Innholdsfortegnelse for 31-Mar-17 i Landbouweekblad

Een van apartheid se sentrale kenmerke was die ontkenning van swart Suid-Afrikaners se eiendomsreg, ’n tradisie wat deur die demokratiese regering voortgesit is, skryf Martin van Staden, ’n navorser verbonde aan die Vryemarkstigting. Net soos onder die Nasionaliste van weleer beheer die Regering vandag steeds ’n beduidende hoeveelheid grond in Suid-Afrika (lees ook die artikel op bl. 14). Dit is veral waar vir die meeste van die histories swart gebiede. Teen 2013 het dit voorgekom asof die regeringsbesit van grond verminder het tot sowat 14% van alle grond in die land. Dit bly egter onduidelik namens watter departemente die grond deur die staat gehou word en vir watter doel. Tot so onlangs as 2007 was sommige departemente nie bewus daarvan dat grond aan hulle toegewys is soos wat in die…

ARTIKELS & RUBRIEKE ■ Senwes klop droogte met goeie bestuur ■ Waarom Nollie Stofberg R200 000 vir ’n Huntersvlei-bul betaal het ■ Geenbewerking in Noordwes: Die navorsing praat ■ Dorpers gaan Rusland toe ■ Hooimaak kombineer wetenskap, kuns ■ Boereplan: Bosvelder maak ’n plan met Afrika-vervoer GESIN ■ Hoe gemaak met hierdie kaas? GROOTVEE Beperkte grond en suurveld het ’n bekroonde Wes-Kaapse Sussexteler genoop om sy Platdrif-Sussexstoetery met net die beste teelmateriaal te verbeter. Mnr. Nollie Stofberg vertel hoekom hy verlede jaar die rekordprys van R200 000 vir ’n Huntersvlei-bul uit die Anthony Evansstal betaal het. Media24 Weeklikse Tydskrifte Hoofbestuurder Minette Ferreira Uitgewer Theuns Venter Administrasie Johan Terblanche Kategoriebestuurder Armand Kasselman Intekenare Elmarie Eygelaar Hoof Media24 Drukmedia Ishmet Davidson Hoof Finansies Media24 Tydskrifte Raj Lalbahadur © Kopiereg: Landbouweekblad. Alle regte…

KLEINHANDEL SMOOR HOËR MELKPRYS IN DIE KIEM ’n Melkkoper in die Oos-Kaap het sy prysverhoging aan melkboere teruggetrek, want supermarkte weier om die hoër pryse aan verbruikers deur te gee. BOER skryf: Noem die supermark by die naam sodat ons hom kan boikot. Hoe moet boere hul maatskaplike verantwoordelikhede nakom as supermarkte kwaadwillig en eensydig weier om hoër pryse te betaal? Die minimum loon van R20 per uur is boere se voorland, asook stygings in verskeie ander produksiemiddele se prys. In die wynbedryf het boere dieselfde probleem. Almal wil voorskryf en inspeksies doen met betrekking tot die maatskaplike omstandighede in die sektor, maar betaal peanuts vir die produk. Skreiende skande. Boere, gaan stort die melk op die betrokke supermark se voorstoep tot hy instem tot die verhoging wat ons toekom.…

INTERNASIONALE klimaatmodelle wys dat ’n swak tot middelmatige El Niño in die komende seisoen kan ontwikkel. Die voorspellers voeg egter by dat die akkuraatheid van hul modelle hierdie tyd van die jaar besonder laag is. Hulle kan wel sê die moontlikheid van nog ’n La Niña, soos die swak een wat Suid-Afrika se somersaaigebiede die afgelope maande uit ’n rekorddroogte verlos het, is baie skraal. “Met La Niña in die truspieëltjie, verwag voorspellers dat neutrale toestande deur die [noordelike] lente gaan voortduur. Daarna is daar ’n toenemende kans dat El Niño teen laat somer [ons winter] gaan verskyn,” skryf dr. Emily Becker van die Amerikaanse klimaatsagentskap in hul blog. Mnr. Wandile Sihlobo, landbou-ekonoom van die landbousakekamer Agbiz, sê dié voorspelling se implikasie vir Suid-Afrika is onder meer lae reënval vir…

■ Ná mnr. Peter Mokaba, destydse voorsitter van die ANC-Jeugliga, se sing van “Kill the Boer, kill the farmer” in 1993 het plaasmoorde met 135% toegeneem. ■ Ná mnr. Julius Malema, toe voorsitter van die ANC-Jeugliga, se sing van “Shoot the Boer” in 2010 was die toename 51%. ■ Ná mnr. Ronald Lamola, adjunkpresident van die ANC-Jeugliga, se oorlogspraatjies in 2012 het plaasmoorde met 60% gestyg. ■ Met pres. Jacob Zuma se sing van “Shoot the Boer” in 2012 was die styging 36%. ■ Ná Malema, nou EFF-leier, se toesprake oor die slagting van wit mense in November 2016 was die styging 92%.…

DIE Mededingingskommissie het op 23 Maart kantore van nege varsprodukte-markagente deursoek en beslag gelê op dokumente. Dit is deel van ’n ondersoek na beweerde kartelgedrag wat deur die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye aangemeld is. In ’n verklaring wat net voor druktyd uitgereik is, sê die Mededingingskommissie die agente het na bewering onder meer hul pryse onvolhoubaar laag gehou vir periodes van die dag waarop vooraf ooreengekom is. Hulle sou dan skielik hul pryse dramaties opstoot die oomblik wat kleiner agente se voorraad uitverkoop was. Die agente wie se persele deursoek is, is Botha Roodt Group (Botha Roodt); Subtropico (Pty) Ltd (Subtropico); RSA Group (Pty) Ltd (RSA Group); Dapper Market Agents (Pty) Ltd (Dapper); DW Fresh Produce CC (DW Fresh); Farmers Trust CC (Farmers Trust); Noordvaal Market Agents (Pty)…

Mnr. Llewellyn Brooks, tans besturende direkteur vir GWK-verhandeling, is deur die maatskappy se direksie as die uitvoerende hoof van die GWK-groep aangewys. Sy aanstelling volg nadat sy voorganger, mnr. Pieter Spies, hom einde Februarie by Tiger Brands aangesluit het. Mnr. Frank Lawrence, voorsitter van die GWKdireksie, het Brooks geloof as ’n sterk leier met die vermoë om die GWK-strategie met volhoubaarheid toe te pas. Brooks en sy span het onder meer daarin geslaag om ’n internasionale verhandelingseenheid te vestig met ’n omset van bykans R1 miljard. “Onder Llewellyn se leiding en met die ondersteuning van ’n sterk GWK-topbestuur sien ons uit na die volgende fase van volhoubare groei vir GWK,” sê Lawrence.…

“MOET asseblief nie na politici luister nie. Hulle wil onsekerheid skep, vir politieke doelwitte.” Dít was mnr. Senzeni Zokwana, Minister van Landbou, Bosbou en Visserye, se beroep op die landbou toe hy ’n simposium deur die Nasionale Landboubemarkingsraad (NLBR), die Landbounavorsingsraad (LNR) en die Land Bank in Centurion geopen het. “Die landbou moet beskerm word. Soos wat kleinboere ontwikkel, moet ons ook die rol beskerm wat kommersiële boere speel,” het Zokwana gesê. “Wanneer ons sê ons wil die ekonomie saam laat groei, sou ons ’n Suid-Afrika wou sien waar boere geen kleur ken nie, waar hulle nie belemmer word deur verskillende tale nie, maar te alle tye saamwerk om ’n beter Suid-Afrika te bou.” Hy het ’n beroep op navorsers, beleidmakers, kundiges en boere gedoen om die sektor vir almal…

Die waarde van die rand het ’n groot uitwerking op die pryse van landboukommoditeite in Suid-Afrika. Daarom is dit belangrik om te weet watter faktore in die komende maande die waarde van die rand en kommoditeitspryse kan beïnvloed. Dit lyk of makro-ekonomiese toestande wêreldwyd verbeter, maar die herstel daarvan is in ’n vroeë stadium. Amerika het ’n proteksionistiese benadering, wat ’n nadelige gevolg op wêreldhandel kan hê. Dié land se monetêre beleid en verwagte rentekoersverhogings kan ’n demper plaas op ander wêrelddele se ekonomiese groei. Tog is die verwagting dat ontwikkelende markte ’n opswaaifase betree. BELEIDSRISIKO Die nuwe voorgestelde wetgewing oor grondbesit skep onsekerheid vir beleggers. Dit kan die rand nadelig beïnvloed as beleggers besluit om nie verder in landbougrond te belê nie. Dit kan ook ’n nadelige gevolg hê…

Die groot skommelinge in prys van mielies en selfs dié van oliesade, asook die gekarring oor koringbemarking en ander aspekte, lei tot talle debatte. Daar word gevra of die groot skommelinge in veral graanpryse, spesifiek die mielieprys, sedert 2014 in die belang van die breër bedryf is, met ander woorde die boere en die verwerkers of veevoerondernemings. Daar is ook die ou debat oor die liggingsdifferensiaal wat outomaties toegepas word en koringboere in die Wes-Kaap woedend maak. Daar heers nou ook ’n debat oor die outomatiese toepassing van die liggingsdifferensiaal (met Randfontein as grondslag) op die mielies wat by boere gekoop word vir uitvoer deur die Durbanse hawe. Dan is daar ook die vraag in my eie gemoed: Wie hou “toesig” oor die betrokkenes op die graanmarkte en maak seker…

In Suid-Afrika word individue en maatskappye wat by boerderybedrywighede betrokke is, ingevolge artikel 26 van die Wet op Inkomstebelasting (Wet 58 van 1962) belas. Artikel 26 (1) lui dat die belasbare inkomste van enige persoon wat by veeteelt-, landbou- of ander boerdery-bedrywighede betrokke is, (sover die inkomste uit sodanige bedrywighede verkry word) bepaal sal word in ooreenstemming met die wet, onderhewig aan die Eerste Skedule. Die Eerste Skedule handel met die berekening van belasbare inkomste verkry uit veeteelt-, landbou- of ander boerderybedrywighede. Die definisie van “persoon” sluit in hierdie geval ’n natuurlike persoon (wat alleen of in vennootskap boer), ’n bestorwe boedel, ’n insolvente boedel, ’n maatskappy, ’n beslote korporasie of ’n trust in. Die Eerste Skedule is van toepassing ongeag of ’n belastingbetaler ’n vasgestelde verlies of ’n belasbare…

Die doel van enige onderneming is om wins te maak. Die volgende mikpunt is om darem meer wins te maak as die rente wat handelsbanke jou aanbied. Daar moet tog ’n premie wees op jou arbeid, anders is dit eenvoudig makliker om jou geld in die bank te sit en net die rente te geniet. Indien jou vertakking nie volhoubaar beter vaar as wat die banke jou kan bied nie, moet jy besluit of jy gaan aanhou waarmee jy besig is. As jy gemaklik is daarmee dat jou moeite nie ’n premie regverdig nie, kan jy bly waar jy is en voortgaan so lank as wat jy kan. Ek glo egter daar móét ’n premie wees vir ons arbeid. Daarom glo ek elke boer moet alles in sy of haar…

BENUTTING VAN SOJABOONLANDE Ons het ’n paar hektaar sojabone geplant om ons skape deur die strawwe winter van Dullstroom te kry. Ons gaan nie stroop nie. Wat is die beste manier om die sojaboonlande te gebruik? Wat is die voor- en nadele van beweiding en die maak van bale? Die beweiding van ongestroopte sojaboonlande is die goedkoopste benuttingsmetode, want daar is geen sny-, hark-, baal-, uitry-, opbergings-, maal- en terugvoerkoste nie. Skape is geneig om eerste peule en pitte op ’n sojaboonland te vreet. Daar is dus ’n risiko van nitraatvergiftiging weens die oormatige inname van graan. Die probleem kan grootliks voorkom word deur die skape op die lande aan te pas. Verleng die weityd gelykmatig oor 14 dae (begin met 15 minute per dag) en verskaf die regte lek.…

’N TELER wat glo in eerlikheid en medemenslikheid in sy boerdery is deur die Dohne-Merino-telersgenootskap Suid-Afrika as sy Bobaasv a n teler van die Jaar vereer. Mnr. Clark Rat-tray (REGS) van die Pleasant View-stoetery van Swartberg, KwaZulu-Natal, het die Virbac-trofee vir 2016 op ’n geselligheid in Bloemfontein ontvang. Rattray is uit ’n gedugte groep streekwenners vereer vir sy gesonde begrip van gevorderde teel- en seleksiemetodes en die doeltreffende toepassing daarvan in ‘n strawwe suurveldomgewing. Hy streef na hoë vrugbaarheid, goeie bouvorm en wol van ’n hoë gehalte. Dié eerbewys word elke tweede jaar oorhandig nadat die verdienstelikste teler uit elke streek aangewys is. Ekonomiese produksie is die hoofdoelwit in teling en daarom is doeltreffende skaapteelt die grondslag van hierdie kompetisie. Wenners word volgens ’n puntestelsel geïdentifiseer wat verband hou met…

INTERNASIONAAL: Die mielieprys het met 2,5%, of $3,62/t, tot $141,36/t (R1 833/t) teenoor die vorige week gedaal. Op ‘n jaargrondslag is dit 2,3%, of $3,32/t (R43,04/t), laer. Verwagte pryse: April – $144,72/t (R1 876/t), Mei – $147,63/t (R1 914/t), Julie – $150,39/t (R1 950/t), September – $153,38/t (R1 988/t). PLAASLIK: Die Safex-prys van wit mielies het met 4,6%, of R105/t, tot R2 180/t teenoor die vorige week gedaal, terwyl geel mielies met 6,2%, of R145/t, tot R2 205/t gedaal het. Op ‘n jaargrondslag is die prys van wit mielies 54,3%, of R2 594/t, laer, terwyl geel mielies 33,7%, of R1 120/t, laer is. Verwagte witmieliepryse: April – R2 099/t, Mei – R1 896/t, Julie – R1 856/t, September – R1 905/t. Verwagte geelmieliepryse: April – R2 085/t, Mei – R1…

Ná verlede jaar se droogte wat groot groenteproduserende dele van die land lamgelê het, is boere vanjaar versigtiger om groot aanplantings te maak. Mnr. Clint Deeks, bemarking-enkommunikasiebestuurder van Alliance Seeds (‘n groentesaadverskaffingsmaatskappy), sê daar is ’n besliste afname in groentesaadverkope omdat daar in verskillende gebiede nog nie genoeg water vir groot aanplantings is nie. “Ons sien definitief ’n afskaling in groot dele van Limpopo waar daar wel genoeg reën geval het, maar waar damme nie vol geword het nie. Gevolglik is verskeie boere versigtig om nou groot beleggings in groente te maak. Wat egter bemoedigend is, is dat daar ook groot dele van die land is wat genoeg reën gekry het en waar boere wel nou groente aanplant,” sê hy. Die seisoenale aanplanting van soetrissies, tamaties, spinasie en koolsoorte (tradisionele…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond wat groter is as 10 ha in die Oos-Kaap vanaf Januarie 2016 tot Desember 2016. In dié tyd is 350 ooreenkomste in 32 distrikte gesluit wat 216 993 ha teen R1,949 miljard behels het. By 53% van die distrikte is dalende prysneigings waargeneem – ’n duidelike weerspieëling van die impak van die moeilike landboutoestande. Uit die totale ooreenkomste was 55 transaksies van kleur, 15,7% van die totaal. Dié soort transaksies sluit in verhandelings tussen individue (37), regeringsaankope van landbougrond (9) en grond verkry vir munisipale gebiede (1). In dié proses is 26 371 ha ter sprake of 12,2% teen R338 miljoen, 17,3% van die totale waarde. Uit die totaal was 79 (22,6%) transaksies vir grond kleiner as 50…

BKB GOEIE JAAR DANKSY WOL EN VLEIS Die eerste kwartaal van vanjaar het op landbougebied besonder goed vir BKB verloop, met wol en rooivleis die uitblinkers. Die uitsonderings was sybokhaar wat swaar trek, en sekere plekke, soos die Wes-Kaap en die westelike deel van die Karoo, waar die droogte voortduur. Mnr. Isak Staats, hoofbestuurder van wol en bokhaar by BKB, sê die lewering van wol het reeds met sowat 3% gestyg. “Die gehalte is goed met ’n goeie skoonopbrengs. Daar is egter ’n moontlikheid dat die wolonderlyne wat van nou af ontvang word, meer saadbesmetting sal toon weens die lang gras. Wolpryse het die seisoen ondanks die versterking van die rand reeds met 9% verbeter en die vraag bly sterk. Die prys van fynwol het heelwat verbeter. “Die vooruitsigte vir…

70% Die invoer van hoenderstukke sonder been, hoenderafval en hoender aan die been het in Desember op ’n maandgrondslag met 70% gedaal. Dit is veel meer as Agbiz se aanvanklike voorspelling van 52%, en is waarskynlik weens die kombinasie van die verbod op invoer nadat hoogs aansteeklike voëlgriep in Europa uitgebreek het en teenstortingstariewe ingestel is. – Agbiz 2,1% Kospryse wêreldwyd het volgens die VLO se kosprysindeks met 2,1% gestyg sedert Desember, tot sy hoogste punt sedert Februarie 2015. Die styging kan toegeskryf word aan groter internasionale suikerhandel en skerp stygings in die uitvoerpryse van grane en plantolie. Die kosprysindeks word saamgestel uit internasionale kommoditeitspryse. – Nasionale Landboubemarkingsraad 2 jaar Woensdag 29 Maart is die eerste dag van Brittanje se laaste twee jaar binne die Europese Unie. Dit volg nadat…

Dit is tog op die ou end die verbruiker wat die eintlike waarde vir die bedryf ontsluit. MNR. DON HEATLEY, voormalige voorsitter van Meat Livestock Australia, op die onlangse rooivleisbedryfsforum. Bl. 16 Ons kan nie ’n situasie toelaat dat almal bruin vleis hier stort, terwyl ons nie ons wit vleis aan daardie markte kan verkoop nie. MNR. SENZENI ZOKWANA, Minister van Landbou, Bosbou en Visserye, oor die effek van pluimvee-invoer uit die EU op die plaaslike bedryf. Bl. 22 ‘Ons sal mense in diens moet neem wat vaardighede, kennis en visie ten opsigte van die rooivleismark het.’ MNR. DAVID OSBORNE, uitvoerende direkteur van die Suid-Afrikaanse Varkvleisprodusente-organisasie, oor hoe uitvoer die plaaslike rooivleisbedryf winsgewender en volhoubaarder kan maak. Bl. 18 ‘Indien die staat as teiken 40% van die landbougrond in Suid-Afrika…

DIE ONBEKENDE Hoe verlaat jy ’n plek wat jy al jou lewe lank (16 jaar) huis noem? Nie net nog ’n totsiens wat met ’n gelukkige “hallo” gaan eindig nie. Hoe begin jy oor en hoe oorkom jy die vrees vir die onbekende? Twee jaar gelede, op ’n doodgewone middag so ongeveer 14:00, het die gelui van my pa se selfoon die ritmiese getik van die windpomp onderbreek. Ná die gesprek het my pa met ’n hees stem aangekondig dat dit die Departement van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming was wat hom in kennis gestel dat daar ’n grondeis op ons plaas ingestel is. Ná ure se familievergaderings oor wat volgende moet gebeur, het my pa besluit om eerder ’n gewillige verkoper te wees ten einde al die hofsake en ekstra…

GEORGANISEERDE LANDBOU IS ’N ‘GEWAANDE DEMOKRASIE’ Die besluitnemingsproses binne die georganiseerde landbou is van so ’n aard dat ’n minderheid boere se wil eindelik as ’n “meerderheidsbesluit” aanvaar kan word, sê die Organisasie vir Lewendehawe-Produsente (OLP), ’n onafhanklike organisasie vir veeboere. Dié gewaande demokrasie vorm die kern van die probleme wat in die landbou ondervind word, sê mnr. Roy van der Westhuizen, woordvoerder van die OLP. Hy sê die gewaande demokrasie begin op boereverenigingsvlak. Daar kan dit gebeur dat die meeste boere byvoorbeeld teen ’n voorstel stem, maar weens die ledetal van en die aantal uitgebragte stemme in die onderskeie boereverenigings kan die meeste verenigings wel ten gunste van die voorstel wees. Die minderheidstem word gevolglik die “meerderheidstem” en omgekeerd. As die boereverenigings se afgevaardigdes op ’n volgende provinsiale landboukongres…

DIE wet wat die Regering se omstrede grondplafonplan uiteensit, is pas vir kommentaar in die Staatskoerant afgekondig. Die uiteindelike meganismes wat dit voorstel, verskil drasties van die universele perke wat aanvanklik voorgestel is. In stede van nasionaal, sal sulke grondplafonne nou op distriksvlak bepaal word, en ’n beoogde grondkommissie sal die eindelike gesag hê op hoe sulke plafonne bepaal word. Die eerste gepubliseerde weergawe van die wet sit die volgende faktore uiteen wat oorweeg sal word om die plafonne te bepaal. ■ Die vermoë van die grond (of dit hoë- of mediumpotensiaal- of unieke landbougrond is), die gebruik (weiveld of saaigrond) en klimaatsfaktore. ■ Huidige produksie-uitsette, kommoditeitspesifieke versperrings, plaasgrootte en -lewensvatbaarheid, skaalekonomieë, akkerboubedrywe op die plaas en plaasbewoners (plaaswerkers en hul afhanklikes). ■ Fisiese vermoë van die grondsoort, gronddiepte en…

PRODUKGEHALTE , biosekerheid en naspeurbaarheid is deurslaggewend as Suid-Afrika hom as ’n gerekende rooivleis-uitvoerder in die wêreldmark wil vestig. Dit was die boodskap van mnr. Don Heatley, voormalige voorsitter van Meat Livestock Australia (MLA) en ’n bekende in rooivleiskringe, op die rooivleisbedryfsforum in Pretoria. Ofskoon Suid-Afrika, met ’n jaarlikse produksie van bykans ’n miljoen ton rooivleis die 13de grootste rooivleisprodusent ter wêreld is, dra dié land slegs 1,55% tot die wêreld se rooivleisproduksie by. Boonop bedra Suid-Afrika se rooivleisuitvoer slegs 0,64% van die wêreldaandeel in rooivleisuitvoer, oftewel 60 000 ton rooivleis (tabel). Daarenteen lewer Australië meer as 2 miljoen ton rooivleis (3,43%), waarvan sowat die helfte uitgevoer word. Healy sê die Australiese model is nie perfek nie, maar dié land se bedryf het heelwat lesse geleer waarby Suid-Afrika baat kan…

Dieselgebruikers kan met die TLU SA se dieselkaart 70c afslag kry vir elke liter diesel wat hulle by Shell-vulstasies koop. Volgens mnr. Bennie van Zyl, hoofbestuurder van die vereniging, het hulle verlede jaar ’n mandaat ontvang om afslagkaarte vir diesel, met die samewerking van Kiaranix, ’n finansieringsmaatskappy, van stapel te stuur. Die TLU SA het enkele steekproewe gedoen om vas te stel hoe die stelsel werk. Enkele verbruikers se besparing is nagegaan. Die afslag het gewissel van R156,80 per maand vir 224 liter diesel, tot ’n verbruiker wat 2 515 liter diesel gekoop en só R1 760,50 afslag ontvang het. Van Zyl sê die diensverskaffer het nou ’n kontrak met ’n maatskappy onderteken om grootmaatdiesel aan kliënte reg oor Suid-Afrika te lewer. Dié transaksies sal per kwotasie plaasvind. Faktore wat…

DIE REGERING voer reeds samesprekings met die Europese Unie (EU) om vas te stel hoekom Europa nie hoenderborsvleis, wat gewild is onder verbruikers daar, van Suid-Afrika kan invoer nie, het mnr. Senzeni Zokwana, Minister van Landbou, Bosbou en Visserye, op ’n bespreking van die hoenderkrisis voor die Parlement se verantwoordelike portefeuljekomitee, gesê. Hy het gesê die land blyk die stortingsterrein van verskeie lande, soos die EU en Amerika, te wees wat van hul “bruin” hoendervleis, oftewel hoender aan die been, ontslae wil raak. Dit vererger die druk waaronder die pluimveebedryf reeds is. “Een van die probleme wat produsente in die gesig staar, is hoë produksiekoste. Tot sowat 75% van dit wat die kuikens vreet, kom van mielies en sojabone. Die ander probleem is die droogte.” Hy het gesê besprekings is…

Die nasionale Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) het pres. Jacob Zuma se aankondiging ten opsigte van die ontplooiing van die Operasie Phakisa-projek verwelkom. Luidens ’n verklaring sal sekere stappe ingevolge die operasie tot groot voordeel van die rooivleisbedryf wees. Operasie Phakisa maak voorsiening vir ’n nasionale veesensus en ’n diere-identifikasieen opspoorbaarheidstelsel. Ingevolge die projek gaan daar ook geprobeer word om die uitvoer van vleis te verhoog en meganismes te verbeter om dieresiektes te beperk. Volgens die RPO sal dit verseker dat daar aan internasionale handelsprotokolle voldoen word. Zuma het gesê ondanks die vele probleme in die landbou die afgelope paar jaar toon onlangse neigings dat dié sektor ’n ommeswaai beleef. Oor die afgelope ses jaar het die werkgeleenthede in die landbou met byna 300 000 gestyg – ondanks die feit dat plaaswerkers se…

Baie mense doen vererwings in hul testament wat nie uitvoerbaar is nie en dan sit die eksekuteur met die probleme. Hier volg ’n paar sulke onuitvoerbare wense. Sakemanne wil soms kontant in hul maatskappye aan kinders laat vererf. Boetie erf die aandele van die maatskappy en sussie die R3 miljoen wat in die maatskappy se bank is. Dit kan nie. Die seun kry ook seggenskap oor die kontant in die onderneming. Die kontant is deel van die onderneming en is nie apart beskikbaar nie. ’n Sekere sakeman is direkteur van ’n maatskappy waarvan die aandele in “sy” saketrust is. Die maatskappy besit eiendomme. In sy testament bemaak hy van die eiendomme (woonstelle) wat in die maatskappy is, aan sy dogters. Dit kan nie. Die eienaar van die maatskappy (trust se…

Fredericksburg se swart Angusstoetery is eintlik nog ’n nuweling in die beesbedryf, maar dit is ’n groentjie waarvan die bedryf al deeglik kennis geneem het. Nie net is Fredericksburg in 2014 en 2016 as die Landbounavorsingsraad se beste vleisbeesverbeteringskudde in die Wes-Kaap aangewys nie, maar sy spogbul Fredericksburg Travel Right FG 14-245 was verlede jaar ook die wenner in die spesiale prestasietoetsklas op die Jakarandaskou in Pretoria, waar hy die swart Angus verteenwoordig het. Ander prestasies sluit silwer eerbewyse in 2015 en 2016 by Stamboek se Elite-vleisbeestoekennings in. “Ons doel was tweeledig: Om fenotipiese vooruitgang (dus voorkoms) te maak, maar ook eienskappe te teel wat tot voordeel van die Angus-ras sal wees,” vertel mnr. Bob Hobson, L’Ormarins se landgoedbestuurder. Die Franschhoekse stoetery, wat aan die sakemagnaat mnr. Johann Rupert behoort,…

Die aanname dat trofeestatus met bosbokke eers op vyf jaar bereik word, is met ’n proef die nek ingeslaan. Dit blyk ook dat beperkte habitat ’n minder belangrike rol in karkasontwikkeling en horinggroei speel: Deurlopende, gebalanseerde voeding is die belangrikste. In die soektog na ’n trofeeteelram met horings van sowat 17 duim het ek geleer party van die langhoringramme wat te koop aangebied word en waarvan die ouderdom sogenaamd van vyf tot agt jaar wissel, het dikwels nie meer behoorlike tande nie. Statistieke oor bosbokke skiet ook ernstig tekort. Só word beweer dat bosbokramme eers op 14 maande horings kry en trofeestatus bereik wanneer hulle vyf tot agt jaar oud is. As dit waar is, beteken dit die ram moet vir vyf jaar onderhou word. Gevolglik het ek saam met…

‘Mense is ’n bate waarsonder jy nie kan vorentoe gaan en die taak wat jou opgelê is, met sukses aanpak nie. Vandag nog luister ek na al ons werkers se voorstelle.’ Op mnr. Frikkie Jacobs se CV pryk van die indrukwekkendste vrugte-ondernemings in die Wes-Kaap – plekke soos die Dutoit Groep en Capespan – maar sy pad het ’n nederige begin as plaaswerker se seun gehad voordat hy in 2013 die leisels op Queen Anne oorgeneem en sommer gou produksie met byna 60% gelig het. Daar vloei beslis grond in Frikkie se are – hy het voorheen ook ’n plaas wat teen ’n verlies geloop het, help omkeer om binne twee seisoene gelyk te speel. Hy was nog altyd ambisieus. Nie bang vir werk nie. Uitgehonger vir sukses, maar met…

SA VLEISMERINO 1 Junior kampioenram (bouvorm) en reserwekampioentweetandram (wol). Eienaar: Mnr. Joe Wilkinson (links, sel 072 146 0467), Enkeldoornstoetery, Eikenhof (Vereeniging). Hanteerder: Mnr. Shorty Mohape. Wilkinson het ook die reserwekampioen-ramlam (wol) vertoon. 2 Kampioenramlam (wol). Eienaar: Mnr. Franco von Wielligh (op die foto, sel 079 496 1272), Rustvlei-stoetery, Kroonstad. 3 Senior kampioenram (wol). Eienaar: Dr. Vos Grey (links, sel 082 559 7861), Janvoslandgoed, Ermelo. Hanteerder: Mnr. Sfiso Mnisi. Grey het ook die reserwekampioen ligte ramlam (bouvorm) vertoon. 4 Junior kampioenram (wol). Eienaar: Dr. Vos Grey, Janvoslandgoed, Ermelo. Hanteerder: Mnr. Tulaan Mhlanga. 5 Senior kampioenram (bouvorm). Eienaar: Dr. Vos Grey, Janvos-landgoed, Ermelo. Van links is mnre. Theuns Botha (BKB), Tobie Alexander (Zoetis), Grey en John Ten Mnisi (hanteerder). 6 Kampioen swaar ramlam (bouvorm). Eienaar: Mnr. Francois Wessels (links, sel 082 352…

Hoe het jy by die hopbedryf betrokke geraak? Ek het op Grabouw grootgeword as een van sewe kinders. My pa het sy lewe lank in die landbou gewerk. My ouers kon my nie finansieel ondersteun om te gaan studeer nie en ek moes na beurse soek. Nadat die vrugte-en-wynboer dr. Paul Cluver my punte gesien en gehoor het wat ek uit die lewe wil hê, het hy gesê daar is geen manier dat hy my nié universiteit toe stuur nie. Ek het wingerd-en-wynkunde gaan studeer en in my tweede jaar ook ’n beurs by die Departement van Landbou gekry. Ek het vir ’n paar maande by Paul Cluver-wyne gewerk en ook prakties op ’n tafeldruifplaas op De Doorns gedoen. SAB het van my te hore gekom en my genooi vir…

Die Here Jesus wil nie hê sy kinders moet stories aandra nie, want die gif raak drie mense: die mens wat die storie vertel, die een wat daarna luister en die een oor wie dit gaan. Die laaste ding wat ons nou in Suid-Afrika nodig het, is mense wat pessimistiese praatjies verkondig. Sommige van ons is só pessimisties dat die duiwel self nie eens hoef te werk nie. Ons moet leer om ons tonge in toom te hou. As jy niks goeds het om oor iemand te sê nie, sê eerder niks. Dit is beter om jou medemens te beskerm as om hom aan die kaak te stel. Dink aan een van Noag se wyse seuns wat ’n mantel (kombers) oor sy pa gegooi het toe hy ontbloot gelê het.…

DIE KUNSMISVERVAARDIGER Yara International het ’n nuwe aanleg wat vloeibare kunsmis vervaardig, op Malmesbury geopen. Dié aanleg van R30 miljoen vervang ’n bestaande fabriek op Moorreesburg. Volgens die maatskappy se bestuur sal dit Yara in staat stel om sy teenwoordigheid in Suider-Afrika aansienlik uit te brei. Die nuwe aanleg het ’n produksievermoë van meer as 200 ton en sal gewasspesifieke produkte maak vir die produksie van graan, groente, vrugte en druiwe. Volgens mnr. Danie van der Merwe, bestuurder van gedifferensieerde produkte by Yara, moes die Moorreesburg-aanleg gemoderniseer word. Daar is besluit om die nuwe aanleg eerder op Malmesbury te bou omdat dit meer sentraal geleë is vir graanboere in die gebied. Die nuwe aanleg sal ook in die toekoms uitgebrei kan word. Van der Merwe sê daar was in die…

Amper vier keer meer grondbone as verlede jaar kan na verwagting vanjaar in Suid-Afrika geoes word. Die Oesskattingskomitee het in sy eerste oesskatting vir die so-mer beraam dat 52 500 ha van dié oliesaad vanjaar geplant is. Dit is meer as dubbel soveel as verlede jaar se nasionale aanplanting van 22 600 ha. Die verwagte opbrengs is 1,68 ton per ha, teenoor verlede jaar se skamele 0,83 ton per ha. Die komitee se eerste produksieskatting vir die komende oesseisoen is dus 88 000 ton, teenoor verlede jaar se 19 000 ton. Dít beteken die oes behoort meer as voldoende te wees om in die plaaslike vraag, ’n beraamde 63 500 ton, te voorsien. Geen invoer behoort nodig te wees nie. Suid-Afrika moes verlede jaar 55 000 ton invoer om die…

Die onderstaande oordragte van plaaseiendomme is deur aktekantore geregistreer (plaasnommer tussen hakies). GAUTENG NIGEL MODDERFONTEIN (76) 160 ha, aan New Canada Developments, van Modderklip Boerdery (Edms.) Bpk., R5 000 000. DOORNHOEK (577) 160 ha, aan Dick Kerslake-familietrust, van Ses Boere Beleggings, R2 225 000. ZYFERFONTEIN (576) 106 ha, aan BJK Industries (Edms.) Bpk., van J.R.O. Bekker, R3 000 000. WITFONTEIN (15) 28 ha, aan Caterpillar Africa, van JT Ross Prop, R281 848 692. PRETORIA BRANDBACH (471) 138 ha, aan M.P.M. Ncholo en M.P. Ncholo, van M.J.S. Cillie, R3 450 000. HARTEBEESTFONTEIN (123) 21 ha, aan Mazembe Buisnesstrust, van H.C. le Roux, R1 100 000. KWAZULU-NATAL BALLITO RESERVE NO 7A (15826) 40 ha, aan E.V. Coleman, van Tugela Brick & Tile (Edms.) Bpk., R300 000. LIMPOPO DENDRON ONVERWACHT (1131) 30 ha,…

ALGEMEEN 28-30 APRIL: Suid-Afrikaanse Kaasfees. Sandringham, Stellenbosch. Agri-Expo. E-pos: admin@agriexpo.co.za; web: www.cheese festival.co.za; tel. 021 975 4440. BOEREDAE 29 MAART: Soyield-boeredag: Solaria-hommeltuigdemonstrasie, tegniese produksie, Leo-Coplantvoedingbespreking. Da Costa & Son-plaas, Bapsfontein. Sel 079 524 6482. 30 MAART-9 APRIL: Stars of Sandstone-erfenisfees: Stoomtreine, trekkers, trekos-demonstrasie, veteraanvoertuie en -vliegtuie (onder meer Harvard, Tiger Moth, Stampe en Chipmunk), wapenuitstalling. Sandstone-landgoed naby Ficksburg. Leigh Sanders. E-pos: leighs@sandstone.co.za; sel 079 327 7649. 6 APRIL: Boeredag by die Meesterakkerbouer van die Jaar, Ebbi Fischer, plaas Okawatuta, Hochfeld, Namibië. Rina Hough. E-pos: rina@agrinamibia.com.na; tel. 00264 61 23 7838. 11 MEI: Voermol-boeredag by die nasionale Skaapboer van die Jaar, Julian Southey. Manor Holme, Middelburg (Oos-Kaap). Shelley Cornish. E-pos: shelley.cornish@tongaat.com, tel. 032 439 5854. 17-18 MEI: Winterskool: Hoe begin ek oor ná ’n droogte? Nasionale Weidingsforum. Boereverenigingsaal, Helmeringhausen. Lizelle Murray.…

MAART BEAUFORT-WES 29 Maart-1 April. Beaufort-Wes-landbouskou. SA Hackney-kampioenskap, Walliese Ponie-kampioenskap: Charles de Villiers, tel. 023 414 3372. SA Persie-kampioenskap: Jaco Spamer, sel 083 412 7877. Dorpers, Merino’s, Slaglammers: Corné Nel, sel 082 410 8898. Jeugskou: Corné Nel, sel 082 410 8898. Uitstallers: Amelia Nel, sel 082 920 5962. Sekretaresse: Elsje Nigrini, e-pos: beaufort wes@skfd.co.za; sel 082 777 1315. APRIL SENEKAL 6-8, Senekal-skou. Perdeskou (alle perderasse en beginnerruiters welkom), beeste, skape, hoenders, kindervermaak, skaapskeerdemonstrasie, uitstallings van ou werktuie en karre en vele meer. Stalletjies en bemarking: Marcel de Kock, sel 083 980 7232; Leigh-Ann van Rensburg, sel 082 854 4546. Voorsitter: Piet Coetzer, sel 073 852 7420. ERMELO 10-12, Hoëveld: SA Boerperd-streekskampioenskap. Ermelo. Petro Grové, sel 082 551 3221. Web: www.saboerperd.com CLANWILLIAM 20-22, Clanwilliam-ekspo. SA Vlaamperd-streekskou. Perde: Heinie Nieuwoudt, heinie.nieuwoudt@sfp advice.co.za, sel 073…

Dit maak ’n mens sommer trots om te sien hoe ’n hele bedryf planne beraam tot voordeel van almal. En dít ondanks die feit dat die twee grootste betrokkenes in die rooivleisbedryf, en spesifiek die beesvleisbedryf, se doelwitte histories lynreg van mekaar verskil. Beesboere wil soveel moontlik vir hul kalwers hê en voerkrale wil so min moontlik betaal. Gelukkig lyk die wêreld ná die onlangse reën beter. Die speenkalfprys se onlangse sprong in die rigting van R30/kg help ook om die gemoedere te lig, maar die ongeveer 20% van Suid-Afrika se nasionale kudde wat tydens die droogte verloor is, moet vervang word. So, hoe kan almal ’n beter vleisprys behaal? Ons weet mos ons kan beter. Prysgewys speel Suid-Afrika tans op die B-veld saam met lande, soos Pakistan en Indië,…

MNR. FRIKKIE JACOBS, plaasbestuurder op een van die Bo-Radyn-boerdery se appel-en-peerplase, het deur die regte landboupraktyke en opleiding produksie binne net twee jaar van 12 000 kratte tot 18 000 kratte verhoog. Lees die artikel op bl. 50. VERTEL ONS VAN JOU GESIN. My vrou, Lynette, is ’n finansiële klerk by Idea Fruit. Ons het twee kinders, JP (12), wat tans in sy laaste jaar op die Laerskool De Villiers Graaff is, en Lynelle (3). Dit lyk of JP in my voetspore wil volg, want hy wil volgende jaar na die Hoër Landbouskool Boland gaan. HET JY ENIGE STOKPERDJIES? Ek het altyd rugby gespeel, onder meer vir Elsenburg se eerste span en later klubrugby. Ek het as skrumskakel uitgedraf. Tot 2015 was ek ’n Boland-rugbyskeidsregter. Daarna het Twaalffontein, ’n plaas…

DIE rooivleisbedryf het onlangs op ’n historiese byeenkoms die eerste treë gegee in ’n plan om Suid-Afrikaanse rooivleis op te gradeer van ’n kommoditeit na ’n nismark en die bedryf se volhoubaarheid drasties te verhoog met ’n toename in uitvoer. Die werksessie op 16 Maart by die Landbounavorsingsraad se hoofkantoor in Pretoria was, sover bekend, die eerste geleentheid waar verteenwoordigers uit die hele rooivleis-waardeketting byeengekom het om ’n gesamentlike doelstelling te bespreek. Die doelstelling om die Suid-Afrikaanse rooivleisbedryf in ’n wêreldklas-produsent te omskep is op verlede jaar se Aldam-vleisbeesskool geïdentifiseer. Benewens etlike voorleggings oor hoe Suid-Afrika só ’n doelstelling kan bereik, het die organiseerders ook ’n breë beroep gedoen vir voorleggings deur lede van die publiek. Dr. Michael Bradfield, hoof van Breedplan SA, het op die werksessie gesê dat daar…

Plase is plekke waar goedere geproduseer word. Dit kan nie onbeperkte getalle mense huisves nie. PARLEMENTSLEDE wat beraadslaag oor wie wettig op plase mag woon, het eindelik ingestem tot ’n nuwe definisie van wie die wet as familie ag. Kragtens die wysigingswetsontwerp op die uitbreiding van sekerheid van verblyfreg (Esta), is die definisie van familie nou as volg: ■ ’n Bewoner se gade en/of gemenereggade; ■ ’n Bewoner se kinders, insluitend aangenome kinders, pleegkinders en kleinkinders; ■ ’n Bewoner se ouers en grootouers wat afhanklik is van hom/haar en wat saam met die bewoner op die grond bly; ■ ’n Afhanklike word gedefinieer as ’n familielid wat die bewoner wetlik verplig word om te onderhou. Die DA het op ’n onlangse vergadering van die portefeuljekomitee vir landelike ontwikkeling en grondhervorming…

DIE SUID-AFRIKAANSE oesversekeringsbedryf is nie tans volhoubaar nie. Die poel van boere wat hul oeste verseker, is te klein, nuwe produkte is nodig, en die Regering moet, soos in baie ander lande, betrokke raak. Dít was die boodskap van bedryfskenners op ’n simposium van die Nasionale Landboubemarkingsraad, die Landbounavorsingsraad en die Land Bank. Volgens mnr. Maniki Rakgalakane, besturende direkteur van die Land Bank se versekeringsmaatskappy, het slegs 2% van kleinboere toegang tot die versekeringsmark. Net sowat 20% van kommersiële boere kan boonop die buitensporig hoë premies bekostig. Rakgalakane het gesê in Suid-Afrika het die bedryf ’n verliesverhouding van 114% – vir elke R1 wat uitbetaal moet word, word ’n verlies van R14 gely. ELDERS Rakgalakane het voorbeelde genoem van hoe ander lande oesversekering volhoubaar maak: ■ In Indië, Mexiko, Brasilië,…

DIE verpligte diensjaar vir afgestudeerde veeartse is een van die sake wat op die jongste vergadering van die nasionale dieregesondheidsforum bespreek is. Die veeartse se eerste diensjaar het vroeg vanjaar begin en volgens die RPO is daar tot dusver geen klagtes ontvang nie. Een van die groot voordele van die diensjaar is dat veeartse nou blootstelling kry aan gebiede wat voorheen nie moontlik was nie. Aansoeke vir die verpligte diensjaar in 2018-’19 is reeds ontvang. Die direktoraat dieregesondheid het besluit om die studente reeds tydens hul vyfde studiejaar te plaas sodat hulle hulself kan voorberei op hul verpligtinge. Dit het ook op die vergadering geblyk dat daar al ver gevorder is met ’n entstof teen snotsiekte. Die dieregesondheidsforum wil graag sien dat die proses bespoedig word. Die onwettige slag van…

’n Geïntegreerde bestuursplan is die enigste manier om Phytophthora (wortelvrot) in avokado’s te bestuur, sê dr. Elizabeth Dann van die Universiteit van Queensland in Australië se vereniging vir landbou- en voedselvernuwing. Sy sê die sukses van die avokadobedryf in Suid-Afrika en Australië kan toegeskryf word aan die navorsing en ontwikkeling van sulke geïngegreerde bestuursopsies vir wortelvrot. ’n Deel van hierdie bestuursopsies sluit die gebruik van fosfonaat as swamdoder in. Sy sê hoewel net 3% van die Australiese avokado-oes jaarliks uitgevoer word, voer Suid-Afrika op groot skaal avokado’s uit na Europa waar die maksimum residuvlakke (MRL) vir fosfonaat by avokado’s 50 mg/kg is, met party handelaars wat aandring op minder as 20 mg/kg. “In Australië is ons MRL vir fosfonaat 500 mg/kg. Daar is dus druk op Suid-Afrika se avokadokwekers om…

Die landboubedryf sal moet uithaal en wys as hy in die komende dekades grootskaalse hongersnood wil voorkom. Dit is egter nie net die boere wat alles in die stryd moet werp om groter oeste te lewer nie. Landboumaatskappye moet die nodige tegnologie in die vorm van verbeterde kultivars, werktuie en ander tegnologie, soos selfoontoepassings, ontwikkel om boere in staat te stel om dié formidabele taak aan te pak. Dié maatskappye werk inderdaad hard agter die skerms om nuwe tegnologie te ontwikkel. Landbouweekblad het met verskeie leiers van die landboureus Monsanto gesels oor wat boere kan verwag. DOELTREFFENDER BENUTTING Mnr. Robert Fraley, internasionale hoof van tegnologie, sê die landbou se rol om genoeg voedsel aan elke mens te lewer, was nog nooit so belangrik soos nou nie. In die proses moet…

Heel lamskenkels met chermoula Chermoula is ’n veeldoelige speserypasta wat ek graag saam met rooivleis, asook visgeregte, gebruik vir ’n fantastiese geurinspuiting. Die basis daarvan is komyn en paprika, twee van my gunstelingspeserye. Ek volg nooit die chermoula-resep presies nie, maar voeg by of neem weg na smaak. Hou die klaargemaakte speserypasta (onder ’n lagie olyfolie) in ’n goed verseelde glasfles in die yskas vir tot 3 weke. Jy kan dit ook vries. Chermoula-pasta 15 ml komynsaad 5 ml koljandersaad 15 ml paprika 5 ml borrie 3 knoffelhuisies, grof gekap 1 ui, fyn gekap 2 rooi brandrissies, grof gekap Sap van 2 ryp suurlemoene Hand vol vars pietersielieblare, grof gekap Hand vol vars koljanderblare, grof gekap 5 ml heuning Sout en vars gemaalde swartpeper Olyfolie Skenkels 4 heel lamskenkels Sout…

Matjiesfontein was die eerste dorp in Suid-Afrika wat ’n gesondheidsoord, windmeul, elektrisiteit, spoeltoilette én ’n telefoonverbinding gehad het. Memorials, op die plaas Pietermeintjiesfontein net-net buite Matjiesfontein in die Groot-Karoo, is ’n familiebegraafplaas met ’n verskil. Dit lê teenaan die N1-snelweg en is die laaste rusplek van James Douglas Logan, Matjiesfontein se stigter en ontwikkelaar, asook sy familie en vriende. Onder hulle tel gestorwe Britse soldate, siekes wat Matjiesfontein se gesonde vars lug wou toets en daar gesterf het, asook George Lohmann, ’n krieketlegende van weleer vir wie ’n swierige gedenksteen opgerig is. Logan, ’n Skot met visie en baie ondernemingsgees, het kort ná sy aankoms in Suid-Afrika die waarde van ’n treinspoorhalfwegstasie tussen Kaapstad en De Aar gesnap. Hy het ’n spoorstasie gevestig, meer as £1 000 bestee om waterare…

IN SUID-AFRIKA word die gronddebat hoofsaaklik gegrond op sentiment, emosie, politiek en meestal bedenklike sienings wat maklik in verdraaide waarhede omgetower word. “Dít is kwalik ’n manier om tot ’n werkbare antwoord vir die probleem te kom,” sê mnr. Johann Bornman van Agri Development Solutions (ADS). Bornman doen ’n grondoudit met die samewerking van Landbou.com Landbou.com. Dit bring interessante inligting aan die lig. Bornman het 34 994 grondtransaksies vanaf 2010 tot 2016 in Suid-Afrika bekyk. Dié transaksies het 17 669 994 hektaar behels wat teen R206,8 miljard verkoop is. Daaruit blyk dit dat swart mense wel landbougrond koop, maar kleiner stukkies grond verkies in distrikte wat tradisioneel deur swart mense bewoon is. Die oudit wys op sekere kooppatrone by swart mense wat landbougrond vanaf 2010 tot 2016 gekoop het. Dit…

Ofskoon die nagevolge van verlede jaar se droogte op vanjaar se pomelo-oes, wat oor drie weke begin, nog nie vasgestel kan word nie, dui die die eerste nasionale skatting vir Suider-Afrika op ’n produksie van nagenoeg 13,8 miljoen kartonhouers, wat 14% hoër sal wees as verlede jaar, sê mnr. Jan-Louis Pretorius van Groep 91 Uitvoer op Letsitele en voorsitter van die pomelokultivarfokusgroep van Suid-Afrika. “Dit gaan nie ’n rekordoes wees nie, maar wel nader aan die uitvoervolumes wat die bedryf in 2015 behaal het. In 2014 was die bedryf in ’n krisis met lae pryse en ’n slegte reputasie oor voorsieningspatrone. Daar is toe besluit om ’n vrywillige groepering van eendersdenkende produsente te skep, naamlik die Grapefruit Taste Company (GTC). Dit het onmiddellik gunstige resultate opgelewer. Deur net die vrugte…