Innholdsfortegnelse for February - March 2020 i Baba & Kleuter

Daar was nou die dag ’n groot debat in my huis oor moederskap. Eintlik was dit nie oor moederskap nie, dit was oor die woordjie ‘kies’. My man beoog om ’n konferensie oor feminisme en die ekonomie by te woon. Kyk, as dit by vroueregte kom, is ek vol menings. Ek is immers die ma van twee dogters en diskriminasie teen vroue in enige vorm maak my woedend. My raad aan my man was om tydens die konferensie stil te bly en te luister, want hy’s ’n man en vroue is bietjie moeg daarvoor om altyd die manlike perspektief op al wat ’n ding is, te moet oorweeg. By ’n feminisme-konferensie sekerlik ook, sou ek dink. My liewe man vind dit toe nodig om my van sy eie feministiese credentials…

WONDERMENSIE Dit bly ’n misterie en wonder dat soveel geslaglyne ’n invloed het op die pragtige kleindogter wat hierdie lentemaand vir ons gebore is. Sy is reeds ’n unieke mensie, al wil ons almal so graag iets van onsself in haar sien. Ons wens haar liefde in oormaat toe en dat sy in ’n ontspanne omgewing grootword wat haar sal toelaat om haar beste self te wees. Daar is vandag soveel moderne hulpmiddels en bykomstighede, maar babas het nog steeds dieselfde basiese behoeftes en ons wil dit graag vir haar hê. Ons het al geleer dat die tyd vinnig verbygaan en daarom wil ons elke stadium net koester en geniet. Met ’n kleinseun in Kanada is ons so dankbaar vir ’n kleindogter wat naby is. Ons kan net vra vir…

PATCH werk al sedert Junie 1992 in die Helderberg-omgewing in die Wes-Kaap en spesialiseer in die voorkoming en behandeling van kindermisbruik. Die organisasie bied gratis terapeutiese, mediese en hofondersteuning vir slagoffers van verkragting en seksuele misbruik. Altesaam 436 gevalle is in hul mees onlangse finansiële jaar aangemeld. By PATCH leer mishandelde kinders vaardighede vir wanneer hulle na hul gemeenskap terugkeer. Hulle leer hoe om op te tree indien hulle dalk hul misbruiker teëkom en veral hoe om te keer dat hulle weer seksueel aangerand word. Gaan gerus na patchhelderberg.co. za om te hoor hoe jy kan help, of stuur ’n e-pos na info@preciouspatch.co.za.…

WINDMEULE JY HET NODIG • Effekleur papier; papier met patrone op • Mooi spelde/hoedespelde/drukspykers • Houtstokkies, bv. roomysstokkies MAAK SO 1 Sny ’n vierkant uit ’n vel effekleur papier. 2 Trek ’n potloodstreep van die boonste linkerhoek van die papier na die onderste regterhoek. Doen dieselfde van die boonste regterna die onderste linkerhoek. 3 Knip die papier met ’n skêr vanaf elke hoek met die potloodstrepe langs tot 2-4 cm van die middelpunt af (afhangende van die papiergrootte). Elke hoek het nou twee oortjies – ons noem dit hoek A en hoek B. 4 Sny ’n klein sirkel uit die patroonpapier. 5 Druk die sirkel deur ’n hoedespeld of drukspyker sodat die patroon na buite wys. 6 Vou al die A-punte van die effekleur papier na die middelpunt van die papier en druk…

“Ek beveel beslis ’n VBAC vir ander vroue aan. Soek ’n ginekoloog wat aan boord is en doen soveel moontlik navorsing daaroor. “Ek het gedurende my swangerskappe rustige oefeninge gedoen om my goed op die kraamproses voor te berei. Swem was my gunsteling-oefening. “Ek ken vroue wat fantastiese keiserervarings gehad het en dit was deel van hul geboorteplan. Dit was egter nooit iets wat ek wou gehad het nie. Die normale bevallings het my so gelukkig gemaak. Ek kon ná twee dae sonder pyn huis toe gaan en kon dadelik my ander kinders optel en versorg. Selfs die borsvoeding het baie natuurliker gebeur.”…

KAFEÏEN Jy sal self weet hoe goed jou sentrale senustelsel met kafeïen omgaan. Hou in gedagte dat dit jou en jou baba onrustig kan laat voel en julle selfs hartkloppings kan gee. Dit beïnvloed ook jul vermoë om kalsium op te neem. En as jy werklik oorboord gaan, kan dit selfs veroorsaak dat jou baba met ’n kleiner kop gebore word! Die tipiese bronne van kafeïen is koffie, tee, koladrankies en sjokolade, maar daar is ook talle versteekte bronne soos hoesgoed, hoofpynpille en energiedrankies. Skrap die laaste drie heeltemal van jou lysie af, of vra spesifiek vir ’n weergawe wat kafeïenloos en veilig is tydens swangerskap. Kies eerder rooibostee of warm melk. LEWER Kalfslewer bevat baie groot hoeveelhede vitamien A en te veel daarvan kan skadelik vir jou baba wees.…

Spatare is groot, bonkige are en kan voorkom op van die vagina en labia tot op die bo- en onderbene. Dit kan simptome soos pyn, swelling en krampe tot gevolg hê, sê dr. Johan Blignaut, ’n spesialischirurg by Vein Centres South Africa, ’n mediese praktyk in Johannesburg en Durban. Dit kan ook op die vulva vorm, en aambeie is eintlik niks anders nie as spatare om jou anus. Nog tipiese spatare is spinnekopare, oftewel fyn aartjies wat op die dye en onderbene kan voorkom. “Hoewel dit meestal onooglik is, veroorsaak dit selde simptome. Dit kan wel maklik jeuk,” sê Johan. Dit is ook iets wat van een swangerskap na ’n ander kan verskil. Jy kan dit die eerste keer heeltemal vryspring, maar dit in ’n tweede of derde swangerskap opdoen.…

Jy het pas ’n baba gehad. Behalwe dat jy nou elke drie uur opstaan vir voedings, doeke ruil en ’n honderd ander dinge voel jou lyf glad nie soos jou eie nie. Dis nog besig om ná die geboorte te herstel en tussendeur maak dit ook melk vir jou baba. Ons weet jy is lief vir jou man en dat jy voor die geboorte seks baie geniet het. Maar ons verstaan ook dat jou libido-vlam nou laag brand. Voor jy weer maak of jy ’n kopseer het, gaan ons jou help om jou liefdeslewe terug op dreef te kry. TYDSBEREKENING Dit word nie aanbeveel dat jy jou sekslewe begin opkikker voor jou seswekeondersoek nie – en dit sluit voorspel in. Ses weke gee jou liggaam kans om te genees, en…

PLASTIEKSAKKIES ’n Paar handelsname vervaardig sakkies spesiaal vir uitmelk en berg. Die sakkies is ontwerp om aan ’n borspomp – gewoonlik met dieselfde handelsnaam – vasgeplak te word terwyl jy uitmelk. Die melk gaan dus reguit van jou bors tot in die sakkie, wat milliliter vir milliliter afgemerk is. Jy kan ook jou eie plastieksakkies gebruik – sorg net dat die plastiek dik is, sê Louise Goosen, voorsitter van die Milk Matters-melkbank in die Wes-Kaap en lid van die SA Borsvoedingsvereniging. Weet ook dat dié manier van berg gou ’n morsige spulletjie kan word. GLAS- OF PLASTIEKBOTTELS OF KOPPIES Die belangrikste is dat die bottel of houer ’n deksel het wat goed pas, sê Louise. Die houer moet natuurlik ook skoon wees. (Dis onnodig om toebehore te steriliseer wanneer jou…

Die twee hoofhormone in jou liggaam wat melkproduksie en -afskeiding beïnvloed, heet prolaktien en oksitosien. Albei word deur die pituïtêre klier (hipofise) vervaardig. Dié klier aan die onderkant van die skedel is so groot soos ’n ertjie. Die voorste lob stel prolaktien vry en die agterste lob oksitosien. Prolaktien stimuleer aanvanklik die melkkliere om borsmelk te maak. Jou melkvlak wissel deur die dag en tydens voedings. Snags en wanneer jy rus is jou melkvlak hoog, en laatmiddag is dit op sy laagste. Oksitosien laat die bloedtoevoer na die borste verhoog en die spiere rondom die melkkliere saamtrek om die melk in die buise te dwing. Tydens ’n voeding styg en daal die oksitosienvlak in ooreenstemming met die uitpomp van die melk. Dit word die sakrefleks genoem. Oksitosien kan jou ook…

Meer en meer navorsing wys dat julle gerus ’n minuut of selfs langer kan wag voor baba se naelstring ná die geboorte geknip word. Dit hou soveel voordele vir jou pasgebore pienkvoet in dat selfs die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) nou aanbeveel dat dokters minstens ’n minuut wag voor hulle die lewegewende string afklamp. Dis omdat sowat ’n derde van jou baba se bloedvolume reg ná die geboorte nog in die plasenta is, verduidelik die Johannesburgse ginekoloog en verloskundige dr. Bronwyn Moore. Hierdie fetale bloed is propvol yster, stamselle en ander heilsame eienskappe en dit maak dus sin om te wag dat soveel moontlik daarvan eers deur die naelstring na jou baba se lyf vloei voor jy die bloedoordrag stopsit deur die string te knip. Al die ekstra bloed gee jou baba…

Jou baba se unieke patroon van poef en pieps hang af van wat hy eet en drink, hoe aktief hy is en hoe vinnig hy sy kos verteer en van afvalstowwe ontslae raak. Moenie bekommerd wees nie, jy sal mettertyd sy roetine begin ken. Dié is dalk tekens dat hy hardly-wig is: • Hy het skielik baie minder gereeld ’n stoelgang as in die verlede, • Daar verloop drie tot vier dae tussen stoelgange en hy is ooglopend ongemaklik wanneer sy magie wel werk, en • Hy het harde, droë stoelgange wat moeilik uitgedruk word, selfs al is dit baie gereeld. HOEKOM WORD BABAS HARDLYWIG? FORMULEMELK  Babas wat net borsmelk drink, is selde of ooit hardlywig. Dit is omdat borsmelk die perfekte balans bevat van vet en proteïen, dus is…

• Maak seker dat jou kind klere dra wat sy maklik kan aan- en uittrek. • Stel ’n wekker om jou te herinner om haar elke uur potjie toe te neem. • Laat sy oefendoeke dra as julle uitgaan en jy bang is vir glipsies. Dis doeke wat soos broekies lyk en werk. • Hou boekies byderhand om haar te help om op die toilet te ontspan terwyl sy wag dat iets gebeur. Belê gerus in boekies oor potjielesse. • Moenie jou kleinding dwing om ure lank op die potjie te sit nie. Vyf minute is lank genoeg – as daar niks gebeur nie, probeer later weer. • Moenie angstig raak as jou kind sukkel om potjielesse baas te raak nie – sy sal dit aanvoel en dit sal haar…

“Neem jou kind se emosies in ag.” • Gee jou kind duidelike boodskappe oor wat jy verwag. Verduidelik wat hy nie mag doen nie en hoekom nie. • Stel ’n voorbeeld. Jou kind boots jou gedrag na. • Moenie toegee as hy in woede uitbars nie. • Hanteer die vloerstuipe net soos met ’n kleiner kind. Wees egter versigtig vir die vasdrukmetode, want jou kind is nou groot genoeg om jou te kan seermaak! • Leer jou ouer kind ander maniere om van sy frustrasie ontslae te raak, soos om in sy kussing te skree. • Gee hom die geleentheid om baie aktief te wees. Dit help ook om van ontwrigtende emosies ontslae te raak. As ’n ouer kind uit die bloute weer vloerstuipe kry, kan jy gerus seker maak…

■ As jou kind hele voedselgroepe of kleure weier, soos om nie ’n enkele soort groen groente te eet nie. ■ As jou kind altesaam bitter min eet en dit nie net ’n tydelike fase is nie. ■ As jou kind se gewig en lengte belemmer word. ■ As jou kind ondergewig of oorgewig is. ■ As jou kind ’n tekort aan ’n mikrovoedingstof het (bv. yster). ■ As jou kind lyk of hy wil opgooi of verstik wanneer hy eet. ■ As jou kind konsekwent weier om iets nuuts te beproef. ■ As daar geen mediese rede is wat die fiemies kan verklaar nie. ■ As die fiemies begin inmeng met jul daaglikse roetine. ■ As die fiemies jul ouer-kind-verhouding ondermyn.…

VOORDELE VAN VROEG BEGIN Hoe vroeër jou kind ’n tweede taal leer, hoe groter is die kans dat hy dit aksentloos sal praat – mits jy self (of die taalmodel) aksentloos praat. “As ’n kind ’n taal voor 10 jaar oud leer, behoort hy nie ’n aksent te hê nie. Klein kindertjies is egter baie sensitief vir aksentinvloed en leer die aksent aan van die mens wat met hulle praat,” sê prof. Heila Jordaan van Wits. NADELE VAN VROEG BEGIN Daar is nie eintlik nadele nie, wel ’n risiko: “As ouers nie genoeg fokus op hul kind se taalverwerwing nie, kan die kind uiteindelik nie vaardig in een van die tale wees nie,” sê Heila. “Dis nie net ’n kwessie van ‘ek as ouer besluit nou my kind gaan tweetalig…

Navorsing het al oor en oor bewys dat wat jy eet en hoe jy leef ’n groot rol speel in die voorkoming van verskeie siektes. Met ’n klein bietjie beplanning kan jou hele gesin gesonder leef. HOEKOM BEPLAN? Die riglyne hier links klink dalk na ’n mondvol, maar as jy ’n spyskaart beplan, is dit eintlik maklik om gesond te eet. Spyskaartbeplanning is nie harde werk nie en spaar op die duur heelwat tyd. Jy kan spyskaarte vir drie of vier weke beplan en dit dan elke maand herhaal met net klein veranderinge om by die seisoen te pas. Vooruitbeplanning sal jou help om die hele dag lank gesonde kos gereed te hê, wat sal bydra tot jou gesin se gesondheid, die kinders se groei en ontwikkeling en jou gesonde…

Gesinstradisies is tye wat jou kinders vir altyd sal onthou en koester. Begin wanneer hulle klein is deur byvoorbeeld op ’n Vrydagaand iets spesiaals saam te maak soos ’n ‘smoothie’ ná aandete of ’n vrugteslaai op ’n Saterdagoggend. Hier is ’n paar gesonde idees vir lekkerlag-tye. BURGERS OF PIZZA BURGERS Lae-GI-volkoringrolletjies, baie blaarslaai, tamatie, vars pynappel en tuisgemaakte frikkadelle van maer maalvleis PIZZA Volkoringbasis, tamatiepuree of tuisgemaakte tamatiesous, hoenderstukkies, sardientjies, sampioene, vars pynappel, piesang, soetrissie, avokado, vars aspersies en ’n bietjie mozzarella SKATTEJAG Steek vrugte in die huis weg en gee leidrade tot die kleinspan al die vrugte opgespoor het. Almal help dan om ’n vrugteslaai of ‘smoothie’ te maak. PIEKNIEK Hou piekniek in die tuin met gesonde vingerkos soos volkoringbeskuitjies, vars vrugte en rou slaaigroente, laevetmaaskaas, gekookte eiers en…

Een van Marlena se kliënte was ’n ma wat altyd vir haar seuntjie ’n tablet gegee het terwyl sy haar baba gevoed het. “Hy is nou vyf en sy kon hom nou eers van die doeke af kry, want hy het nie gesien hoe Mamma en Pappa toilet toe gaan nie omdat sy oë heeltyd op die skerm gerig was. Hy kry elke week fisio- en spraakterapie. Hy het belangrike mylpale misgeloop, want hy wou nie rondhardloop of buite speel nie. “Die seuntjie is met outisme gediagnoseer, maar toe kom die terapeut agter die probleem is net dat sy brein nie reg ontwikkel het nie omdat hy sekere venstertydperke van ontwikkeling misgeloop het terwyl hy aan die skerm vasgegom was.”…

WAT ’N JAAR WAS DIT NIE Ons reis deur 2019 was ontsagwekkend! Ons gesin van ses het die Super Sokkie-bootreis onderneem terwyl my jongste maar 13 maande oud was. Ruhan het dit vreeslik geniet, want hy het ook vir die eerste keer gevlieg. My ander kinders het ook ’n opwindende jaar beleef: My oudste (13) het vreeslik baie aangepak, aangesien dit haar laaste jaar op laerskool was. My middelkind se akademiese vordering was positief en my oudste seun (8) het vreeslik goed gevaar. Hy was eerste in graad 1 in sy skool vir Afrikaanse redenaars, tweede vir Engelse redenaars – en toe het hy ons almal verras met sy provinsiale kleure vir landloop. Ons is baie opgewonde, want dié jaar ontmoet al vier my kinders my ma (hulle ouma) vir…

Op 4 September 2017 staan ons met 12 tasse op die lughawe – een tas vir elke jaar saam, het ek nog gespot. En hoe ongelooflik is dit nie dat ’n mens se hele lewe in net 12 tasse kan pas! ’n Mengelmoes van emosies het ons hart gevul: opgewondenheid, skuldgevoelens oor die opgewondenheid, hartseer, onsekerheid, vrees en dankbaarheid. Ná ’n vlug van 12 uur het ’n nuwe vriendin in ’n vreemde land vir ons gewag, een van die engele wat ons gesin sedertdien gedra het. Elke nuwe ekspat-gesin het so iemand nodig! Ons eerste vastrapplek was Malta, ’n klein eiland net onder Sicilië bekend vir sy heerlike weer, unieke huise en wonderlike geskiedenis. Vorige kollegas van my man het hom ’n werkgeleentheid hier aangebied. Ons was jare lank al…

1 SY SLAAP SEKER HEELTYD? Jy het pas die soveelste woeste, slapelose nag agter die rug en dan merk iemand op: “Hy slaap seker net heeltyd?” ONS SÊ: Dis reg, en koeie kan ook hase vang. Mense wat sê iemand “slaap soos ’n baba” het duidelik self nog nie babas gehad nie – of lankal vergeet hoe dit voel. Jou pasgebore baba kan wel meer as 20 uur van die dag omslaap, maar die probleem is dat dit nie ononderbroke slaap is nie – en as hy wakker is, moet jy regstaan. Dikwels het jy skaars gaan lê om ’n uiltjie te knip, of jou baba word weer wakker. Dis vir jou liggaam ’n geweldige aanpassing om plotseling ’n paar keer per nag wakker te moet word. Daarby raak…

V My baba word oor twee weke gebore en ek wil borsvoed. Moet sy uit net een bors per voeding drink, of uit albei? A LISANNE DU PLESSIS ANTWOORD: Dis belangrik dat jy die beheer oor borsvoeding aan jou baba oorlaat. Jou baba weet instinktief wat sy nodig het. Jy moet reageer op die leidrade wat sy op haar unieke manier aan jou kommunikeer. Borsvoeding is ’n dinamiese proses en die samestelling van die melk aan die begin van ’n voeding verskil van dié aan die einde van ’n voeding. Wanneer jou baba begin drink, produseer die bors ’n dunner voormelk wat meer water bevat en dus groter in volume is, maar minder vet in het. Ná ’n ruk begin jou bors die dikker agtermelk maak – presies wanneer dit…

Sy het al die Ysterman aangedurf en is lid van ’n bedrywige, avontuurlustige gesin – stil lê was dus allesbehalwe deel van Comien van Zyl se toekomsplanne. Maar in 2018 moes dié Bloemfonteinse arbeidsterapeut noodgedwonge tot stilstand ruk toe sy weer swanger word en haar dokter bedrus voorskryf. “My baarmoederwand het gedreig om te skeur en ek is net toegelaat om op te staan om badkamer toe te gaan. Al die gelê het my terneergedruk gemaak. Ek was daarby baie angstig oor die moontlikheid van ’n vroeggebore baba (Milni is uiteindelik op 35 weke gebore), want toe ek begin lê het, was sy nog nie eens lewensvatbaar nie. Jy voel die lewetjie is in jou hande.” Comien se seuntjies was in daardie stadium onderskeidelik vier en vyf jaar oud en…

SO WERK DIE KAART Kan die bekende antieke Chinese kaart hieronder regtig jou baba se geslag voorspel? Kyk ’n bietjie ... In die kolom heel links moet jy jou ouderdom tydens bevrugting vind. Daarna kies jy die maand waarin bevrugting plaasgevind het. Waar die twee rye bymekaarkom, sal die blokkie pienk of blou wees – dit dui die geslag van jou baba aan. Byvoorbeeld: Chané was 28 toe sy swanger geraak het. Bevrugting het in Julie plaasgevind en dus verwag Chané ’n seuntjie. As jy reeds kinders het of jou ongebore baba se geslag weet, kan jy gerus vir die pret kyk of die kaart korrek was. PLAN VAN AKSIE Wat sê die wetenskap oor geslag? Kan jy en jou man dit beïnvloed? As julle baie graag ’n seuntjie wil…

Selfs dokters vind dit moeilik om vroeë kraam akkuraat te diagnoseer. Hoe moet jý dan weet of jy werklik begin kraam het of nie – veral as dit jou eerste swangerskap is? In ’n neutedop: Jy kraam as jy gereelde, pynlike kontraksies het en jou serviks ontsluit of jou water breek. Ware kraamkontraksies is seer en voel of dit in jou rug begin en dan aan albei kante maag toe versprei. Ware kontraksies kan begin met ’n stywe gevoel op jou maag en/ of lae rug. Dit kan aanvanklik soos Braxton Hicks-kontraksies voel (lees die kassie), maar sal aanhou en ál sterker word. As jy werklik kraam, sal daar ’n patroon ontstaan. Die kontraksies word sterker en sterker en hou ook langer aan, en die tussenposes tussen kontraksies word korter.…

Slapeloosheid terwyl jy verwag steek gewoonlik eers teen die middel van jou swangerskap kop uit. In die eerste trimester slaap ’n swanger vrou gewoonlik baie goed en diep (en onophoudelik!). Maar namate jou boepie swel, begin jy agterkom dat jy snags wawyd wakker rondrol, al is jy ook doodmoeg. Daar is baie oorsake en gelukkig ook heelwat oplossings wat ’n beter nagrus kan verseker. ANGSTIG OOR KRAAM Van week 25 af begin jy dalk al angstig voel oor die geboorte wat voorlê of oor al die ingrypende veranderinge wat daarna op jou wag. Die oplossing is om jou so goed moontlik voor te berei op die dinge wat jou angstig maak. Gesels gerus met ’n berader of jou gesondheidsorggewer oor alles wat jou gespanne maak, is die raad van die…

6 maande Dis hoe lank jy borsmelk in ’n kisvrieskas (die soort wat in jou ouma se plaaskombuis staan) kan bêre. 3 maande Dis hoe lank jy borsmelk in die vrieskompartement van ’n tweedeuryskas kan bêre. 2 weke Dis hoe lank jy borsmelk in die vrieshokkie van ’n eendeur-yskas kan bêre. 48 uur Dis hoe lank jy borsmelk in die yskas kan bêre. As jou baba jonger as drie maande is, is 24 uur in die yskas egter ’n veiliger riglyn. Ignoreer bronne wat sê jy kan die melk tot agt dae in die yskas hou. Hierdie riglyn is gebaseer op ’n aanname dat jou yskas se temperatuur altyd 4 grade Celsius is. En wie kan dit met sekerheid sê? 6 uur Dis hoe lank borsmelk teen kamertemperatuur veilig bly.…

Hoe gemaak as my baba met die naelstring om sy nek gebore word? “Baie babas word vaginaal gebore met ’n lus om die nek. Solank die lus los genoeg en die koord lank genoeg is, word die bevalling nie beïnvloed nie en kan die lus ná die geboorte net oor die kop geglip word,” sê die Johannesburgse ginekoloog dr. Bronwyn Moore. “Die naelstring krul egter soms styf om die baba se nek en keer dat die res van die liggaam gebore word. In hierdie geval moet dit geknip word.” Ek gaan ’n keisersnee kry. Kan ek nog steeds die knip van die naelstring uitstel? Dis baie moontlik, mits daar geen ernstige komplikasie of hoërisikosituasie ontstaan nie. In baie hospitale is dit met keisersneë ’n standaardpraktyk om die baba se bloedvolume…

Die risiko vir wiegiedood is nie so groot kort ná baba se geboorte wanneer nuwe ma’s dikwels die meeste op hul senuwees is nie, maar eerder in maand twee tot vier. Hierna neem die risiko vinnig af tot op ses maande. Sowat 90 persent van alle wiegiedoodsterftes is by babas jonger as ses maande, hoewel ’n baba tot op ’n jaar oud nog kwesbaar is. Ondanks geweldig baie navorsing om vas te stel wat wiegiedood veroorsaak, kon wetenskaplikes nog geen enkele rede daarvoor vaspen nie. Dit lyk wel of ’n kombinasie van faktore die risiko kan verhoog. In sommige gevalle word wiegiedood verbind met afwykings in die deel van ’n baba se brein wat sy asemhaling reguleer. Babas met ’n lae geboortegewig (minder as 2,5 kg) of vroeggebore babas (gebore…

1 Belê in goeie absorberende doeke wat jou baba se boudjies deurentyd droog hou en ruil jou baba se doek gereeld. 2 Was jou baba se boudjies met elke doekruiling deeglik. Suster Hettie Grove van Springs beveel aan dat jy dit aanvanklik nie met vogdoekies skoonmaak nie, maar eerder waslappe of watte met water gebruik. As jy wel gekoopte vogdoekies gebruik, maak seker dis sonder geurmiddels wat baba se vel kan irriteer. 3 Maak seker jy droog jou baba se boudjies deeglik af nadat jy dit gewas het. 4 Gebruik met elke doekruiling ’n goeie skermroom wat nattigheid van die vel af weghou. By sommige babas werk gewone ongegeurde petroleumjellie heel goed, ander reageer beter op ’n skermroom wat sinkoksied bevat.…

■ SKEP ’N VOORSPELBARE ROETINE As julle elke dag dieselfde roetine volg, sal jou baba geleidelik leer dat spesifieke dinge in ’n spesifieke volgorde plaasvind. Die voorspelbaarheid van ’n roetine wat oor en oor herhaal word, laat jou baba veilig voel en is ’n groot bron van troos. ■ GEE ’N TROOSVOORWERP Jou baba kan troos vind deur altyd ’n bekende, geliefde voorwerp byderhand te hou soos ’n kombersie of ’n teddiebeer wat al van kleintyd af altyd in haar kot was en oral saamgaan. (Wees net gewaarsku dat die blouduiwel loskom wanneer daardie voorwerp wegraak!) ■ WEN HAAR VERTROUE Oefen gereeld om die kamer vir baie kort rukkies te verlaat. Aanvanklik sal dit dalk net vir 10 sekondes wees. Probeer om terug te keer voor sy ontsteld raak. As…

Wortel & spinasiepuree Geskik vanaf 6 maande Bereiding 25 minute Lewer ¼ koppie groentepuree MAAK SO Skil 2 groot wortels en kap in stukke. Stoom 15 minute tot sag. Giet die water af. Laat die wortels effens afkoel en meng saam met 2 eetlepels borsmelk of afgekoelde water tot glad. Kap 250 g spinasie fyn en stoom 8 minute tot sag. Laat afkoel en meng met 1 eetlepel borsmelk of afgekoelde water tot glad. Meng 2 eetlepels wortelpuree met 1 eetlepel spinasiepuree. Gee jou kind soveel puree as wat sy wil eet. WENKE Bedek die puree en bêre tot 1 dag in die yskas. Of skep in porsies van 1 eetlepel in ysblokkiehouers, bedek en vries tot 1 maand. Verhit bevrore porsies in ’n mikrogolfoond teen matige hitte tot dit…

Dis dalk nog oulik as hy sy lippie trek en begin huil, maar dis ’n ander saak as hy in ’n besige winkelsentrum op die vloer neerslaan en gil sodra hy nie sy sin kry nie. Dit voel dalk nie so nie, maar troos jou: Vloerstuipe is ’n normale deel van ’n kind se ontwikkeling. Dis vir kleintjies moeilik om selfbeheersing toe te pas en hulle weet nie wat om met hul emosies aan te vang nie. Hulle het ook dikwels nie die woordeskat om hul gevoelens uit te druk nie. Dus skree, skop en slaan hulle wanneer hulle gefrustreerd, kwaad of teleurgesteld voel. DAAR BROEI ’N STORM ... ’n Mens kan nie altyd vloerstuipe keer nie, maar daar is dinge wat jy kan doen om te sorg dat dit…

LEER ’N LES Sprokies met lesse: Aspoestertjie se balletskoene, Word wakker Doringrosie!, Sneeuwitjie die sokkerster en Jan breek die boontjierank is oorspronklike sprokies met bekende sprokiekarakters wat aangepas is om jou kind lessies te leer waarby hulle in hedendaagse situasies aansluiting kan vind. Hierdie sprokies leer onderskeidelik oor omgee, verantwoordelikheid, spanwerk en eerlikheid. Jou kind sal ook aanklank vind by die kleurryke illustrasies. Elke boek bevat ’n aktiwiteit wat jy saam met jou kind kan geniet. Human & Rousseau, R100. JOU STOUTE BRAK Moeps die wenner, Moeps die skelm en Moeps die mops is ’n reeks boeke wat jou kleutertjie lekker sal laat lag. Moeps is ’n nare hondjie by wie ’n mens ’n les of twee kan leer: Hy deel nie graag nie, wil altyd wen en jok te…

Die Suid-Afrikaanse voedselgebaseerde dieetriglyne is ’n baie goeie aanduiding van hoe om gesond te eet. Ons bekyk hulle: GENIET ’N VERSKEIDENHEID KOS Verskillende kossoorte bevat verskillende voedingstowwe. As jy jou gesin ’n groot verskeidenheid kos gee, help jy hulle om die nodige voedingstowwe in te kry. Kies elke dag kos uit al die voedselgroepe. WEES AKTIEF Vir die kleingoed is dit maklik, maar pa en ma moet ook elke dag minstens 30 tot 45 minute lank aktief wees. Jy hoef nie jou vervalde gimkontrak as verskoning te gebruik nie – doen dan iets saam met jou gesin soos fietsry of stap. MAAK STYSEL DIE BASIS Kies stysels met ’n lae of intermediêre glisemiese indeks (GI) en heelkoring waar jy kan. Moenie stysel uitskakel as jy ’n kilogram of twee wil…

Gaan die etes vir elke dag na en maak seker dat alles wat jy gaan nodig kry, op jou lysie is. Kies vars produkte waar jy kan en gebruik minder verwerkte kos. Koop een of twee keer per week vars groente en vrugte sodat jy die beste voedingswaarde daaruit kry. Gesonde lekkernye soos droëvrugtelekkers, neute of springmielies (wat jy tuis maak) is beter as sjokolade en aartappelskyfies. Kyk na die vetinhoud van produkte en kies dié met ’n algehele vetinhoud van minder as 3 g per 100 g, en minder as 1,5 g per 100 g versadigde vet waar moontlik.…

Dat ’n mens nog naar kan word en kan braak tot jy (met my drie swangerskappe) onderskeidelik 35, 30 en 39 weke swanger is. TANIA DU TOIT (39), BLOEMFONTEIN, VRYSTAAT Hoe ongelooflik sterk en wonderlik die mens se liggaam is. Ek was verbaas oor hoe fantasties my liggaam met my eersteling was, maar met my tweeling het my lyf my net nóg meer verstom (die vreemde cravings ook). MARIZA VAN TONDER (31), PRETORIA, GAUTENG Skielik moet ’n mens drie keer per nag badkamer toe gaan ... Dis seker maar voorbereiding op die opstaannagte wat voorlê. ALFRIEDA DE KLERK (30), WARMBAD, NAMIBIË Ek was verbaas dat elke tweede mens ’n dokter is. Almal wil vir jou vertel wat jy mag en nie mag doen nie: As jy jou bene kruis, gaan…

’n ”Wilde” virus is die natuurlike, ongemuteerde vorm van daardie virus. In die geval van polio is daar drie wilde virusse (WPV’s): tipe 1, tipe 2 en tipe 3. Die Wêreldgesondheidsorganisasie in Afrika het pas aangekondig dat tipe 3 uitgeroei is – net vier jaar ná die algehele uitwissing van tipe 2! Dis ’n reuse-mylpaal op die pad na ’n poliovrye wêreld, hoewel lande steeds aangemoedig word om hul roetineinentings te verbeter ten einde gemeenskappe te beskerm. So sal ons uiteindelik van WPV 3 ook ontslae kan raak. Gaan gerus na afro.who.int vir nog inligting. PAW PATROL KOM SUID-AFRIKA TOE! Die nuwe aksiebelaaide produksie Paw Patrol Live! The Great Pirate Adventure is in April 2020 oor die land heen te sien: by die Ticketpro Dome in Johannesburg (4 en 5…

Heel onder, van links: • Die Rice-Krispies-en-klapper-stokkiekoekies is elk versier met ’n wolbal, kat en rosie. • Die koekies, sjokolade, blomrangskikkings en selfs die houer waarop die koek gestaan het, is te mooi versier. • Keané is mal oor vrugte. Dit het ook ’n gesonde opsie gebied sodat alles nie soetgoed was nie. W YS VIR ONS! As jy wil hê jou kinder-of ooievaarspartytjie moet op hierdie blad verskyn, stuur gerus ’n e-pos met foto’s van ’n goeie gehalte en ’n kort beskrywing van die partytjie na yolandi@babaenkleuter.co.za…

In ’n bedrywige huis in Randparkrif, Johannesburg, woon die Du Plessisgesin: pa Jaco, ma Annelize en hul vier kinders, Frederick (7), Thomas (6), Isabella (3) en Christiaan (1). Annelize en Jaco is albei finansiële raadgewers en is al nege jaar getroud. Die egpaar het altyd geweet hulle wil kinders hê en die opgewondenheid was groot toe hulle hoor hul eersteling is op pad. “Al my swangerskappe was lekker, hoewel ek in die eerste trimester heeldag naar was. Verder het ek elke oomblik daarvan geniet,” vertel Annelize. Sy het lank voor die tyd al ’n geboorteplan gereed gehad en was oortuig dat sy natuurlik sou kraam. “My ginekoloog was egter bekommerd oor die grootte van Frederick se kop en omdat hy nie natuurlik in die kanaal gesak het nie. Hy wou…

V Ek het ’n week gelede op vyf weke swangerskap ’n miskraam gehad. Ek voel steeds swangerskapsimptome soos seer borste en ’n geswelde buikarea. Hoe lank sal ek nog so voel en wanneer kan ons weer probeer? A DR. JP DU BUISSON ANTWOORD: Ek is so jammer om te hoor van jou verlies. Dit is nie lekker om steeds so swanger te voel nie, want dit herinner jou mos aan wat jy verloor het. Dis die verhoogde hormoonvlakke wat vir jou simptome verantwoordelik is. Dit daal gelukkig daagliks en binne ’n week of wat sal jy nie meer swanger voel nie. Jy sal ook binnekort ophou bloei, as jy nie reeds opgehou het nie. Jy kan binne vier weke ná ’n miskraam weer ’n eiersel vrystel en dit sal dan…

WENK #1 AANVAAR JOU SITUASIE ’n Belangrike beginpunt is dat jy bedrus aanvaar omdat dit die beste keuse vir jou baba is, sê Christine. “So nie gaan jy jouself aanmekaar vertel dat jy eintlik iets anders moet doen. Jy moet afstand doen van jou ideale plan. Dis ’n verlies, maar jy moet aanvaar dis jou enigste opsie.” WENK #2 FOKUS OP WAT JY KAN BEHEER Baie dinge is nou buite jou beheer, sê Christine. Fokus dus op dit wat binne jou beheer is. “Jy kan beheer wat jy dink, lees en beplan. Dit gee jou eintlik baie beheer. As jy fokus op die dinge buite jou beheer, gaan dit jou angstig maak.” WENK #3 DINK REG Ons denke het ’n regstreekse invloed op ons gedrag en emosies, sê Jo-Marie. “As…

Watter ouvroustorie oor geslag het jy gehoor toe jy swanger was? Die ring-oor-die-maag-toets: Hang jou trouring aan ’n garingdraad oor jou maag of pols. As dit in ’n sirkel beweeg is dit ’n dogtertjie en as dit heen en weer beweeg, is dit ’n seuntjie. YOLANDIE VAN SCHALKWYK (32), FOCHVILLE, GAUTENG As jy ’n slang sien terwyl jy swanger is, gaan dit ’n seuntjie wees. VANESSA BOTES (33), RUSTENBURG, NOORDWES Wys my jou hande: As jy jou hande voor jou uitsteek met palms na bo is dit ’n seuntjie en as jy jou hande met palms na onder wys dit ’n dogtertjie. Jy moet ’n swanger vrou onkant vang, anders werk dit nie. TIONE COETZEE (37), RENWICK, NIEU-SEELAND Lus vir soetigheid is ’n teken dat dit ’n dogter is en…

1 Swangerskap duur eintlik 10 maande. As jy ongeduldig begin raak, is dit dalk waarom. As jy dit uitwerk, is ’n voltermyn-swangerskap 40 weke lank, wat beteken dat jy 10 maande lank swanger is nie nege kalendermaande nie. 2 Oefen terwyl jy swanger is; dit gee jou baba se brein ‘n hupstoot. Oefening help jou baba se brein om beter te ontwikkel en laat julle albei goed voel danksy al die endorfiene wat vrygestel word. 3 Hoe nader jy aan jou verwagte datum kom, hoe groter word die kans dat ’n nies of hoes veroorsaak dat jy jou broekie natmaak. Dis niks om oor verleë of voor bang te wees nie. Dit beteken net dat jou bekkenvloerspiere oefening kort. Bekkenvloeroefeninge is baie belangrik terwyl jy swanger is. Goed geoefende bekkenspiere…

Swanger vroue se drome weerspieël hul dramatiese lewensveranderinge. Hier is ’n paar algemene drome wat swanger vroue dikwels droom: MY BABA IS ’N DIERTJIE Vir baie vroue is ’n troeteldier die naaste wat hulle aan moederskap gekom het en die dierbaba-droom is ’n oefendroom vir wanneer die regte baba opdaag. UIT DIE BAARMOEDER Om te droom dat jy jou baba uit die baarmoeder haal en dan weer terugplaas, weerspieël jou behoefte om doodseker te maak dat jou kleintjie na wense ontwikkel. Dis veral algemeen by vroue wat ’n miskraam gehad het. WATER As jy dikwels droom dat jy swem, wys dit op jou hunkering daarna om jou baba te ontmoet, want jou baba woon in water. VERDRINKING Dit simboliseer ’n gevoel van oorweldiging, maar kan ook dui op ’n vrees…

KONSULTANT TOT DIE REDDING Yolandie van Schalkwyk het haar eersteling, Estiaan (nou 6), nooit geborsvoed nie. Sy wou baie graag, maar Estiaan is vroeg gebore en het ’n swak suigrefleks gehad. Die 33-jarge ma van Fochville in Noordwes vertel sy het ook haar ore uitgeleen aan mense wat nie in dieselfde bootjie as sy was nie en allerhande verkeerde besluite geneem. Toe sy ná Estiaan se geboorte begin uitmelk, het sy gedink haar melk is te min en nie voedsaam nie omdat die kolostrum vir haar vreemd gelyk het. “Ek wou graag borsvoed, maar het tou opgegooi die oomblik toe iemand my ’n uitkoms gebied het.” Toe Yolandie met Luhan (nou 2) swanger raak, was sy vasbeslote om te borsvoed. “Ek het baie artikels en boeke gelees en het met…

Astaan vir appearance. Jou baba se voorkoms en velkleur word waargeneem. As sy hele lyfie blougrys en bleek is, is die punt 0. As sy lyfie mooi pienk is, maar sy handjies en voetjies is nog blou, is die punt 1. As hy heeltemal pienk is, kry hy 2. Pstaan vir pulse. Die dokter luister met ’n stetoskoop na jou baba se hartklop of hou die klopping van die naelstring dop. Geen hartklop is 0, minder as 100 slae per minuut is 1 en meer as 100 gee jou ’n punt van 2. Gstaan vir grimace. Jou baba se reflekse of prikkelbaarheid word dopgehou wanneer sy neus uitgesuig word. As daar geen reaksie is nie, is die punt 0, ’n gesigtrekking gee jou 1, en as hy gesig trek en…

DIREK NÁ DIE GEBOORTE Jou nuwe baba se eerste stoelgang is taai en swart of donkergroen. Dit staan bekend as mekonium en is ’n stof wat in die baarmoeder in die ingewande opgebou het. Hierdie poefdoeke is heeltemal normaal en beteken eintlik dat jou baba gesond is. Wees egter voorbereid, want dis nie ’n grap om skoon te kry nie! Kolostrum, die heel eerste melk wat jou liggaam pas ná geboorte produseer, help jou baba om vinnig van die mekonium ontslae te raak. Probeer dus jou bes om jou kleinding so gou moontlik ná die geboorte te voed sodat die melk sy lyfie aan die gang kan skop. Die opbou van mekonium kan geelsug veroorsaak, daarom is dit belangrik dat jy minstens 12 keer binne 24 uur borsvoed. Die kolostrum…

Daar is geen waarborg teen wiegiedood nie, maar wel heelwat wat jy kan doen om jou kleinding waar moontlik te beskerm. LAAT HOM OP SY RUG SLAAP Dis seker die belangrikste voorkomende maatreël wat jy as ouer kan inspan, al meen baie mense ’n baba slaap beter op sy maag. Moenie bang wees dat jou baba sal verstik nie. Sedert die Amerikaanse Akademie vir Pediatrie in die 1990’s begin aanbeveel het dat ouers hul baba eerder op die rug as die maag laat slaap, het wiegiedood daar met sowat 50 persent afgeneem. Baie ma’s laat hul baba ook op sy sy slaap, maar dan moet jy baie seker maak hy kan nie tot op sy maag rol nie. Teen omtrent ses maande oud kan jou baba dalk self tot op…

1 Viralmed se ProBio Probiotic Spray R89,95, Dis-Chem, Clicks en vooraanstaande apteke. 2 Childs Farm se Nappy Cream (100 ml) R79,99, Baby City, uitgesoekte Clicks-takke, Pick n Pay, Babies R Us, takealot.com en babiesafrica.com. 3 Epi-max Baby se Bum Barrier Cream (50 g) R85, Clicks, Dis-Chem, Spar en uitgesoekte apteke. 4 Baby Dove se Rich Moisture Nappy Cream (45 g) R29,99, Baby City en vooraanstaande kleinhandelaars. 5 Sudocrem (250 g) R149,99, Baby City, Clicks, Dis-Chem, Pick n Pay, Checkers, takealot.com, Baby Boom, Toys R Us en Makro. 6 Purity & Elizabeth Anne’s se Everyday Bum Cream R33,49, uitgesoekte kleinhandelaars.…

V Hoe sal ek weet my nuwe baba het refluks? Hoe word dit gediagnoseer? A DR. MARETHA COMBRINK ANTWOORD: Gastroësofageale refluks word gekenmerk deur die opwaartse beweging van maaginhoud tot in die slukderm. Sowat ’n derde van babas kom dit oor sonder dat hulle ernstige simptome toon. Sulke babas staan as happy spitters bekend. Dit moet onderskei word van gastroësofageale reflukssiekte (GORD of GERD), wat ontstaan wanneer ’n baba se refluks simptome of komplikasies veroorsaak. GORD kan in die eerste paar weke ná jou baba se geboorte begin en ’n hoogtepunt teen vier tot ses maande bereik. Sowat 50 persent van babas jonger as drie maande gooi dan elke dag op, 66 persent van vier maande oue pienkvoete en net 5 persent van eenjariges. Sowat 55 persent van babas se…

Potjielesse kan so glad soos seep verloop of dit kan ’n nagmerrie wees, afhangende van jou kind se persoonlikheid. Sommige kleingoed word so steeks soos donkies as dit kom by toiletmaniere. Ander raak dit so gou baas dat jy nie kan verstaan waarom mense soveel drama daarvan maak nie. STAP 1: WAT IS DIT? Laat jou kleinding van kleins af saam met jou toilet toe gaan sodat sy aan die idee gewoond raak en kan leer deur jou dop te hou, sê Ann Richardson, medeskrywer van die boek Koester jou kleuter (Metz Press). “Verwoord altyd vir haar wat jy doen (‘Mamma piepie nou’) en nooi haar om die toiletpapier af te rol of jou die toilet te help trek.” As jy ’n seun het, kan jy jou man vra…

Die manier waarop jy vloerstuipe hanteer, hang af van die rede vir die uitbarsting. Hier volg ’n paar redes en hoe jy daarop kan reageer. 1 JOU KIND ONTPLOF OM JOU TE MANIPULEER HANTEER DIT SO Wanneer jou kind haar wil aan jou wil opdwing, is die beste plan om haar te ignoreer. Erken haar emosie deur te sê: “Ek sien jy is kwaad, maar die lekkertjies is nou op.” As sy aanhou skree, ignoreer haar tot sy ophou. Jy kan in dieselfde kamer bly; moet net nie vir haar kyk nie. Lees ’n boek of doen iets sodat sy kan sien jy gee nie aandag aan haar nie. Onthou, vloerstuipe werk gewoonlik net as iemand vir jou kyk! VEILIGHEIDSWENK As jy besluit om die vertrek te verlaat, maak eers…

Jy kan jou maar begin gereed maak vir fiemies wanneer jou kind haar peuter- of kleuterjare binnegaan. Tot twee derdes van ouers meen hul kleuter het ’n eetgewoonteprobleem van die een of ander aard, sê Kath Megaw, ’n kliniese dieetkundige met ’n spesiale belangstelling in pediatrie. Stap een is om eers onderliggende redes vir die saak te soek, sê sy. Fiemies kan sy oorsprong hê in ’n mediese toestand (soos refluks) of ’n sindroom, dit kan ontstaan omdat jou kind tasdefensief is en nie die reuk, temperatuur of tekstuur van kos kan verdra nie, omdat sy kort tevore siek was, of omdat sy te veel sap en verfynde suiker inkry wat haar aptyt verwoes. Nog oorsake kan wees dat die gesin geen maaltydroetine het nie of dat etenstye ontaard het…

Baie studies is al onderneem oor die invloed van twee- en meertaligheid op intelligensie, maar die resultate was teenstrydig. Die tweetaligheidskenner prof. Heila Jordaan sê dis omdat die invloed daarvan op kinders se verstandelike ontwikkeling afhang van hul vaardigheidsvlak in die tale. “Hoe beter ’n kind albei tale bemeester, hoe beter is dit vir sy verstandelike ontwikkeling. Aan die ander kant: As al twee tale swak ontwikkel, kan dit ’n slegte invloed hê. Daarom is dit so belangrik dat jou kind se taalontwikkeling deur die ouers dopgehou word en hulle seker maak die interaksie is van ’n hoë gehalte.”…

STAP 1 BEPLAN HOOFMAALTYE • Kies ’n kossoort uit die vleisen vleisalternatiewe-groep in die tabel. • Kies ’n bypassende stysel. • Kies ’n geel of oranje groente of slaai. • Kies ’n groen of rooi groente of slaai. STAP 2 BEPLAN LIGTE MAALTYE • Kies ’n kossoort uit die vleisen vleisalternatiewe-groep. Sien die tabel. • Kies ’n bypassende stysel. • Kies ’n groente of slaai. STAP 3 BEPLAN ONTBYT • Kies ’n stysel. • Kies ’n kossoort uit die melk- en melkproduktegroep OF uit die vleis- en vleisalternatiewe- groep. • Kies ’n vrug. STAP 4 BEPLAN VERSNAPERINGS • Kies ’n vrug of rou groente. • Kies ’n kossoort uit die melk- en melkproduktegroep OF uit die brood- en graangroep. • Kos uit die vette-en-oliegroep kan drie tot vier keer per…

VYF DINGE WAT JY KAN DOEN 1 Maak staat op ondersteuning. Gesels met die onderwyser by die skool oor wat jou pla en werk saam aan ’n oplossing. 2 Bou ’n sterk verhouding. ’n Sterk verhouding met jou kind en onvoorwaardelike aanvaarding maak dit vir hom makliker om groepdruk te weerstaan. Gee individuele tyd aan hom waar hy spesiaal en gelief kan voel. Kinders hunker soms na verkeerde vriende weens die onvoorwaardelike aanvaarding wat die groep bied, al is hulle stout. Dit laat hulle voel hulle hoort iewers. 3 Wees konsekwent. Jou ja moet ja en jou nee nee wees. So leer kinders grense oor wat reg en verkeerd is. 4 Gesels gereeld oor groepdruk. Sê vir hom: “Vertel vir Mamma hoe gebeur dit dat jy altyd in die moeilikheid…

Kan jy nog onthou hoe dit gevoel het toe jy jou grootste passie ontdek het? Dalk was dit boeke en stories, soos vir my. Dalk was dit sport of kosmaak, kuns of musiek, of ’n skoolvak wat jou hart vinniger laat klop het of selfs die eerste leidrade verskaf het oor watter rigting jou beroepslewe eendag sou inslaan. Dalk was jy nog ’n tjokkertjie op laerskool, dalk het dit in jou tienerjare gebeur, of dalk eers op universiteit. Ek onthou nog so glashelder daardie maagdraai-opwindende vonk, daardie oomblik toe ek besef het – dít is iets waarin ek belangstel, dít is iets wat my opgewonde maak, dít is iets waarvoor ek ’n talent het en wat ek dalk vir die res van my lewe wil doen. Mia (7) en Emma…