Innholdsfortegnelse for 8-Jul-16 i Landbouweekblad

Die Afrika-Unie plaas sy toekomshoop daarop om na te doen wat die Europese Unie reeds bereik het. Met die Britte se besluit om die EU te verlaat, lyk hierdie bloudruk nou egter swakker as voorheen. Noudat die EU wankel, moet Afrika se leiers hulself afvra: Is dit steeds die pad wat ons wil stap? Is streeksintegrasie steeds die antwoord op Afrika se ontwikkelingsprobleme? Vir individuele lande is die antwoord nie so eenvoudig nie. Groter lande, soos Nigerië of Suid-Afrika, moet van hul soewereiniteit opoffer om die reëling te laat werk; hulle kan dink dis meer winsgewend om sake op hul eie aan te pak. Kleiner lande is weer bang hulle word oorweldig deur goedere en mense van hul groter buurlande. Al dien streeksintegrasie ’n breër doel, is daar baie mense…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Aanpasbaarheid die sleutel tot jongboer se sukses ■ Deurbraak met draakvrug ■ Damara: Meer vleis, minder grappe ■ Boereplan: Opvoubare drukgang deur sweismeester ■ Nuutste planters op Nampo GESIN ■ VLV beveg armoede op die platteland SPESIAAL ■ Trekkers, Wiele JONGBOER Mnr.JohnGriffiths(30),NoordwesseJongboervandieJaar,doen dingeopsýmanier.Insygroente-en-graanboerderyopbesproeiingsgrondbyBritsverbouhydriemieliesoorte, tweewintergewasse, boneén’nverskeidenheidgroente.Hybeplanvooruit,maarhou markbewegingsmet’nvergrootglasdop.…

AGRI SA, SWART SAKELUI VAT HANDE In wat beskryf word as ’n “geskiedkundige ontmoeting tussen twee groot rolspelers in die ekonomie” het Agri SA en die Black Business Council (BBC) onlangs tydens ’n ontmoeting in Johannesburg onderneem om saam sakegeleenthede vir die land se boere te help skep. Dié eerste ontmoeting het ook ander belanghebbendes ingesluit. Dit was gemik op markgeleenthede wat kan voortspruit uit die Amerikaanse wet op groei en geleenthede in Afrika (Agoa), veral vir die ontwikkelende sektor. CHARLES skryf: Dit is verrassende, goeie nuus om te lees dat die BBC met landbouleiers gesprek voer. Dalk sal die twee groepe saam die Regering kan oortuig dat rykdom werk skep. Armes is oral ter wêreld, maar ek dink as hulle kon kies, sou armes liewer wou arm wees in…

DIE onverwagte oorwinning vir Brittanje se Brexit-kamp kan ’n lang skadu werp oor Suid-Afrikaanse landboubedrywe wat afhanklik is van uitvoer, veral die vrugte- en wynbedryf. Dit is egter ook ’n gulde geleentheid vir Suid-Afrikaanse boere om nuwe markte te ontwikkel en beter handelsvoorwaardes te beding. Die Regering het al aangedui hy oorweeg al sy opsies en hy sal oor nuwe handelsooreenkomste met Brittanje onderhandel. “Op kort termyn sal die Brexit weinig invloed op Suid-Afrika se handel met Brittanje hê, maar met verloop van tyd kan die Britte se koopkrag afneem, wat die vraag na ons produkte sal strem,” sê mnr. Ernst Janovsky, hoof van Absa-Agribesigheid se sentrum vir uitnemendheid. “Vir eers sal bestaande kontrakte nagekom word en sanitêre en fitosanitêre vereistes, asook tariefstrukture sal dieselfde bly. Die verswakking van die…

OMNIA | Kunsmis staan sterk ondanks droogte Die Omnia-groep se landbou-afdeling het weens El Niño ’n moeilike boekjaar gehad. Volgens die groep se jaarresultate vir die jaar tot 31 Maart het dié afdeling egter daarin geslaag om sy inkomste met 13% te laat styg, ondanks ’n 4% daling in volume en ’n 22% daling in die aantal hektaar waarop somergewasse geplant is. Die afdeling kon goeie groei in volume in Afrika behaal. Die inkomste van die groep as geheel was stabiel op R16,8 miljard, met die landbou-afdeling se beter prestasie wat deur swakker prestasies in die myn- en chemiese afdelings teengewerk is. Die groep se bedryfswins het met 19% tot R1,189 miljard gedaal en sy bruto wins met 14% tot R3,405 miljard weens laer volumes in al drie sy afdelings.…

DIE georganiseerde landbou in Limpopo word deur ’n onseker toekoms in die gesig gestaar ná die skielike afsterwe van me. Joy Matshoge, die provinsie se LUR vir landbou en grondsake. Matshoge is verlede Saterdagaand in ’n motorongeluk op die N1-snelweg naby Mokopane oorlede toe haar voertuig se band gebars het. Sy was alleen in haar motor. Landbou-organisasies, vakbonde wat by die landbou betrokke is en politici het die afgelope week haar visie en toewyding tot die provinsie se landbou en grondhervormingsproses besing. “Sy was ’n hoë-profiel, hardwerkende ANC-kader, maar wanneer sy met boere gepraat het, was sy apolities,” sê mnr. Drickus Botha, streeksbestuurder van die TLU SA-Noord. Mnr. Vincent Tiva, woordvoerder vir die vakbond vir voedsel, drank, wyn, alkohol en verwante bedrywe (NUFBWSAW) beskryf haar as iemand wat ’n hart…

NÁ ’n feitlik reënlose Mei is boere dankbaar oor die goeie reën wat oor groot dele van die Kaapse winterreëngebied geval het. Hulle bly bekommerd oor voertekorte, graan wat ongelyk opkom en die moontlikheid dat die reën voor September kan ophou. “Die krisis is afgeweer, maar die risiko is bloot uitgestel,” sê mnr. Peter Steyn van die plaas Silwermyn by Malmesbury. Hy sê die 80 mm reën wat hulle in Junie gekry het, was baie welkom, maar die laat reën maak dat alles laat is. “Tot dusver sal ons ’n oes maak, maar die risiko bly taamlik hoog, veral as die blomtyd twee weke aanskuif en die reën teen daardie tyd opgehou het.” Mnr. Pierre Heydenrych van die Uitkyk-boerdery by Paternoster sê die reën wat hy in Junie gekry het,…

KORTOM ■ Die grootskaalse invoer van landbouprodukte teen pryse wat laer is as in die lande van oorsprong, plaas die plaaslike landboubedryf onder groot druk. ■ Die volume ingevoerde hoendervleis is bykans 45% van die plaaslike produksie. ■ Die manier waarop supermarkte besigheid doen, sal grondig ondersoek moet word. Die uitwerking van die droogte, wat onder meer lei tot abnormaal hoë voergraanpryse met rekordhoeveelhede graan wat ingevoer moet word, saam met die rekordlae vlakke van die rand teenoor ander geldeenhede, is besig om intensiewe veebedrywe se knie te laat knak. Die probleem word vererger deur die Regering wat nie ag slaan op die waarskuwings oor die uitwerking van die invoer van groot volumes goedkoop produkte nie. ’n Mens kan saamleef met mededinging op ’n gesonde, regverdige grondslag, maar dit is…

In wat as ’n deurbraak in veeboere se duur stryd teen roofdiere beskou word, het die Departement van Omgewingsake R1 miljoen beskikbaar gestel vir ’n wetenskaplike bestek-opname. Die opname, wat uiteindelik sowat R2 miljoen sal kos, sal aangepak word onder leiding van prof. Graham Kerley van die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit se sentrum vir bewaring en ekologie in Afrika. Die bevindinge van die opname behoort binne twee jaar bekend wees. Dr. Gerhard Verdoorn, onafhanklike raadgewer van die roofdierbestuursforum (PMF), het die stap verwelkom. Hy sê die opname sal wetenskaplike antwoorde gee oor wat werklik met die bevolking van roofdiere aan die gebeur is, en wat die ware impak daarvan op die veebedryf is. “Tot nou toe was 90% van die uitsprake oor die kwessie emosioneel. Hopelik sal ons oor twee…

Mnr. Sikhosiphi (Bazooka) Rhadebe (52) is op 22 Maart vanjaar op raaiselagtige wyse in sy huis in Lurholweni aan die Oos-Kaapse Wildekus vermoor. Hy was die voorsitter van die Amadiba-krisiskomitee wat tien jaar lank die oprigting van ’n titaanmyn deur die Australiese mynmaatskappy Mineral Commodities Limited (MRC) en sy plaaslike filiaal, TEM, beveg het. Die krisiskomitee is bekommerd oor die vernietiging van die kus-ekostelsel en die uitwerking daarvan op ekotoerisme en landbou. Die komitee sit nie langs dieselfde vuur as mnr. Lunga Baleni, hoofman van die Amadibastamowerheid, wat die myn steun en ’n direkteur van die myn se bemagtigingsmaatskappy is nie. Die komitee het pogings van die mynmaatskappy probeer keer om toegang te kry tot die titaanryke kusduine by Xolobeni, tussen Port Edward en Mkambati. Die Departement van Minerale Bronne…

Die afgelope tyd het verskeie artikels beklemtoon die moderne mens gaan lank leef en is die impak wat dit op ons aftreebeplanning het, in die kollig geplaas. Almal van ons gaan wel nie die voorreg hê om ’n lang lewe te lei nie. Ons dink egter selde daaraan, veral as dit by ons ondernemings kom. Ons eie afsterwe of die afsterwe van ’n vennoot kan ’n groot invloed op ons onderneming hê. Baie ondernemings is nou verbonde aan die persoon van die eienaar. As so ’n persoon sterf, is daar ’n groot kans dat die onderneming nie met dieselfde sukses sal kan voortgaan sonder die spesialis-kennis of verhoudings wat die eienaar in die bedryf het nie. Die afsterwe van so ’n sleutelpersoon kan meebring dat die maatskappy se totale waarde…

Donker olyfolie-sjokoladekoek Die bitterheid van donker sjokolade en kakao pas perfek by die bitterige geure van goeie olyfolie. Ek gebruik gouestroop pleks van witsuiker in die beslag om die diep, donker geure verder aan te vul. As jy nie gouestroop het nie, vervang dit met dieselfde hoeveelheid klam donkerbruinsuiker. Beslag ■ 3 ekstragroot eiers, teen kamertemperatuur ■ 250 ml gouestroop ■ 5 ml vanieljegeursel ■ 160 ml olyfolie ■ 80 ml melk ■ 250 ml bruismeel ■ 125 ml goeie kakao ■ knippie sout Versiersel ■ 2 plakke (160 g) donker of melksjokolade, grof gekap ■ 125 ml ingedampte melk ■ 20 ml olyfolie ■ 20 ml gouestroop Voorverhit die oond tot 180 °C en smeer ’n 22 cm-koekpan met olyfolie. Klits die eiers goed tot lig en donsig. Voeg…

Die wildbedryf in die Oos-Kaap beleef ’n besonderse groeitydperk en gaan van krag tot krag, sê mnr. Gerhard Heyneke, voorsitter van die Oos-Kaapse tak van Wildbedryf Suid-Afrika (WRSA). Heyneke sê die bestuur van die WRSA in die provinsie is besig om bedryfskamers in die verskillende streke te stig. “Die doel is om wildboere in staat te stel om studiegroepe, inligtingsvergaderings en opleidingskursusse by te woon sonder dat hulle onnodig lang afstande moet reis en van hul boerderye weg moet wees.” Bedryfskamers is reeds op Grahamstad en Graaff-Reinet gestig, terwyl die beplanning is om voor die einde van die jaar ook sulke kamers by Keiweg naby Oos-Londen, Queenstown en Port Elizabeth/Baviaans op die been te bring. OMSET Die omset van die wildveilings wat sedert Januarie tot middel Mei in die provinsie…

LIGGING Dordrecht SKOU BEOORDELAARS HET HUL HANDE VOL Veldskape is vroegoggend na die krale aangery vir die beoordelingsproses. Die telers wat die meeste punte verwerf het, is mnre. Pat en Sarel Vorster (Merino’s) van Morriston Merino’s, Barkly-Oos, me. Charlotte van Heerden (kudde-Merino’s) van Lady Grey en mnr. Piet Strydom, (SA Vleismerino’s) van Dordrecht. MERINOKUDDE: ■ Groep van drie ooilammers en kampioenkudderam – Kotie van Straaten van Dordrecht. ■ Kampioenkudde-ooi – Charlotte van Heerden. MERINOSTOETERY: ■ Kampioen-ramlam – De Villiers Merino’s van Jamestown. ■ Kampioen-ooilam – Van Straaten. ■ Kampioen-ram (sterk kortwol), kampioen-ram (mediumfyn langwol), ram met die beste vag, ram met die beste bouvorm en die grootkampioenram – Sterkfontein Merino’s, Jamestown. ■ Kampioen-ooi (lang wol, mediumfyn), ooi met die beste vag, ooi met die beste bouvorm, en die grootkampioen-ooi –…

TERUGSLAE KRY MANGOBEDRYF NIE ONDER DROOGTE en hael het ‘n groot tol van die mangobedryf geëis. Dit was ‘n besonder moeilike seisoen, sê mnr. Jaco Fivaz, voorsitter van die SA Mangokwekersvereniging. ‘n Geskatte 17 000 ton mango’s is deur hael in die Hoedspruit-omgewing vernietig en damvlakke is in die belangrikste produksiegebiede steeds aansienlik laer as wat dit verlede jaar dié tyd was. Alles is darem nie net slegte nuus nie, sê hy. Boere het in Januarie verlede jaar R7,19/kg vir hul mango’s verdien. Vanjaar het hulle in Januarie R10,49/kg verdien. Vir uitvoermango’s het boere in Januarie verlede jaar R14,76/kg ontvang en vanjaar R17,62/kg. Fivaz sê dit is nie net prysvlakke wat die verbouing van mango’s steeds die moeite werd maak nie. Hy meen namate die wêreldbevolking groei, gaan die vraag…

DIE gebruik van blaarvoeding op boord- én akkerbougewasse het die afgelope paar jaar toegeneem, sê mnr. Attie Haasbroek, landboukundige by Omnia in die Swartland. Boere het boonop ’n groot verskeidenheid waaruit hulle kan kies. Kaapse graanboere dien veral die spoorelemente boor en molibdeen deur blaarvoeding op kanola toe, terwyl die toediening van kunsmis deur die blare ook algemeen by koring en gars is. Hoewel daar ’n neiging is om makroelemente deur blaarvoeding toe te dien, meen Haasbroek die doeltreffendste gebruik van blaarvoeding is om die stres uit gewasse te haal deur werklike tekorte, wat nie deur grondtoediening reggestel kan word nie, aan te vul. “As jy regtig probleme het met plante wat stilstaan in koue, nat toestande of grond met ’n hoë suurheidvlakke (pH) het, is blaarvoeding dalk ’n beter…

Vroulike Simbras het puik pryse op die uitverkopingveiling van mnr. Hennie de Lange se Excelsus-landgoed, Oranjeville, behaal. Die duurste dier op die veiling was ’n Simbrabul wat teen R110 000 verkoop is aan mnr. Eddie Stone van die maatskappy Hunky Dory. Stone het ook die duurste koei met kalf (R95 000), die duurste dragtige vers (R40 000) en die duurste nie-dragtige vers (R36 000) gekoop. Bulle het gemiddeld R86 666 stuk behaal, koeie met kalwers gemiddeld R23 686 stuk, Simbrakoeie gemiddeld R24 250 stuk en Simbrakoeie (3-in-1) teen gemiddeld R20 441. BKB Louwid Vereeniging het die veiling aangebied en die afslaer was mnr. Jan Mostert.…

DIEgemiddeldeveilingsprysvan gemsbokkeisvanjaar20%hoër aswatditverledejaarwas,sê mnr.LoodBester,direkteurvan dieveilingsmaatskappyWildswinkel. Boonopverdiengemsbokkewataangepasisvirdie Bosveld’npremievantot40% bohulneefsuitdieNoord-Kaap, dieKalahariendieKaroowaardié wildsoortnatuurlikvoorkom. Besterskryfditdaaraantoe datboereindieBosveldbesefhet hullekangoeieprysevirgemsbokkeindiealgemeen, maargoue gemsbokkeinbesonder,verdien ashullediediereteendieBosveld sebosluisekanbeskerm–soos wathullemetswartwitpenseen buffelsdoen. Omdatgemsbokkeeerstussen26en28maandegeslagsryp word,isdieteelprosesvirkleurvariantebaielank. Boeredoen moeiteomvanmeetafaankoeie metlanghoringsbyhulgoueen rooigemsbokbulleteplaas.“Ons siendus’nneigingomhierdielangertermynwildbeleggingvandie beginafmeternsoorgoeieteelmateriaaltebenader,” sêBester. Opdieonlangseveilingvan PilanesbergGameBreedershet gouegemsbokke(metgespletegene) gemiddeldR280000 stukbehaal.Bestermeendat gemsbokkoeiemethoringslangeras40duimmaklikmeeras R500000opvanjaarseKalahari-veilinggaanhaal.…

‘As jul prys die volgende 30 jaar sywaarts beweeg, hoe gaan julle dit oorleef? Dit gaan oor ’n verhoging in jul produktiwiteit, nie oor prys nie. Julle het geen beheer oor prys nie.’ MNR. ERNST JANOVSKY, hoof van Absa-Agribesigheid se sentrum vir uitnemendheid. Bl. 19 ‘Dit kan dalk nodig wees om ’n spesiale uitvoermissie na die VK te stuur om die posisie van ons produkte te bepaal. MNR. TIM HARRIS, uitvoerende hoof van Wesgro, oor die nadraai van Brexit. Bl. 14 ‘Sy het haar deurgaans beywer om plaaswerkers se lot te verbeter.’ MNR. VINCENT TIVA, van die vakbond vir voedsel, drank, wyn, alkohol en verwante bedrywe (NUFBWSAW), oor me. Joy Matshoge, Limpopo se LUR vir landbou, wat in ’n motorongeluk oorlede is. Bl. 21 ‘Alle boere is tog eintlik ontwikkelend,…

DIE Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging (SAPV) se eerste swart voorsitter sê as dié organisasie nie verander nie, het hy nie ’n toekoms nie. Mnr. Agmat Brinkhuis, ’n eieren-hoenderboer van Philippi in die Wes-Kaap, sê hy is ’n voorstander daarvan om nie ’n onderskeid tussen ontwikkelende en kommersiële boere te tref nie. “Alle boere is tog eintlik ontwikkelende boere, want selfs kommersiële boere moet voortdurend ontwikkel.” Die SAPV het tot verlede jaar ’n afsonderlike organisasie vir ontwikkelende boere gehad, maar het nou net ’n braaihoender-en ’n eierorganisasie, waaraan alle boere behoort. Brinkhuis sê van die belangrike kwessies wat hy graag in sy voorsittersjaar sal wil takel, is om die SAPV se kommunikasie met sy lede te verbeter en die publiek beter in te lig oor invoer en die toevoeging van pekelwater. Hy sê…

DIE Mededingingstribunaal het die samesmelting van Anheuser-Busch InBev en SABMiller goedgekeur, onderhewig aan voorwaardes wat onder meer Suid-Afrikaanse garsprodusente moet beskerm. Die samesmelting tussen Anheuser-Busch InBev en SABMiller skep ’n megamaatskappy wat elke derde bier wat in die wêreld gedrink word, sal verkoop. Graan SA het gevrees die transaksie kan ’n gevoelige slag vir Suid-Afrika se opkomende garsbedryf wees. Talle opkomende boere is geheel en al van dié gewas afhanklik. Die tribunaal het sy besluit kort voor druktyd op 30 Junie bekend gemaak. Die voorwaardes vir die goedkeuring is aangepas ná voorleggings tydens ’n verhoor die vorige week. Mnr. Jannie de Villiers, uitvoerende hoof van Graan SA, het by dié verhoor gesê boere is veral bekommerd dat die nuwe maatskappy eerder goedkoper gars uit die buiteland gaan invoer pleks van…

DIE braaihoenderbedryf is baie belangrik vir Suid-Afrika en die volhoubaarheid daarvan op lang termyn móét voorrang geniet. Dit is die grootste landbou-subsektor en het verlede jaar 16,5% van landbou se produksiewaarde verteenwoordig, sê me. Tracy Davids, koördineerder van bedryfsontleding by van die Buro vir Voedsel- en Landboubeleid (BFAP). “Dit is ’n gesogte en bekostigbare bron van proteïen. Altesame 65% van die vleis wat in Suid-Afrika verbruik word, is hoendervleis,” het sy op die jaarlikse AVI Africa-pluimveekonferensie in Kempton Park gesê. Die bedryf is egter onder groot druk. Van 2010 tot 2015 het voerkoste met 75% gestyg, maar produsentepryse met slegs 56%. In dieselfde tydperk het invoer van 240 000 ton per jaar tot 457 000 ton per jaar gestyg. Davids sê invoer trek groter voordeel uit die groei in die…

1 NIGERIË | Naira in vryval Die Nigeriese geldeenheid, die naira, het sedert verlede Maandag ongeveer 40% van sy waarde verloor nadat mnr. Godwin Emefiele, die goewerneur van die sentrale bank van Nigerië (CBN), ’n markgedrewe wisselkoers ingestel het. Emefiele het vir langer as ’n jaar geweier om die waarde van dié plaaslike eenheid te devalueer en dit is sedert Maart verlede jaar vasgemaak teen net onder 200 naira teenoor die Amerikaanse dollar. Dié waarde het drasties gedaal nadat die CBN in Januarie besluit het om die verkoop van dollars aan buitelandse operateurs stop te sit. Verskeie ekonome, waaronder die graderingsagentskap Moody’s, het die besluit verwelkom. Nigeriërs moet egter nou 40% meer vir invoer opdok, wat moontlik ook inflasie sal opstoot. – How we made it in Africa.com 2 SUB-SAHARA…

DIE Departement van Water en Sanitasie (DWS) sê voorbereidende werk om die wal van die Clanwilliamdam te verhoog is byna afgehandel en die bouwerk aan die wal self sal tussen September vanjaar en Januarie 2017 begin. Mnr. Sputnik Ratau, DWS-woordvoerder, sê die departement se eie bouspanne het die voorbereiding gedoen, maar ’n buite-kontrakteur word aangestel om die bouwerk te doen. ’n Suiweringsaanleg en werkswinkels is reeds voltooi, toegangspaaie geteer en 66 eiendomme, wat deur die verhoogde damvlak geraak word, is onteien. Die mikpunt is om die wal met 13 meter te verhoog en die dam se bakmaat met 70 miljoen kubieke meter te vergroot. Die projek sal na raming sowat R2,2 miljard kos.…

Dele van die Wes-Kaap het nog nie veel reën gekry nie, en veevoer-uitgawes begin kommerwekkend hoog raak. Mnr. Joos Badenhorst van die plaas Langvlei in die Napky, wat met graan, skape en melkbeeste boer, sê hulle het in Mei skaars 3 mm reën gehad en 16 mm halfpad deur Junie. Ten spyte van die min en laat reën en warm weer aan die begin van Junie hou sy graan verbasend goed. Die plaasverboude gars en hawer wat hy gewoonlik vir sy skape terughou, help vanjaar baie, veral omdat daar nie voor einde September weiding sal wees nie. Dit begin nou baie moeilik word om genoeg bekostigbare voer vir sy beeste te kry. Verlede jaar kon hy mielies vir R2 200/ton koop, maar nou kos dit R3 600/ton. Hy begin nou…

BOKHAAR | Opbrengs troef droogte Die bokhaaropbrengs was die afgelope seisoen 1,2% hoër as verlede jaar, ondanks wisselvallige klimaatstoestande. Mnr. Cobus de Klerk het in sy voorsittersrede op die jaarkongres van die Suid-Afrikaanse Sybokhaarkwekersvereniging op Graaff-Reinet verlede week gesê die Suid-Afrikaanse bedryf het die afgelope seisoen 2,48 miljoen kilogram sybokhaar gelewer. Saam met Lesotho se opbrengs van 734 000 kg dra dié twee lande nou saam 67% tot die wêreldproduksie van die vesel by. Die feit dat 1,97 miljoen kilogram van dié aanbod eers op die derde en vierde veiling van die winterseisoen onder die hamer kom, skep kontantvloeiprobleme vir kopers. Die groot aanbod kan markpryse nadelig raak. De Klerk het boere gevra om bedag te wees op watter dipmiddels hulle gebruik. BEMARKING | ‘Verkoop die ervaring’ Wildboere moet verbruikers…

’n Wes-Kaapse veekundige het die wêreld se heel eerste protokol vir die suksesvolle kunsmatige inseminasie (KI) van volstruise ontwikkel. Dr. Marna Smith, ook ’n Appaloosa-perdeteler van Botrivier in die Overberg, het vir haar doktorale studie aan die Universiteit Stellenbosch die metodes ontwikkel waarmee volstruissemen vir ’n paar uur verkoel of op lang termyn gevries kan word totdat dit vir KI van wyfies nodig is. Met behulp hiervan sal volstruisboere nou mettertyd opgebergde semen van elite-voëls by ander telers kan koop om hul wyfies mee te bevrug. Die langtermynbewaring van volstruissemen maak dit ook moontlik om wyfies in hul belangrikste reproduksiemaande kunsmatig te bevrug met bevrore saad wat getap is as semenproduksie weer op sy beste is. In die natuur stem dié tye nie altyd ooreen nie. Beter bewaringmetodes sal dit…

Deur ’n plaas of net sekere kampe met sifdraad toe te span of dit te elektrifiseer, is die beste antwoord om probleemdierskade te beperk, sê mnr. Niël Viljoen, ’n roofdierkenner. Hy het tot dié slotsom gekom in die nege jaar wat hy by die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV) betrokke is en op 30 plase oor 156 000 ha heen navorsing gedoen het. Met die gebruik van sifdraad of die elektrifisering van kampe kan skade tot die minimum beperk word, het Viljoen op die NWKV se provinsiale kongres in Port Elizabeth gesê. Op die vraag of dit dan nie net maar die buurman se probleem gaan word nie, het hy aan Landbouweekblad gesê dit mag so wees. “Maar as jou buurman nie wil saamwerk nie, moet hy maar die gevolge dra.” Sy…

LANDBOU.COM REGSAKE BUTCH VAN BLERK ONDERTEKENING SLOER Ons besit as familie ’n plaas, wat ons verhuur. Die vorige huurkontrak het onlangs verstryk, met die persoon wat steeds ons grond “huur”. Die huurder het aangedui hy sal die huurkontrak opstel sodat ons as verhuurders dit saam met hom kan onderteken. Ons het op voorgestelde bedrae per hektaar ooreengekom, maar tot vandag toe is die huurkontrak nog nie geonderteken nie. Die huurder sloer daarmee. Die huurder het wel op die plaas begin saai en melk. Ons kry maandeliks die bedrag soos vervat in die huurkontrak, wat nog nie geteken is. Wat is ons regte as verhuurder in hierdie stadium? Dit het aan die lig gekom dat die bedrag wat ons per hektaar betaal word, onder die markverwante pryse is. Volgens my moet…

Iemand vra my onlangs of springbokke skielik R100 000 stuk kos. Die kort antwoord is nee, maar ek meen goeie springbokke van uitsonderlike teelmateriaal is wel van R80 000 tot R100 000 werd. Dit het ons op die afgelope maand se veilings in die Noord-Kaap en die Vrystaat gesien. Mense vra my dikwels wat aangaan in die wildbedryf. Waar staan die wildbedryf? Wat verkoop deesdae goed? Wat moet ek koop? My raad is eenvoudig: Jy kan werklik enige soort koop, ook gewone vlaktewildsoorte, solank dit van goeie teelmateriaal kom. ’n Gewone gemsbokbul het onlangs vir R1,3 miljoen verkoop. Dit is verblydend dat daar so ’n oplewing in die mark vir goeie vlaktewild is. Dit bring nuwe toetreders na die wildbedryf en skep geleenthede vir boere om met nuwe oë na…

Hoewel wolproduksie in die Oos-Kaap hierdie seisoen marginaal met 2% tot 15,8 miljoen kg gedaal het, lewer dit steeds die grootste bydrae tot Suid-Afrika se produksie van 49,5 miljoen kg. Barkly-Oos met 877 937 kg is die voorste distrik, gevolg deur Somerset-Oos met 794 486 kg en Cradock met 755 889 kg. Mnr. Louis de Beer, hoofbestuurder van Cape Wools, sê die daling in produksie is onder meer te wyte aan die nadraai van El Niño en die ligter en fyner skeersels wat die droogte meegebring het. De Beer verwag die puik internasionale vraag na wol sal in die komende seisoen voortduur, maar die hoeveelheid geld wat boere in hul sak sal steek, sal grootliks bepaal word deur die rigting waarin die rand beweeg. “Hoewel Suid-Afrika minder as 3% van…

Little Barnet se melkery, pas bekroon met ’n gesogte eerbewys vir bewaringsboerdery, loop op geoliede wiele. Die spilpunt van die melkery is ’n geesdriftige mentor en ’n jong, swart bestuurder en mede-aandeelhouer. Hulle floreer op uitdagings. Toe ons vroegoggend op Little Barnet aan die buitewyke van Alexandria in die Oos-Kaap stilhou, maak mnr. Tshilidze (Chilli) Matshidzula (28) verskoning dat hy Landbouweekblad nie dadelik te woord kan staan nie. Hy moet net eers gou die dag se take met die werkers bespreek. Later, wanneer ons in sy kantoor koffie drink, ontvou ’n merkwaardige verhaal. Hy vertel die storie van hoe hy as boorling van Thohoyandou in Limpopo en gegradueerde van die Tshwane-universiteit van Tegnologie (TUT) in Pretoria later in die Oos-Kaap beland het en nou aan die stuur van ’n groot…

LIGGING 1. Bloemfontein 2. Kimberley…

Internasionaal: Die prys van mielies het gedaal met 5%, of $8,50/t (R125,14/t), tot $160,25/t (R2 359/t). Op ‘n jaargrondslag is dit 11,6%, of $16,67/t (R245,42/t), hoër. Verwagte pryse: September – $155,58/t (R2 290/t), Desember – $157,32/t (R2 316/t), Maart 2017 – $160,07/t (R2 357/t). Plaaslik: Die Safex-prys vir wit mielies het met R242/t gedaal en dié van geel mielies met R292/t. Op ‘n jaargrondslag is dit 59,2%, of R1 737/t, hoër vir wit mielies, terwyl geel mielies 41,2%, of R1 025/t, duurder is. Verwagte witmieliepryse: September – R4 725/t, Desember – R4 765/t, Maart 2017 – R4 450/t, Mei 2017 – R3 466/t. Verwagte geelmieliepryse: September – R3 570/t, Desember – R3 630/t, Maart 2017 – R3 480/t, Mei 2017 – R3 193/t. Internasionaal: Die gemiddelde prys van koring het…

DIEvolgendeontledingvan grondverkopeinSuid-Afrika handeloordiegrondtransaksiesvirstukkegrondgroter as20hainMpumalangaen LimpopovirApril2015tot Maart2016. InMpumalangawasdaar 418transaksiesinsesdistrikte. Altesame139310ha isteenR2,420miljard verhandel.Daarvanwas95 (23%)ooreenkomstedeur mensewatniewitisnie,wat 20,3%vandietotalewaarde behels.Altesaam13transaksieswasregeringsaankopeen 75wasprivateaankopeteen R338miljoen.Meeras25% vandietransaksieswasvir stukkegrondkleineras50ha ensowat30%virstukke grondgroteras300ha. InLimpopois557transaksiesin15distriktegesluit, waarvolgens192569ha teenR2,6miljardverkoopis. Daarvanwas18%transaksiesdeurmensewatniewitis nie,wat37373habehelshet, teen’nkostevanR444miljoen. Twaalftransaksieswas virdiekoopvanlandbougrond deurdieRegeringen88was privateaankope.Oorwegend gunstigeprysneigingswordin diéprovinsiewaargeneem. Statistieke vir ál die provinsies is op Landbou.com beskikbaar, asook meer besonderhede, soos wie die transakies aangegaan het. Klik op Plaasverkope.…

Die aanbod van vet diere is skaars en pryse het effens gestyg. Kroonstad se pryse is ook beskikbaar op www.vleisprys.co.za. Gouda en Kimberley se pryse word deur onderskeidelik BKB en GWK verskaf. FRANKFORT / MERINO / R20 000 Die aanbod van 50 ramme is uitverkoop op die 30ste produksieveiling van die Merino-stoetery Hartebeesfontein van mnr. Tink Strydom, Barkly-Oos, wat op Frankfort gehou is. Die duurste ram op die veiling is teen R20 000 verkoop. Agter, van links, is mnre. Danie de Wet van BKB, Jan Mostert, afslaer, Tom Hugo en Altus van Heerden, kopers, van Frankfort. Voor, van links, is mnre. Tink Strydom en Henri Naudé van BKB. Altesame 50 ramme het gemiddeld R9 370 stuk behaal. BKB Louwid Frankfort het die veiling aangebied. STANDERTON / MERINO / R10 750…

BOEREDAE 27 JULIE: Dr.JasperCoetzee: Nuwebeginselsinpresisie-skaapboerdery. Noord-VrystaatSAVM, RooiSkool,Kroonstad.NelinePienaar, sel0824404492. E-pos: Bennieneline@eleo.co.za.Ofsel 0832792375,082 440 4492. 29-30 JULIE: AgriWorks-landbou-ekspo, Trimpark, Potchefstroom. CADEK-media, tel. 021 854 4700. Web: www.agriworks.co.za. E-pos: info@cadek.co.za. GELDINSAMELING 26 JULIE: Veiling van uitsoekwyn by Beyerskloof, Stellenbosch, ten bate van die Elsenburg- finalejaarwynboustudente se oorsese toer. Lorraine Geldenhuys. E-pos: lorraing@elsenburg.com. KONGRESSE 7 SEPTEMBER: TLUSA,algemene jaarkongres.Tema:Kommersiëlelandbou– diesleuteltotstabiliteit, WNNR-konferensiesentrum,Pretoria. LynneKaiser,tel.0128048031. E-pos:media@tlu.co.za. KURSUSSE 4-6 JULIE: KI, skape en bokke, Krugersdorp. Di Rothman, sel 082 772 1208; Andy, sel 082 770 0480; Lilly, sel 078 546 7985. Web: www.rltsafrica.com. 4-8 JULIE: Byeboerdery-winterskool, NGK Bergsig, Durbanville. Robert Post, tel. 021 971 1022. E-pos: crpost@telkomsa.net. 11 JULIE: Hittewaarneming,kunsmatigeinseminasieendragtigheidsondersoeke, Bloemfontein. PeterMilton,sel0836308868. 12 JULIE: Koei/kalf,Bloemfontein. PeterMilton,sel0836308868. 13 JULIE: Speenkalf: Wag vir regte prys, Bloemfontein. Peter Milton, sel 083 630 8868. 14-19 JULIE: Kommersiëlefynproewer-sampioenverbouing, Kaapstad.Dr.AdriaanSmit, sel0827498553. 15 JULIE: Lees en…

JULIE PARYS 6, Beefmaster, Afridomeskouterrein. Caroll-Ann Mienie, sel 079 477 4416. Web: www.afridome.co.za. 15-17, Boran. Caroll-Ann Mienie, sel 079 477 4416, Afridome-skouterrein, web: www.afridome.co.za. LUTZVILLE 28-30, Skaapkampioenskap; Benede-Olifantsrivierperdekampioenskap. Perde, 083 398 0899. Stalletjies, 083 620 2294. E-pos: jeanetteafox@gmail.com. AUGUSTUS PRETORIA 5–9, (Streek, Gauteng: SA Boerperd). Petro Grové, sel 082 551 3221. BREDASDORP 20-21, Megapark-binnenshuise plesier, Ryperdskou. Mariska Marais, sel 072 535 8158. E-pos: megaeques traincentre@gmail.com. PRETORIA 24-28, Jakarandaskou, Pretoria. Beeste: Pinzgauer, PinZ2yl, Dexter, Simmentaler, Brahman, Afrikaner, Limousin, Braunvieh; perde: Arabier, Walliese Ponie, Miniatuurperd, Nooitgedachter, Fries, Appaloosa; pluimvee, sierduif; konyn, haas; Boerboel. Hester Ingamells, sel 082 691 3019, tel. 012 327 0371. SEPTEMBER MIDDELBURG 2-4, Hartland-landbouskou, Pienaardam, Middelburg. Karkaskompetisie, bulveiling, beesskou, perdespring en meer. Catrien, sel 079 882 5207. E-pos: accom3 @pienaardamresort.co.za. PARYS 17-26, Alfa-week (beeste) Brahman, Afridome-skouterrein, Parys. Caroll-Ann Mienie,…

14,7% Eiendomsbelasting dra gemiddeld 14,7% by tot munisipale inkomste. Die grootste deel van munisipale inkomste vir die munisipale boekjaar tot 30 Junie 2015 het bestaan uit subsidies (31%), elektrisiteitsverkope (28%) en boetes, permitte en lisensies (11,2%). Waterverkope het 8,5% van munisipale inkomste uitgemaak en vullisverwydering 2,8%. – StatsSA 28 Volgens die Verenigde Nasies se Voedsel- en Landbou-organisasie (FAO) het 28 Afrikalande voedselhulp van buite nodig (uit altesaam 37 lande wêreldwyd). Die organisasie skryf dié tekorte toe aan konflik en die droogte-gevolge van El Niño. Omstandighede vir graanboerdery is wêreldwyd besig om te verbeter, maar die aanbod sal waarskynlik steeds minder as die beraamde vraag wees. – FAO R600 000 Kommersiële boere in die gebied van Dwarsrivier in die Wes-Kaap bestee na raming jaarliks R600 000, sowat R1 887 per hektaar,…

’n Springboksege is belangrik. Vir gewone mense is dit bitter nodige afleiding van hul daaglikse stryd om kop bo water te hou. Enige Springbok-sukses word húl sukses, en wanneer dit nog op ’n skouspelagtige manier gebeur, soos toe Elton Jantjies daardie dwarsskop net reg geplaas het vir JP Pietersen om die bal uit die lug te pik en ’n drie te gaan druk, dan is die lewe sommer weer ’n lied en die brandewyn soet. Dit is ’n les wat die antieke Romeinse politici goed verstaan het toe hulle die gepeupel gelukkig gehou het met goedkoop brood en gereelde bloeddorstige vertonings deur gladiators. Dit het min tyd oorgelos om aandag te gee aan die politieke intriges van die elite. Dit was ook hierdie gevoel onder die gewone mense vir wie…

MNR. DJ VAN DER LINDE, die Vrystaatse finalis in die Jongboer van die Jaar-kompetisie, het geen blinknuwe trekkers en werktuie op sy plaas St. Helena naby Bothaville nie. Hy maak staat op harde werk en noukeurige beplanning in sy mielie-en-beesboerdery. Lees meer op bl. 32. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. Ek is al agt jaar getroud met ’n wonderlike vrou, Rianette, ’n verpleegsuster. Ons spruite, Divan (6) en Suhanri (4), beteken die wêreld vir ons. Ek is die sesde geslag op die plaas. Boerdery is in my bloed en ons familie boer al sedert die laat 1800’s in Suid-Afrika. Ek boer al vandat ek op agtjarige ouderdom saam met my oorlede pa, Dawie, kon trekker bestuur, en heeltyds van 2008 af. WAAR HET JY GESTUDEER? My opleiding aan die Pukke…

AMERIKA het al sy beskikbare wit nie-GM mielies reeds verkoop en die Amerikaanse graanraad (USGC) verwag nie enige verdere uitvoer uit Amerika voor die volgende oes nie. “Ons glo egter die sterk vraag vanjaar het boere aangemoedig om meer wit mielies aan te plant. As die weer saamspeel, sal ons beslis later vanjaar meer voorraad beskikbaar hê as in die afgelope seisoen,” sê me. Melissa Kessler, woordvoerder van die USGC. Oestyd begin op die meeste plekke in Amerika in September/Oktober. Mnre. Tinashe Kapuya en Wandile Sihlobo, ekonome van die landbousakekamer Agbiz, het onlangs gewaarsku dat die gemiddelde witmielie-invoer nou op onder 3 000 ton per week staan, terwyl dit eintlik 21 154 ton per week moet wees. “Daar is kommer oor die wêreld se witmielie-voorraad. Die moontlikheid om die vereiste…

DIE genoteerde landboubeleggingsmaatskappy Zeder kan in die toekoms ’n lekker kontantinspuiting verwag indien ’n besluit deurgevoer word om PSG ’n groter belang in Zeder te gee in ruil vir die opsegging van ’n bestuurskontrak wat Zeder jaarliks etlike miljoene aan bestuursgeld kos. Dié stap is op Zeder se jaarvergadering op Stellenbosch aangekondig. Daarvolgens kry die PSG-groep ’n bykomende 12% ekwiteitsbelang in Zeder in ruil vir die bestaande bestuursooreenkoms. Zeder se aandeelhouers sal op ’n spesiale vergadering oor die voorstel kan stem, maar PSG nie. Volgens ’n mediaverklaring sal Zeder se groot aandeelhouers die voorgestelde transaksie ondersteun. Indien dit goedgekeur word, sal 208 miljoen nuwe Zeder-aandele uitgereik word in ruil vir die aandele in die PSG-entiteit wat die kontraktuele regte hou. Zeder se bestuursfunksie sal dan binnenshuis gedoen word. Die bestaande…

DIE Regering besef al meer hoe belangrik landbou vir maatskaplike stabiliteit is. As hoenderboere egter die Regering se hulp sou wou vra, sal dit op ’n holistiese grondslag moet wees, sê prof. Ferdi Meyer, direkteur van die Buro vir Voedsel-en Landboubeleid (BFAP). “Ons kry baie vrae van verskillende departemente af, soos wat die landbou vir landelike ekonomiese groei en die groter ekonomie kan beteken,” het Meyer op die jaarlikse AVI Africa-pluimveekonferensie gesê. Die pluimveebedryf is volgens hom ’n sleutelbedryf. Só strek die maatskaplike invloed van die invoer van tariefvrye hoendervleis uit die Europese Unie (EU) tot by plattelandse ekonomieë, werkgeleenthede, en die belegging wat gemaak is om in Suid-Afrika sojaparsaanlegte te bou. “As ons daarin kan slaag om die bedryf te laat groei, is die vermenigvuldigingsinvloed beduidend. “Die vraag is:…

ONTEIENINGSWET | Agri SA sal veg vir boere – Möller Selfs al moet Agri SA hom ’n duisend keer tot die hof wend, sal hy nie boere aan hul eie genade oorlaat as die Onteieningswet strydig met die Grondwet gebruik word nie. Dit was die boodskap van mnr. Johannes Möller, voorsitter van Agri SA, op die jaarkongres van die Sybokhaarkwekersvereniging (SASKV) op Graaff-Reinet. Möller het benadruk dat geen grond sonder enige vorm van vergoeding onteien mag word nie en dat Agri SA derhalwe gemaklik is met die bewoording van die Onteieningswet. “Nadat die kommentaar van senior regslui bekom is, het ons besluit om nie deel te wees van die groepering wat pres. Jacob Zuma versoek het om nié die wet te onderteken nie. Maar ons sal ook nie om begenadiging…

NÁ die vorige naweek is Brexit – Brittanje wat die Europese Unie (EU) verlaat – ’n bykomende faktor wat onsekerheid verhoog en die rand se waarde bepaal. Markontleders wat wil vasstel met hoeveel die Suid-Afrikaanse Reserwebank die repokoers gaan verhoog, het nou ’n moeiliker taak. Hoewel die Reserwebank aandui die repokoers kan verder styg, kan ’n swakker vraag na goedere en ’n laer inflasiekoers daartoe lei dat die Reserwebank genoop kan word om die repokoers op die huidige vlak van 7% te hou – ten spyte van ’n verswakkende rand. Die ekonomie het te min skop oor om hoër rentekoerse te hanteer. SWAKKER RAND ’n Kombinasie van die volgende faktore kan volgens Absa tot ’n nóg swakker rand lei: ■ Moontlike ekonomiese naskokke weens die Britte se besluit om die…

Die moord op die omgewingsaktivis mnr. Sikhosiphi (Bazooka) Rhadebe en die onlangse onrus by Hammanskraal nadat inwoners op versoek van die koninklike familie Kekana uitgesit is, bring die voortslepende stryd tussen inwoners van kommunale gebiede en “hoofmanne” na vore. Dr. Mbongiseni Buthelezi, navorsingsbestuurder by die navorsingsinstituut oor openbare sake (PARI) in Johannesburg, skryf dié konflik toe aan sekere tradisionele leiers se oortuiging dat kommunale grond aan húlle behoort, en nie aan die mense nie, en ook aan die “onopgeklaarde” rolle en magte van tradisionele leiers in Suid-Afrika. “Die Grondwet van 1996 erken bloot die instelling van tradisionele leierskap, dog die voorlegging van grondeise tussen 1994 en 1998, wat grondrestitusie begin het, het plaasgevind in ’n konteks waarin die mag en rolle van tradisionele leiers ongedefinieerd gelaat is. Dit het groot…

MNR. D.J. VAN DER LINDE WAT IS DIE BESTE RAAD WAT JY AL GEKRY HET? My pa, Dawie, se woorde: “Doen ’n ding een keer reg” het ’n blywende indruk op my gelaat. WIE WAS JOU MENTOR? My oupa Toppie (ook D.J.) van der Linde van die plaas Winston, was in my geboortejaar van 1984 die nasionale Mielieman van die Jaar en ek sal graag dié vlak van sukses wil bereik. My oorlede pa was self ’n uitstekende boer tussen die jare 1981 tot 2012. Hulle was baie goeie rolmodelle. WATTER PRAKTYKE DOEN JY ANDERS AS JOU PA? Daar is ’n klomp klein goedjies. Een is die doodspuit van sonneblomme as dit fisiologies ryp is. Dan kan dit gewoonlik drie weke vroeër gestroop word voor die voëls te veel skade…

Suid-Afrikaanse bees- en skaapboere is met reg bekommerd oor die lae pryse (per kilogram lewende gewig) wat hul diere in vergelyking met dié uit meer ontwikkelde lande behaal. In die artikel “Vernuwing nodig vir rooivleisbedryf” (LBW, 18 Maart 2016) het ek daarop gewys dat Suid-Afrika se speenkalfpryse bykans die helfte van dié in Amerika en Australië is. Dit is ook dieselfde as in ander ontwikkelende lande, soos Pakistan en Indië, waar alle vleis wat verkoop word in werklikheid gelykstaande aan Suid-Afrika se graad C-vleis is. My voorstel oor hoe om uit hierdie situasie te kom, is om ’n groter uitvoermark vir plaaslike hoëwaardesnitte te skep. ’n Onlangse besoek aan Botswana was weer ’n openbaring. Hoewel net 20% van Botswana se beesvleis uitgevoer word, sorg dit vir 80% van dié land…

PLAASINLIGTING LIGGING: Askham, Noord-Kaap NAAM: Eldorado GROOTTE: 8000ha VERTAKKINGS: Beesteen skape GRONDTIPE: Sand VELDTIPE: Kortbeen-boesmangras REËNVAL: ±200mmperjaar KORTOM ■ Bakkiebande word met ’n staalraamwerk, katrol en wielnaaf omgedop. ■ Die bodem word uit vervoerbande gesny en met boorskroefies vasgeheg. ■ Skrapers in die vorm van verskillende waterkrippe word uit rubbervervoerbande gesny en werk gemaklik met ’n staalhandvatsel. In die Kalahari se uiterste klimaat werk ’n voerbak wat van gebruikte motorbande gemaak is goed, want dit is duursaam, hittebestand en roes nie. Mnr. Gawie Stoltz van die plaas Eldorado naby Askham in die Kalahari weet al geruime tyd van dié gebruik deur ’n boerevriend in KwaZulu-Natal, mnr. Nico Hartung. “Hy het egter nie vir my verduidelik hoe ’n mens die band omdop nie,” sê Gawie. “Toe volg ek maar my eie…

Hoewel die Oos-Kaap nie die gevolge van El Niño vrygespring het nie, het goeie reën sedert middel Januarie groot verligting gebring in die dele wat die ergste geraak is. In die Noordoos-Kaap word selfs rekordmielieoeste gestroop. Mnr. Doug Stern, voorsitter van Agri Oos-Kaap, sê distrikte waar die reën baie laat gekom het, is Venterstad en Burgersdorp. Intussen het dit droër begin raak in die westelike dele, soos Jansenville, Aberdeen en gedeeltes van Graaff-Reinet. ’n Bron van kommer vir Stern is dat die vlak van die Gariepdam benede 50% gedaal het. “Die Sondags- en Visriviervallei is belangrike kosproduserende gebiede. Hulle is afhanklik van dié bron en enige waterbeperkings kan die landbou in die provinsie knou.” Hy het ’n beroep op besproeiingsboere gedoen om omsigtige waterbestuur toe te pas en vestig sy…

VYF JAAR OM ’N ROOS TE TEEL AL wil die meeste roostelers ’n swart, blou of bruin roos teel, is die algemener, dog moeiliker, doelwit om ’n snyblom te teel wat ’n geur én ’n lang vaaslewe het, sê mnr. Halmar Taschner van Ludwig’s Roses buite Pretoria. “Die blomblare van rose wat lekker ruik, is gewoonlik dun en dit verkort die vaaslewe.” Telers probeer ook om siektevrye roosvariëteite te teel omdat swamsiektes so ’n groot probleem by rose kan wees. Hulle doen kruisbestuiwing met die hand om nuwe roosvariëteite te teel. Die hele proses, van bestuiwing tot nuwe variëteit, neem minstens vyf jaar en van ’n paar duisend saailinge wat hulle jaarliks kweek, is daar gewoonlik 10 of 15 wat potensiaal het om verder geëvalueer te word. Aangesien teling so…