Innholdsfortegnelse for April - May 2019 i Baba & Kleuter

Voor ons tydskrif drukker toe gaan blaai ek seker ’n honderd keer daardeur. Met hierdie uitgawe het ek elke liewe keer vasgehaak by die foto’s van ons voorbladfinaliste… net 24 van hulle terwyl ons duisende inskrywings gekry het. Die kies van dié foto’s is vir die span en beoordelaars regtig moeilik. Pret ook, maar moeilik. Elke e-pos was ’n verrassing met nog ’n bekoorlike gesiggie. Ál julle kinders is mooi, en die inskrywings spreek van soveel liefde. Mense rol partykeer hulle oë daarvoor, maar dis vir my reg dat ’n ma trots is op haar kinders. Ek voel presies so, en dis hoe dit hoort. Daardie trots en liefde bou jou kind, want dit straal uit jou uit wanneer jy na hulle kyk. Die liefdevolle blik van ’n ma is…

WYS VIR ONS As jy wil hê jou kinder- of ooie -vaars partytjie moet op hierdie blad verskyn, stuur gerus ’n e-pos met foto’s van ’n goeie gehalte en ’n kort beskrywing van die partytjie na yolandi@babaenkleuter. co.za…

SCOT-gebreksiekte is ’n metaboliese siekte wat veroorsaak word deur ’n tekort aan ’n ensiem waarvan die naam in Engels as SCOT afgekort word. Die liggaam het hierdie ensiem nodig om ketone te kan gebruik. Ketone is newe-produkte wat ontstaan wanneer vet in die lewer afgebreek word. Hulle is ’n belangrike bron van energie, veral wanneer daar ’n tekort aan koolhidrate in die liggaam is. SCOT-gebreksiekte word gekenmerk deur episodes van keto-asidose, waar ketone in die liggaam opbou. Dit veroorsaak simptome soos asemhalingsprobleme, swak voeding, braking en lusteloosheid. In sommige gevalle kan die simptome so toeneem dat die pasiënt sy bewussyn verloor en in ’n koma verval.…

Vandag se vroue verloor hulleself te midde van hul pogings om die volmaakte tuiste te skep en die volmaakte kinders groot te maak, skryf die Amerikaner Judith Warner in haar boek Perfect Madness. Die Suid-Afrikaanse navorsingsielkundige en skrywer van die boek When Your Blessings Don’t Count stel dit amper sterker: “Ma’s offer hulleself by die altaar van moederskap op.” Kortom: Die manier waarop ons ma-wees aanpak, is nie goed vir ons nie. Judith se bevinding is gebaseer op gesprekke met 150 Amerikaanse ma’s. Sowat 70 persent van hulle het in ’n opname gesê moederskap is vir hulle “ongelooflik spanningsvol”. Waarom is moderne ouers behep met elke klein besonderheid van hul kinders se ontwikkeling en van hul eie vaardigheid as ouers? vra Judith. En hoe het ons ophou verstaan dat ons…

Sally Goddard Blythe is die internasionale direkteur van die instituut vir neurofisiologiese sielkunde in Engeland en deel die volgende raad: “Ma’s het hulp nodig en die beste ondersteuning wat hulle kan kry is om by ervare ma’s die vaardighede te leer om ouerskap te bemeester.” Volgens haar lê die kuns nie daarin om van iemand anders te verwag om ’n baba se versorging oor te neem nie, maar om die ondersteuning te hê sodat jy jouself die tyd kan gun om self die versorging van jou baba waar te neem en stelselmatig die band tussen julle te ontdek. “Wees daar vir ’n nuwe ma deur haar te wys wat die regte manier is om ’n baba tydens borsvoeding vas te hou, help haar kook, wasgoed was en om ouer kinders…

EERSTE TRIMESTER EET GESOND ’n Gebalanseerde dieet hou net goeie dinge vir jou en jou baba in. Dis beslis nie nou die tyd om kilo’s af te skud nie – jy het genoeg energie nodig sodat jou baba optimaal kan groei. Babas met ’n lae geboortegewig is later meer vatbaar vir hartsiektes, hoë bloeddruk en diabetes. Bly ook liefs weg van alkohol. Dis verder belangrik om elke dag ’n foliensuuraanvulling te drink, want dit help om afwykings in jou baba se ontwikkelende brein en rugstring te voorkom. Jou baba se brein begin al drie weke ná bevrugting ontwikkel. Gee daardie brein ’n hupstoot deur self breinkosse te eet wat omega 3-vetsure bevat. Dit sluit in donkerkleurige vis of visolie, kos wat yster bevat (soos spinasie, boontjies en hoender wat genoeg…

Jy kan onmiddellik ná die geboorte begin om bekkenkantelings en kegeloefeninge te doen. Jy kan hierdie oefeninge doen terwyl jy lê, sit of staan. Dis nie uitputtende oefeninge maar dit maak ’n reuse-verskil as dit by die herstelproses kom en sorg dat jou maag weer goed ferm raak. Herhaal die oefeninge 10 keer op ’n slag twee keer per dag. • Lê op jou rug en buig jou knieë. • Trek jou bekkenvloerspiere saam terwyl jy jou asem uitblaas. • Trek jou naeltjie tegelykertyd in en op. • Probeer om dit 10 sekondes so te hou sonder om jou asem op te hou. Raadpleeg jou dokter ná agt tot 10 weke om te hoor wanneer jy weer kan begin oefen. Stap, swem en fietsry help jou liggaam om weer fiks…

Wanneer jou baba vir sy eerste mediese ondersoek gaan, is reflekse een van die belangrikste dinge op die pediater se lys. Reflekse help babas om in die eerste dae ná hul geboorte te kommunikeer, oorleef en groei. Neurotipiese babas (dus babas sonder gestremdhede) behou sekere reflekse, maar die meeste verdwyn later terwyl ’n paar nuwes bykom. SUIGREFLEKS ’n Sterk suigrefleks is ’n teken van ’n gesonde voltermynbaba. Dit is ’n oorlewingsrefleks wat verseker dat jou baba onmiddellik begin suig sodra jy jou tepel in sy mondjie sit. Dié refleks is op sy duidelikste kort voor ’n voeding wanneer jou baba wakker is. As jy jou vinger of tepel in sy mond sit, sal hy sterk suigbewegings maak. Hy beskik al van 24 weke swangerskap af oor die suigrefleks, maar sal…

V My seuntjie is nou twee jaar oud en kry omtrent twee keer per jaar mangelontsteking. Is dit beter om sy mangels te laat verwyder, of is twee keer per jaar te min om oor bekommerd te wees? A DR. HANNEKE HEYNS ANTWOORD: Mangelontsteking en keelinfeksie is baie algemene probleme by klein kindertjies. Dit neem gewoonlik af namate hulle ouer word. As die mangels uitgehaal word, word die neusmangels (oftewel adenoïede, ’n soortgelyke weefsel hoër op in die keel naby die neus) sommer ook terselfdertyd verwyder. Die indikasies vir die operasie (dinge wat dit nodig maak) word verdeel in absoluut, waar daar geen keuse is nie, en relatief. Net ’n paar indikasies is absoluut, soos wanneer die mangels en adenoïde so groot is dat dit asemhaling belemmer en slaapapnee veroorsaak,…

V My kind is in graad O en ek sien wanneer sy skryf draai sy haar hele gewrig na binne – dit lyk amper asof sy links moes gewees het. Sy is taamlik onhandig en laat gereeld dinge val. Wat is die oorsaak en wat moet ons doen? Is sy eintlik links? A LIZANNE DU PLESSIS ANTWOORD: Wat jy beskryf, behels twee aspekte van jou dogtertjie se fyn motoriese ontwikkeling: die ontwikkeling van ’n dominante hand, en die ontwikkeling van ’n optimale greep. Ek wil jou graag gerusstel dat ons wel soms die handhouding wat jou pla, by kinders sien. Hou jou dogtertjie se ontwikkeling fyn dop en speel die speletjies hieronder met haar. In die meeste gevalle is ’n bietjie ekstra oefening en tyd nodig om dié vaardighede vas…

Speeltyd is nie die enigste geleentheid vir eenvoudige breinspeletjies nie. Baden ander watertyd is ideaal vir lessies in wiskunde, fisika en taal. SPAT Wanneer jy die water om jou baba spat, leer jy hom dat elke aksie ’n gelyke teenoorgestelde reaksie het, ’n algemene reël in fisika. Hoe sterker die geplas, hoe groter die golwe. GESELSIES Wanneer jy met jou baba gesels terwyl hy bad, leer jy hom sekere woorde het sekere betekenisse, wat taalontwikkeling aanhelp. Verduidelik wat jy doen en hoe die water vir jou voel om hom aan gesprekvoering bekend te stel. WATER IN DIE GESIG Wanneer jy sagkens en versigtig ’n bietjie water met jou hand oor sy gesig laat loop, leer jy jou baba van oorsaak en gevolg. WATER UIT VERSKILLENDE KOPPIES Giet water uit verskillende…

MOET ’N SEUNTJIE SIT OF STAAN? Baie seuntjies sal dit aanvanklik verkies om op die potjie of toilet te sit en piepie eerder as om regop te staan en te mik. Dit is heeltemal normaal en aanvaarbaar, sê Ann. “Verseker hom dat dit in die haak is en probeer om nie druk op hom te plaas om dit op die ‘regte manier’ te doen nie.” As hy later wel sy pa wil naaap, is dit die moeite werd om hom te help oefen om raak te piepie. Sit ’n stukkie gekleurde sneespapier of ’n plastiekballetjie in die toiletbak of potjie en help hom om te mik om dit raak te piepie. Vir die pret kan jy kan ook Cheerios-pap of ’n paar Rice Krispies in die potjie sit. MOET ONS…

6-12 MAANDE Jou baba reageer op musiek en sang, dikwels met lyfbewegings. Sy herken woorde soos bottel en mamma. 12-18 MAANDE Jou peuter verstaan eenvoudige opdragte soos “kom hier” en “tel op”. Kinders begin op hierdie ouderdom ook klankpatrone naboots, sê die spraakterapeut Marinda Raubenheimer. 18-24 MAANDE Peuters behoort nou aandagtig na eenvoudige storieboekies te luister. 2-3 JAAR Jou kind behoort ’n eenvoudige gesprek te kan volg en opdragte uit te voer wat uit twee tot drie stappe bestaan. Peuters moet wys dat hulle aandagtig luister, sê Marinda. Dit beteken hulle moet jou woorde hoor, verwerk en toepaslik daarop reageer.…

SPEEL, LEES EN LEER Die Speelmaats-reeks is geskik vir driejariges en ouer en bevat agt boeke: Krokodil is kwaad, Skaap is bang, Eekhoring is hartseer, Seekoei is gelukkig, Beer leer om te deel, Hamster leer om te help, Katjie leer om te luister en Hondjie leer goeie maniere. Hierdie boeke is ontwerp om jou kind meer oor emosies en sosiale vaardighede te leer. Die taal is toeganklik en die illustrasies sal jou kind boei. Trek jou kind op jou skoot en lees lekker voor. Lapa-uitgewers, R55 elk. GROOT, GROTER, GROOTSTE! Hierdie drie hardebandboeke sal jou kind se asem wegslaan! My bielieboek vol woorde!, My bielieboek vol getalle! en My bielieboek vol kleure! is groot en stewige boeke wat jou kind se woord-, getalen kleurvaardighede opskerp. Die oulike, helderkleurige illustrasies sal…

Stuur jou gunsteling-foto na fotoblad@babaenkleuter.co.za. Onthou om jou kind se naam, van, ouderdom, kontakbesonderhede en posadres in te sluit.…

ADELE HELM (33), WELKOM, VRYSTAAT My seuntjie is twee jaar oud en ons moes die lang pad onlangs aanpak. Die volgende speelgoed en aktiwiteite was my oorlewing: gelamineerde prentjies, papier en kryte vir teken (ek het die kryte aan die papier met toutjies vasgemaak sodat hulle nie op die grond beland nie) en ’n witbord met ’n witbordpen. Die witbord is ook magneties, ek het dus vorms daarvoor laat lasersny en magnete agterop geplak. Ek het ook ’n seepbelbotteltjie, boekies, ’n glinsterbotteltjie, ’n botteltjie met rys en klein voorwerpe in, ’n ou beursie met kaarte wat ons nie meer gebruik nie, ’n paar goedkoop speelgoedjies en goedjies wat ’n lawaai maak. TANYA DU PREEZ (35), KIMBERLEY, NOORD-KAAP Al die helderkleurige speelgoed wat geluide maak word rondom my ses maande oue…

HOE HET JY BY MAYALIEF UITGEKOM? Ek het op skool groot drome gehad om ’n binnenshuise ontwerper te word. Toe wou ek ’n sjef word. Ek en my man, Gerhard, het nooit eintlik planne gehad om kinders te hê nie. Toe gaan ons vir ’n vakansie Mosambiek toe en ek kom swanger terug! Van daar af was my lewe heeltemal omvergegooi. ’n Klomp goed het nie uitgewerk soos ek dit beplan het nie. Al was dit nooit my plan om ’n ma te wees nie, het ek geweet ek wil tuis by my kinders bly. Ek het nie geweet wat ek gaan doen nie en het nie ’n inkomste gehad nie. Toe het my skoonsuster my na ’n babamark toe saamgesleep. Sy wou gehad het ek moet babaklere maak, maar…

Indien ’n lewensbedreigende siekte soos ureumsiklussiekte verborge en onbehandeld bly, kan dit ernstige gevolge soos breinskade, ontwikkelingsvertraging en selfs die dood beteken. Dit is waarom pasgeborenesiftingstoetse so belangrik is – as dit vroeg raakgesien word kan voorkomende maatstawwe in plek gestel word. Next Biosciences se pasgeborene-siftingstoetse toets byvoorbeeld vir die ensiem sitroelien. As daar te veel of te min van hierdie ensiem in die bloed is, kan dit op ureumsiklussiekte dui. Die aminosuurprofiel van die bloed sal ook afwykings bevat. Saam is al hierdie faktore ’n aanduiding vir ’n diagnose.…

1 LAAT PARTY DINGE GAAN Wat is belangriker: om seker te maak die mat kry nie nuwe vuil kolle nie of om tyd met jou gesin deur te bring? Gebruik veiligheid as ’n riglyn in jou besluit. Jou verantwoordelikheid is om ’n veilige omgewing vir jou kind te skep waarin sy kan groei en leer. Vra jou af: “Op watter manier sal my kind geskaad word as ek nie nou hierdie taak verrig nie?” So kan jy jou prioriteite stel. 2 LEER HOE EN WANNEER OM IN DIE OOMBLIK TE LEEF Die hier-en-nou-beginsel verg baie oefening. Hoe dikwels betrap jy jou dat jy besig is om aan jou doenlysie te dink terwyl jy na die kinders se behoeftes omsien (hulle aantrek, kos gee)? Ons kinders gee ons die beste rede…

Net drie weke nadat ’n nuwe lewe in jou begin groei het, vind een van die belangrikste dele van jou baba se vorming plaas. Die selle wat ontwikkel tot die brein en rugmurg moet vou en toemaak om ’n buis te vorm. Hierdie buis word die neuraalbuis genoem en strek van jou baba se kop tot by haar stuitjie. Jou baba is nog net so groot soos ’n sonneblomsaad, maar as iets met hierdie proses verkeerd loop, kan sy ernstige afwykings opdoen. KLEIN FOUTE, GROOT GEVOLGE Wanneer die neuraalbuis in die eerste 28 dae ná bevrugting nie heeltemal toemaak soos dit moet nie, word die baba met ’n neuraalbuis-afwyking gebore. Die algemeenste neuraalbuis-afwykings is spina bifida en anenkefalie. Spina bifida ontstaan wanneer daar iewers ’n opening is in die deel…

V My baba kom oor omtrent twee weke en ek gaan normaal kraam. Die probleem is net dat ek aaklige aambeie het. Hoe gaan die bevalling my aambeie beïnvloed? My suster moes ’n dag ná haar baba se geboorte weer hospitaal toe om ’n aambei te laat regsien en ek wil nie hê dit moet my oorkom nie. Kan ons nou so kort voor die kraamdatum iets doen om daarvan ontslae te raak? A DR. J.P. DU BUISSON ANTWOORD: Ja, aambeie is sleg! Een uit twee mense ly daaraan; moet dus nie alleen voel nie. Aambeie is uitgesette bloedvate wat tydens swangerskap ontstaan weens die druk van die swanger baarmoeder op die bloedvate in die bekken. Dit klink nie asof daar trombose in die aambeie is nie, dus het jy…

NOODKEISERSNEE Dit word tipies uitgevoer as jy reeds in kraam is en: • Baba haal nie goed asem nie, • Baba se hartklop is onder of bo die normale perke, • Kontraksies maak die serviks (baarmoedermond) nie wyd genoeg oop dat baba in die geboortekanaal kan afbeweeg nie, • Die naelstring is verstop en bloed kom nie by baba uit nie, of die naelstring is om baba se nek gedraai, • Baba se geboorteposisie is met sy boudjies, voete of skouers eerste, of met ’n hand en die kop saam, en/of • Jy bloei uitermatig of het hoë bloeddruk wat konvulsies veroorsaak. ELEKTIEWE KEISER Dit word vir ’n spesifieke datum geskeduleer. Dit: • Is beheerd en gerieflik omdat sommige ma’s angstig is oor kraampyne en die onsekerheid wat met die…

• Suster Anneke sê een van die goue reëls is ’n konsekwente aandroetine. “Bad, ’n massering gevolg deur ’n rustige voeding en om jou baba neer te lê as hy lomerig is, maar nog nie vas aan die slaap nie, is baie belangrik. Babas wat leer om self aan die slaap te raak, kan hulleself ook snags help om weer aan die slaap te raak. Ouer babas kan ’n gunstelingkombers of -teddie met slaaptyd begin verbind. Musiek of ’n slaaptydstorie kan ook ’n konsekwente aandroetine help skep. “Nie net die slaaptydroetine is belangrik nie, maar ook die roetine wat voor slaaptyd plaasvind. Hoe rustiger en bekender dit vir jou baba is, hoe makliker is dit om goeie slaapgewoontes te vestig.” • Hou die slaapomgewing konstant en rustig wat betref geluide,…

As jou baba ’n peuter word, kan jy morsige spel bekendstel. Morsige speletjies laat jou kind ’n groot verskeidenheid sintuiglike dinge ervaar omdat dit verskillende teksture en stowwe behels. So verfyn sy haar fyn motoriese vaardighede, probleemoplossingsvaardighede, haar verbeelding en haar kreatiwiteit. Hou op gril en word lekker saam met jou peutertjie vuil! MAAK SLYM Peuters is gek oor slym. Jy kan jou eie kindervriendelike slym maak deur mielieblom met water te meng tot dit goed bind en taaierig is. Pak ’n paar klein stukkies speelgoed in die slym en sê haar aan om dit uit te haal. VOETSPOOR-VERF Pak bruinpapier op die gras. Verf met ’n kwas vingerverf op jou peuter se voetsole en laat haar op die papier loop. Laat haar die papier verder versier met die vingerverf…

As jy jou kinderjare deurgebring het met boomklim, boomhuis bou en op die tuinmuurtjie loop, is die kans goed dat jy verstaan hoe belangrik dit vir jou kind se emosionele, sosiale en fisieke ontwikkeling is om buite te speel. Weens moderne tegno-speelgoed en ook ons vrese vir ons kleingoed se veiligheid bring kinders deesdae veel minder tyd deur om te speel en hul lyfie te gebruik. Die eerste drie jaar van ’n kind se lewe word die sensories-motoriese tydperk genoem. In dié fase bou sensoriese en fisieke spel ’n belangrike fondament vir die ontwikkeling van konsentrasie, intellek en interaksie met ander. Dis waarom buite speel so belangrik is. SO HELP KLIM EN KLOUTER Weens bekommernisse oor veiligheid ry ons kinders nie meer sommer in die straat fiets of skop saam…

Help so dat jou kind se spraak en gehoor gesond ontwikkel. 0-6 MAANDE Sing vir jou baba, boots haar babbelklankies na en voeg nuwe patrone by. Gebruik ’n babastemtoon en beklemtoon jou woorde. 1-2 JAAR Lees vir jou kind en speel gereeld liedjies vir haar. Speel speletjies soos soek-die-speelding of laat haar eenvoudige opdragte uitvoer. Wees versigtig vir tegnologie! Probeer om skerms (televisie, selfone, tablette) heeltemal van haar af weg te hou of tot ’n minimum te beperk. 2-3 JAAR Speel geheuespeletjies, laat haar ritmies op baba-instrumente speel, luister saam na musiek en pro-beer raai wat julle hoor. Lees boekies en vra jou peuter om te herhaal wat sy gehoor het. Beperk of verbied skermtyd.…

INSPIRASIE VAN WEGGOOIGOED Hou jou oë oop vir produkte wat van herwonne stowwe gemaak is. Draadkunstenaars is oral op sypaadjies en by verkeersligte te sien. Wys jou kinders die ou koeldrankblikkies en botteldoppies wat hulle gebruik om kunswerke te skep. Soek by vlooimarkte na handgemaakte draadkarre, windpompe van draad en blik, ’n kitaar van ’n motorolieblik en enigiets anders wat van weggooigoed gemaak is, en wys vir hulle wat gedoen kan word met ondernemingsgees en kreatiwiteit. WENK: Prakseer self ’n olieblikkitaar of draadkar van ’n roomysbak met ou blikke vir wiele. En wat van ’n swaai gemaak van ’n ou buiteband? STADIG MET DIE GESKENKPAPIER Julle kan help keer dat duisende bome afgekap word om volgende jaar se presente in toe te draai. Boonop kan geskenkpapier dikwels nie herwin word…

JY WEET NOOIT NIE ’n Maand gelede kry ek die oproep: “Jana, jou pa is oorlede”. Dit is woorde wat ’n mens nooit wil hoor nie, veral nie so vroeg in jou lewe nie. Woorde wat jou menswees tot stilstand ruk. Ná ’n paar uur van chaotiese oproepe en rondjaag met ’n werklikheid wat nog nie wil inskop nie, hou ek by die huis stil en soek dadelik na my 15 maande oue seuntjie. Daar sit hy met die grootste glimlag en speel in die sand, salig onbewus daarvan dat hy vandag sy liefste oupa verloor het. Hy gaan nooit oupa se liefde vir musiek en kos beleef nie. Hy sal nooit weer wyse stories en lewenslesse self uit oupa se mond hoor nie. Die volgende twee weke kon hy…

Ja, meneer. Ek onthou nog my woorde voor my kleuter maande gelede die hoekomfase betree het: “Deesdae is dit baie maklik. Jy google net die antwoorde.” Vergelyk dit met die generasie pa’s voor my, mos. Dié vir wie ’n kombinasie van eie boekekennis, 12 volumes hardebandensiklopidieë en Huisgenoot se Fanie en Melanie die ding op eie houtjie moes doen. Maar ek het die bogenoemde stelling gemaak toe my kleuter se vrae nog laergraad was: “Hoekom trek jy ’n baadjie aan, pappa?” “Want dit is koud, Janco.” My fout was om te dink dis die hoeveelheid hoekoms wat jou teister. Die kwantiteit is toe eintlik heel verteerbaar, maar toe die kwaliteit begin toeneem, moes ek meteens hard probeer om gesigte en stemme van toentertyd se onderwysers terug te vind. “Hoekom is…

WYS VIR ONS As jy wil hê jou kinder- of ooievaarspartytjie moet op hierdie blad verskyn, stuur gerus ’n e-pos met foto’s van ’n goeie gehalte en ’n kort beskrywing van die partytjie na yolandi@babaenkleuter. co.za .…

Karbamil-fosfaat-sintese-1-gebrek of ureumsiklussiekte is ’n aangebore siekte wat veroorsaak dat ammoniak in die bloed versamel. Ammoniak word gevorm wanneer proteïen in die liggaam afgebreek word en te veel daarvan is giftig. Die brein is veral baie sensitief vir al die ekstra ammoniak. In die eerste paar dae ná geboorte wys pasgeborenes die gevolge van die ooraanbod ammoniak: buitengewone lomerigheid, swak asemhaling, swak regulering van liggaamstemperatuur, onwilligheid om te voed, braking ná voeding, ongewone liggaamsbewegings, toevalle en ’n koma. Aangetaste babas wat hul eerste maande oorleef, kan later weer simptome kry as hul dieet nie noukeurig beheer en aangepas word nie, of hulle infeksies opdoen. Daar is ook die gevaar van ontwikkelingsagterstande en intellektuele gestremdheid.…

In onlangse wetenskaplike navorsing is ’n merkwaardige ontdekking gedoen. Het jy al gewonder hoe jy weet dat jou kind siek is nog voor daar enige ooglopende simptome is, of oor hoe jy sy gedrag kan voorspel sonder dat jy weet hoekom? Dalk is dit omdat ’n deel van jou kind binne-in jou brein leef ... DIE WETENSKAP Die wetenskapjoernaal PLOS ONE het ’n studie die lig laat sien wat daarop dui dat van jou kind se lewendige selle ook in jou brein kan voorkom. Die band tussen ’n swanger vrou en haar ongebore baba is sowel liggaamlik as sielkundig. Die fetus is heeltemal van sy ma afhanklik vir beskerming, hitte, voeding en koestering. Dit lyk nou of hierdie unieke en spesiale band lank ná geboorte voortduur en dieper is as…

PEULGROENTE ½ koppie kekerertjies,gekook 293 µg 1 koppie suikerbone, gekook 280 µg ½ koppie rooilensies, gekook 163 µg 3 opgehoopte eetlepels rou boontjiespruite (lensies) 45 µg 100 g rou boontjiespruite (sojabone) 172 µg SADE EN NEUTE 2 opgehoopte eetlepels sonneblomsaad 70 µg 1 klein pakkie (50 g) geroos-terde, ongesoute ground- boontjies 63 µg 2 opgehoopte eetlepels seasamsaad 34 µg GROENTE 1 koppie ingelegde aspersie-stukkies 270 µg koppie jongspinasie, gekook 263 µg 1 koppie patatblare, ge-stoom 223 µg 1 koppie rou broccoli 74 µg 1 koppie spinasie (Swiss chard), gekook 40 µg VRUGTE 1 groot mango 140 µg ½ koppie vars grenadella- pilp 113 µg 10 lietsjies 106 µg 1 koppie gesnyde aarbeie 59 µg 1 middelslag-lemoen 54 µg ANDER 6 hoenderlewertjies, gaar 1 386 µg 2 groot eiers, gekook 7…

Dis noodsaaklik dat jou baba jou tepel op die regte manier in sy mondjie neem om suksesvolle borsvoeding te verseker. Dis ook glad nie so moeilik of onmoontlik soos dit dalk klink nie. • Plaas jou baba op sy sy met sy magie teen joune sodat hy direk na jou kyk. Plaas dan ’n kussing onder jou baba (as dit nodig is) en hou hom teen jou bors. Moenie vorentoe na hom oorleun nie. • Plaas jou duim en voorvinger om jou areola. • Druk jou baba se koppie effens agteroor en kielie sy lippe met jou tepel tot hy sy mondjie wyd oopmaak. • Help hom om die bors in sy mond te neem deur sy onderste kaak eerste teen die bors te plaas, ’n entjie onder die tepel.…

Hoe bind ’n ma met haar baba wat in die intensiewe eenheid lê? Vroeggebore babas is besonder sensitief vir hantering en geraas. Hulle hou byvoorbeeld glad nie van streling nie. Dus word ma’s hier geleer om hul een hand op baba se kop en die ander hand onder sy boudjies te hou. Kangaroesorg is ’n ander baie doeltreffende manier om met vroeggebore babas te bind. Dit behels dat jou baba kaal, behalwe vir ’n doek en ’n mussie, in ’n regop posisie teen jou of jou maat se bors gehou word met direkte velkontak. Gewoonlik word daar ’n kombersie of hemp bo-oor julle twee gegooi. Só kan ’n konstante temperatuur – net soos in ’n broeikas – gehandhaaf word. Navorsing het al gewys dat vroeggebore babas wat in die kangaroestyl…

V My baba is nou vier maande oud en verg baie van my tyd en aandag. My man is baie jaloers daarop en voel afgeskeep. Hoe moet ek dit hanteer? A LOMÉ KOEKEMOER ANTWOORD: Om ’n ouer te wees is wonderlik, maar soos die meeste nuwe ouers weet, kan dit ook ’n moeilike tyd in ’n mens se lewe wees. Slapelose nagte, nuwe roetines en die verantwoordelikheid van ouer wees kan geweldige spanning op ’n huwelik plaas. Navorsing het gewys dat die meeste getroude paartjies ná die geboorte van hul eersteling ’n moeilike tyd in hul huwelik deurmaak. Dit is dus normaal dat jy en jou man so kort ná jul kleinding se geboorte ’n moeilike tyd beleef. Maar die feit dat dit normaal is, maak dit nie verskoonbaar nie.…

Dit is al oor en oor bewys dat ’n penis wat besny is, nie noodwendig meer higiënies is as een wat nié besny is nie. Ons raad is gewoonlik dat as pappa besny is, boeta liefs ook besny moet word omdat dit makliker vir seuntjies is as hulle met hul pappa kan identifiseer. HOE MOET EK ’N BESNYDE PENIS SKOONMAAK? ’n Penis wat besny is, genees gewoonlik tussen agt en 10 dae. Tot tyd en wyl kan die voorpunt van die penis rou en gelerig lyk. Gaan dadelik dokter toe as die penis aanhou bloei, as dit ná drie dae rooier word as voorheen, as daar tekens is van infeksie (soos blasies wat met sug gevul is) of as jou baba nie normaal urineer binne ses tot agt uur ná…

BEGIN SO: 6 TOT 8 MAANDE As jy beplan om self vir jou baba kos te maak, is die beste toebehore wat jy kan aanskaf ’n stoombak vir jou mikrogolfoond en ’n voedselversapper of handverwerker. Sorg dat al jou potte, panne en eetgerei silwerskoon is, maar jy hoef nie alles te steriliseer wanneer jy jou eie babakos berei nie. Die tekstuur van jou baba se eerste vaste kos behoort baie glad en sag te wees sonder dat daar klonte of stukkies tussenin is. Inge van Niekerk, ’n dieetkundige van Klerksdorp, raai ouers aan om tussen week een en twee by ’n verskeidenheid groente en vrugte te hou. Groente en vrugte wat jy in die eerste week kan bekendstel sluit in botterskorsie, patat, lemoenpampoen, wortels, aartappels, murgpampoentjies, spinasie, beet, appels, pere,…

Dis groot pret om kiekeboe met jou baba te speel. Dis mos te dierbaar as hy jou met laggies en gilletjies van plesier beloon. Daar is egter ’n nog beter rede as dié dosis oulikheid om speletjies met jou baba te speel: Dit is van die allergrootste belang vir jou baba se geestelike, fisieke, emosionele en sosiale ontwikkeling. “Kiekeboe en ander eenvoudige speletjies help om jou baba se sosiale vaardighede, taal en sensories-motoriese vaardighede uit te bou. Dit verbeter binding en jou baba se verhouding met haar primêre versorger, wat haar emosionele welsyn ’n hupstoot gee,” verduidelik Cheryl Fisher, ’n kinderarbeidsterapeut van Johannesburg. Die speletjies lyk dalk eenvoudig, maar dit help jou baba om die klank van jou stem na te boots (’n fondament van taalontwikkeling) en gee haar motoriese…

PRAATMYLPALE Kinders begin teen sowat drie maande oud koer en glimlag, en teen omtrent ses maande begin hulle babbel en ander lipklanke vorm. Dié babbelgeluide brei later na ander klanke uit wat gewoonlik ook meer lettergrepe insluit, sê Marinda Raubenheimer, ’n spraakterapeut van Bloemfontein. Namate die maande aanstap, is daar ander spraakmylpale waarvoor jy op die uitkyk kan wees, sê sy. “Tussen omtrent 12 en 15 maande begin die eerste woordjies uit jou baba se mond kom. Die vakterm daarvoor is jargon en dit sluit woord in soos mamma, pappa, bal, tatta en teddie.” Soms gebeur dit dat ’n baba se spraakontwikkeling by die babbelmylpaal ophou, sê Marinda. As jy dit oplet, moet jy by ’n kundige uitkom. “Dis ook baie belangrik dat ’n baba nie stil is nie. Vokale…

DIE BYTER Ons raak almal maar gefrustreerd, en peuters ook. Vir hulle is dit net ’n bietjie erger omdat hulle nog nie geleer het hoe om frustrerende situasies te hanteer nie – en dan probeer hulle dit oplos deur te slaan, byt of skop. Party kinders raak makliker gefrustreerd as ander, sê die ouerskapskrywer Marina Petropulos in Die nuwe baba- & kindersorg- handboek. “Om met rede kwaad te word, is nie noodwendig ’n slegte ding nie, maar frustrasie is ’n onontkombare deel van die lewe en kinders moet net doeltreffende maniere leer om dit te hanteer. Leer jou kinders om hul gevoelens en behoeftes in woorde uit te druk. Help hulle om te sê wat hulle omkrap. “ Dis ouers se taak om te sorg dat hul kinders aanvaarbare maniere…

Moenie die heerlike SA Kaasfees mis-loop nie. Dis die grootste buitelugkosgebeurtenis in Afrika en duur drie dae lank, van Vrydag 26 April tot Sondag 28 April op die plaas Sandringham buite Stellenbosch. Die feesprogram sluit kosteaters met pas-en-proesessies in, asook musiekoptredes en prettige aktiwiteite soos die daaglikse Ladismith-kaaskerfkompetisie. Kaartjies kos R180 per persoon per dag. Senior burgers betaal R120 en kinders tussen 2 en 13 jaar R20. Kaartjies is beskikbaar by Computicket. Meer inligting by www.cheesefestival.co.za of op sosiale media by Twitter: @SACheeseFest, Facebook: @SACheeseFestival, Instagram: @sacheesefest.…

1. Inskrywings vir die kompetisie is geldig van 19 November 2018 tot 1 Maart 2019. Geen laat inskrywings word aanvaar nie. 2. Deur in te skryf, stem jy in om gebonde te bly aan die bepalings en voorwaardes van die kompetisie. 3. Deelnemers moet die ouer of wettige voog van die ingeskryfde kind wees. Media24 behou die reg voor om bewyse van die verwantskap aan te vra. As dit bewys is dat daar geen verwantskap is tussen die kind en die persoon wat die foto gestuur het nie, gee die persoon vrywaring aan Media24 teen enige eis van ’n derde party indien die kind as ’n finalis gekies word. 4. Jy mag vir albei kompetisies inskryf van die twee sustertydskrifte, Your Baby en Baba & Kleuter. 5. Slegs e-pos-inskrywings word aanvaar.…