom waar hy wil wees nie. Maar hierdie einste frustrasie doen hom egter baie goed, sê die arbeidsterapeut Riana Knouwds. “Dit laat hom die volgende trappie op die ontwikkelingsleer uitklim. Ons tel hulle te vinnig op omdat ons wil keer dat hulle huil. Frustrasie dwing jou kind egter om vir sy volgende vaardigheid te oefen. As hy dit nie doen nie, loop hy gehalteontwikkeling van sy spiere, visuele persepsie en vestibulêre stelsel mis.” Die arbeidsterapeut Alet Victor meen loopringe kan wel ingespan word wanneer jou baba reeds kan kruip en al begin opstaan om te loop. “Dit sal hom…

0-6 MAANDE Jou nuwe baba glimlag al onwillekeurig in sy slaap en teen sowat ses weke sal hy spontaan glimlag as hy jou stem hoor of as jy aan hom raak. Teen maand vier sal hy vir jou glimlag en kan hy selfs begin lag as jy byvoorbeeld borrels op sy maag blaas. Dis nog nie werklik humor nie, maar die saadjie is geplant. 6-12 MAANDE Die eerste tekens van humorsin wys nou, want jou baba begin reageer op teenstrydighede of verrassings. Speletjies soos waar’s-hy-daar’s-hy sal jou agt maande oue kleinding laat kraai van die lag. Enige onverwagse gedrag kan die lagspiere van ’n eenjarige kielie, soos wanneer jy uit sy bottel drink of skielik soos ’n hoender begin waggel, of ’n simpel gesig trek. Die humor werk op sy…

Om waarlik te floreer, het kinders nodig dat hul ouers minstens ’n halfuur per dag opsysit waarin hulle pa of ma se onverdeelde aandag kry. Dis natuurlik makliker gesê as gedaan, veral as albei ouers werk en daar al meer as een kind is. Ons gee raad: ❯❯ EERSTENS moet jy jouself oortuig dat alleentyd met jou noodsaaklik is vir jou kind se ontwikkeling. Onthou, jou kind is ’n unieke mens met haar eie vrese, behoeftes en persoonlikheid Sy gaan anders daaraan uiting gee wanneer sy alleen saam met jou is as in ’n groep. Corné Peach, ’n kliniese sielkundige van Kempton Park in Gauteng, sê die ouer-kind-verhouding is in die kleuterjare die hoofverhouding en die omgewing waar sy die meeste waardes en eiewaarde leer (of behoort te leer). Die…

Maak die eerste dag baie spesiaal. Staan ekstra vroeg op, maak gereed en neem baie foto’s. Die hele gesin kan saamgaan, maar maak maar die grootste bohaai by die huis, nie by die skool nie. By die skool kan jy jou aan die ander ouers voorstel, en natuurlik ook aan die juffrou as jy haar nog nie ken nie. Moet egter nie langer bly as wat nodig is nie. Neem ’n snesie saam, want die emosie van die dag kan ’n ma nogal onkant betrap. Die aand voor die groot dag kan jy ’n rukkie saam met jou kind deur sy baba-albums blaai en hom wys hoe ver hy al gevorder het.…

Daar is nie iets soos ’n hond wat “uit die bloute” byt nie, sê Karin Pienaar (Landsberg), ’n dieregedragskenner van Thinkingpets COAPE SA in Johannesburg. “Daar is altyd tekens wat die hond wys om te waarsku hy is ongemaklik. Jou hond vermy byvoorbeeld heeltyd jou kind, draai sy gesig weg, lek aanhoudend sy lippe en beur weg met sy kop (sodat jy die wit van sy oë kan sien). Hy raak moontlik ook baie aandagtig wanneer ook al die kind naby is, hou sy lyf en stert styf terwyl hy verbyloop, grom of die hare op sy rug staan regop. “Talle troeteldiereienaars is nie vertroud met hierdie boodskappe nie en neem eers kennis van hul hond se ongemak wanneer hy knor, hap of byt,” sê Gillian Pirow, ’n ervare dieregedragskenner…

Kom volg ons op Instagram waar ons die mooi en die pret van ouerskap vier. @babaenkleuter_tydskrif BLAAI NA BLADSY 6 OM DIE ONDERHOUD TE LEES OOR DIE WENNER VAN ONS VOORBLADKOMPETISIE Laiza Barnard het pryse ter waarde van R15 000 van ons borge gewen! OM DEEL TE NEEM AAN 2021 SE VOORBLADKOMPETISIE: HOU ASSEBLIEF ONS SOSIALE MEDIA DOP EN KOOP OOK DIE VOLGENDE UITGAWE VAN BABA & KLEUTER OM AL DIE BESONDERHEDE TE KRY! Onthou dat daar intussen baie ander geleenthede is vir jou kind om in Baba & Kleuter te verskyn. Jy kan vir ons ‘n brief skryf vir publikasie op ons brieweblaaie (kyk op bl. 8) of ‘n foto stuur vir publikasie op ons fotoblad (kyk op bl. 10). Gebruik die e-posadres sharing@ypbmagazine.com.…

VAN ‘MY’ TOT ‘MA’ Ek het gedink dit sou onmoontlik wees om nog ’n kind so lief te kry soos ek my oudste dogtertjie, Klara, het. Met Klara se geboorte het my hele lewe vir ewig verander. Alles wat ek uit eie begeerte en behoefte gedoen het, het binne een sekonde met Klara se eerste asemteug verander. Alles wat ek van toe af gedoen het, doen ek vir my Klara. Ek het verdwyn en ’n ma het te voorskyn gekom. Dis tog onmoontlik dat ek nóg ’n klein mensie so lief kan hê, of hoe? Toe word my kleine Talita gebore en sowaar, weer ’n keer verander my lewe. Alles wat ek vir een kleinding gedoen het, doen ek nou vir twee. My hart groei en rek nog ’n keer,…

Fertility Solutions is ’n plaaslike aanlyngids vir alles te make met infertiliteit. Daar is inligting oor geldsake, kontakbesonderhede van klinieke en artikels en video’s met die jongste nuus in die veld. Die stigter, Leigh-Ann Geydien, sê sy wil met die gids hoop gee aan mense wat teen onvrugbaarheid stry. Gaan lees gerus meer op die webtuiste fertilitysolutions.co.za of soek hulle op sosiale media: Facebook: Fertility Solutions, Instagram en Twitter: @fertilitysolutionssa.…

REËNBOOGROLLETJIES Wenk dit kan taamlik morsia wees om die reënbooqrolletjies te eet .die waspapier help jou om a;;e bymekaar te hon skil net qenoeq papier af sodat jq 'n hap kan vat . BESTANDDELE • 8slaaiblare • 1wortel, geskil en in klein stokkies gesny • ½komkommer, in klein stokkies gesny • ¼rooikool, in fyn repies gesny • 2sprietuie, in fyn repies • 1rooi soetrissie, in fyn repies gesny • klein bossie koljanderblare GROONDBOONTJIEDOOPSOUS • ¾k (180 ml) grondboontjiebotter • ¼k (60 ml) sojasous • ¼k (60 ml) rysasyn • ¼k (60 ml) water • 2e (30 ml) heuning • 1knoffelhuisie, gekneus • 1e (15 ml) heuning GAAN SO TE WERK 1. Plaas elke slaaiblaar op ’n vel waspapier en pak ’n paar wortelstokkies, komkommerstokkies en sprietui- en soetrissierepies op elkeen.…

Die swanger gloed wat vir swanger vroue rosige wange gee, is nie ’n mite nie. Dit word veroorsaak deur ’n toename in die volume van bloedvate onder die vel se oppervlak, en ’n toename in die afskeidings van oliekliere wat deel is van swangerskap. Die gloed gaan jou egter nie noodwendig mooi laat lyk nie. Soms kan die veranderinge minder welkom wees. Hier is ’n kykie na van die velkwessies wat jy kan ervaar. PUISIES In haar puberteit het sy die puisie-fase heeltemal vrygespring, vertel Noleen Jansen van Centurion, maar 12 jaar later, toe sy swanger word, het sy dit met mening ervaar. “Dit was regte aknee. Ek moes gesigreinigers gebruik wat op tieners gemik is,” sê Noleen. Haar ervaring is nie so ongewoon nie. “Aknee kom in swangerskap voor…

Die ou mense het gepraat van ’n brugbaba, terwyl dokters dit ’n baba in ’n stuitliggende posisie noem: daardie babas wat om die een of ander rede nie kop na onder in die ideale geboorteposisie lê nie, maar met hul voete of boudjies so laag dat dit dreig om eerste gebore te word. As jy tydens jou swangerskap agterkom dat jou baba se kop boontoe wys, hoef jy nie bekommerd te wees nie. Babas verander gedurig van posisie in die baarmoeder, veral as hulle nog plek daarvoor het. Tussen 20 en 25 weke van swangerskap lê sowat ’n derde van babas met hul kop na bo. Namate die swangerskap vorder sal ál meer babas draai. Teen week 28 kan 25 persent van babas nog met die kop boontoe lê en…

In jou voorgeboorteklasse leer jy van verskillende kraamposisies, maar dan breek die groot dag aan en voor jy jou kom kry, bevind jy jou dalk plat op jou rug, gekoppel aan monitors. Maar Diana vertel studies het getoon die rugliggende posisie kan lei tot lae bloeddruk, ’n afname in die aktiwiteit van die baarmoeder, ’n vermindering in die afmetings van die bekken en dus ’n groter risiko vir knip. Die kontraksies is ook minder doeltreffend, maar meer pynlik. Min vroue het egter die moed om hul geneesheer te vra of hulle ’n ander geboorteposisie kan inneem, veral tydens die geboorte, sê Diana. “Baie kraamsale laat ook nie die ma toe om haar eie besluite te neem nie en laat haar vir haar en die baba se ‘veiligheid’ die hele tyd…

1. EK IS HONGER ’n Pasgebore baba se grootste behoefte is voeding en die meeste ma’s bied instinktief heel eerste die bors of bottel aan. Tekens dat jou baba dors is, sluit in dat hy sy mondjie na sy wang draai sodra jy daaraan raak, dat hy knieserig is, smakgeluidjies met sy lippe maak of sy handjies suig. Hou in gedagte dat babas nie altyd honger is nie, maar dalk net ’n behoefte aan suig het. Kyk dus of die foppie help. Suig is ’n refleks en kan jou baba help ontspan. Hoewel dit beter is om jou baba op aanvraag te voed as volgens ’n vaste rooster, moet jy daarteen waak om jou baba kortkort net ’n bietjie te voed. Dit kan gebeur dat baba dan nooit by…

V Ek is swanger en wil graag borsvoed, maar kom nie uit ’n familie wat borsvoed nie. Hoekom is dit so goed vir ’n baba? A PROF. LISANNE DU PLESSIS ANTWOORD: Dit is fantasties dat jy besluit het om te borsvoed! Die voordele van borsvoeding en borsmelk is al eeue lank bekend, maar word dikwels vergeet of geïgnoreer in ’n wêreld waar daar alternatiewe vir byna elke denkbare optrede is. Iets so natuurliks en kosbaars soos borsvoeding word dikwels afgemaak as outyds of agterlik en beslis nie as iets wat in die openbaar moet gebeur of waaroor selfs gepraat moet word nie. Dis egter tyd dat die voordele van borsvoeding van die bergspitse af verkondig word, want dit hou beslis gesondheidsvoordele in en ook ’n legio ander goeie dinge. ’n…

Hoewel babas ’n groot deel van hul lewe omslaap, is die meeste pasgeborenes se slaapsiklus maar taamlik wisselvallig. Party slaap bedags heerlik maar is snags wawyd wakker. Namate hulle ouer word, verander hul slaapbehoeftes en ook hul slaapsiklus. Daar’s gelukkig heelwat wat jy kan doen om jou baba se slaapgewoontes te beïnvloed en van vroeg af ’n slaaproetine te kweek. Dit hoef nie ’n baie rigiede roetine te wees nie, want baba gaan sy roetine wil aanpas namate hy nuwe ontwikkelingsfases betree. Hier is voorstelle wat jou baba – en jou – sal help om ’n goeie nag se slaap in te kry. 0-3 MAANDE Wanneer moet ’n mens met ’n slaaproetine begin? Die antwoord is voor die hand liggend: sodra jou baba in die dag te lank aaneen slaap…

V My 12 maande oue baba is traag om te eet. Hoe weet ek sy kry genoeg in? Sy drink slegs voor haar middagslapie ’n melkbottel en dan weer voor sy gaan slaap. Moet ek ’n aanvulling gee? A ANEL KIRSTEN ANTWOORD: Dit is ’n baie algemene probleem. Onthou, jy kry gebore etertjies en dan kry jy kinders wat van dag een af nog nooit baie geëet het nie. Wat jy ook in gedagte moet hou, is dat ’n baba vanaf 12 maande teen ’n baie stadiger pas as ’n jonger baba groei. Hulle het dus minder energie vir groei nodig, en dis dan normaal as hulle minder eet. Haar gewig en groeipatroon sal help aandui of sy genoeg voedingstowwe inneem of nie. As sy nie gewig verloor nie, gesond…

Jy wag seker met ingehoue asem dat jou aapstert begin loop – maar die dinge wat jy al van haar geboorte af doen, kan haar óf help óf hinder op haar pad na daardie baie spesiale mylpaal. Namate jou baba ouer word, leer sy om haar bewegings te bemeester en baie mylpale te haal wat haar in staat stel om makliker op haar eie te beweeg. OP MET DIE KOP Teen drie maande kan jou baba haar bors en kop oplig wanneer sy op haar magie neergesit word. Dis een van die eerste boustene vir loop, want dit versterk die spiere wat nodig is om om te rol, te kruip en op te staan. HOE JY KAN HELP Magietyd is baie belangrik. Sit jou baba op haar maag neer op…

PASGEBORE TOT 6 MAANDE ■ ’n Kleurryke speelmat ■ ’n Babagimnasium wat bo sy kop kan hang sodat hy aan die speelgoed kan vat en klap ■ Lapboekies ■ Ratels ■ Sagte knuffelbeertjies en speelgoed ■ Raserige plastiekspeelgoed soos groot sleutels ■ Deesdae is daar wonderlike speelgoed op die mark met verskillende teksture en geluide ■ Maak sommer jou eie speelkaarte met prente wat jy teen sy wiegie vasplak 6 TOT 12 MAANDE ■ Groot plastiekboublokke ■ Speelgoed wat op mekaar gestapel word ■ Groot speelgoedmotors ■ Speelgoed wat verskillende geluide maak ■ Eenvoudige musiekinstrumente ■ Hardebandboekies met prentjies 12 TOT 18 MAANDE ■ Nie-giftige vetkryte ■ Verf ■ Balle ■ Blokkies ■ Legkaarte ■ Boekies 18 TOT 24 MAANDE ■ Speelgoed waarop hy kan ry, soos ’n motorfiets of…

Die beste plek vir enige baba om te ontwikkel is op die grond, sê die arbeidsterapeut Alet Victor. “Hier is hulle veilig, kan in en uit enige posisie kom en kan maklik en veilig besig gehou word. Laat jou baba iets interessants doen en maak die omgewing om haar veilig.” Kinders kan van baie klein af betrek word by wat hul ouers doen, is haar raad. “As jy kos maak, kan jy jou baba ’n bakkie met meel of jelliepoeier gee om mee te speel. As pappa in die tuin werk, kan ’n bal, grafie of selfs net blare ingespan word. Bokse en emmers waaruit dinge in- en uitgepak kan word of waar jou kind kan in- en uitklim, hou kinders lank besig en sorg vir ure se plesier en…

Net ’n uur gelede het jy nog vol selfvertroue voor jou kantoorrekenaar gesit en ’n begrotingsverslag opgestel. Nou kerm jou peuter om jou bene, jou baba wil net in jou arms wees, die foon lui, die huiswerker het lankal gevlug en jy moet kos maak, die kinders gebad en gebed kry en nog die huis opruim ook. En jy voel skuldig, want jou nerwe is dun geskaaf ... Voor jy jou kom kry, het jy die kinders verskree, die kos verbrand en voel dit asof jou kop én jou blaas wil bars! Lana Breedt (33), ’n ma van Centurion, sê met drie klein kinders (onderskeidelik vier, twee en vier maande) ken sy hierdie gevoel maar alte goed. Sy het egter al ’n stelsel gevestig wat goed vir hul gesin werk.…

1 Alleentyd is nie ’n beloning vir goeie gedrag nie. Moenie dit so gebruik of dit as straf van jou kind weerhou nie. Alleentyd moet onvoorwaardelik wees. Dis gewoonlik juis wanneer jou kind gedurig kerm en stout is, dat hy meer aandag nodig het. 2 Fokus werklik op jou kind. Moenie net daar sit terwyl jou kop eintlik by ander dinge is nie – kinders voel dit aan. 3 Wissel regverdig af sodat ma en pa ewe veel alleentyd met elk van die kinders kry. 4 Moenie alleentyd beskou as ’n tyd wanneer jy jou kind doelbewus wil stimuleer of iets wil leer nie. Hou dit ontspanne en laat jou kind jou lei in wat julle doen. Saam niksdoen is van die wonderlikste alleentyd. 5 Ma en pa moet saam…

■ Lees saam met jou kind woorde wat julle baie sien, soos winkelname. ■ Doen oogoefeninge vir lees: Hou ’n kleinerige speelding in jou hand en beweeg dit stadig van links na regs terwyl sy dit met haar ogies moet volg. ■ Vra haar om die beginklankies van woorde te identifiseer, byvoorbeeld waarmee begin “kas”? As sy dit al goed kan regkry, laat sy die eindklankie identifiseer en later die middelklankie. ’n Prettige manier om dit te oefen is met die raaispeletjie “Ek sien met my kleine ogies iets wat begin met die letter B.” ■ Lees ’n kort, eenvoudige storie en dan hou julle konsert en voer die storie op. ■ Soek letters wat hulle al in die skool behandel het in tydskrifte waardeur julle blaai, soos: Kom ons…

¦ Monitor spel tussen jou kind en hond en keer as dinge te rof raak. ¦ Leer jou kind om altyd te vra of hy ’n hond mag groet en om nie bloot af te storm op ’n hond wat eet of slaap nie. ¦ Sorg vir ’n veilige lêplek waar jou hond kan rus en alleentyd kan deurbring. ¦ Leer jou hond goeie maniere (op ’n mooi manier). Kan hy sit, wag, kom en los as dit vra? ¦ Sorg dat jou hond gereeld ingeënt en ontwurm word en veearts toe gaan. ¦ Doen jou huiswerk voor jy ’n nuwe hond aanskaf. Dit help nie jy kry ’n werkshondjie met baie energie as jy hom gaan inhok in jou meenthuistuin sonder die nodige oefening en aandag nie. ¦ Jou…