Innholdsfortegnelse for 9-Aug-19 i Landbouweekblad

DIT is ’n teken van die tye as boere meer geld begin maak uit voorspraak vir die bedryf op sosiale media as uit boerdery. Mnr. Zach Johnson, wat mielies en sojabone in Minnesota verbou, is op YouTube bekend as MN Millennial Farmer. Hy sê dié rol verdien vir hom en sy vrou, Becky, sowat vyf keer meer as wat hy die afgelope jaar op die familieplaas kon maak. Die 34-jarige Johnson het sowat drie jaar gelede ’n videoblogger geword om voorspraak te maak vir boere en die tegnologie wat hulle gebruik. Die Johnsons het sowat 300 000 intekenare en hul video’s is al 50 miljoen keer gekyk. Hul ervaring weerspieël die bedrukte stand van die landelike ekonomie, asook groeiende verbruikersbelangstelling in kosproduksie. “Ja, ons gebruik GMO’s, ons gebruik plaagdoders, dreineringsteëls…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Ophou of aanhou melk? ■ Navorsing bewys Jan Bonsma reg ■ Mis, wurms en waagmoed: Só verdubbel jy opbrengs ■ Gewasse: Fyner bestuur vir optimale opbrengste ■ Verstaan jakkalse en rooikatte om verliese te beperk SPESIAAL ■ Somergewasse, Wiele GESIN ■ Winterontbyt ROOFDIERBESTUUR Kleinveeboere begin toenemend met wetenskaplikes saamwerk in die stryd om die uitwerking van skadeveroorsakende diere, veral rooikatte en rooijakkalse, op die veebedryf op ’n volhoubare wyse te versag. Die boer moet ál die hulpmiddels tot sy beskikking wyslik gebruik en besef roofdiere is deel van sy boerdery. FOTO: ROBERTO ISOTTI…

Mnr. Bheki Cele, minister van polisie, hoop die amnestie vir die onwettige besit van vuurwapens sal binnekort in die nasionale vergadering goedgekeur word. Cele het die polisie se begroting in die nasionale raad van provinsies vir goedkeuring voorgelê. Hy het gewaarsku dat die polisie onwettige vuurwapens ná die amnestietydperk by mense se huise sal gaan haal as hulle dit nie indien nie. “Wanneer ons die vuurwapens kom haal, sal ons twee keer klop. Die derde keer sal die polisie jou wakker maak, terwyl jy op jou bed lê en slaap.” Die amnestietydperk wat ingestel sal word, is sodat diegene wat onwettig vuurwapens besit, dit kan inhandig. Vuurwapens wat nie meer benodig word nie, sal ook dan ingehandig kan word. JACO LUUS skryf: Ek hoop dit geld vir almal. MICHAEL BAKER…

OP dieselfde dag waarop die parlement ten gunste van ’n mosie gestem het om die parlementêre proses vir ’n wysiging aan die Grondwet weer in werking te stel, het die kredietgraderingsagentskap Moody’s opnuut ’n waarskuwing oor die gevolge van onteiening sonder vergoeding gerig. Die agentskap sê indien grondhervorming op ’n ondeurdagte manier in werking gestel word, kan dit beleggersvertroue ondermyn, probleemlenings laat styg en finansiering laat opdroog. Hy wys ook daarop dat tot R9 miljard van die Land Bank se skuld onderhewig is aan ’n klousule oor onteiening as ’n “wanbetalingsgebeurtenis.” Dit kan beteken dat Suid-Afrikaanse belastingbetalers vir dié skuld aan die Land Bank sal moet opdok, sê mnr. Theo Vorster, uitvoerende hoof van Galileo Capital. “Ek hoop die nuwe grondwetkomitee neem deeglik kennis hiervan. As die komitee onverantwoordelik met…

DIE beoogde transaksie deur die Amerikaanse voedselreus Pepsi-Co om Pioneer Foods te koop, is goeie nuus vir Suid-Afrika se boere én die plaaslike voedselsektor. “Dis ’n stap in die regte rig-ting dat internasionale maatskappye begin belang stel in plaaslike voedselmaatskappe wat die afgelope jare taamlik swaar getrek het,” sê mnr. Schalk Louw, portefeuljebestuurder by PSG Wealth. Die genoteerde Pioneer Foods, met handelsmerke soos Sasko, Liqui Fruit, Ceres en Bokomo in sy stal, het op 19 Julie op die JSE se nuusdiens Sens bekend gemaak dat PepsiCo nagenoeg R23 miljard vir al Pioneer se aandele sal betaal. As alles vlot verloop, sal die transaksie teen Februarie 2020 voltooi wees. PepsiCo besit handelsmerke soos Moutain Dew, Lay’s, Tropicana en Fritos. Ongunstige faktore, soos die droogte en die swak wisselkoers, het Suid-Afrikaanse voedselmaatskappye…

KLIMAATSVERANDERING word ’n belangrike kwessie vir landbou-ontwikkeling in Afrika, sê prof. Sidi Osho, voorsitter van die nie-regeringsorganisasie FANRPAN (’n netwerk vir die beleidsontleding van voedsel, die landbou en natuurlike hulpbronne op die vasteland). “Produktiwiteit in Afrika sal verder ondergrawe word deur ’n afname in die beskikbare, vrugbare landbougrond en ’n uitbreiding in die omvang van grond met lae potensiaal,” het Osho op die jaarlikse Fa r - mer’s Weekly Agribusiness in Africa-konferensie op Kempton Park gesê. Volgens haar word verwag dat die temperatuur dié eeu weens klimaatsverandering met 1,5 °C tot 4 °C kan styg, opbrengs met tot 50% kan daal en oesinkomste teen 2100 met tot 90%. Osho het gesê daar moet beter toegang vir boere wees tot kennis en hulpbronne oor klimaatslim-landbou sodat die aanvaarding van dié praktyke…

AS hy vir een ding kon vra wat ’n groot verandering in die Suid-Afrikaanse landbou sou meebring, is dit vir ’n bestel waarin oesversekering vir elke boer, groot en klein, toegankliker is, sê dr. Theo de Jager. Hy was lid van die paneel wat staatsteun aan boere bespreek het op ’n simposium wat gereël is deur die Nasionale Landboubemarkingsraad, die Landbounavorsingsraad, die Land Bank, Onderstepoort Biologiese Produkte en die raad van toesig op die uitvoer van bederfbare produkte. De Jager, voorsitter van die wêreldboere-organisasie (WFO), beskou staatsubsidies vir oesversekering as die eenvoudigste oplossing wat ’n groot verskil in die Suid-Afrikaanse landbou kan maak, veral vir nuwe toetreders. “Deur boere te help om toegang tot goedkoper versekering te kry, kan ons baie kwessies met een hou tref.” Die finansiering van boere…

In Julie vanjaar het die AfCTA (African Continental Free Trade Area) in werking getree nadat die voorgeskrewe minimum getal lidlande van die Afrika-unie die ooreenkoms aanvaar het. Suid-Afrika was een van die ondertekenaars. Vry handel op die vasteland sal amptelik in Julie 2020 begin. Die sekretariaat van die AfCTA sal in Ghana gevestig wees. Die ooreenkoms het ten doel om ’n Afrikahandelsblok te skep met ’n gemeenskaplike mark waarin daar 1,2 miljard mense is. Die bevolking sal na verwagting in die toekoms ekonomies betreklik vinnig groei en verstedelik. Die oogmerk is dat ’n enkele mark geskep word vir goedere en dienste, maklike beweging van mense en beleggings, asook om die grondslag te lê vir ’n Afrika-doeane-unie. Dit is iets soos die streek se Suider-Afrikaanse Doeane-unie, waarvan Suid-Afrika lid is. Daar…

Die gemiddelde wortelprys is onder druk vanweë ’n groot voorraad en druk op die besteebare kontant van die publiek. Volgens mnr. Rudolf van Aswegen, groente-verkoopsagent by RSA Markagente op die Johannesburgse varsproduktemark, sal die situasie nie vinnig verander vir wortelboere nie. “Die prys, tans rondom R2,30 per kilogram, behoort nie veel te verander tot in die tweede week van Desember nie. Daar behoort dan ’n toe-name in die vraag en moontlik ’n styging in die prys te wees, maar teen Januarie behoort die tradisionele druk op die prys weer voor te kom. “Tensy die weer aanplantings verwoes, gaan Januarie ’n moeilike maand wees, want dan sal basies alle produsente in produksie wees. Die volume gaan goed wees en die ekonomie trek ooglopend swaar. Waar ons gewoonlik ten minste ’n week…

Het me. Anzette Borcherds ’n fout begaan toe sy met grondbesetters ooreengekom het om te wag met ’n uitsettingsbevel terwyl hulle met die Stad Kaapstad onderhandel? Me. Nikita Roode, ’n prokureur by die Universiteit Stellenbosch se regskliniek, sê dit is belangrik dat enige ooreenkomste met grondbesetters op skrif gestel word. “Die veiligste sal wees vir die eienaars om die ooreenkoms op skrif te stel en almal te kry om daardie ooreenkoms te onderteken. Dit kan dan later, as die bepalings van die ooreenkoms verbreek word, aangeheg word by die aansoek om uitsetting om sodoende die uitsetting te regverdig.” Sy sê een van die gronde waarop ’n eienaar ’n persoon kan uitsit, is as daar ’n ooreenkoms was met betrekking tot die verblyfreg op die plaas en dat die eienaar die…

Mnr. Pieter Kemp, streekverteenwoordiger vir veiligheid by Vrystaat Landbou wat in 2018 verskeie werksessies oor grondbesettings aangebied het, sê dit is duidelik uit die gevalle wat hulle al teëgekom het dat die besetters georganiseerd is. “Hulle is deur leierskap geskool oor die toepaslike wetgewing. Hulle weet ’n struktuur moet so gou moontlik opgerig word om nie net hul standpunt te bewys nie, maar ook die hele uitsettingsproses te kniehalter.” Om ’n hofinterdik en ’n uitsettingsbevel teen besetters te kry, duur ‘n ruk en hulle is bewus daarvan, sê hy. Daarom gaan hulle so vinnig te werk om strukture op te rig. “Die boer moet die heeltyd bewus wees van wat op sy grond aangaan en gereeld patrollies doen sodat hy nie skielik agterkom daar is ’n plakkerskamp op sy plaas…

Die doel en vereistes van verpakking het oor die jare verander. Naas die beskerming van die produk is voorkoms, kostedoeltreffendheid en volhoubaarheid met ’n minimum impak op die omgewing ook deesdae belangrik. Met die inagneming van die verskillende behoeftes van ’n diverse groep produsente het Bayer onlangs die Dekalb-saadverpakkings aangepas. Produsente wat groot hoeveelhede Dekalb-saad koop, kan nou hul saad van die meeste van die kultivars in die Dekalb-reeks in nuttige grootmaatsaadhouers bestel. Die houers pas netjies inmekaar wanneer dit gebêre word. Moderne planters kan ook gerieflik daarmee gevul word. Die houers kan gewig dra van tot 1,25 ton elk. ’n Vurkhyser kan gebruik word om die houer te lig of te skuif. ’n Groot voordeel van hierdie houers is dat die saad beter beskerm word teen vog, plae en…

Kies ’n geregistreerde jong hondjie van ’n goeie teler en maak seker die hond is van ’n sterk werklyn aan die ma én pa se kant. Die beste werkhonde word geteel uit sterk aankeergene. Dit is die “natuur”-aspek, maar opleiding is net so belangrik om jong honde te help om goed te ontwikkel, sê Basson. In Amerika is die gemiddelde prys van ’n jong hondjie sowat $1 000 (R14 000). Opgeleide honde word teen tot $7 000 (R97 000) verkoop. In Brittanje is die prys van opgeleide werkshonde tot £15 000 (amper R260 000) omdat daar ’n groot vraag is. Sommige mense betaal baie meer, maar dit is eerder vanweë goeie bemarking as die gehalte van die hond. Kopers meen as hulle baie betaal, moet hulle ’n goeie hond kry,…

WATTER TEGNOLOGIE IS ONMISBAAR IN JOU BOERDERY? Tegnologie om alles te kan meet. Grondvrugbaarheid, grondontledings en opbrengskaarte word gebruik om grond vir verbetering te identifiseer. Beeste se Blupsyfers word gebruik om die regte teelwaardes te kan identifiseer. BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? Daar moet altyd ’n plan wees vir enige hindernis wat op jou pad kan kom. WIE WAS JOU MENTOR? My pa, Hugo. Hy is die een met jare se ondervinding. Wanneer ek oor iets wonder, sal ek hom altyd nader om te hoor wat hy van my besluit dink. WAT STEL DIE MEESTE EISE AAN JOU IN DIE BOERDERY? Om wins per hektaar te verhoog. Produksiekoste styg vinniger as die waarde van ons produkte. NEEM JY AAN DIE GEORGANISEERDE LANDBOU DEEL? Ja, ek is lid van…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond van meer as 10 ha in Noordwes, Mpumalanga en die Noord-Kaap van Mei verlede jaar tot April vanjaar. In Mpumalanga het Bethal se grondpryse met 21,1% gestyg, terwyl Middelburg s’n met 2,9% gedaal het. Daar was ’n gunstige neiging in vier distrikte. Altesame 415 transaksies het 105 371 ha teen R5,058 miljard behels. Daarvan was 108 (26%) ooreenkomste van kleur. Die meeste transaksies (33%) was vir grond van minder as 50 ha. In die Noord-Kaap is altesame 257 transaksies in 19 distrikte beklink. Dit het 555 870 ha teen R1,991 miljard behels. Daarvan was 21 transaksies van kleur (8%), wat 53 342 ha (9,6%) teen R210 miljoen (10,5% van die algehele waarde) verteenwoordig. Altesame 67% van die transaksies…

3,7% Die prys van kos en nie-alkoholiese drankies het in Junie op ’n jaargrondslag met 3,7% gestyg, en het 0,6 van ’n persentasiepunt bygedra tot die jaarlikse verbruikersprysinflasiekoers van 4,5%. Dit was die vierde grootste enkele bydraer tot die VPI. Die grootste styging was 5,5% vir vervoer, wat 0,8 van ’n persentasiepunt bygedra het, goedere en dienste (5,4% en 0,9 persentasiepunt) en behuising en nutsdienste 4,9% (1,2 persentasiepunte). Die verbruikersprysindeks was in Junie 0,4% hoër as in Mei. – StatsSA 25% Groei van 25% het van 2017 tot 2018 wêreldwyd plaasgevind in die bekendstelling van bevrore, klaargemaakte maaltye. Dié styging kan toegeskryf word aan besige verbruikers en ’n vraag na gesonder opsies sonder preserveermiddels, luidens data van die konsultantegroep Innova Market Insights. Namate vinnige happies maaltye vervang, is daar ook…

‘Die projek het ’n bewese rekord van sukses en dit is verbasend dat die staat nie verder in dié suksesverhaal wil belê nie.’ MNR. LEON DE BEER, hoofbestuurder van die Nasionale Wolkwekersvereniging, oor die staat se versuim om geld vir die NWKV se genetiese verbeteringsprojek vir kommunale wolboere beskikbaar te stel. Bl. 19 ‘Vir Suid-Afrika om te groei en ontwikkel, moet eiendomsreg beskerm en verbreed word, nie ondergrawe en waardeloos gemaak word nie.’ DR. JOHN PURCHASE, uitvoerende hoof van Agbiz, oor aanbevelings vir onteiening sonder vergoeding deur die presidensiële adviespaneel oor grondhervorming. Bl. 20 ‘Dis hartseer om te sien die maatskappy word uit die plaaslike mark geneem teen minder as die helfte van die waarde wat hy op sy hoogtepunt behaal het.’ MNR. ANTHONY CLARK, markontleder, oor PepsiCo se verkryging…

TWEE TON BOTTER PER UUR — SONDER KARRING! Die suiwelfabriek op Klerksdorp het ’n masjien aangeskaf wat die tradisionele karring in die produksie van botter uitskakel. Die masjien kan botter in ’n aaneenlopende proses vervaardig — van die roomstadium totdat dit verpak is. Die masjien het sowat R100 000 gekos en kan 2 ton botter per uur lewer. Voorheen het die fabriek drie groot karrings vir bottermaak gebruik. Saam kon hulle slegs 3 ton botter elke drie uur lewer. ’n Belangrike oorweging by die oorskakeling na die nuwe masjien was om botter van ’n eenvormige gehalte te probeer verkry. Die botter uit die karrings was nie altyd van eenderse gehalte nie — die tekstuur en verspreiding van die sout het dikwels gewissel. Die fabriek gebruik intussen sy karrings vir die…

AL hoe meer ekonome en fondsbestuurders sien groen groeilote in die Suid-Afrikaanse ekonomie. Die onlangse rentekoersverlaging – die eerste deur die Reserwebank sedert Maart 2018 – het ook optimisme laat posvat dat die groeikoers in die tweede helfte van die jaar kan verras. “Daar moet in gedagte gehou word dat tot 60% van die bruto binnelandse produk uit huishoudelike besteding bestaan. Daarom ondersteun die koersverlaging van 25 basispunte tot 6,5% die groeipotensiaal,” sê mnr. Lukman Otunuga, senior ontleder by FXTM. Daar is geen twyfel nie dat die Suid-Afrikaanse ekonomie ’n nuwe groeifase betree het – een wat in die tweede helfte van die jaar spoed kan optel, sê dr. Roelof Botha, ekonomiese raadgewer vir die Optimum-groep. “Selfs die stoerste optimis is verras deur die dubbelsyfer-groeikoerse wat aan die begin van…

CHINA se aankondiging dat die verbod op die invoer van gesplete hoefdiere en hul produkte uit Suid-Afrika, met die uitsondering van drie gebiede, opgehef is, is deur die vleisbedryf verwelkom. Vir die wolbedryf moet struikelblokke oor sertifisering egter eers uit die weg geruim word. Die nasionale Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) sê China se besluit maak die deur oop vir die internasionale organisasie vir dieregesondheid (OIE) om weer bek-en-klouseervrye status aan Suid-Afrika toe te staan. Die RPO meen die aankondiging deur China kan ’n bydrae lewer om die aansoek by die OIE te versterk. Luidens die aankondiging is die besluit geneem ná ’n risiko-ontleding van Suid-Afrika se huidige bek-en-klouseersituasie. China se verbod geld nog vir die hele Limpopo, Ehlanzeni in Mpumalanga en Umkhanyakude in KwaZulu-Natal. Mnr. Gerhard Schutte, uitvoerende hoof van die RPO,…

TERW YL die mielie-oeskatting vir die sesde agtereenvolgende maand opwaarts aangepas is, het die Nasionale Oesskattingskomitee (NOK) ook bekend gemaak dat daar waarskynlik 33 600 ha meer koring as verlede jaar aangeplant is. Die verwagte kommersiële mielie-oes staan nou op 10,979 miljoen ton, nadat dit met 46 200 ton (0,42%) opwaarts aangepas is. Die geskatte oes is steeds 12% kleiner as die 2018-oes van 12,510 miljoen ton. Die belangrikste mielieproduserende gebiede – die Vrystaat, Mpumalanga en Noordwes – gaan na verwagting 80% van die oes produseer. Die skatting vir witmielies is 5,572 miljoen ton, wat 48 200 ton meer is as in Junie. Geelmielies is 38 000 ton minder en staan nou op 5,407 miljoen ton. Wat die nie-kommersiële sektor betref, word steeds geraam dat 296 000 ha met mielies…

DIE presidensiële adviespaneel oor grondhervorming se verslag wat pas bekend gemaak is, is uit verskeie oorde gekritiseer en as teleurstellend en gebrekkig bestempel. Agri SA is bekommerd oor talle aspekte in die verslag, wat insluit voorstelle oor die wysiging van die Grondwet en grondplafonne. “Indien die voorstelle in die verslag toegepas word soos dit uitgestippel is, sal voedselsekerheid vir elke Suid-Afrikaner in die weegskaal wees,” sê mnr. Omri van Zyl, uitvoerende direkteur van Agri SA. “Belegger- en sakevertroue is reeds laag en die laaste ding wat ons nou nodig het, is nóg druk op die ekonomie en die landbou.” Me. Annelize Crosby, beleidshoof oor grond by Agri SA, sê die alternatiewe verslag van mnre. Dan Kriek en Nick Serfontein bied sinvolle oplossings. Sy is veral ten gunste van ’n landbou-ontwikkelingsagentskap…

Roode sê dis belangrik om die situasie te monitor om seker te maak dat geen nuwe strukture opgerig word nie. “Ingevolge die Wet op die Uitbreiding van Sekerheid van Verblyfreg, oftewel Esta (Wet 62 van 1997), kan die eienaar ’n aansoek om uitsetting bring ingevolge die Wet op die Voorkoming van Onwettige Uitsetting van en Onregmatige Besetting van Grond (Wet 19 van 1998), wat uitsettings in dorpsgebiede reguleer, indien hy kan bewys dat hy nooit toestemming gegee het dat nuwe strukture opgerig word nie. “Ingevolge Esta word daar aanvaar as iemand vir langer as ’n jaar op grond woon, geskied dit met die toestemming van die eienaar. As iemand langer as drie jaar op die grond woon, word dit geag dat hy dit doen met die kennis van die eienaar.”…

■ Identifiseer die besetters se leiers reeds wanneer die besetting begin. ■ Hou ’n videokamera byderhand wat van ’n afstand af kan inzoem. ■ Moenie probeer om groot groepe te konfronteer nie. ■ Wag vir die regte oomblik om onderhandelinge te begin. Dit is ’n tydsame proses. Indien die leierskap enige dokumentasie stawend tot hul besetting saambring, neem dit in ontvangs en oorhandig dit aan jou regsverteenwoordiger. ■ Verwittig die polisie en plaaslike wetstoepassing van die besetting. Moenie self die probleem probeer oplos nie. ■ Verbeter veiligheid by jou huis, verwyder alle plaaswerktuie en trekkers wat rondstaan en verskuif vee na ’n veiliger deel. ■ Aktiveer ook jou noodplan, maar waak daarteen om die besetters te nader met ’n groep ander mense wat gemoedere kan opjaag. ■ Stel dadelik jou…

Akkurater GPS-tegnologie word deesdae in die landbou ingespan vir grondbewerking en doeltreffender watergebruik. Die voorbereiding van ’n land het ook tot ’n wetenskap ontwikkel. Mnr. Divvie Hoffman, besturende direkteur van JD Hoffman Earthmoving, gebruik ’n gekombineerde stelsel, die RTK-GPS-stelsel (intydse kinematika), om onder meer dreineringspype in lande te lê. Dié stelsel, wat uit ’n kombinasie van die Amerikaanse GPS-stelsel en die Russiese Glonass-stelsel bestaan, word saam ingespan om ’n nuwe dimensie aan grondbewerking in Suid-Afrika te gee. Die voorbereiding van ’n land om dit voor planttyd so gelyk moontlik te kry, het nou tot ’n fyn wetenskap ontwikkel. ’n Land wat heeltemal gelyk is, beteken minder erosie, eweredige opbrengste en waterbesparing. Die RTK-GPS-stelsel is ’n tegniek om die akkuraatheid van GPS-seine te verbeter. Die akkuraatheid word verbeter deur regstellings met…

Die Border-kollie se fokus of “oog”, sy intelligensie en sy verbintenis en toewyding aan sy hanteerder kan teruggevoer word na ’n uitsonderlike stamboom. Dit dateer terug na 1873 toe die eerste skaaphondkompetisie in Wallis gehou is. Die hond met die naam Old Hemp, wat in 1894 in Engeland gebore is, is baie belangrik in die Border-kollie-stamboom. Daar word vertel die meeste van die beste werk- en kompetisiehonde wêreldwyd het iewers Old Hemp se bloed in hul bloedlyn. Hy het besondere geestelike en fisieke kenmerke aan sy honderde afstammelinge oorgedra. Hulle het geblyk uitsonderlike werkhonde te wees en is deur mense oor die wêreld heen gekoop. AMERIKA Sover vasgestel kon word, was die eerste Amerikaanse skaaphondkompetisie in 1880 in die deelstaat Philadelphia. Die eerste amptelike Amerikaanse skaaphondkampioenskapsbyeenkoms was in 1928 op…

■ Die toernooi word in twee afdelings gespeel, naamlik ’n beker- en ’n plaatafdeling. Die spanne is op grond van die eerste Saterdag se spel deur die Suid-Afrikaanse Landboukollegeskomitee in dié twee groepe ingedeel. Die volgorde van die wedstryde is deur middel van ’n trekking bepaal, met dien verstande dat Glen as die gasheerkollege die hoofwedstryd speel. ■ Die verloorders in die bekerafdeling het ook teen die wenners van die plaatafdeling van 2018 uitgespeel om te bepaal watter span in die beker- en plaatafdeling sou speel. ■ Die spanne in die twee afdelings het op ’n rondomtaliebasis teen mekaar deelneem. ■ In die bekerafdeling was Elsenburg, Grootfontein, Potchefstroom en Fort Cox. In die plaatafdeling was Cedara, Glen, Tsolo en Taung.…

REGSKENNER BUTCH VAN BLERK TOEGANG DEUR BUURMAN SE VELD NÁ 40 JAAR SKIELIK GEWEIER Ek huur ’n plaas. ’n Deel bestaan uit bergveld en is slegs bereikbaar deur gebruik te maak van ’n tweespoorpad deur die veld van ’n buurplaas. Die betrokke pad word reeds 40 jaar lank gebruik. Die buurplaas het in dié tyd al by verskeie geleenthede van eienaar verwissel. Toegang was nooit ’n probleem nie. Die staat het die buurplaas gekoop en die nuwe huurder of eienaar het, soos sy voorgangers, aanvanklik geen probleem gehad dat die pad gebruik word nie. Die nuwe buurman het egter skielik besluit dat die pad nie meer gebruik kan word nie en die hek gesluit. Die departement van grondsake is gekontak en sien nie kans om met die nuwe buurman te…

Aartappel-en-uiesop met bloukaasroom Hierdie dik sop is koesterend en vullend. Sit dit sonder die bloukaasroom voor as jy nie avontuurlustige eters aan tafel het nie, of as jy dit vir kinders maak. Die room, wat net ’n ligte bloukaasgeur het, komplementeer egter die smaak van die sop perfek en verleen ekstra rykheid en tekstuur aan die ete. Sop ■ 60 g botter ■ 4 groot uie, fyngekap ■ Sout en peper na smaak ■ 4 groot aartappels, geskil en in blokkies gesny ■ 2 liter goeie hoender- of groenteaftreksel ■ 750 ml louwarm melk ■ Neutmuskaat na smaak Bloukaasroom ■ 250 ml room ■ Ongeveer 60 ml fyngekrummelde bloukaas Smelt die botter oor lae hitte in ’n groot kastrol en braai die uie stadig daarin tot sag. Geur met sout…

Mense wat naby die Lesotho-grens woon, moet veral in Julie en Augustus waaksaam wees vir perdediefstal, waarsku Landi. Perde verdwyn dan gereeld, vermoedelik vir die perderenne ter viering van die koning se verjaardag op 17 Julie en die land se onafhanklikheidsvieringe in Augustus. “Ek raai mense aan om hul perde snags op kraal of stal te laat staan, naby die huis waar ’n mens geslotebaan-sekuriteitskameras kan installeer. “Ek het ’n opspoortoestel oorweeg, maar dis nie prakties vir mak perde nie, omdat dit maklik verwyder kan word sodra die perd gevang is. Boere met vee kan egter so ’n toestel aan ’n paar diere in die trop oorweeg, omdat dit moeiliker is om ’n enkele dier in die nag uit te keer. “Bewusmaking op sosiale media het my baie gehelp,” sê…

Ons het al gepraat oor die bediening van vertroosting en hoe moeilik dit is om reg daaraan te laat geskied. Kom ons gesels weer daaroor, hoewel ons weet dat ons in hierdie ondermaanse nooit klarigheid daaroor sal kry nie. Die woord troos kan ook met bemoedig vertaal word. Dit bring ons weer eens by die vasknoopvraag: Waarmee bemoedig jy iemand wat in die diep put van ellende vasgeval het en nie weet hoe om daaruit te kom nie – en jy weet self ook nie? ’n Stortvloed woorde wat jy soos mieliepitte vir werfhoenders uitstrooi, is net om die bedroefde moeg te maak. Troos moet ’n begronding hê, ’n anker, ’n vashouplek, ’n fondament om op te staan en waar dit ontbreek, stort die troos in duie. Laat ons eerlik…

Die nasionale veiling van Beef-master SA op Parys het goeie pryse opgelewer. Die duurste bul van mnr. W.C. Odendaal van Varsfontein Beef-masters, Vrede, is teen R210 000 aan mnr. Martin de Waal van Rivierglen Wildlife, Edenvale, verkoop. Bulle is teen gemiddeld R75 100 verkoop. Die duurste koei (dragtig met verskalf) van Bos Blanco is teen R100 000 aan mnr. Hendrik Meyer van Fonteinriet verkoop. Koeie (3-in-1) is teen gemiddeld R58 930 verkoop. Kandys Beefmasters het die duurste dragtige vers teen R42 500 aan mnr. D. Louw van die Khan Kankha-boerdery, Pretoria, verkoop, terwyl dié diere teen gemiddeld R27 870 verkoop is. Vleissentraal Bethlehem het die veiling aangebied en mnr. Ian Grobbelaar was die afslaer.…

Hoe verander ’n verslag die werklikheid? Dís die vraag nadat pres. Cyril Ramaphosa se adviespaneel oor grondhervorming onlangs sy bevindings met groot fanfare bekend gestel het. Daar is eintlik twee verslae. Dan Kriek, Oos-Vrystaatse beesboer en voorsitter van Agri SA, en nog ’n beesboer, Nick Serfontein van die Sernick-groep, kon hulle as paneellede nie vereenselwig met die voorstelle soos dat boere wat grond besit, bo ’n sekere perk belas moet word nie. Of dat die staat die eienaarskap van aangekoopte grond moet behou en buitelandse grondbesit moet beheer nie. Of dat vergoeding nie langer deur die howe bepaal word nie, maar eerder deur administratiewe prosesse. Die las van ’n nasionale kwessie soos grondhervorming kan tog nie toenemend op boere afgeskuif word nie. Dat die enigste twee bona fide-boere op die…

MNR. RIAN MAREE van Piet Retief, Mpumalanga se Jongboer van die Jaar vir 2019, en sy pa, Hugo, boer met ’n Brahmanstoetery, kommersiële vleisbeeste, mielies, sojabone, koring, aartappels en makadamianeute op die plaas Sulpher Springs. Lees die artikel op bl. 42. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek en my vrou, Jacoline, wat ’n balletskool op Piet Retief het, het twee kinders, Hugo (4) en Isabella (1). HET JY NÁ SKOOL GESTUDEER? Ja, BAgric Landboubestuur aan die Universiteit van die Vrystaat. HET JY ’N STOKPERDJIE? Jag en diepseehengel. WAAR HOU JULLE VAKANSIE? Mosambiek en Sodwana, waar die weer altyd lekker is, en by ander goeie visvangplekke. WATTER RUGBY- EN ANDER SPORTSPANNE ONDERSTEUN JY? Die Blou Bulle en die Springbokke.…

’N VLEISBEESBOER van Was-bank naby Ladysmith in KwaZulu-Natal het nog nie antwoorde nie nadat sowat duisend beeste vroeg verlede maand onder raaiselagtige omstandighede op sy plaas gevrek het. Sy regsverteenwoordiger, mnr. Hans-Jurie Moolman, meen daar is twee moontlikhede. “Dit was gemene spel of ’n vorm van nalatigheid iewers. Dit is waaroor ons sekerheid moet kry.” Moolman sê dit gaan oor meer as die laboratorium se toetsuitslae. “Daar moet gekyk word wat op die plaas gebeur het, of wat elders kon gebeur het. Dis nie net op die plaas dat dinge kon skeefloop nie, dit kon ook op ander plekke gewees het.” Moolman het gevra dat die boer se naam weerhou word weens al die gerugte wat die ronde doen. Die boer self het gerugte dat die beeste vergiftig is as…

DIE oorgang na ’n omgewingsvriendeliker ekonomie moet bestudeer word, veral met ’n konsepwetsontwerp op klimaatsverandering wat tans bespreek word. Só het me. Barbara Creecy, minister van omgewingsake, bosbou en visserye, gesê terwyl sy haar departement se begroting van R7,5 miljard in die parlement ter tafel gelê het. Meer as 2 miljoen Suid-Afrikaners is regstreeks afhanklik van natuurlike hulpbronne en die natuurlike hulpbronomgewing vir hul inkomste – die sowat 900 000 mense wat in die landbou in diens is, sowat 600 000 wat van visserye en ander oseaanbedrywighede afhanklik is, en sowat 400 000 wat van die biodiversiteit-ekonomie afhanklik is. “Hierdie natuurlike bates word bedreig deur klimaatsverandering, die aftakeling van die omgewing en die verlies aan biodiversiteit. Ons weet dat diegene wat in armoede leef en kwesbaar is hier, soos elders…

verminder deur beter benutting en bestuur van veld. Dit kan die produktiwiteit van veeboerdery verhoog. Die projek kan help dat veeboere beter aangepas is by droogte en die gevolge van kli-Betrokke amptenare van die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling en die Landbounavorsingsraad sê hulle hoop die projek gaan die agteruitgang van grond maatsverandering en die impakte van droogte en klimaatsverandering versag word. Dit sal hopelik veeboere se kennis van die toestand van veld en bestuurspraktyke vergroot, en kapasiteit bou by amptenare, boere en gemeenskappe wat daarby betrokke is. ’n Produktiewe en veerkragtige veebedryf kan werkskepping verhoog en veldverbetering, plantbedekking en volhoubare veeproduksie aanhelp.…

Ons kry gereeld die geval dat ’n eggenote (man of vrou) sterf en die langslewende dan weer trou. Boeta boer egter al jare lank en was nog altyd geoormerk om die plaas te erf. Is dit egter ’n uitgemaakte saak? Ons is nie seksisties nie en gebruik dus slegs die voorbeeld van die tweede vrou, maar dit is net so waar en selfs meer relevant vir die tweede man! Die tradisionele testament van landbouers in Suid-Afrika, en daar is baie van hulle, bepaal eenvoudig dat die langslewende erf of “in besit bly”, soos daar vanmelewe gesê is. Die dilemma van hierdie edele manier om jou liefde by wyse van jou testament te betoon, verander soms in ’n monster wat moeilik verslaan kan word. Daar is geen waarborg dat jou eggenoot…

Die vraag na kruie – nuwe kultivars en ou staatmakers – neem steeds toe onder Suid-Afrikaanse verbruikers. Verbruikers se voorkeur vir die sogenoemde “lewende kruie” wat hidroponies verbou word en verkoop word met die wortels steeds ongeskonde aan die plant, het die afgelope aantal jaar aansienlik gegroei. Dit skep talle geleenthede vir kwekers wat veral vir die kleinhandelmark lewer, sê me. Liezel Smit, kruieprodusent van die Allée Bleue-landgoed naby Franschhoek. Dié landgoed, wat bekend is om sy wyn en vrugte, verskaf ook kruie aan onder meer Pick n Pay, Woolworths, Food Lover’s Market en Spar. “Daar is ook ’n groot vraag na mikro-kruie as deel van nismark-verpakte produkte wat deesdae deur verskeie kleinhandelaars verkoop word,” sê Smit. Krulblaar- en platblaar-pietersielie is ook gesog. Een produk waarmee produsente nie kan voorbly…

Mnr. Malusi Booi, die Stad Kaapstad se burgemeesterskomiteelid vir menslike nedersettings, was onder die indruk daar is nie meer onwettige strukture op Avondrust nie. Hy sê hoewel die munisipaliteit grondbesetting van enige aard verwerp, is dit nie sy verantwoordelikheid om plakkers van private grond te verwyder nie. “Die Stad Kaapstad se wetstoepassingsagente is voortdurend besig om grondbesettings op die munisipaliteit se grond te keer. Ons kan private grondeienaars bystaan deur vir hulle raad te gee oor hoe hulle hul grond kan beveilig om ’n grondbesetting te voorkom. Private grondeienaars is egter verantwoordelik om seker te maak dat die nodige veiligheidsmaatreëls, soos private sekerheidsdienste en ’n hofinterdik, geld om die besetting van hul grond te voorkom. “Die moontlikheid van grondbesettings en plaasaanvalle is ’n bron van kommer vir die Stad Kaapstad…

Volgens Roode is nog ’n opsie om ’n strafregtelike klag van betreding te lê teen die mense wat nie op die plaas woon nie. “Sodra ’n struktuur egter opgerig word en dit is duidelik dat die persoon die bedoeling het om op die plaas te woon, moet ’n aansoek om uitsetting gebring word.” Om grondbesetters in só ’n situasie van ’n plaas af te kry, moet ’n aansoek om uitsetting gedoen word. Die geskiedenis van die grondbesetting en enige bewyse ten opsigte daarvan kan ingesluit word by die verklaring wat saam met die aansoek ingedien word. “Indien die eienaar kan bewys dat die besetters nooit toestemming gehad het nie, sal die aansoek om uitsetting ingevolge Wet 19 van 1998 gebring word, wat ‘n bietjie makliker is as ingevolge Esta. As…

Grondmikrobes is baie geskikte en vroeë waarskuwingsindikatore in die naspeuring van grondgesondheid, sê ’n span Deense wetenskaplikes in ’n verslag aan hul land se nasionale navorsingsinstituut vir die omgewing. Luidens dié verslag behoort minstens een minimum datastel ontwikkel te word vir elke parameter wat ’n aanduiding van grondgesondheid gee. As die einddoel byvoorbeeld is om die loging van nitrate of onkruiddoders te keer, moet die betrokke datastel saamgestel word uit indikatore van stikstofhersirkulering en die beskikbaarheid van dié voedingstof vir plantopname.…

Die werking van kalk in grond is ’n kontakreaksie. Dit beteken dat die kalk (Ca++en Mg++-ione) wat aan CO3 = gebind is, regstreeks met die kleideeltjies kontak maak om die slegte protone (H+-ione) te verplaas. Uitruiling vind plaas en die Ca++- en Mg++-ione word in die klei geabsorbeer, terwyl die H+-ione verplaas word om met die CO3 te bind. Dit lei tot die vorming van die swak suur H2CO3 ( koolsuur), wat baie onstabiel is. Die koolsuur breek maklik op en vorm H2O + CO2 (water en koolstofdioksied). Die CO2 gaan dan as gas in die atmosfeer op en die water bly in die grond agter en die suurvlak word gestabiliseer…

WILLIE VAN ZIJL-TROFEE Die twee spanne wat die beste wedstryd gespeel het: Elsenburg & Grootfontein. BOLAND BANK-TROFEE Die span wat die konstruktiefste rugby gespeel het: Elsenburg. JOE VENTER-TROFEE Beste voorspeler: Brendon Botha, Elsenburg. PANNAR-TROFEE Beste agterspeler: Slabber la Grange, Elsenburg. DU PONT-TROFEE Speler met die meeste punte tydens die toernooi: Slabber la Grange, Elsenburg. KOHLER MOTORS-TROFEE Meeste drieë in plaatafdeling: Tsolo. CORTEVA-TROFEE Span wat die meeste drieë in die bekerafdeling gedruk het: Elsenburg. PIET DE JAGER-TROFEE Wenner van die plaatafdeling: Tsolo. GLEN-IPJ DU PLESSIS-TROFEE Wenner van die bekerafdeling: Elsenburg.…

Die Swartlandskou is vanjaar 85 jaar oud. Die skou spog weer met die tentoonstelling van die mooiste perde, beeste en skape. ’n Groot uitstalling van werktuie en masjiene, asook ’n tent met verskeie kleiner uitstallers sal te sien wees. “Ons afdeling met werktuie en masjiene groei jaarliks in getalle en waarde en beloof om nie teleur te stel nie. Die Swartlandskou is bevoorreg om uitstallers van reg oor Suid-Afrika te hê wat ons ondersteun. “Die ingang van die skou sal weer ’n kleurvolle baadjie aantrek met pragtige ysters op die voorgrond. Met ’n vergrote nywerheidstent met masjinerie sal daar iets vir almal wees,” sê mnr. Jacques Bester, voorsitter van die Swartlandskou. 11 SEPTEMBER 2019 Die nasionale Angus-kampioenskap, nasionale SA Vlaamperd-kampioenskap en Wes-Kaapse Hackney-streekskampioenskap word aangebied. Op dié dag word die…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG CARLETONVILLE HAASKRAAL (460), 152 ha, aan Jhomain Farming, van Double Flash Inv. (Edms.) Bpk., R924 000. NIGEL UITKYK (327), 31 ha, aan C.M. Tshabalala, van P.B. en S. Erasmus, R1 000 000. WINTERHOEK (314), 218 ha, aan SK-trust, van A. en M. Pretorius, R3 250 000. PRETORIA INDERMINNE (113), 22 ha, aan C. Siswa, van M.M. en S.L. Vermaak, R1 100 000. KAMEELFONTEIN (297), 21 ha, aan C.S. en P.J. Grobler, van E. en T.J. Henn, R2 350 000. KLOPPERSBOS (128), 21 ha, aan L.T. en N.N. Maluleke, van B.E. Honeyman, R1 900 000. KWAZULU-NATAL HARDING MODDERFONTEIN (211), 159 ha, aan R.N. Fleming, van Zoox-trust, R3 600 000. HELPMEKAAR DE JAGERSDRIFT SOUTH (12935), 146 ha en LUSIENNE…

Telers van South Devons werk tans saam om hul kuddes te vergroot om in die groeiende vraag na dié ras te voorsien. Volgens mnr. John Miller, voorsitter van die South Devon-telersgenootskap, ondervind alle telers ’n toename in die vraag na bulle. Telers kan nie voorbly nie – hetsy dit op kommersiële of stoetveilings is nie en daar word jaarliks rekordpryse aangeteken. Beesvleis- en speenkalfpryse is die belangrikste rede is vir die toename. “Kommersiële boere is gewillig om tot R50 000 vir ’n goeie bul te betaal wanneer hulle R8 000 vir ’n speenkalf kan kry.” Hy sê kommersiële boere keer terug na die verhoogde melkproduksie vanweë ’n moederkruising met South Devonbulle, tesame met ’n toename in speengewig van tot 30%. Daarby betaal voerkrale ’n premieprys vir die kruiskalwers, veral vanweë…

BOEREDAE 20 AUGUSTUS: NWKV-reproduksie-inligtingsdag, Piketberg. Tania Lusse, 028 212 3160; Jannie Fourie, 083 564 1105. 21 AUGUSTUS: Tafel- en-droogdruif-inligtingsdag, Lake Grappa, Kakamas. 021 889 6311/2,e-pos: sasev@sasev.org, web: www.sasev.org 28 AUGUSTUS: Die Noord-Vrystaatse SAVM-klub se boeredag en veiling met die samewerking van die boerevereniging van die Rooi Skool, Kroon-Boma, Kroonstad. Neline Pienaar, 082 440 4492, e-pos: Bennieneline@eleo.co.za 29 AUGUSTUS: Overberg Agri se Roodebloem-boeredag, Roodebloem-proefplaas. Ruan Schutte, 028 214 3826, e-pos: rschutte@overbergagri.co.za 30 AUGUSTUS: Werksessie saam met prof. Johan Willemse, Bloemfontein. Tema: Vooruitsigte vir die graan- en vleismark. 083 381 8011, e-pos: marlene@jomar.co.za 10 SEPTEMBER: Bewaringslandbou-boeredag, Holmdene naby Standerton. Plaaslike en internasionale kenners, geenbewerkingspraktyke in Argentinië, werktuie en tegnieke. Hendrik Jordaan, WhatsApp: +54 11 4307 6412, e-pos: consultancy@laurik.com.ar 11 SEPTEMBER: Swartlandse Kleingraanontwikkelingsgroep (Skog)-inligtingsdag, Overberg. E-pos: GertC@elsenburg.com FEESTE, EKSPO’S 23-25 AUGUSTUS: Potch-ekspo, Trimpark,…