Innholdsfortegnelse for 8/27/2020 i Landbouweekblad

GROEN DROME Me. Ncumisa Mkabile, wat onlangs ’n klein spinasie-enhoenderboerdery in Mfuleni naby Khayelitsha op huurgrond begin het, moes soos baie ander vinnig ’n plan maak vir ’n inkomste toe sy weens die Covid-19-pandemie haar spysenieringsonderneming moes sluit. Sy het op die internet leer boer. Nadat sy aanvanklik hoenders van deur tot deur verkoop het, is haar eerste spinasie, wat met gieters natgelei word, in Mei vanjaar gesaai en verskaf sy nou werk aan sewe mense. Vyf van dié mense slag hoenders. Die hoendermis word as bemesting gebruik. Sy bemark haar produkte via WhatsApp. Mkabile ontvang geen hulp van die regering nie en is bekommerd oor grondbesettings naby haar boerdery. Haar droom is om ’n kommersiële boer te word wat vrugte en groente reg oor Suid-Afrika verskaf. APPÈL OOR WATER…

’N NUWE studie in Indië toon lugbesoedeling benadeel die gesondheid van heuningbye in die natuur. Die gevolge maak bye dalk nie ineens dood nie, maar soos met mense wat herhaaldelik onder erge stres werk of terwyl hulle siek voel, het navorsers bevind lugbesoedeling maak bye traag in hul daaglikse bedrywighede en hul lewens kan verkort. Bye is uiters belangrik vir die sukses van Indië se vrugte- en groenteprodusente en leef hier hoofsaaklik in die natuur. Kolonies migreer oor honderde kilometer per jaar en bestuif ’n wye reeks wilde plante en gewasse in die land. Navorsers het die reuse- Asiatiese heuningby in Bangalore bestudeer, waar lugbesoedeling van die ergste in die land is. Die getal bye wat blomme in die mees besoedelde plekke besoek het, was baie kleiner. Bye van dié…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Klimaatsverandering, handel en honger: Waar is die balans? ■ 3 ton koring met (net) 9 kg stikstof ■ Boranbul Tarzan ‘sonder gelyke’ ■ ‘Angola landboureus wat wag om te ontwaak’ ■ Opkomende boere met visie — op rand van kommersiële landbou ■ Boereplan: Robuuste grondwerktuie: Local is lekkerder en taaier GESIN ■ Boerekos: Vars planne met eiers DUURSTE BORANBUL LBW gesels met die teler en koper van die uitsonderlike Boranbul QT 12-30 Tarzan, wat vir die Suid-Afrikaanse rekordprys van R1,7 miljoen verkoop is. Dit is ’n bul sonder gelyke wat ál die eienskappe van ’n topbul het, sê mnr. Jaco van der Walt van Mookgophong, wat die bul by mnr. Wessel Meyer van Ermelo gekoop het.…

MABUZA: BOERE EN PLAASWERKERS SE LEWENS IS KOSBAAR Die belangrikste hulpbron in die landbou is die mense wat die grond bewerk. Die lewe van boere, plaaswerkers en -bewoners is van groot belang en van net soveel waarde soos dié van enige ander landsburger, wit of swart, het adj.pres. David Mabuza gesê. Mnr. Tim Brauteseth, DA-LP, wou in ’n skriftelike parlementêre vraag by Mabuza weet of hy in die lig van die onlangse stygings in aanvalle op boere en plaaswerkers samesprekings met mnr. Bheki Cele, minister van polisie, gevoer het om regeringsprogramme te koördineer sodat landbou-ondersteuning versnel word aan landelike plaasgemeenskappe Mabuza het gesê die regering waardeer die beduidende bydrae wat die landbousektor tot die land se ekonomie lewer. “As die regering sal ons verseker dat geen klip ongeroer gelaat word…

GROBANK se transaksie om GroCapital Financial Services (GCFS) van Afgri te koop is van die baan. Dit is omdat die voorwaardes wat deur die Reserwebank gestel is, nie nagekom kon word nie. Volgens mnr. Bennie van Rooy, uitvoerende hoof van Grobank, het die Reserwebank die transaksie in Februarie vanjaar voorwaardelik goedgekeur. “Die voorwaardes het ingesluit dat Grobank die volle koopprys van die transaksie in die vorm van ’n kapitaalinstorting deur al drie ons aandeelhouers moes kry, naamlik Fairfax Africa Investment (’n Kanadese landboubelegger), Afgri en die Openbare Beleggingskorporasie (OBK). Daardie voorwaarde is nooit nagekom nie en daarom moes ons die transaksie omswaai.” Dit beteken dat 27 personeellede van GroCapital Financial Services nou weer vanaf Grobank na Afgri teruggaan. Vol-gens mnr. Tinus Prinsloo, waarnemende uitvoerende hoof van Afgri Group Holdings, word…

NÁ ’n uiters moeilike wolseisoen in 2019-’20 dui vooruitsigte dat wisselvallige toestande in die komende seisoen in die wolbedryf sal voortduur. Met die opening van die seisoen het die wolprys met 5,7% tot R137,38/kg teruggesak, ondanks ’n afname van 11,45% in die Australiese aanwyser vanweë internasionale onsekerheid. Volgens prof. Ferdi Meyer, direkteur van die buro vir voedselen landboubeleid (BFAP), lyk die vooruitsig vir ’n robuuste herstel in die landbousektor goed, maar China, die belangrikste bestemming vir Suid-Afrikaanse wol, is drasties deur die Covid-19-pandemie geraak. Dit het ’n ongunstige impak op die wolmarkte. Meer wisselvalligheid kan in die volgende paar maande verwag word. Meyer sou as spreker opgetree het op die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV) se kongres wat vanweë die pandemie afgelas is. Kongrestoesprake is in die bedryfstydskrif Die Wolboer geplaas. Volgens…

1 SOEDAN| Verbod op uitvoer van grondbone Die grondboonbedryf sê hy was nie gereed vir die Soedannese regering se skielike verbod op die uitvoer van sy produk nie. Die regering wil hê dat grondbone vóór uitvoer eers in Soedan verwerk word, sodat die land meer geld kan verdien, maar handelaars sê hulle het nie genoeg tyd gehad om daarvoor voor te berei nie. Die bedryf het volgens hom nog nie die nodige masjinerie en kennis nie. “Ons het ons belangrikste markte oornag verloor. Indië het dadelik ons plek ingeneem,” sê mnr. Rimaz Ahmed, handelsdirekteur van Abnaa Sayed Elobeid, een van Soedan se grootste landbou-uitvoermaatskappye. China en Indonesië was die belangrikste uitvoerbestemmings. Volgens die Verenigde Nasies is Soedan, met 14% van die produksie, die vyfde grootste grondboonproduserende lande ter wêreld.…

JAGTERS wat in ander provinsies wil gaan jag op plase wat vrystelling het om buite die tradisionele jagseisoen wild te laat oes, kan maar hul gewere skoonmaak. Die staat van inperking is na vlak 2 verander, skaars twee weke nadat interprovinsiale jag vir benuttingsjagters verbied is. Dit verander egter niks aan die hofaansoek wat die netwerk vir familieboere, Saai, voor die hooggeregshof gebring het nie, sê mnr. Francois Rossouw, uitvoerende hoof van dié organisasie. Saai het namens 368 wildboere en met die steun van die SA Jagters-en-wildbewaringsvereniging gevra dat die hooggeregshof in Pretoria me. Barbara Creecy, minister van omgewingsake, bosbou en visserye, se direktiewe wat interprovinsiale jag verbied het, ongeldig verklaar. Rossouw sê die regulasies oor jag was van die begin af ondeurdag. Dit wil voorkom of departemente nie met…

Die eerste vraag wat praktisyns kry wanneer ’n jong boer (of nie so jonk nie) ’n lewensmaat kry, is: Hoe trou ons? Binne gemeenskap van goedere? Buite gemeenskap van goedere met of sonder die aanwasbedeling? Hier is die implikasies van elk. Binne gemeenskap van goedere. Wanneer twee mense binne gemeenskap trou, beteken dit dat alle bates wat elke party in die huwelik inbring, asook bates bekom ná die huwelik in een boedel setel waarin elke party ’n halwe, onverdeelde aandeel besit. As die paartjie dus lewende hawe besit, beteken dit dat elk inderwaarheid die helfte van elke dier besit. Alle laste word ook as gesamentlik beskou en indien een party tot sterwe kom, sal al die laste van die gesamentlike boedel eers vereffen word alvorens die langslewende enige voordeel uit…

Die pioniers wat die eerste dier in Afrika gekloon het, lewer nou ook ’n bydrae tot die verbetering van genetiese eienskappe in nuwe beesboere se kuddes. Hulle gaan ook gevestigde boere help om te midde van die aanslae van droogtes, bek-en-klouseer, die Covid-19-pandemie, die swak ekonomie en stygende insetkoste weer op hul voete te kom. Dr. Robert Treadwell, wat saam met dr. Morné de la Rey die direkteure van Embryo Plus op Brits is, sê hul Stimulus-genetikapromosie het in Julie afgeskop en is vir alle Suider-Afrikaanse beestelers toeganklik. Dié twee veearts was saam verantwoordelik vir die kloning van die Holstein-kalf Futhi in 2003. Morné se ouers, wyle dr. Ronnie en me. Helena de la Rey, het dié sentrum in 1980 begin. Dit word vandag as die pionier van die embrio-en-semenbedryf…

Die hoogsbetaaldste lede van die parlement is die speaker van die nasionale vergadering en die voorsitter van die nasionale raad van provinsies. Dié posisies se besoldiging beloop R2 825 470 vir 2019-’20. Kabinetsministers se jaarlikse vergoeding beloop R2 401 633. Senior parlementslede se inkomste beloop R1 600 467 per jaar, terwyl voorsitters van komitees R1 495 755 per jaar kry. Leiers van minderheidspartye ontvang R1 346 232 per jaar, terwyl junior parlementslede R1 137 933 per jaar verdien. Lede van die parlement ontvang ook 88 reise vir hulle en hul afhanklikes per jaar per spoor, pad of lug en word daagliks vanaf hul woonplekke na die parlement op die staat se koste vervoer en ook op staatskoste na en van lughawens gependel. Verder ontvang parlementslede selfone, tablette en skootrekenaars van…

Die Covid-19-pandemie het wêreldwyd ontwrigting veroorsaak. Vee- en wildboerdery is ook erg geraak, aangesien spesialis-roofdierjagters nie hul diens kon lewer nie. Rooijakkalse en rooikatte het lustig met hul natuurlike bedrywighede voortgegaan. Tydens die inperking kon veeboere self roofdierbestuur toepas, maar baie was gewoond daaraan om hulle op spesialiste te verlaat. Voor die inperking was min vars inligting oor roofdierskade bekend, en nog minder tydens die inperking. Dit is veilig om te aanvaar dat verliese weens roofdiere selfs op groter skaal tydens die inperking voorgekom het. Suid-Afrika het ’n lang geskiedenis van konflik tussen mense en verskeie wilde diere, spesifiek roofdiere. Reeds in Maart 1656 het Jan van Riebeeck belonings uitgeloof om wilde diere dood te maak wat vee gevang en gewasse by die nedersetting aan die Kaap die Goeie Hoop…

Die Nampo-oesdag vier vanjaar sy 54ste bestaansjaar. Van 9-12 September 2020 sal die virtuele Nampo-oesdag nuut, opwindend en innoverend wees. Boere, verskaffers en kollegas sal hierdeur verbind word met baie van hul gunstelinguitstallers en ’n magdom aanlyn inhoud van die bedryf, plaaslik én oorsee. Die tema vanjaar is: Vind jou 2020 Agri-visie. Graan SA omskep dié grootste landbou-handelsvertoning in ’n gerieflike en veilige, interaktiewe aanlyn en virtuele ervaring. Daarbenewens is die virtue-le Nampo-platform beskikbaar met uitgebreide vertoonure van 09:00 tot 19:00. Dit sluit ’n Saterdag tot 14:00 in, wat nog nooit die geval was nie. Besoekers kan via hul voorkeurslimtoestel deur die internet inskakel. Besoek www.nampovirtual.co.za om solank vertroud te raak. Mnr. Jannie de Villiers, uitvoerende hoof van Graan SA, het verduidelik tydens die Covid-19-pandemie wat na verwagting eers in…

Henna du Plessis boer met groente soos botterskorsies, uie en tamaties sowat 90 km van Alldays op die oewer van die Limpoporivier. Wat is botterskorsies se rol in jou wisselboustelsel? Uie is ’n gewas wat die grond se voedingstowwe maklik kan uitput, maar ’n mens kan nie bekostig om die grond te laat lê nie. Dit is belangrik om wisselbou toe te pas deur ’n rank- of breëblaargewas aan te plant wat die grond nie so uitput nie. Hoekom floreer botterskorsies in jul klimaat? Ons omgewing is lekker warm en die botterskorsies groei vinnig. Ons kry nie sommer ryp nie, die hitte-eenhede is hoog en die droë klimaat beteken siektes soos meeldou kry nie maklik vastrapplek nie. Hoewel hael en ryp nie gereeld voorkom nie, het ek al my hele…

Dit moet ’n lekker ruim vertrek wees, met heerlike diep insak-leerstoele en die hele een muur moet ’n geweerrak wees. Ek en my vrou sit die oggend lekker in die sonnetjie en tee drink toe sy uit die bloute vra wat ek die heel graagste as ’n geskenk sou wou hê, dit is nou as geld nie ’n kwessie was nie. Ons het almal seker al dié droom gedroom. Eerste wat deur my gedagtes gegaan het, was een van daardie mooiste van alle mooi klassieke motors, ’n Lamborghini Muira. Kortkop agter was ’n dubbelloop Holland & Holland in kaliber .470 Nitro Express. Maar toe onthou ek wat ek my lewe lank nog die meeste begeer het: ’n eie plaas. Nou moet ek dadelik by sê ek begeer nie ’n plaas…

'Kort ná ons troue het André ernstig siek geraak. Toe het ons reeds van vertroue geleer, om altyd saam te werk. Later het hy 4x4-roetes op Kranskraal uitgelê ter wille van my, vir kontak met buitemense, want ’n Karooplaas kan tjoepstil raak,” sê Suzaan Theron van Kranskraal, 20 km suid van Merweville. “Ek het begin troufoto’s neem en eers 15 jaar later my kamera opgehang toe ek besef het ons dogter, Christel, sal beter met hoërskooltuisonderrig vaar. Sy doen nou au pairwerk in Nederland. Deesdae is Ockert my hoërskooltuis-onderrigkind. “Tydens een droogte het André jakkalsjaers (met flikkerende ligte en onvoorspelbare geraas) gemaak. Dit het só goed verkoop dat ons ’n dorpshuis kon koop en verhuur. Net jammer ons moes dit vanweë ’n volgende droogte verkoop.” Twee jaar gelede het hulle…

90% ’n Sakeliga-peiling toon ’n inploffing in sakelui se bereidwilligheid om belasting te betaal. Altesame 9 uit 10 het ’n geneigdheid aangedui om hul belastingbetalings so lank as wat wettig moontlik is, uit te stel. As dit sou help dat die grendelstaat vroeër beëindig sou word, sou 6 uit 10 selfs oorweeg om hul belasting onwettig te weerhou indien hulle aangemoedig sou word. Sakelui beskou belasting toenemend as skadelik vir die samelewing, gegewe hoe dit wanbestuur, korrupsie en skadelike beleid finansier. – Sakeliga 9,6 miljard Die 2 miljoen ton sitrus wat Suid-Afrika uitvoer, is gelykstaande aan 9,6 miljard vrugte. Met 60% van die 2020-sitrusoes wat reeds versend is, het die uitvoer van suurlemoene na Europa van 28% tot 35% gestyg en na Asië van 12% tot 6% gedaal. Naweluitvoer het…

’Handelsnetwerke vir onwettige sigarette is nou goed gevestig en die wettige bedryf sal baie hard moet veg om weer sy mark terug te kry.’ MNR. FRANCOIS VAN DER MER-WE, ’n tabakboer verbonde aan Limpopo Tobacco Processors, oor die uitwerking van die tabakverbod. B. 14 ‘Dit is nie meer goedkoper om katoen in te voer nie, want die rand verswak teenoor die dollar.’ MNR. COBUS DE BRUYN, Nedbank se landbouafdelingsbestuurder vir die noordelike provinsies, oor die nodigheid vir ’n ‘Koop Plaaslik’-veldtog vir katoen. Bl. 18 ‘Menslike welstand is voor die ekonomie geplaas, wat beteken daar lê ’n lang en stadige herstelproses voor.’ MNR. GUILLAU DU TOIT, nasionale voorsitter van die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV), oor die moeilike omstandighede in die internasionale wolbedryf weens die Covid-19-pandemie. Bl. 18 ‘Daar is nie plek vir…

MNR. HARDUS BREEDT boer met Simbrabeeste en wild noordoos van Grootfontein in Namibië. Lees op bl. 48 hoe hy vooruit boer in hierdie harde wêreld. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en Ansie was saam op Grootfontein op skool en is in 1991 getroud. Sy doen die plaas se boekhouding en is die hartklop van die gesin. Sy hou alles bymekaar soos net ’n vrou kan. Ons het twee kinders — Janetta, wat haar eie haarsalon op Tsumeb het en elke tweede naweek plaas toe kom om haar batterye te kom kom laai, en Hans, wat saam met ons boer. My ma, Ramona, woon op ons familieplaas, Onjama, en Ansie se ouers, Casper en Jantie Ooshuizen, boer by Grootfontein met ’n Brangus-stoetery en kommersiële beeste. HET JY NÁ SKOOL GESTUDEER?…

DIE wynbedryf kan uiteindelik begin om te probeer vergoed vir die verlies aan miljarde rande se inkomste en duisende werkgeleenthede weens die alkoholverbod op die plaaslike mark wat vyf weke geduur het. Die tweede verbod op alkoholverkope het op Maandag 17 Augustus om middernag verstryk toe Suid-Afrika na vlak 2 van die inperking beweeg het. Volgens syfers van Vinpro het die wynbedryf meer as R7 miljard verloor sedert handelsbeperkings in Maart ingestel is. Vinpro werk tans aan ’n rampherstelplan om die bedryf te stabiliseer. “Dit is moontlik reeds te laat. Baie wynondernemings het reeds gesluit en ’n lang herstelpad lê vir die bedryf as geheel voor,” sê mnr. Rico Basson, bestuurshoof van Vinpro. “Ons is oorweldig deur die skade wat die wynbedryf berokken is.” Dr. Ivan Meyer, Wes-Kaapse minister van…

DIE eerste werklike somerreënval kan volgens weermodelle in die tweede helfte van September oor die oostelike dele van die land begin voorkom, met van die stelsels wat ook weswaarts kan uitbrei. Die opstelling van seeoppervlaktemperature in die Niño-gebiede is steeds baie gunstig vir die ontwikkeling van ’n matige La Niña-stelsel in die komende somer, sê mnr. Johan van den Berg, onafhanklike landbouweerkundige. Vyf frontale stelsels kan oor die volgende maand nog reën vir die winterreënstreek bring, terwyl baie koue toestande tot minstens einde Augustus oor groot dele van die land in die vooruitsig is. “Die reën in die res van Augustus en eerste deel van September is baie goeie nuus vir wintergraanboere en goeie opbrengste kan behaal word, hoewel die groei (van gewasse) ietwat vertraag is weens die koue toestande…

GWK FARM FOODS, voorheen bekend as Westra, het pas die veertiende maatskappy geword wat skik in die Mededingingskommissie se jare lange saak oor beweerde kartelbedrywighede in die meulenaarsbedryf. Die maatskappy erken in die skikkingsooreenkoms dat hy by kartelbedrywighede in die meulenaarsbedryf vir witmieliemeel betrokke was en gaan ’n administratiewe boete van R1 miljoen betaal. Die Mededingingstribunaal sê in ’n verklaring die ooreenkoms is op 6 Augustus bekragtig. GWK Farm Foods het ingestem om sy volle samewerking aan die kommissie te gee indien enige verdere respondente vervolg word. Die maatskappy sal ’n program vir die nakoming van mededingingswetgewing ontwikkel, in werking stel en monitor. VORIGE SKIKKINGS Die 14 maatskappye wat geskik het, het gesamentlik meer as R648 miljoen aan boetes betaal. Die grootste boete was dié van Pioneer Foods in 2010,…

CULDEVCO, die maatskappy wat verantwoordelik is vir die kommersialisering van vrugtekultivars, het boere van die Klein-Karoo se versoek om kwytskelding van produksie-tantième van die hand gewys. Dit volg ná boere in sekere streke groot finansiële verliese gely het omdat die Ruby Staren Ruby Crisp-pruimkultivars nie in die 2019-’20-seisoen na wens geset het nie. Tegniese adviseurs en akademici het bevind die kultivars se swak set was vanweë klimaatsverandering, veral buitengewone warm temperatuur tydens blomtyd. Dit het ook kruisbestuiwers se blompatroon, en die sinchronisasie daarvan met die hoofkultivars, benadeel. “Daaroor het Culdevco geen beheer gehad nie,” skryf dr. Leon van Mollendorff, hoofbestuurder van Culdevco, in Hortgro se nuusbrief. “Daarby het Culdevco ook nie eensydige seggenskap oor die afskaffing van produksie-tantième nie, aangesien die Landbounavorsingsraad die eienaar van die kultivars is.” Hy het…

AGRI WES-KAAP vra graanboere in die noorde van die land om dringend mielies aan die organisasie se droogtehulpfonds te skenk. Mnr. Jannie Strydom, uitvoerende hoof van Agri Wes-Kaap, sê die droogte duur sedert 2015 voort in die Klein-Karoo, Sentraal-Karoo en die distrik Matzikama aan die Weskus. Boere is in uiterste nood. Talle boerderye is nie meer winsgewend nie en verskeie boere het nie meer die finansiële vermoë om die droogte verder die hoof te bied nie. Dele van die distrik Matzikama het die afgelope weke reën gekry, maar nie genoeg nie. In die Sentraal-Karoo het baie min reën sedert Februarie net plek-plek geval. Die Klein-Karoo is baie droog. Die vlakke van die Stompdriften Kammanassiedam by Oudtshoorn staan op onderskeidelik 7% en 0,1%. Die Poortjieskloofdam by Montagu is feitlik leeg. In…

DIE departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling se beleid oor die bestryding van beesbrucellose is bekend. Die nasionale Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) het die bekendstelling verwelkom. Die beleid is gemik op beter siektebestryding en ’n afname in die voorkoms van die siekte. Dit vereis onder meer die verpligte inenting met ’n geregistreerde entstof van alle verskalwers tussen vier en agt maande oud, asook ’n moontlike skraagdosis vir volwasse koeie met ’n geregistreerde entstof. Alle ingeënte kalwers en koeie moet geïdentifiseer kan word. Dit behels ook voortgesette opleiding en bewusmaking van beesbrucellose, wetgewende verpligte toetsing van alle beeste (kuddes), siektebestryding met kwarantynen bewegingsbeheer, die slag van beeste wat positief vir brucellose getoets is by ’n goedgekeurde en/of geregistreerde abattoir, beter aanmelding van die nodige data en beter toepassing van wetgewing en beleid.…

KAAS, BOTTER, UHT EN JOGURT GEWILD Covid-19 en die gepaardgaande inperkingsregulasies bring verskillende gevolge vir die melkbedryf. Dit sluit in die verhoging van produksiekoste, die sluiting van die mark wat die gasvryheidsbedryf bied en veranderde verbruikersgedrag en -voorkeure, sê mnr. Alwyn Kraamwinkel, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Melkprosesseerdersorganisasie (Sampro). “Die jongste beskikbare inligting, wat die tydperk tot Junie vanjaar dek, toon dat die verkope van bepaalde melkprodukte in die kleinhandel sedert die uitbreking van Covid-19 aansienlik beter gevaar het as tevore. “Dit sluit in langlewemelk, jogurt, voorafverpakte kaas en botter.” Dit is egter nie die geval met gegeurde melk en maas nie en varsmelkverkope het gedaal. Laasgenoemde was in die drie maande tot Junie 9,3% laer as in die ooreenstemmende drie maande van 2019. Kraamwinkel sê die melkbedryf het, soos…

Plantwetenskaplikes aan die Universiteit van Kalifornië in Berkeley, Amerika, gebruik geenredigering om sianiedvrye kassawekultivars te probeer kweek. Dit is luidens “Repairing the root of the problem”, ’n nuwe video wat deur dié instelling met die samewerking van die Amerikaanse vereniging vir die handel in saad (Asta) en CropLife International (CLI) op YouTube beskikbaar gestel is. Kassawe is ’n belangrike stapelvoedselgewas in talle ontwikkelende lande. “’n Belangrike faktor in die kweek en eet van kassawe is egter dat dit die voorganger bevat van sianied, wat ’n neurogifstof is,” volgens dr. Jessica Lyons van die Universiteit van Kalifornië, Berkeley. Hierdie neurogifstof kan lei tot konzo, ’n erge neurologiese siekte wat permanente verlamming by mense veroorsaak. Amerikaanse navorsers gebruik die presisie-geenredigeringshulpmiddelCRISPR-Cas9 om kassaweplante sianiedvry te maak. “Ons het ’n paar gene gekies wat…

Vyf elande is as deel van die Gantouw-veldbestuurprojek by die Vergelegen-landgoed in Somerset-Wes vrygelaat. Die projek is in 2015 van stapel gestuur as deel van me. Petro Botha, projekbestuurder van die Gantouw-projek, se proefskrif vir haar doktorsgraad. Die eerste fase was toegespits op die duinstrandveld van die Kaapse Vlakte. Dié projek het elande in die gebied bekend gestel. Gantouw beteken onder meer “die pad van die eland”. Dit verwys na die paadjies wat die elande geloop het toe hulle heen en weer van die Kaapse Vlakte oor die Hottentots-Hollandberge gemigreer het, sê dr. Anthony Robert, uitvoerende hoof van die Trust vir Kaapstad-omgewingsopleiding (CTEET). “Verstedeliking het tot gefragmenteerde ekostelsels gelei. Baie daarvan is reeds verwoes. Deur elande in hierdie ekostelsels te plaas en hulle toe te laat om tussen die plantegroei…

Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) is in 1961 gestig om ekonomiese vooruitgang en wêreldhandel te bevorder. Daar is 37 lidlande, waaronder Suid-Afrika, wat op regeringsvlak met OESO saamwerk om dié doelwitte te bereik. Elke paar jaar word ’n omvattende ekonomiese opname van ’n land bekend gestel en Suid-Afrika se jongste verslag is op Vrydag 31 Julie bekend gemaak. Die vorige verslag was in 2017. Vanjaar het die verslag nie net aan die huidige ekonomiese situasie aandag gegee nie, maar ook die impak van Covid-19 ondersoek en voorstelle gegee oor hoe die land sy reaksie op die krisis kan versterk. Die ondersoek het ook gekonsentreer op die oorkoming van fiskale struikelblokke en maniere waarop die ekonomie sterker en meer inklusief kan groei. Lees die volledige verslag hier: bit.ly/3fKbSkC…

Die Covid-19-pandemie het ’n wesenlike impak op werkgewers. Dit sal die volgende paar maande ’n werklikheid wees. Daarom moet werkgewers vroegtydig optree om arbeidsrisiko te beperk. MAATREËLS IN DIE WERKPLEK Gedurende die Covid-19-pandemie is werkgewers genoodsaak om so spoedig moontlik protokol gereed te kry om die veiligheid van hul werknemers en kliënte te verseker. Die administrasie ten opsigte van ’n risiko-ontleding is besonder belangrik. Elke werknemer moet geskandeer word wanneer hy of sy vir diens aanmeld. Volledige aantekeninge van die werknemer se temperatuurlesing is belangrik. Werkgewers moet toesien dat die werknemer vrae beantwoord om sodoende die risiko van die verspreiding van die virus te beperk. Dit is die werkgewer se verantwoordelikheid om hierdie aantekeninge veilig te bewaar. Alle partye wat die werkgewer besoek, moet ook ’n vraelys voltooi, en hul…

’n Voedselstelsel omvat alle aktiwiteite betrokke by die produksie, verwerking, verspreiding, voorbereiding en verbruik van kos en watter uitwerking dit op maatskaplik-ekonomiese toestande van samelewings en die omgewing het. Volgens die Verenigde Nasies heers voedselsekerheid wanneer “alle mense, altyd fisieke, sosiale en ekonomiese toegang tot genoeg, veilige en voedsame kos het wat in hul dieetkundige behoeftes en voorkeure voorsien”. In Julie het ’n hoëvlakpaneel van kundiges by die Verenigde Nasies se Voedsel- en Landbouorganisasie (VLO) volhoubaarheid en mense se vermoë om mag in voedselstelsels te bevraagteken, bygevoeg. Assosiaat-prof. Jane Battersby-Lennard van die African Centre for Cities by die Universiteit van Kaapstad sê daar was nog nooit groter druk op gemeenskappe om hieroor te dink as nou nie. Voor die inperking kon 60% van Kaapstad se bevolking nie genoeg voedsame kos…

WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Om met Simbras te boer – dit is die beste bees vir die omgewing. WAT IS DIE GROOTSTE FOUT WAT JY IN JOU BOERDERY GEMAAK HET? Om dragtige koeie te verkoop om die plaas se paaiemente te kon betaal. WIE WAS JOU MENTOR? My pa, Hans, en skoonpa, Casper Oosthuizen, en twee veekundiges, Kiep Lepen en wyle Willie Grobler. WAT IS JOU GROOTSTE STRUIKELBLOKKE IN DIE BOERDERY? Droogtes, roofdiere, gifplante en die groot afstand vanaf ons markte.…

Met die aankondiging van Virtueel Nampo 2020 se digitale skouwerf kan almal nou saam kom kyk na die beste boereplanne wat mense landwyd maak om alledaagse probleme op die plaas te oorkom. Vanjaar lyk die kompetisie daarom effens anders, maar dit sal steeds op die vernuf en vindingryke skeppings van planmakers konsentreer. Omdat die kompetisie op ’n virtuele platform gaan leef, moet inskrywings vanjaar ’n video insluit. Dit is ook ’n lekker geleentheid om jou kinders of kleinkinders te betrek. Skiet die video sommer met ’n slimfoon, terwyl jy beduie hoe jou boereplan werk en vertel waarvoor dit gebruik word. Wees duidelik in dit wat jy sê en maak seker die video wys jou boereplan duidelik. Onthou, dit is dikwels eenvoud wat ondernemingsgees en ware planmakery die beste beklemtoon. In…

Om aan Nampo Virtueel deel te neem, registreer op www. nampovirtual.co.za ■ Plaas foto’s in die galery en skryf in vir kompetisies. ■ Neem deel aan die daaglikse vroueprogram. ■ Kyk wie het ingeskryf en gewen in die Landbou Boereplanne-kompetisie aangebied deur Omnia, Graan SA en Landbouweekblad. ■ Sien virtuele uitstallers se produkbekendstellings en gesels met uitstallers in die kletskamers. ■ Sluit aan by webinare oor nuwe neigings en praktyke. ■ Registreer en betaal vir Visie 2020 Konferensiemodules. ■ Besoek uitstallers om meer te leer oor hul produkte en dienste. ■ Besoek uitstallers se winkels om toerusting, produkte en dienste aan te skaf en hou spesiale aanbiedinge dop.…

Suurlemoenkrummelvis Die vis het nie ’n deeglaag nie en word nie in olie gebraai nie, maar die geurige krummellaag sorg vir die bros buitekant en hope smaak. ■ 4 groot stokvisfilette ■ Vars suurlemoensap, sout en varsgemaalde swartpeper ■ 3 snye volgraanbrood ■ 45 ml olyfolie ■ Fyngerasperde skil van 1 suurlemoen ■ 5 ml varsgemaalde swartpeper Besprinkel die vis mildelik met suurlemoensap en laat staan dit vir 5 minute. Geur die filette goed met sout en sprinkel ook ’n bietjie peper oor. Verkoel vir minstens 10 minute. Verwerk die volgraanbrood in ’n voedselverwerker tot fyn krummels. Voeg die olyfolie, suurlemoenskil en 5 ml swartpeper by, asook ’n knippie sout. Voorverhit die oond tot 220 °C en voer ’n bakplaat met foelie uit. Pak die visfilette ’n entjie uit mekaar…

BENODIGDHEDE ■ Sowat 36 leë toiletpapierrolle ■ Skoenboks ■ Karton (soos die boonste flappe van kartonbokse) ■ Nutslem, skêr en papiergom ■ Gekleurde papier ■ Gomgeweer, liniaal en skerp potlood 1. IN ’N RY ■ Pak die rolletjies in netjiese rye binne-in die skoenboks. ■ Meet en sny nou die karton om afskortings tussen elke ry te maak. ■ Sorg dat elke afskorting effens hoër as die vorige een is. 2. SKORT AF ■ Verwyder nou weer elke afskorting en trek dit met gekleurde papier oor. ■ Versterk die bokante deur die papier op die rande met ’n gomgeweer vas te heg. 3. PLAK VAS ■ Plak elke afskorting (van klein na groot) met die gomgeweer aan die onder- en sykante vas. ■ Jy hoef nie die toiletpapierrolle vas te…

Toe Ferdinand Porsche (1875-1951) op sestienjarige ouderdom genoeg kennis van elektrisiteit gehad het om dit in sy ouerhuis te kon installeer, moes mense al geweet het dat hierdie knaap nie sommer net nóg ’n adolessent is nie. Sy bekendste nalatenskap is die reeks motors wat baie mense ken (maar min kan bekostig). Hy het egter op ander terreine ook sy stempel op die ontwikkeling van vervoertegnologie afgedruk. Dit is alombekend dat Porsche meer as 80 jaar gelede op Hitler se aandrang die bekende Volkswagen Kewer ontwerp het. Dié geniale ingenieur het ook ’n “volkstrekker” ontwerp. Nog prestasies as ontwerper en vernuwer sluit in renmotors, ’n suksesvolle artillerietrekker, minder suksesvolle oorlogtenks, treine en selfs vliegtuigenjins. Porsche was veral geïnteresseerd in die aanwending van elektriese energie. Deesdae is hibriede motors groot nuus,…

Toe Covid-19 sy kop uitsteek, het Deidre Carter vroegtydig opgetree om seker te maak alle boere kan voortgaan met hul werk, sê Naomi Excell oor haar baas. “Sy huiwer nie om tot in die vroeë oggendure te werk nie.” Deidre (52) is verlede jaar as Agri Limpopo se uitvoerende hoof aangestel. Dit was dié oud-parlementslid se eerste regstreekse betrokkenheid by die landbou. “Dit was ’n jaar waarin ek die landboubedryf en die makro-omgewing waarin dit funksioneer, van nader leer ken het. Nie net die aspirasies van die kommersiële landbousektor nie, maar ook die probleme wat die provinsie in sy geheel in die gesig staar.” Daar was die verwoestende droogte, daarna die kommandowurmplaag en die uitbreking van bek-en-klouseer. “En toe tref Covid-19 ons.” Hieroor sê sy: “Verandering is die enigste konstante…

Soms wens ek dat dinge kon praat. En soms wens ek dat party mense minder wil praat. Laasgenoemdes – die alte prateriges – verdien ’n gesprek op sy eie. Dit is iets wat ons nie vandag sal aanpak nie (lees intussen Jak. 1:19 as aanknopingspunt vir ’n volgende keer – hy sê daar dat ons spoed moet verminder voor ons begin praat!). Vandag wil ons vir ’n wyle gesels oor dinge wat op hul eie manier praat, maar dit vra nog altyd iemand wat dinge-taal verstaan. Die klankbord vir “dinge-taal” is dikwels ’n mens se oë. Wanneer ’n mens iets sien wat jou interesseer, wonder jy wat die storie daaragter is. Jy hoor wel iets, maar jy hoor nie alles wat jy graag wil hoor nie. Daar is altyd ’n…

MARKNEIGINGS PRYSE BY BALLITO DAAL MET AMPER 19% Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Gauteng, KwaZulu-Natal en Limpopo van Augustus 2019 tot Julie vanjaar. Grondpryse by Ballito het heelwat gedaal (-18,8%), terwyl pryse by Underberg gestyg het (9,8%). In Gauteng was daar 325 transaksies (net 42 die afgelope vier maande), wat 37 883 ha teen R3,104 miljard behels het. Transaksies vir grond van 450-600 ha het met 50% teenoor die vorige jaar gedaal. In 46% (teenoor 69% die vorige jaar) van die distrikte in KwaZulu-Natal het pryse gestyg. Altesaam 229 transaksies in 13 distrikte in dié provinsie het grond van 52 617 ha teen R1,657 miljard behels. Net nege transaksies is die afgelope vier maande geregistreer. Transaksies vir…

VBRSA VELDBULLE BEHAAL GOEIE PRYSE Veldbulle het sover vanjaar op talle produksieveilings hoër pryse as vorige jare behaal, ondanks die ontwrigting van die Covid-19-pandemie. Dr. Hannes Dreyer, besturende direkteur van Veldbul/Ram Suider-Afrika (VBRSA), sê weens die inperkingsmaatreëls is aanvanklik verwag bul- en rampryse sou daal, maar pryse op klubveilings het konstant gebly en in sommige gevalle selfs verbeter, terwyl hoër pryse ook op sommige lede se produksieveilings betaal is. Op die Grasveld-veiling op Volksrust is bulle byvoorbeeld teen gemiddeld R45 800 verkoop. Die hoogste prys was R110 000. Op die Makiti-veldbulveiling op Frankfort was die hoogste prys R80 000 en die gemiddelde prys R45 100. Veldramme het sover ook uitstekende pryse behaal en die Oos-Vrystaat-veldramklub het ’n uitstekende veiling gehad met ’n gemiddelde prys van R17 435 en ’n hoogste…

Dit is nie maklik om na die foto’s te kyk wat my suster van ons oupa se ou plaas, Helmond, gestuur het nie. Sy en my ouers het die distrik besoek waar ons grootgeword het, tot die dag in die vroeë 1980’s toe ’n amptenaar in Pretoria besluit het ons plase moet deel word van die nuwe tuisland Transkei. Onteiening was met vergoeding, en ses maande later was alles verby. Vandag is die verwoesting van die plase só fel dat dit byna ’n wrang cliché is. My oupa se ou plaashuis is afgebrand. Die groot bome om die huis is dood, die drade is weg, mierneste staan die ou lande vol en die paaie is diep spoelslote. Duisende hektaar goeie soetveldweiding is byna onbewoon en onbenut, soos ook honderde hektaar…

In die tyd van die nasionale inperking en die Covid-19-pandemie is daar ’n groot ophef gemaak van gesondheidswerkers en dokters wat die virus in die voorste linie beveg. Meer ongesiens is natuurlik boere en plaaswerkers, wat naatloos gesorg het dat Suid-Afrika se kosvoorsiening nie verbreek is nie — ondanks ’n paar dwarsklappe wat in hul rigting uitgedeel is en ongemaklike hindernisse wat werksaamhede gerem het. Ook kommerwekkend is die toename in plaasaanvalle. Een van die bekendste gedigte oor die boer en sy struikelblokke is van die Nederlandse joernalis, skrywer en digter JWF Werumeus Buning, wat in sy 1935-digbundel Drie balladen ’n ikoniese werk aan boere opgedra het. Hier is ’n effens verkorte weergawe van die werk: BALLADE VAN DEN BOER Er stonden drie kruisen op Golgotha,Maar de boer hij ploegde…

DIE regulasies oor die meesterplan vir hennepverbouing sal volgens me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, einde vanjaar voltooi wees. Een van die twee prosesse van die meesterplan waaraan die regering se tegniese span werk, toon reeds vordering. Die kabinet het sy toestemming gegee dat die wetsontwerp vir die private gebruik van dagga by die parlement ingedien kan word. Die wetsontwerp is genoodsaak nadat die Grondwethof die parlement in 2018 gelas het om die grondwetlike tekortkoming in die Wet op die Beheer van Medisyne en Verwante Middels (Wet 101 van 1965) en die Wet op Dwelms en Dwelmhandel (Wet 140 van 1992) te wysig sodat volwassenes dagga in die privaatheid van hul huis mag kweek, besit en gebruik. Die verwantskap van hennep (hemp) as ’n variëteit van…

DIE gelddruk op arm verbruikers laat hulle meer eiers en minder beesmaalvleis koop, wat dié produkte se pryse beïnvloed. In die tipiese voedselmandjie van arm Suid-Afrikaners het die gemiddelde rakprys van eiers, tamaties en rys van Mei tot Junie vanjaar die meeste gestyg, met onderskeidelik 33,4%, 29,4% en 11%. Dit is luidens ’n maandelikse verslag van navorsers van die buro vir voedsel- en landboubeleid (BFAP), die Nasionale Landboubemarkingsraad, die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, en die Universiteit van Pretoria oor die prysbewegings van 15 voedselprodukte waaraan arm verbruikers baie bestee. Koekmeel se gemiddelde prys het met 9,1% gestyg, witbrood met 3,3% en langlewemelk se prys met 3,1%. Die navorsers sê die vraag na eiers is groter omdat dit een van die bekostigbaarste bronne van diereproteïen is. “Die beduidende…

Jaarliks publiseer van die Organisasie vir Ekonomiese Ontwikkeling en Samewerking (OESO) en die Verenigde Nasies se Voedsel- en landbou-organisasie (VLO) ’n verslag met ’n vooruitskouing van die verwagte markneigings van die wêreld se belangrikste landbou- en voedselkommoditeite oor die volgende tien jaar. Die jongste verslag dek die tydperk 2020 tot 2029. Dit gaan nie oor die spesifieke prys- en voorraadverwagtinge nie, maar die verwagte neigings in die volgende tien jaar. Belangrik is die faktore wat dit aandryf, soos bevolkingsgroei, verstedeliking en ekonomiese groei wat die vraag na voedsel kan aandryf. Die teenmunt van die vraag is natuurlik die verwagte groei in produksie en produktiwiteit. Die Covid-19- ekonomiese ramp word gesien as ’n tydelike insinking in welvaart en groei. Ekonomieë, veral in die ontwikkelende lande, gaan in 2021 en daarna vinnig…

Die Suid-Afrikaanse rosynbedryf sal na verwagting in die volgende drie tot vier jaar ’n produksiekerf van 100 000 ton bereik danksy sterk groei die afgelope vyf jaar. Mnr. Ferdie Botha, uitvoerende hoof van Raisins SA, sê vanjaar is net meer as 85 000 ton rosyne gelewer ná vier agtereenvolgende goeie produksiejare. Sowat 90% van die land se rosyne is uit die Oranjeriviergebied van die Noord-Kaap afkomstig. “Die bedryf het in ’n dekade sy produksie verdubbel ná die nederige 45 000 ton in 2010-’11,” sê hy. “Dit kan toegeskryf word aan die toename van die verskepingsvolume wat jaar ná jaar na die grootste markte toeneem. Sowat 85% van die Suid-Afrikaanse produksie word hoofsaaklik na Duitsland, Nederland en Frankryk uitgevoer.” Raisins SA het onlangs die verbruik van rosyne in Brittanje bevorder. Brittanje…

Die totale lewendehawe-bedr yf word bedreig deur diereregteen omgewingsaktiviste. Groepe soos Peta is besig om die lewendehawebedryf in ’n slegte lig te stel. Van die groepe skroom ook nie om wette te oortree om dit reg te kry nie. Die verbruiker word beïnvloed deur menslike emosies aan diere toe te dig. Kunsmatige inseminasie word gelyk gestel aan verkragting, en die verwydering van kalwers van koeie aan die wegneem van ’n baba van sy moeder af. Laasgenoemde aspek is al só in die kollig dat daar veral in Europese lande met kleiner kuddes gekyk word na alternatiewe metodes om kalwers groot te maak. Vir Suid-Afrika en ander lande met groter kuddes is hierdie opsies nie prakties nie. Omgewingsargumente word bygesleep om die gebruik van diereprodukte te ontmoedig. Die persepsie word geskep…

ARMRUS STEUNPILAAR Almal weet ’n bakkie ry lekkerder wanneer jou regterarm op die deur rus. Soms hoef net die regterhand se duim, wys- en middelvinger op die stuurwiel te wees om die linkerhand by te staan. Maar op ’n mooi dag in die veld moet die ruit oop wees en die regterarm op die deur moenie gepla word met bestuur nie, want hy is daar om son en wind te vang. ’n Lang dag in die bakkie kan wel ’n regterarm goed uitput. Dooierus se armleuning kan hiermee help. Dit haak maklik tussen die ruit en deurrubber in en druk teen die deur vas. Daarom bly sit jou Dooierus net waar hy is, of jou ruit oop of toe is. Die armleuning het ook ’n kantsakkie of twee waarin jy…