Innholdsfortegnelse for 03 February 2022 i Landbouweekblad

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Hoekom koop Bill Gates so baie plase? ■ Hier is wêreld se beste landboumasjinerie ■ Varkgesondheid voorrangsaak op hoogste vlak ■ Minder stikstof by kanola benadeel nie opbrengs ■ Beesbedryf kan honderde miljoene aan voer bespaar ■ Namibiër wys: Baie bronne van inkomste slyp boerdery ■ Puik Mpumalanga-jongboer: Só maak familieboerdery geld met melk ■ ‘Gewig klop prys’, leer skaapboere GESIN ■ Internasionale sukses met skedelkunswerke…

MNR. JK BASSON van Darling is vir die derde keer as Suid-Afrika se Meestersuiwelboer van die Jaar aangewys. Hy oorkom die probleme in die melkbedryf met strategiese vernuwing, doelgerigte teling en die benutting van topteelmateriaal. Bl. 42. Vertel van jou gesin. Ek en my vrou, Tania, het tweekinders. Het jy gestudeer? My studie aan die Landboukollege Elsenburg is onderbreek toe ek die boerdery moes oorneem nadat my pa siek geword het. Ek was daarna op ’n twee maande lange melkkursus in Modesto, Kalifornië. Watter stokperdjies hou jou aan die gang? Ek hou van bergfietsry en neem aan wedrenne, soos die Wines to Whales, deel. Ek hou ook van veldmotorfietsry. Waar hou julle vakansie? Op Yzerfontein aan die Weskus. Wat lees jy graag? Landbouweekblad. Wat anders?…

AGRI SA gaan motiveer dat rampgeld veral vir die herstel van paaie aangewend word. Dit kom ná die nasionale rampbestuursentrum op 19 Januarie ’n ramptoestand afgekondig het ná die oorstromings en waterskade wat wyd in Suid-Afrika voorgekom het. Ingevolge die rampklassifikasie kan geld van munisipaliteite en staatsdepartemente hertoegewys word om hulp te verleen aan dié wat geraak is. Mnr. Boeta du Toit, hoofbestuurder van Agri Noordwes, sê hulle het op ’n vergadering met die provinsiale rampbestuursentrum gevra dat die provinsie se paaie aandag kry. “Talle boere se grondpaaie is totaal verspoel en dit moet dringend herstel word. Teerpaaie wat ernstig beskadig is, is ook ’n groot probleem.” Volgens mnr. Naudé Pienaar, assistent-hoofbestuurder van Agri Noordwes, is die paaie in sommige distrikte só swak dat van die boere hul kinders met…

IN gevalle waar gesaaides nie onherstelbaar beskadig is in Desember en Januarie se rekordneerslae nie, sal die res van die seisoen se weerstoestande die mate van herstel bepaal. Volgens mnr. Johan van den Berg, ’n onafhanklike landbouweerkundige, is die vraag of minder reën en meer sonskyn en hitte vanaf 20 Januarie te laat sou wees om somergrane met waterskade te laat herstel. Mnr. Luan van der Walt, ekonoom van Graan SA, sê die kans is goed dat van die somergrane wat baie water gehad het, wel sal kan herstel. Mielies raak byvoorbeeld mettertyd gewoond aan baie water. “Die mielies se wortels ontwikkel dan nie baie diep nie, omdat water in vlakker grond geredelik beskikbaar is. “Nog reën in Februarie en Maart sal dus tot voordeel van dié mielies wees. “Die…

’N VLOEDGOLF tafeldruiwe gaan Suid-Afrika se ha-wens waarskynlik tref ná ’n hittegolf einde Januarie. Teen druktyd het die oes stadiger gevorder as normaal weens druiwe met ’n lae suikerinhoud. Op 20 Januarie was die meeste streke, buiten die Oranjerivier, vyf tot tien dae later as gewoonlik. Die baie warm weer wat vir 21-24 Januarie voorspel is, sou na verwagting die suikerinhoud opstoot en kan veroorsaak dat baie druiwe gelyktydig ryp word. Dit kan druk op die oesproses, verpakking en verskeping plaas. Mnr. Anton Viljoen, voorsitter van die Suid-Afrikaanse tafeldruifbedryf (Sati) en tafeldruifboer van De Doorns, is bekommerd oor die uitvoerlogistiek. “Die druiwe staan tans reeds ’n week langer as normaal in Suid-Afrika voor dit vertrek. Dit is ongewens, want druiwe het ’n beperkte rakleeftyd, en in ’n moeilike, duur seisoen…

1 NAMIBIË Neckartaldam bring gróót uitbreidings Besproeiingsontwikkeling wat met die bou van die Neckartaldam in die suide van Namibië gepaardgaan, sal na verwagting 5 000 ha besproeiingsgrond beskikbaarstel waarop dadels, druiwe, graan, groente en lusern verbou sal word, volgens die land se ministerie van landbou, water en grondhervorming. Die dam is in 2018 voltooi, en na verwagting sal besproeiingsproduksie uit die skema in die 2022-’23-produksiejaar begin. — Agriforum 2 UGANDA Landbou het reusepotensiaal Uganda het die potensiaal om meer as 200 miljoen mense te voed, luidens ’n nuwe verslag van die Verenigde Nasies (VN) se Voedsel-en-landbou-organisasie (VLO). Die landbousektor verskaf werk aan meer as 70% van die werkende bevolking, maar verdien net 31% van die uitvoerinkomste en net 23,7% van die bruto binnelandse produk. Tog word bereken 80%…

Die reën- en vloedskade by gewasse in die somersaaigebied is welbekend. Dis nou eers die begin van die seisoen en baie kan nog gebeur tot in April en Mei. Die skade is egter groot en die vraag is hoe gaan die voorsiening van somergewasse in die volgende jaar verloop. ’n Verwante kwessie wat maklik misgekyk word, is dat baie plattelandse paaie – veral grondpaaie – groot skade opgedoen het. In baie gevalle gaan dit baie moeilik wees om landbouprodukte en -insette te vervoer. Die staat het boonop nie die wil of vermoë om die paaie te herstel nie. Dit gaan ’n remmende effek op boerderye hê. Die voorlopige opnames deur Graan SA onder boere wys die verwagte opbrengsverliese wissel van totale mislukkings tot bonormale opbrengste. Baie streke se ramings dui…

Die 2021-’22-bloubessieseisoen is in die spitstyd vir lewering. Die uitvoer in die eerste week het met 39% toegeneem van 14 308 ton verlede seisoen tot 19 885 ton. Die toename in uitvoer is meestal te danke aan jong aanplantings wat in drag kom, asook uitstekende produksietoestande in al die streke. Die Europese Unie (EU) is steeds die grootste koper van Suid-Afrikaanse bloubessies. Die uitvoervolume na die EU het met 39,8% gegroei tot 12 842 ton hierdie seisoen. Die uitvoer na Brittanje was bykans onveranderd op 5 532 ton teenoor 5 528 ton in die vorige seisoen. Dit is die enigste bestemming waarheen die uitvoervolume nie met minstens 10% gegroei het nie. Die uitvoervolume na die Midde-Ooste het van 467 ton verlede seisoen tot 837 ton in die huidige seisoen gegroei.…

KANOLARESTE wat saamgepers word tot korrels en dan verbrand word, is die ekovriendelike krag- en energiebron van die toekoms. Só reken dr. Ajay Dalai, wat die Kanadese leerstoel in bio-energie en omgewingsvriendelike chemiese prosesse aan die Universiteit van Saskatchewan beklee. Hy sê dit kan as alternatief vir steenkool of natuurlike gas gebruik word. Dalai werk reeds etlike jare aan die ontwikkeling van ’n werkbare produk wat nie maklik verkrummel nie en ook genoeg energie vrystel. Die volgende stap is om dit grootskaals te vervaardig en te kommersialiseer. “Uiteindelik gaan die wêreld steenkool uitfaseer weens besoedeling.” Dalai reken die landboubedryf moet die voorbeeld van die bosbousektor volg om biokole te maak van die groot hoeveelhede afvalmateriaal wat dit het. Sowat 18 miljoen ton kanola word jaarliks in Kanada geoes – 10…

Net soos ons op paaie in Suid Afrika altyd op die padgedrag van ander motoriste moet let, moet kliënte op die uitkyk wees dat ’n adviseur nie die verkeerde advies gee of die verkeerde produk aan hom afsmeer nie. In sekere gevalle is die kliënt medeverantwoordelik vir die verkeerde en onetiese optrede van die adviseur of verkoper van produkte. Die kliënt sê maklik: “Ek weet mos nie, die adviseur moet weet. Dit is waarvoor ek betaal of dit is waarvoor hy of sy kommissie kry. En ek kan mos koop waar ek wil en by wie ek wil.” Die kliënt was sy hande in onskuld, maar het gedruk vir die onmoontlike. Hieronder is ’n paar voorbeelde. GEVAL 1: Mnr. A neem lewensversekering uit, maar versuim om al die operasies en…

■ Die SA Meestersuiwelboer van die Jaar vir 2021, mnr. JK Basson, glo aan voortdurende vernuwing. ■ Sy kudde van 2 450 diere, waarvan 1 100 gemelk word, word in reuse-koeihuise op ’n volledige volvoerstelsel gehuisves. ■ Hy gebruik genomika om die beste teelmateriaal te identifiseer, asook moderne bestuurspraktyke, waaronder die Afikim-, Cowmanager-, Flexifeed-, Flexistall- en Digitarstelsel. ■ Die kudde se tussenkalfperiode is 373 dae. Die gemiddelde melkproduksie is 13 105 liter/koei in 305 dae, die gemiddelde bottervet 3,9% en proteïen 3,32%.…

Hooi, staande hooi en kuilvoer was nog altyd deel van menige veeboer in die somersaaigebiede se oorwinteringstrategie. Dit kos ewe veel om hooi en kuilvoer van goeie gehalte as van swak gehalte te maak. Waarom dan nie na goeie gehalte streef nie? Suksesvolle oorwintering is juis gerig op daardie diere met hoë voedingsbehoeftes in ’n tyd wanneer die natuurlike weiding gewoonlik nie in hul behoeftes kan voorsien nie. Daarom behoort die klem op goeie gehalte en voedingswaarde te wees. Soms val die klem op hoeveelheid (kwantiteit) ten koste van gehalte en voedingswaarde. HOOI Die gehalte van hooi word deur die volgende faktore bepaal. Inherente gehalte van die hooigewas. Gewoonlik lewer peulplante hooi van baie goeie gehalte. Dit is veral lusern en armmanslusern wat baie gewild is. Hoewel grasse inherent ’n…

HOENDER IN MELK Toe die Britse sjef Jamie Oliver se eerste televisiereeks uitgesaai is, het hy in een episode ’n heel hoender in melk – gegeur met suurlemoenskil, tiemie en kaneel – gaargemaak. Dit het na malligheid gelyk, maar ek moes dit probeer. En nes hy belowe het, is dit van die lekkerste hoender wat jy ooit sal eet. ■ 1 groot vryloophoender ■ 100 g botter ■ 100 ml olyfolie ■ Sout en varsgemaalde swartpeper na smaak ■ 1 liter melk ■ 6 knoffelhuisies, afgeskil ■ 2 suurlemoene ■ 250 ml sagte somerkruieblaartjies, grofgekap (ek het salieblare, basiliekruid, platblaarpietersielie, kruisement en jong tiemie gebruik) Voorverhit die oond tot 180 °C. Bind die hoender netjies op met kombuistou. Verhit die botter en olie in ’n swaarboomkastrol waarin die hoender gemaklik…

Die Enteromius mandelai-dikkop-ghieliemientjie kom wydverspreid in Oos-Kaapse riviere voor, vanaf die Kowie (by Port Alfred) tot by die Buffelsrivier (by Oos-Londen). Dit kom in verskeie habitatte voor — van helder bergstrome met klipperige bodems tot breë riviere en selfs mensgemaakte opdammings met modderige (high water turbidity) en fyn substraat. Die SAIAB-navorsers wat Enteromius mandelai as ’n nuwe spesie beskryf het, sê die volgende oor hul naamkeuse: “Oud-president Nelson Mandela was van die Oos-Kaap, waar hierdie visspesie endemies voorkom.” Net soos Enteromius cernuus het Enteromius mandelai ’n volledige streep langs die sy af. Die getal skubbe en snorbaardlengte langs die mond af onderskei dit van ander soortgelyke spesies. Die SAIAB-navorsers vermoed dat die vissie, soos andere in sy familie, allesvretend is, en van insekte, soöplankton, saadjies en groen alge sal vreet.…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG CARLETONVILLE JAGERSBOSCH of SLAGTERSBOSCH (407), 193 ha, RHENOSTERFONTEIN (559), 43 ha, en RHENOSTERFONTEIN (560), 65 ha, aan Leeuspruit Dorpers (Edms.) Bpk., van Elandsfontein Q561-boerdery BK, R5 847 421. LEEUWFONTEIN (485), 26 ha, aan BNG Broers (Edms.) Bpk., van I.A. du Toit, R1 300 000. ROOIDRAAI (85), 188 ha, aan AP Strydom-trust, van H.J. Bodenstein, R1 000 000. PRETORIA BOEKENHOUTSKLOOF (284), 21 ha, aan H. en J.E. Moerdyk, van L.F. en M.P. Linde, R2 575 000. DOORNKRAAL (420), 99 ha, aan Ka Lethabo BK, van H.J. en A.M. Smit, R1 350 000. HARTBEESTFONTEIN (240), 21 ha, aan T.L. Boonzaaier, van E.C. en W.B. Louw, R2 000 000. KLIPDRIFT (121), 22 ha, aan K2021626667 (SA) (Edms.) Bpk., van Siebrits…

In die meegaande TABEL is ’n opsomming van grondtransaksies groter as 10 ha in die Wes-Kaap vir die 12 maande tot Desember 2021. Die swak ekonomie en impak van die droogte is besig om te versag, met 51% van die distrikte wat ’n gunstige prysneiging toon. Pryse het met meer as 10% gedaal by Beaufort-Wes (-11,7%), Clanwilliam (-24,7%), Montagu (-14%), Mosselbaai (-10,8%), en Vanrhynsdorp (-21,8%). Dit het met meer as 10% gestyg by Laingsburg (11,4%), Piketberg (17,3%) Prins Albert (20,1%), Stellenbosch (12,5%) en Tulbagh (16,4%). Altesaam 468 ooreenkomste is gesluit wat 185 783 ha teen R4,007 miljard behels het. Ten opsigte van plaasgrootte, lyk die verhandelings soos volg (met verlede jaar se syfer tussen hakies): kleiner as 50 ha, 37% (34%); 50-150 ha, 25% (19%); 150-300 ha, 11% (13%); 300-450…

LOKALISERING is moeiliker om te regverdig vir noodsaaklikhede, hetsy infrastruktuur-insette of verbruikersnoodsaaklikhede, waar selfs ’n korttermyn-prysstyging nasionale mededingendheid kan ondermyn of werklike swaarkry kan veroorsaak. Suid-Afrika se diep ongelykhede en massa-armoede behoort maatreëls uit te sluit wat die koste van verbruikersnoodsaaklikhede of maatskaplike dienste in arm gemeenskappe laat styg. Lokalisering kan ook nie suksesvol wees indien dit markte beskerm sonder om hoër produktiwiteit of laer koste te bevorder nie. Tog het die plaaslike staalbedryf tariefbeskerming gekry sonder sigbare pogings om die heffings op plaaslike ysterertsverkope te verminder. Net so is enorme tariewe vir hoendervleis, ’n stapelvoedsel, nie gekoppel aan maatreëls om invoerpariteitpryse vir soja te verlaag nie, maar tog maak voer die meeste van die produksiekoste vir hoendervleis uit. Vir lokalisering om suksesvol te wees, moet dit deel wees van…

35% Navorsing deur die Universiteit van Massachusetts, Amherst, se departement geowetenskappe het bevind die mieliestreek in die Amerikaanse Midde-Weste het 35% van sy vrugbare bogrond verloor sedert kolonisering van die gebied in die 1600’s. Dié grondverlies lei tot geraamde ekonomiese verliese van $2,8 miljard (sowat R43 miljard) per jaar en ’n 6%-daling in opbrengste. Satellietbeelde en grondmonsters is onder meer in die studie gebruik. — Mongabay 8% Na verwagting gaan Suid-Afrika vanjaar 8% meer pere uitvoer as verlede jaar. Die verwagting is vir 19,83 miljoen kartonhouers van 12,5 kg elk, teenoor 2021 se 18,36 miljoen. Die verwagting is dat daar 6% meer appels uitgevoer sal word as verlede jaar, teen 47,47 miljoen kartonhouers, vergeleke met 44,73 miljoen die vorige jaar. Die bedryf as geheel verwag ’n 7%-toename in uitvoer, of…

HOE MEER ONS LEER, HOE MINDER WEET ONS AC Grayling is ’n Britse filosoof en skrywer. Hy is in die destydse Noord-Rhodesië (nou Zambië) gebore. Toe hy negentien was, is sy ouer suster in Johannesburg vermoor. Toe sy moeder, wie se gesondheid swak was, haar moes uitken, het sy aan ’n hartaanval gesterf. Hierdie verliese het, volgens hom, van hom ’n werkesel gemaak. Hy het 30 boeke oor die filosofie en verwante onderwerpe geskryf. In sy jongste boek, The Frontiers of Knowledge, wys hy op die kennisontploffing van die afgelope eeu. Waar daar eens geglo is dat die mens op pad is om alles te verstaan, besef ons nou dat nuwe ontdekkings nuwe vrae laat ontstaan. Ons weet ’n al hoe kleiner persentasie oor dit waarvan ons bewus is wat…

DIE verhoging van die Clanwilliamdamwal sal ’n jaar langer duur as wat adj.pres. David Mabuza vroeër aangedui het. Volgens die jongste inligting, vervat in ’n antwoord aan die provinsiale wetgewer, sê die Wes-Kaapse provinsiale departement van landbou dat die projek eers in April 2026 voltooi sal wees. Dit is 12 jaar nadat die departement van water en sanitasie die projek om die damwal met 13 meter te verhoog van stapel gestuur het. Dit sal die dam se kapasiteit tot 240 miljoen kubieke meter vergroot. Die plan is dat die dam genoeg water aan verbruikers in die omgewing van Clanwilliam, insluitend opkomende boere, moet voorsien. Die voerstelsel van die Bulshoekdam word ook opgeknap en uitgebrei. ’n Gedeelte van die N7 is geskuif vanweë die verhoging van die damwal. NIE PRIORITEIT Mnr.…

SWITSERSE navorsers werk aan ’n beskermende biolaag om vrugte en groente langer vars te hou. Hulle hoop dit kan die groot hoeveelheid plastiek wat winkels tans vir dié doel gebruik, vervang Empa se sellulose-en-houtmaterialelaboratorium werk reeds sedert 2019 aan ’n sellulose-gebaseerde lagie wat uit verpulpte vrugte, groente en ander plante gemaak word. Toetse wys die laag kan die raklewe van piesangs met minstens ’n week verleng en só voedselverliese help bekamp. “Die mikpunt is dat hierdie biolaag die gebruik van hope petroleum-gebaseerde verpakking kan verminder,” sê dr. Gustav Nyström, hoof van die Empa-laboratorium, op die webwerf AlphaGalileo.org. Die idee is dat vars produkte daarmee besproei of daarin gedompel kan word. Volgens die navorsers is die laag maklik om af te was en geensins sleg vir verbruikers nie. Dit sou selfs…

Watter tegnologie is onontbeerlik? Genomika om koeie geneties te verbeter, asook verskillende programme, soos die Afikim- en Digistarprogram. Waaiers in die koeihuise wat outomaties deur temperatuur beheer word. Beste raad wat jy al gekry het? Om alle rekenaartegnologie wat data meet, te gebruik. Wat was jou grootste fout, en hoe het jy dit reggestel? Moenie te lank dink oor finansiële besluite wat jou kudde kan bevoordeel nie, veral as pryse en die valutakoers reg is. Besluit gou, want dit kan jou duur te staan kom as jy te lank wag. Diversifiseer en moenie al jou eiers in een mandjie sit nie. Moenie bang wees om te bestee nie, want jy kry jou premie terug as jy aan dieregemak en goeie rantsoene bestee. Gebruik slegs die beste teelmateriaal – swak teelmateriaal…

WAT VEROORSAAK DIE SIEKTE POLIO-ENKEFALOMALASIE BY HERKOUERS? Polio-enkefalomalasie (PEM) by skape, bokke en beeste kom voor wanneer breinselle doodgaan. In die verlede is gemeen PEM word deur ’n tiamien- of vitamien B1-tekort veroorsaak. Vandag weet ons daar is ook vele ander oorsake. Die siekte kom sporadies voor by veral jong, goedgevoerde kalwers en lammers, en word gekenmerk deur senuweesimptome. Gewoonlik is tiamientekorte onwaarskynlik omdat genoeg tiamien in plante, sade, giste en melk teenwoordig is. In normale toestande word daar genoeg tiamien in die rumen van herkouers vervaardig indien die ruvoerinname goed gebalanseerd is. ’n Belangrike vereiste is dat daar genoeg maklik verteerbare koolhidrate teenwoordig moet wees. By enkelmaagdiere word tiamien in die dermkanaal deur bakterieë vervaardig. Dit is ook die geval by jong kalwers en lammers. Daar word egter nie…

Vertel meer oor Oakland. Ons is ’n klein familie-onderneming wat hoofsaaklik op vars melk in sakkies konsentreer. Ons koop nagenoeg 100 000 liter melk per dag aan. Ons grootste mark is op die Kaapse Vlakte. Ons probeer herverkopers bemagtig sodat hulle met ons produk ’n bestaan kan maak. Tans word meer as die helfte van ons melk op dié manier versprei. Ons ander produkte sluit in jogurt, amazi en botter. Verkies julle ’n spesifieke beesras se melk? Ja, ons koop spesifiek die melk van Friesbeeste aan. Dit is die beste vars melk wat daar is. Ons botter is besonder wit omdat ons Friesmelk gebruik en geen kleursel byvoeg nie. Hoekom plaas julle klem op plaaslike produksie? Melk is ’n bederfbare produk wat slegs plaaslik verkoop kan word in vars vorm.…

Landbou-organisasies, boereverenigings, ens., is welkom om die datums van hul byeenkomste aan ons te stuur vir publikasie in die Landboukalender. Stuur die besonderhede aan lbw@landbou.com KONFERENSIES 7-8 MAART: Landbouweekblad se konferensie oor herlewingslandbou. Reitz. Navorsingsresultate van proefpersele in die somerreënstreek, die koste van herlewingslandbou en watter somme om te maak as boere na dié stelsel wil oorskakel. E-pos: events@landbou.com 10 MAART: Landbouweekblad se konferensie oor herlewingslandbou. Ottosdal. 15 MAART: Landbouweekblad se konferensie oor herlewingslandbou. Kaapstad. SKOUE 9-12 FEBRUARIE: Heidelberg. Sarah Koch, 083 476 7445; sarahs.val@gmail.com 11-12 FEBRUARIE: Victoria-Wes. Adri Gerber, 082 940 8231; Hanlerie Esterhuisen, 084 704 6077; vicweslandbou@gmail.com 16-20 FEBRUARIE: Riversdal. Betsie van Noordwyk, 072 015 9671 of 028 713 1215; riversdalskou@ gmail.com 24-26 FEBRUARIE: Williston. Klara Steenkamp, 060 580 7480 of 082 613 3137; willistonskou3@ gmail.com 3-5 MAART:…

‘Ons mielies kan eenvoudig nie só baie water hanteer nie.’ MNR. JACQUES VAN ZYL, voorsitter van die Hoopstadboerevereniging, oor die gevolge van die buitensporig baie reën in die distrik. Bl. 16 ‘Indien hulle nie inent nie, en hulle het ’n uitbreking, het dit ’n uitwerking op die hele distrik.’ MNR. DEON SAAYMAN, bestuurder van Cape Wools, oor China se reaksie in geval van ’n uitbreking van slenkdalkoors hier. Bl. 19 ‘Dit is fantasties dat 20% van ons uitvoer nou na die nuwewêreldlande is.’ MNR. RICO BASSON, uitvoerende hoof van Vinpro, oor een van die gunstige uitvoergevolge van die covid-19-pandemie. Bl. 19 ‘Die eerste hofbevel waarin ’n munisipaliteit wil keer dat inwoners wanfunksionerende aanlegte opknap.’ MNR. JAAP KELDER, voorsitter van die nasionale belastingbetalersunie, oor ’n hofbevel teen die inwoners van Koingnaas…

Dit raak ’n slegte gewoonte. Die geneigdheid van owerhede om oor die een of ander nasionale probleem te kla asof hulle, soos die bevolking, blote toeskouers is van die hele drama. Die bydrae wat hulle regstreeks of onregstreeks tot die skep en voortbestaan van die probleem lewer, word weens onkunde of met opset verswyg. Dit is ’n bietjie hoe ’n mens voel oor die Mededingingskommissie se onlangse verslag oor konsentrasie in Suid-Afrika se ekonomie. Veral die landbou kom onder die loep. Die kommissie wil nou iets daadwerkliks daaraan doen. Hy wil mededinging in die landbou aktief bevorder en die verspreiding van eienaarskap verbreed. Maar om dit reg te kry, sal hy eers die probleem moet leer verstaan. Neem die kommissie se bevindinge van ’n skerp afname in die getal kommersiële…

Nie net die bemarking van wol gaan vorentoe ’n vernuwing beleef nie. Ook op Suid-Afrika se wolskaapboere wag ’n vreemde, nuwe bedeling: objektiewe meting. Hulle sal voortaan, afgesien van die oog en die hand, ook die skaal, die wolweegpan, die maatstok, die mikronmeter en die aantekeningboek moet inspan om beter diere en wol voort te bring. Die land se wolboere sal moet leer meet om vorentoe so betalend moontlik te boer. Dit geld die telers van die wolskaap én die kwekers van die goue vag. Op die plaas sal die boer gekonfyt moet raak om so te sê alles meetbaar aan ’n wolskaap te meet, dit aan te teken met behulp van ’n makliker, betroubare aantekeningstelsel, en die gegewens te gebruik om betalender diere te teel. By Suid-Afrika se woluitvoerhawens…

Boere in Limpopo en Mpumalanga se Laeveld is dankbaar vir die nat produksietoestande. Die mango-oes wat tans volstoom aan die gang is, lyk goed en hoewel die oes omtrent 10% kleiner as verlede jaar se oes is, lyk die gehalte en grootte van vrugte baie goed, sê mnr. Pieter Buys, voorsitter van die SA Mangokwekersvereniging. Boonop verdien vrugte tans goeie pryse. Verlede jaar het swaar reën in Januarie en Februarie vruggehalte belemmer, veral in die produksiegebied by Tzaneen. Buys sê hoewel dit genoeg reën om die bome nat te hou, het dit sover baie minder as die ooreenstemmende tyd verlede jaar gereën en het die reën vanjaar nie so ’n ongunstige impak op die gehalte nie. Lietsjies se gehalte is ook goed. Mnr. Bram Snijder, voorsitter van die lietsjiekwekersvereniging, is…

Die Mededingingskommissie het in ’n omvattende verslag, wat in Desember 2021 bekend gemaak is, na die vlakke van konsentrasie in alle sektore van die Suid-Afrikaanse ekonomie gekyk. Hy het bevind byna 70% is “hoogs gekonsentreerd” en sowat 40% “hoogs gekonsentreerd met ’n vermoedelik oorheersende maatskappy”. Die bevindinge bevestig volgens die kommissie waarom die Wet op Mededinging (Wet 89 van 1998) taamlik onlangs gewysig is om onder meer die klem te verskuif vanaf die blote beskerming van mededinging en deelname na die verbetering van mededinging, die vermindering van konsentrasie in die ekonomie, die bevordering van deelname en die verspreiding van eienaarskap. Mnr. Jac Marais, vennoot by die regsfirma Adams & Adams en ’n kenner van mededingingswetgewing, sê konsentrasie verwys na die mate waartoe ’n klein groepie betrokkenes ’n groot persentasie van…

Navorsing wat byna 15 jaar gelede gedoen is, toon ’n verskeidenheid mikorisa (swamme wat in simbiose met plantwortels in die grond lewe) help om die doeltreffendheid waarmee plante voedingstowwe en water gebruik, te verbeter. In die artikel “Soil biodiversity for agricultural sustainability” skryf prof. Lijbert Brussaard van die Universiteit van Wageningen, Nederland, en kollegas daar is nog baie wat hulle nie verstaan nie, maar dat grondbiodiversiteit stabiliteit bied in toestande van stres en versteuring. “Daar is bewys dat ’n verskeidenheid mikrobes in die grond sekere plante in spesifieke stelsels teen grondgedraagde siektes beskerm.” Meer onlangs het prof. Franciska de Vries van die Universiteit van Amsterdam, Nederland, en kollegas begin om die potensiaal van die mikrobiome in die wortelsfeer te ondersoek om vas te stel of dit kan help om gewasse…

Syfers wat aangehaal word oor die water-spoor van plaasdiere is skrikwekkend. Een van die bewerings is dat die waterspoor van beesvleis 15 500 liter water per kilogram vleis is. Die probleem met hierdie syfers is dat dit op verkeerde aannames gegrond is. Die voorbeeld hieronder wys die belaglike aannames wat gemaak word. As daar 10 mm reën op een hektaar val, is dit 100 kiloliter. As daar dus 10 mm reën op ’n plaas van 3 000 ha val, is dit 300 000 kiloliter. As die gemiddelde reënval 450 mm per jaar is, is die totale hoeveelheid water wat op die plaas geval het 135 miljoen kiloliter. As die drakrag 6 ha/GVE is, kan die plaas 500 grootvee-eenhede dra. Dit beteken 270 000 kiloliter water per grootvee-eenheid per jaar. ’n…

BENODIGDHEDE ■ Gedrukte foto’s ■ Dun draad (vir kralewerk) of vislyn ■ Krale in jou gunstelingkleure ■ Knope ■ Klein metaalknypers of miniwasgoedpennetjies ■ Gomgeweer en gomstokkies 1. KRALEWERK ■ Begin deur een punt van die draad of vislyn deur ’n klein knopie te ryg en dan vas te draai of met ’n krimper vas te druk. ■ Heg die knopie aan ’n groot metaalknyper waarmee die hele string opgehang of vasgeknyp kan word. ■ Ryg krale aan die string. Rygwerk is makliker as jy stywe draad gebruik. En ’n gesigmasker werk baie goed om die krale in te hou terwyl jy ryg! ■ Ná elke 10 cm se krale wat jy ingeryg het, ryg ’n metaalknyper in. Die foto’s word hieraan vasgeknyp. ■ Eindig met ’n knyper. 2. IN…

“Ghieliemientjie” is van die min Afrikaanse woorde wat vier stelle ie’s in een woord bevat. “Die beste verduideliking vir die naam wat ek al gehoor het, is dat dit ’n spreektaaluitvloeisel is van ‘geel mannetjie’. Dit dui op die goudgeel broeidrag van volwasse mannetjies,” vertel die viskenner prof. Paul Skelton. Iets soortgelyks — gilliminkie — is in 1937 deur die viskenner prof. J.L.B. Smith in A guide to the vertebrate fauna of the Eastern Cape Province of South Africa aangeteken op grond van ’n naam wat Oos-Kapenaars destyds reeds vir kleinerige riviervissies gebruik het. Die hedendaagse spelling is reeds in 1964 in druk gebruik.…

In ons landbouhandboek, die Bybel, staan in Rom. 5:3-4 geskryf: “Dit is egter nie al nie. Ons verheug ons ook in die swaarkry, want ons weet: Swaarkry kweek volharding, en volharding kweek egtheid van geloof, en egtheid van geloof kweek hoop.” Ek het nog nooit ’n mens of boer wat sy sout werd is, raakgeloop wat nog nie deur die smeltkroes gegaan het nie. Met 2022 wat aangebreek het, dink ek die Here wil graag hê ons moet swaar op hom steun sover dit geduld aangaan. Daar is ’n gesegde wat só lui: Geduld is nie passief nie. Dit is aktief gekonsentreerde krag. Ons moet regtig dié beginsel toepas om tot tien te tel voordat ons iets sê wat ons dalk later sal berou. God is op soek na mans…